امپراتور همکاری در فروش فایل
  • بازدید : 93 views
  • بدون نظر

خرید و دانلود
با قیمت 6,500 تومان
خرید ودانلود فایل تحقیق زبان فضا در معماری مسجد گوهرشاد و تزئینات آن-خرید اینترنتی تحقیق زبان فضا در معماری مسجد گوهرشاد و تزئینات آن-دانلود رایگان تحقیق زبان فضا در معماری مسجد گوهرشاد و تزئینات آن-دانلود رایگان مقاله زبان فضا در معماری مسجد گوهرشاد و تزئینات آن
این فایل در ۵۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:


خرابی و بازسازی؛ داستان همیشگی حرم 
از تاریخ آستانه در فاصله سال ۲۰۳ تا نیمه دوم سده چهارم هجری اطلاع دقیقی در دست نیست. اما به نظر می رسد تغییر قابل توجهی در ساختمان بقعه به وجود نیامده. در ابتدای دوره غزنوی «سبكتگین» به گمان آن كه مبادا روضه رضوی جایی برای تجمع و همبستگی شیعیان باشد، حرم امام را ویران كرد، اما فرزندش «سلطان محمود غزنوی» گرچه صبغه ای كاملاً ضد شیعی داشت، از روی تدبیر به مرمت آن همت گمارد و آستانه را اندكی گسترش داد. گفته اند نخستین بار در همین زمان گنبد و مناره ای برای حرم افراشته شد. همچنین مسجد كوچك «بالاسر» از یادگارهای دوره غزنوی است كه بانی آن «ابوالحسن عراقی» بوده است.بعدها در سال ۵۱۰ ه- . ق و به روزگار حكومت سلجوقیان بر اثر نزاعی كه میان شیعیان و سنیان در مشهد و توس پدید آمد، بار دیگر حرم رضوی در روز عاشورا مورد حمله قرار گرفت و ویران شد. 
آثار خرابی پس از چند سال به وسیله یكی از علویان به نام «ابوالقاسم احمدبن علی بن احمد علوی حسینی» از میان رفت. قدیمی ترین سنگ مزاری كه از بارگاه امام به دست آمده و از شاهكارهای هنر سنگ تراشی در ایران است، نام همین فرد را به همراه تاریخ ۵۱۶ ه- . ق در بر دارد.۳۲ سال بعد در یورش غزها (غز بر وزن لر، گروهی از تركان آسیای مركزی) به خراسان، دوباره خساراتی به روضه رضوی وارد آمد كه توسط «شرف الدین ابوطاهربن سعد بن علی قمی» از عمال حكومت سلجوقی به سال ۵۵۶ ه- . ق ترمیم شد و ازاره حرم با كاشی های بسیار نفیس كه هنوز باقی هستند، زینت یافت. گفتنی است ریشه تاریخی داستان «ضامن آهو» به همین دوران راه می برد و آن شكارچی كه آهوان از كمندش به حرم امام پناه بردند، فرزند بیمار سلطان سنجر سلجوقی بود. گفته اند او در این واقعه طی مكاشفه ای شفا یافت و از این رو پدرش امر به تجدید بنای حرم داد.از دوره خوارزمشاهیان (۶۲۸ – ۴۹۰ ه- . ق) دست كم سه محراب، یك كتیبه كاشی خشتی بر دیواره حرم و چند كتیبه دیگر در مجموعه بناهای آستانه به جا مانده است. این آثار اگرچه از حیث عددی قابل توجه نیستند، اما به لحاظ نفاست از شاهكارهای هزاسلاتی تلقی می شوند. خصوصاً محراب كه تاریخ آن به سال ۶۱۲ ه- . ق بر می گردد. از ظریف ترین و چشم نوازترین محرابهای موجود در ایران است.خوشبختانه در واقعه حمله مغول به ایران (۶۱۶ ه- . ق) حرم رضوی از معدود بناهایی بود كه به ملاحظه احساسات عمومی ویران نشد و سالم ماندن بخشی از آثار دوره سلجوقی و خوارزمشاهی تا به امروز مؤید این مدعاست. حتی بعدها كه مغولان خوی انسانی گرفتند و آیین مسلمانی اختیار كردند، در رسیدگی به آستانه امام رضا (ع) كوششها به خرج دادند. چندان كه عده ای ساختمان گنبد امام را نه به دوره غزنوی كه به دوره «سلطان محمد خدابنده» از نوادگان چنگیز نسبت داده اند.
مسجد گوهرشاد
یکی از مساجد با شکوه و دیرینه سال اسلامی که پس از قریب شش قرن در شهر مقدس مشهد برپاست و شکوه و عظمت خود را همچنان حفظ کرده است ، مسجد گوهرشاد است که آیینه ای از جلوه ملکوتی و هنر معماری کشور اسلامی ما، ایران بشمار می آید. این مسجد بزرگ ، به همت بانوی نیکوکار گوهرشاد آغا همسر میرزا شاهرخ فرزند امیر تیمور گورکانی به دست معماران . هنرمندان ایرانی که در بارگاه شاهرخ می زیستند پی ریزی شده و در سال ۸۲۱ هجری قمری ساختمان آن به پایان رسیده است
فصل دوم
▪ شکل مسجد در آغاز اسلام 
در زمان پیامبر اسلام و خلفای راشدین ، چنانکه سادگی و بی آلایشی در تمام امور مسلمانان حکمفرما بود ، در ساختمان مسجد نیز همین حال سادگی وجود داشت. مساجد زمان پیامبر (ص) در مدینه و مکه عموماً عبارت بود از قطعه زمینی محصور که چند ستون چوبی در آن استوار و سقفی از حصیر و لیف و برگ خرما و چوب بر آن نهاده شده بود، تا مؤمنان از گزند آفتاب و باران در امان باشند و منبر ساده ای نیز برای خطابه و وعظ در گوشه ای نهاده بودند. دیگر هیچ تزئینات و صنایع معماری ونقوش که حاکی از شکوه ظاهری باشد در آنها وجود نداشت، ولی روحانیت و عظمت معنوی بر سراسر آن پرتو انداخته بود و همان ساده و بی آرایش جایگاه نماز جماعت و جمعه ی مؤمنین پاک اعتقاد و محل مواعظ پیامبر بزرگ اسلام و مرکز جنب و جوش و فعالیت های اجتماعی مسلمانان بود. 
▪ ساختمان مساجد در قرون اولیه اسلامی 
اما دوران این سادگی و بساطت بسیار کوتاه بود و از اوسط قرن اول هجری که فتوحات اسلام گسترش یافت و حکومت اسلامی در دست امویان و عباسیان به صورت پادشاهی درآمد، ساختمان های بزرگ و با شکوهی به نام مساجد و مدارس در کشور های شام و مصر و عراق و پس از آن ایران و هند و آفریقا و مغرب (مراکش و تونس ) واندلس (اسپانیا) بنیان گذارده شد و موقوفات بسیاری برای اداره و ادامه عمران آنها تعیین گردید. در نتیجه رواج و گسترش این گونه ساختمان ها بالضروره در فن معماری و خطاطی و کاشیکاری و… نیز پیشرفت های بزرگ حاصل گردید و سبک های خاصی در هر یک از کشورهای اسلامی برای ساختمان مساجد و بقاع متبرکه بوجود آمد و با آنکه منظور و غرض از ساختمان مساجد در همه ممالک اسلامی یکی بود و همه دارای یک قبله و یک مقصد و یک حکم داشتند و همه مشتمل بر محراب و جایگاه اذان (مأذنه) بودند ، ولی از نظر سبک معماری و تزئینات دارای مشخصات و اوصاف هنری خاصی گردیدند که در نظر اهل فن روشن است. این مشخصات در مساجد ایران نمایانتر و ابتکارات معماری ایران در این گونه ساختمان ها از سایر کشور های اسلامی ممتاز است . 
▪ مسجد گوهرشاد 
یکی از مساجد با شکوه و دیرینه سال اسلامی که پس از قریب شش قرن در شهر مقدس مشهد برپاست و شکوه و عظمت خود را همچنان حفظ کرده است ، مسجد گوهرشاد است که آیینه ای از جلوه ملکوتی و هنر معماری کشور اسلامی ما، ایران بشمار می آید. این مسجد بزرگ ، به همت بانوی نیکوکار گوهرشاد آغا همسر میرزا شاهرخ فرزند امیر تیمور گورکانی به دست معماران . هنرمندان ایرانی که در بارگاه شاهرخ می زیستند پی ریزی شده و در سال ۸۲۱ هجری قمری ساختمان آن به پایان رسیده است. 
▪ گوهرشاد آغا کیست؟ 
شادروان گوهرشاد آغا در سال ۷۸۰ هجری دیده به جهان گشود . وی بر خلاف طاغوت ها و طاغوتچه های گذشته که هدفی جز کشور گشایی و ستمگری و افزون طلبی و به اسارت درآوردن حق طلبان و متفکران زمان و یا معدوم کردن آنها کاری نداشتند ، در دوران زندگی خود خدمات گسترده ای به عالم اسلام و مسلمین و روحانیت کرد. گوهرشاد در سال ۸۶۱ هجری در زمان ابوسعید نوه میرانشاه فرزند امیر تینور گورکانی کشته و در هرات به خاک سپرده شد، ولی در سال ۸۷۲ هجری یادگار محمد فرزند میر سلطان محمد بن بایسنقر به قصاص قتل جده خود ، گوهرشاد ابوسعید را به قتل رساند. 
این بانوی نیکوکار ، علاوه بر مسجد گوهرشاد ، ابنیه خیریه دیگری در هرات ساخته است مانند مسجد جامع ، مدرسه و خانقاه که به نام گوهرشاد شهرت دارد. وی برای بقاء و عمران این مساجد مستغلات خوب و هبات مرغوب وقف کرده است. 
● مشخصات مسجد جامع گوهرشاد : 
▪ مسجد جامع گوهرشاد 
این بنا در مجموعه آرامگاهی آستان قدس رضوی و جنوب حرم مطهر واقع گردیده و به خاطر ویژگی های ساختمانی و دارا بودن تزئینات غنی کاشی و کتیبه،یکی از برجسته ترین بناهای تاریخی ایران است. همان طور که گفته شد، ساخت این مسجد به همت گوهرشاد و استادی قوام الدین شیرازی در سال ۸۲۱ ه.ق به اتمام رسیده است. در دوره های صفوی و قاجاریه و دوره اخیر تعمیراتی در مسجد به عمل آمده و با این حال ، اصالت هنری و تاریخی خود را حفظ کرده است. 
بنای جامع گوهرشاد از آجر و گچ به شیوه معماری مشرق زمین ساخته شده است. مساحت کل مسجد تقریباً ۹۴۱۰ متر مربع است که حدود آن از جهت غرب ۱۰۹.۳۰ متر و از جهت شرق ۱۰۷.۱۰ متر و از حد شمالی ۸۷ متر و حد جنوب ۹۸.۶۵ متر می باشد. این مسجد با توحه به نقشه ساختمانی ، در زمره مساجد چهار ایوانی است؛ با این تفاوت که در انتهای هیچ یک از ایوان ها ، تالار مربع گنبد داری وجود ندارد و تنها با عقب کشیدن بخشی از دیوارهای ایوان جنوبی ، فضای مربعی را به وجود آورده و گنبدی بر آن ساخته اند. همچنین موقعیت مسجد در کنار دیگر بناهای حرم مطهر سبب شده که بخش عمده ساختمان در سمت جنوب بنا متمرکز شود و جبهه شمالی از عمق کمتری برخوردار باشد. 
مسجد گوهرشاد در حال حاضر ، هفت در ، در جهات مختلف از جمله از طرف حرم مطهر دارد. در میان مسجد ، صحن وسیعی به ابعاد تقریبی ۵۵×۵۰ متر واقع است که با چهار ایوان در چهار جهت اصلی و رواق های دو طبقه محدود شده است. این صحن در اصل آجر فرش بوده که در دوره اخیر سنگفرش شده است. در وسط صحن در گذشته ، بنایی معروف به مسجد پیره زن (بیوه زن) واقع بوده که در دوره اخیر به حوض بزرگی تبدیل یافته است. 
همچنان که اشاره شد ، مسجد دارای چهار ایوان به نام های مقصوره (جنوبی) ، دارالسیاده (شمالی)، حاجی حسن (شرقی) و ایوان آب (غربی) است. از بین این ایوان ها ، ایوان مقصوره ، بزرگترین ایوان مسجد است. این ایوان به دهانه ۱۵.۲۵، عمق ۳۸ و ارتفاع ۲۷ – تا تیزه طاق- به همراه دیواره پیشانی و مناره ها ، ۴۳ متر ارتفاع دارد و به شیوه های مختلفی پوشش یافته است: 
ابتدا یک باریکه طاق آهنگ به عمق ۳ متر و در دنبال آن ، باریکه طاق دیگری به عمق ۵ متر قرار دارد. بعد از این قسمت، با عقب کشیدن دیواره های ایوان ، فضای مربع مستطیلی پدید آمده که گنبدی به قطر ۱۵متر بر آن نهاده اند. بقیه ایوان با نیم گنبدی پوشش یافته است . سطح زیرین این نیم گنبد با مقرنس های زیبای گچی تزئین یافته است . 
بالای ایوان مقصوره ، گنبدی بزرگ با ارتفاع ۴۰ متر قرار دارد که دارای دو پوشش است: پوشش زیرین به نام عرق چین و پوشش دوم گنبد بیرونی با محیط ۶۱.۸۵ متر است که از خارج نمایان است و در شکل(۱) مشخص می باشد. 
گلدسته های ایوان که نقش کنترل فشار را بر عهده دارند ، در پایه ،تا کف پشت بام مسجد تو پر و به ضخامت ۶ متر هستند و ارتفاع کلی آنها به ۴۳ متر می رسد و پلکان آنها در بنای ایوان تا پشت بام گنبد قرار داده شده و از آنجا وارد مناره ها می شوند تا به مأذنه می رسند. در پایین این گلدسته ها ، قصیده ای به خط نستعلیق بر روی کاشی در ۱۸ بیت نوشته شده است. 
مسجد گوهرشاد دارای هفت شبستان بزرگ است که به ترتیب شماره عبارتند از: 
۱) علوی 
۲) نجف آبادی 
۳) میلانی 
۴) نهاوندی 
۵) تبریزی 
۶) سبزواری 
۷) شبستان گرم که توسط معمار معروف ایرانی قوام الدین شیرازی با بکارگیری سبک معماری دوران تیموری ساخته شده است. تاریخ بنای مسجد در کتیبه ایوان مقصوره به خط بایسنقر خطاط نامی و معروف فرزند شاهرخ به این عبارت است “کتیبه راجیاً الی الله بایسنقربن شاهرخ بن تیمور گورکانی سنه ۸۲۰” و در پایان کتیبه ، نام هنرمند نامی که اندیشه و هنر وی پی ریزی شده به نام ” قوام الدین شیرازی ” نیز یاد شده است . 
در کتیبه سمت راست و همچنین در کتیبه دست چپ پیشانی در نقره ای دارالسیاده نام بانوی نیکوکار گوهرشاد آغا بانی مسجد نقش بسته است. بدین سان :”الامره بعماره هذا المسجد صاحب الرشاد المعظمه گوهرشاد”در انتهای ایوان مقصوره محراب بسیار بزرگ و یکپارچه ای از سنگ مرمر با تزیینات و کنده کاری های ظریف و مقرنس کاری های زیبا و جود دارد و در میان کتیبه ها کتیبه ای به چشم می خورد که نمایانگر خط و هنر دوران تیموری است. 
این منبر رفیع و مجلل از چوب گردو و گلابی با شیوه منبت کاری بدون بکار رفتن میخ و یا هر فلز دیگر به دست این هنرمند منبت کار عصر فتحعلی شاه ساخته شده است و اکنون در محفظه شیشه ای مستحکم و شفاف قرار گرفته تا آسیب نبیند. 
ایوان شمالی که کم عمق ترین ایوان مسجد است (به ابعاد ۱۲×۱۸ متر) با طاق آهنگ پوشیده شده و دارای تزیینات غنی کاشیکاری و کتیبه های مختلف از دوره شاه عباس، شاه سلطان حسین و شاه سلیمان صفوی به خط محمدرضا امامی است. این ایوان به دارالسیاده و رواق های اطراف حرم راه پیدا می کند. 
بایسنقر میرزا – فرزند گوهر شاد خاتون – که کتیبه های ایوان مقصوره را نگاشته است. 
محمدرضا امامی – کتیبه نگار عصر صفوی – که کتیبه های بخش فوقانی طاق ها و پیشانی این ایوان با شکوه به دست اوست. 
مسجد گوهرشاد از حوادث روزگار مصون نمانده است از جمله بر اثر زمین لرزه سال ۱۰۸۴ هجری قمری به ویژه ایوان مقصوره آسیب دیدکه پس از آن مرمت شد. در گلوله باران روسها در سال ۱۳۳۰ هجری قمری گنبد و ایوان های مسجد آسیب دید که سرانجام در سال ۱۳۳۹ هجری قمری اساساً بازسازی شد. 
پس از پیروزی انقلاب اسلامی اقدامات تکمیلی و عمرانی صورت گرفته به شرح زیر است: 
۱) تأسیس کتابخانه و قرائت خانه مسجد گوهرشاد با ۴۵ هزار جلد کتاب چاپی و نسخ خطی 
۲) ارتباط شبستان های «میلانی» و « تبریزی» به صحن قدس 
۳) تامین تهویه مطبوع سراسری شبستان ها از طریق پشت بام 
۴) ایجاد ارتباط میان دو تالار تشریفات صحن سابق امام و مسجد از طریق احداث راهروی بالای شبستان گرم 
۵) نصب کاشی اذن دخول در طرفین ایوان شمالی (ایوان دارالسیاده) 
۶) نصب قاب شیشه ای بر پنجره نقره سردر ورودی رواق دارالسیاده 
۷) مسدود کردن ایوان های شرقی و غربی که سابقاً در حکم راهرو بود و تبدیل کاربری راهرو به ایوان 
۸) سامان دهی نمای ورودی شمال غربی از طرف کفش داری های ۱۳ و ۱۴ 
تعبیه محفظه شیشه ای برای منبر صاحب الزمان (عج) در ایوان مقصوره

خصوصیات مسجد به طور خلاصه:

 از بناهای باشکوه عهد تیموری اوایل قرن نهم هجری مسجد گوهرشاد است که در جنوب حرم قرار داردـ بانو گوهرشاد ، همسر شاهرخ میرزاتیموری ، در سال ۸۲۱ هـ ق این مسجد را بنا نهاد . 
ـ در تزئین مسجد دستانفرزند هنرمندش بایسنقر میرزا شاهکارهایی استثنایی برجای گذاشته شده است . 
ـ این مسجد توسط معمار معروف ایرانی قوام الدین شیرازی ساخته شده است . 
ـ تاریخ بنایمسجد در کتیبه سردر ایوان مقصوره با کاشی معرق به چشم می خورد . 
ـ مسجد با صحنیبه وسعت ۲۸۰۰ متر مربع و ۶۰۴۸ متر مربع زیربنا دارای ۴ ایوان و ۷ شبستان و ۶ درب میباشدـ نام بانوگوهرشاد بانوی مسجد در ایوان شمالی معروف به ایوان دارالسیادهبرکاشی معرق به خط ثلث نوشته شده است .
ـ این ایوان با معرق کاری زیبا تزئین شدهاست و در سر درب ورودی آن به حرم مطهر پنجره ای نقره ای از آثار قاجاریه نصب شدهاست . 
ـ طاقهای گنبدی شکل و بنای گنبد و مناره های مسجد با ویژگی و تزئینات خاصو با استفاده از سبک مقرنس ، هم چنین نقوش و خطوط دیواری بر روی زمینه گچی و معرقکاری عصر تیموری جلوه های بی نظیر را به نمایش گذاشته است . 
ـ گفتنی است اینبنای باستانی نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی به شمار می رود که تمام خصوصیات وویژگیهای معماری سنتی در آن به کار رفته است . 
ـ ایوان جنوبی مسجد با نام ایوانمقصوره دارای ۵۰۰ متر مربع مساحت و ۳۷ متر طول و ۵/۲۵ متر ارتفاع می باشدـگنبد رفیع فیروزه ای مسجد بر فراز ایوان مقصوره بر عظمت این بنا افزوده. 
ـارتفاع گنبد ۴۱ متر و فضای خالی بین دو پوشش گنبد ۱۰ متر است.

ـ سطح خارجی آن با آجر لعاب دار و یک کتیبه با خط کوفی تزئین یافته است.

ـ در دوطرف ایوان دومناره با ارتفاع ۴۳ متر از کف مسجد ساخته شده است که بر شکوه و عظمت هرچه بیشتر آنافزوده استو برروي آن ها اسامي مقدس الله نقش بسته استـ محراب یک پارچه از سنگ مرمر با تزئینات و کنده کاری و کتیبه ایدر میان مقرنس کاریها حکایت گر هنر آن دوران است .
 ـ منبر معروف صاحب الزمان : در کنار محراب ایوان مقصوره منبر بزرگی قرار دارد که در بین مردم به منبر امامزمان ( عج ) معروف است . 
ـ این منبر نفیس از چوب گردو و گلابی با شیوه منبتکاری بدون به کار رفتن میخ و یا هر فلز دیگر در آن به دست پرتوان استاد محمد نجارخراسانی منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است به اميد اينکه در زمان ظهور صاحب الزمان (عج) مولا از اين منبر استفاده بفرمايند انشا الله .
 همينک بانو گوهر شاد در مسجدي که در هرات افغانستان با سبک معماري و وسعت و ابعاد همين مسجد بنا نموده است دفن گرديده است




فصل سوم:
زبان فضا در معماری مسجد گوهرشاد
مقدمه
گاهی اوقات در فضایی قرار گرفته ایم و ناخودآگاه گویی کسی به ما گفته است که در این فضا باید عملی را انجام دهیم. به راستی اين احساس از کجا سرچشمه می گیرد؟ آیا می توان آن را به فضای معماری نسبت داد؟ به عبارت ديگر، آیا فضای معماری می تواند انسان را به انجام عملی دعوت نمايد؟ در این نوشتار ضمن مرور مفهوم فضا، و بررسی نقش زبان فضا در معماري، با رویکردی نو به مسجد جامع گوهرشاد  پرداخته شده است.
۱- مفهوم فضا
ارسطو فضا را در برگیرنده چیزهای گوناگون تعریف می کند، گویی فضا مجموعه ای از غلافهای جهان شمول است که از آنچه در زیر گنبد آسمان می گنجد تا ریزترین چیزها را در بر می گیرد فضا الزاماً از برون، محدود و خالی؛ و از درون انباشته است. فضای خالی وجود ندارد ، هر چیز جای خود ، مکان خود و وضع خود را داراست. در واقع برای معمار، فضا یا فاصله بین زمین، دیوارها و سقف، هیچ و پوچ نیست بلکه بر عکس، کار اصلی او ایجاد جای خالی است تا چیزی را در بر بگیرد. معمار به فضا شکل قطعی می دهد تا آسایش و آزادی برای حرکت نسبی مورد نیاز مردم حاصل شود.
معماری، هنر ساختن فضاهای درون تهی است و از درون و برون تعریف می شود. دیواها دو سوی دارند. ما نه تنها با ذهن، بلکه با جسم خویش به آثار معماری نفوذ می کنیم. هر نوشتار انتقادی یا تاریخ معماری، باید به این وجه دو گانه پر و خالی در ساختمان توجه داشته باشد. و اثر معماری که تنها از بعد خارجی طراحی شده باشد دیگر اثر معماری نیست بلکه صحنه نمایش است.
مفهوم فضا یکی از مفاهیم بنیادی در معماری است. معنی عام فضا یک جای تهی است. مانند هوا، اگر چه در لغتنامه های کهن، هوا و فضا یکسان نیستند. گستره فضا، همه هستی است و فضا، همان جای تهی است که می تواند پُر شود. فضا همان مکان و جای تهی برای حضور و یا عبور انسان است. به گمان ما هر برداشت حسی، کاربردی و فیزیکی و نیز شهودی، فراطبیعی (متافیزیکی) و عرفانی از فضا، باید سرآغاز آن بر پایه همین تعریف ساده از فضا باشد. با توجه به تأکیدی که بر جای خالی می شود، در عالم واقع، فضا به معنی خالص آن، در معماری معنی ندارد. گرچه شاید چنین فضایی کاملاً تهی میان کهکشانها وجود داشته باشد. فضای معماری فضای خنثی نیست بلکه فضایی در ارتباط با انسان است. برای روشن شدن این مسأله باید انواع فضا را تشریح نمود.

۱-۱- انواع فضا: 
گروتر ویژگیهای دوگونه فضا را به نام فضای ریاضی و فضای ادراکی معرفی می کند. می توان دریافت که مقصود از فضای ریاضی او، فضایی است که در عالم ذهن و به صورت مجرد وجود دارد و البته هم دارای ویژگیهای کمي و هم کیفی است. و فضای ادراکی، فضایی است که در ارتباط با ادراک انسان از آن فضای ریاضی پدیدار می شود و بدون ارتباط با انسان، معنای خود را از دست می دهد. بنابراین فضای معماری، بدون کالبد آن یعنی بدون عناصر مادی که آنرا به گونه ای شکل داده باشد و به قول مشهور فضا را تعریف کرده باشد، و بدون در نظر گرفتن تأثیر آن بر حضور انسان، بی معنا است.

۱-۲- فضای علمی:
 ارسطو فضا را با ظرف مقایسه می کند و آنرا جاي خالی می داند که بایستی پیرامون آن بسته باشد تا بتواند وجود داشته باشد ودر نتیجه همواره برای آن نهایتی وجود دارد. جیوردانو برونو در قرن ۱۶ نظریه هایی در مقابل نظریه ارسطو عنوان کرد. به عقیده او فضا از طریق آنچه در آن قرار دارد درک می شود و به فضای پیرامون تبدیل می گردد. فضا مجموعه ای است از روابط میان اشیاء و آنگونه که ارسطو بیان داشته حتماً نمی بایست که از همه سمت محصور باشد و بدین سان اجباری نیست که همواره نهایتی داشته باشد. همچنین همواره ارتباطی میان ناظر و فضا وجود دارد و یک نسبت نظم یافته كه این دو را به یکدیگر مربوط می سازد، فقط چیزی از پیش تعیین شده و ثابت نیست بلکه این موقعیت مکانی شخص است که فضا را تعیین می کند و بنا به نقطه دید وی به صور مختلفی قابل ادراک می باشد. 
محیط ساخته شده به دست انسان یا به عبارتی معماری، مجموعه ای است کم و بیش پیچیده از سامانه هاي فضایی که بر یکدیگر تأثیر می گذارند، یکدیگر را می پوشانند، در یکدیگر تداخل می کنند و یا با یکدیگر به رقابت می پردازند.
۲- فضاي معماري

۲-۱- سیر تاریخی تحول فضا در معماری: 
بحث بر سر فضا تنها در آغاز قرن ۱۹ و با کتاب فلسفه هنر اثر فیلسوف آلمانی شلینگ آغاز شد. در اواخر قرن ۱۹ مورخانی چون ریگل، ولفلین و اشمارسو، این بحث را پروردند. اشمارسو در کتاب خود با عنوان باروک و روکوکو بر اولویت فضا در معماری تأکید می ورزد:
” آدمی در وهله اول فضای پیرامون خود را تصور می کند و نه اشیای مادی را که به تعبیرهاي نمادین کمک می کنند. تمامی ترفندهای ایستایی و مکانیکی به سان تبلور مادی غلاف فضایی، تنها وسیله ای برای تحقق یک اندیشه اند، که در خلق اثر معماری به طور گنگ احساس یا آشکار را تصور می شود وقتی که طراحی فضا آشکارا بر طراحی شیئ اولویت می یابد معماری به هنر تبدیل می شود. روح و جان خلق آثار معماری مقاصد فضایی معمار است.
مفهوم فضا یکی از مفاهیم بنیادی در هستی شناسي است و از این رو سیر تاریخی آن درگذر زمان می تواند شایان بررسی باشد. به گمان ما مهمترین نکته بررسی تحول نگاه از کیفی به کمی در مورد فضای معماری است. آغاز برخورد کمی به فضا در یونان باستان از سوی اقلیدس روی داد. هندسه او بهره های زیادی از کیفیتهای ارزشی داشت. اما کار او در مقوله فضا را شاید بتوان همسنگ کار ارسطو در مقوله زمان دانست چرا که هر دو تلاش کردند تا بسیاری از کیفیتهای رازگونه، اساطیری و مبهم را از فضا و زمان بگیرند و آنرا تبدیل به موضوعی ساده برای مطالعه و پژوهش کنند (و نه مکان و محیطی برای زندگی). نتیجه تفکرات اقلیدس آن بود که انسان به جای آمیخته بودن با فضا و یکی بودن با آن، از آن فاصله گرفت و به مطالعه و بررسی آن پرداخت؛ چنانکه ارسطو هم ریشه های یک نگاه خطی و پیشرفت گرا را که عاری از کیفیت های زمانی است در غرب ایجاد کرد.
در دوران رنسانس همزمان، دگرگونی های بزرگ در نگرشهای اندیشمندانی پدیدار شدند که شاید بدون آنکه خود بخواهند در نگرش کمی به فضا موثر بودند. کار دکارت تکمیل این حرکت بود. در تبیین هندسی او هر نقطه متناظر با یک عدد وکمیت محض شد و برای ارايه شناسنامه هویتی هر نقطه، تنها باید مختصات آنرا تعیین کرد. در این نگرش، نقاط فضا کاملاً هم ارز و همگون هستند. این سامانه بهترین ابزار برای تبیین سامانه یکپارچه مکانیکی عالم بود که بعدها نیوتن به بهترین شیوه از آن بهره برد. پس به این ترتیب چند گام مهم در راه کمی کردن فضا در طول تاریخ وجود دارد. اما در تحلیل دو تن از مشهورترین نظریه پردازان معماری گيدئون و گروتر این سیر به گونه ای دیگر و به صورت تکاملی تا عصر نوین توضیح داده شده است و بهترین نوع ارتباط انسان با فضا مطابق با کشفیات نوین علمی دانسته شده است. گیدئون در کتاب فضا، زمان، معماري؛ سه گام تکاملی فضای معماری را به صورت زیر توضیح می دهد.

خرید و دانلود

با قیمت 6,500 تومان

عتیقه زیرخاکی گنج