• بازدید : 35 views
  • بدون نظر
این فایل در ۸۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

گونه اهلي كرم ابريشم كه پرورش آن از آغاز تا به امروز متداول بوده و تقريباً در چهار هزار و ششصد سال پيش به طور اتفاقي توسط ملكه چين ( سي لينگ شي ) در هنگام قدم زدن در جنگلي با پيدا كردن پيله اي از روي درخت توت و تنيدن تارهاي آن به دور انگشت خود كشف و بدين ترتيب رازي از طبيعت آشكار گرديد.
در حقيقت اين پديده اتفاقي به تدريج پايه گذار صنعت پرورش و تهيه ابريشم در جهان شده و بعدها اين شاهزاده خانم در تاريخ به الهه ابريشم ، ملقب گرديد. تا مدتها پس از كشف ابريشم راز تهيه آن در انحصار چين بود امپراطوران چين در طي قرون متمادي همواره سعي كردند تا اسرار تهيه آن را از جهانيان پنهان دارند، حتي حكومت چين براي كساني كه مي خواستند راز تهيه ابريشم را به خارج از كشور انتقال دهند مجازات مرگ تعيين كرده بودند . با وجود اين سختگيريها تا نيم قرن ، چين تنها كشور توليد كننده ابريشم در جهان بود.
استقبال وسيع و همه جانبه مردم دنيا از ابريشم و سود آوري تجارت اين كالا آن چنان مورد توجه واقع گرديد كه براي تجارت آن جاده اي ساخته شد كه يازده هزار كيلومتر طول داشت و شهر هسيان چين را به رم شرقي متصل مي كرد. اين جاده از تركستان ـ سمرقند گذشته و به مرزهاي ايران مي رسيد و پس از عبور از طوس ، دامغان ، گرگان و ري به قزوين و از آنجا به شعباتي متصل مي شد كه شاخه اي از آن به تركيه و بعد به اروپا متصل مي گشت . در ضمن براي اينكه كاروان هاي حامل ابريشم به سلامت مسير تا اروپا را طي نمايند مرتباً بين ايران و چين نمايندگاني در رفت و آمد بودند.
در تمام اين مدت سختگيري هاي امپراطوران چين ، به منظور حفظ انحصار تهيه ابريشم زيادتر مي شد و هر روز مقررات سخت تري وضع مي كردند با وجود چنين سياست وحشت و استتاري ، نوشته اند به سال ۴۱۹ ميلادي شاهزاده خانم ديگري از چين كه به ازدواج فرمانرواي كشور تركستان در آمده بود ، براي نشان دادن درجه محبت و فداكاري خود با استقبال از مرگ چندين عدد تخم نوغان را در لابلاي موهاي خود پنهان و به عنوان هديه اي در تركستان تقديم همسرش كرد.
و بدين ترتيب تهيه ابريشم از انحصار چين خارج گرديد .
در حال حاضر با گذشت قرن ها هنوز چين بزرگترين توليد كننده ابريشم در جهان است.
هندوستان دو مين كشور توليد كننده ابريشم بوده و ژاپن سومين كشور توليد كننده ابريشم و شوروي سابق مقام بعدي را در جهان دارا بوده است.
فرانسه نيز زماني از توليد كنندگان عمده ابريشم جهان بود ولي پس از شيوع بيماري واگيردار پبرين در سال ۱۸۵۰ ، خسارات فراواني به اين صنعت وارد شد اين بيماري چنان دامنه وسيعي پيدا كرد كه ناپلئون سوم ، لويي پاستور را مأمور مطالعه روي اين بيماري و پيدا كردن راههاي مبارزه با آن نمود.
پس از چهار سال تحقيق پاستور ، دانشمند فرانسوي موفق به شناسايي و كشف عامل بيماري و راه مبارزه با آن گرديد. با وجود اين ، اين توفيق تربيت و پرورش كرم ابريشم ديگر در فرانسه پا نگرفت ، زيرا واردات آن از كشورهاي ديگر توسعه زيادي يافته بود.
وضعيت ابريشم در ايران
   توليد ابريشم ايران در حال حاضر ۴۰۰ تن در سال است طبق مدارك موجود ميزان ابريشم توليدي در گذشته در حدود ۳۰۰۰ تن در سال بوده حتي زماني از ايران تخم نوغان جهت پرورش به كشورهاي خارج بويژه اروپا صادر مي شده است.
در نگرش تاريخي به اين رشته از كشاورزي وضعيت اولين اشاره در متون تاريخي مربوط به توليد ابريشم در مازندران است. در ضمن ماركوپولو نيز در سفرنامه خود به توليد فراوان ابريشم در طبرستان (مازندران) اشاره كرده است.
آنچه مسلم است در گذشته ايران يكي از كشورهاي مهم توليد كننده و به ويژه در شهرهاي طبرستان ، خاوران ري و حتي زابلستان توليد ابريشم رواج قابل توجهي داشته است . اين وضعيت در زمان صفويه نيز به اوج شكوفايي خود رسيده بود.
متأسفانه دو اتفاق مهم صنعت پرورش كرم ابريشم را در دنيا مختل ساخت ، مسلماً توليد ابريشم ايران نيز از آن بي تأثير نبود.
واقعه مهم نخست اپيدمي بيماري پبرين در فرانسه بود كه همانند بيماري نيوكاسل طيور ، پرورش اين كرم را در سطح بسيار گسترده اي از جهان در معرض نابودي قرار داد. بنا براين با سعي و تلاش دانشمند ارزنده فرانسوي « لويي پاستور » كه عامل اين بيماري را در سال ۱۸۷۰ شناسايي و راه پيشگيري از آن را به دنيا اعلام كرد بدون شك اين صنعت با نابودي كامل روبرو مي شد.
اتفاق دوم كه در تاريخ حيات پرورش اين كرم دخالت عمده اي دارد توفيق فردي به نام شاردونه در ساخت اليافي از مواد شيميايي بود كه شباهت بسيار زيادي به ابريشم داشت (در سال ۱۸۸۹ ) اين كشف ركود عجيبي در بازار تجارت ابريشم جهان بوجود آورد. 
با وجود اين رويداد توليد ابريشم در ايران حتي در اين دوره نيز رونق قابل توجهي داشته است چنانچه اگر دومين سفرنامه مظفرالدين شاه به فرنگ را مطالعه كنيم خواهيم ديد كه از رونق كرم ابريشم در ايران ، طي اين سالها سخن به ميان آمده است در حقيقت در اين سالها ابريشم كالاي عمده تجارت ايران بوده و در تجارت خارجي ، اين كشور را قادر مي ساخته تا بهاي بخش قابل توجهي از واردات خود را با در آمد آن بپردازد . ميزان توليد اين محصول در سال ۱۳۴۳ در اوج خود بوده ولي از آن به بعد دچار آفت گشته و در نتيجه تغيير كيفيت ، قيمت آن نيز تنزل يافته است .
در سال هاي گذشته جهت احياي امر نوغان داري ، تشكيلات مستقلي به نام شركت نوغان به وجود آمد و بدنبال آن كارخانه حرير بافي چالوس تاسيس گرديد . متاسفانه پس از شروع كار كارخانه توليد ابريشم بر خلاف انتظار پايين آمد ، زيرا شركت نوغان براي جبران هزينه هاي فراوان كارخانه مجبور به پايين آوردن نرخ خريد اجباري پيله بود . در طي اين سالها بالاترين رقم توليد مربوط به سال ۱۳۵۱ بوده يعني ۱۱۱ تن پيله بوده است .
پس از انقلاب اقداماتي در جهت احياي اين رشته از كشاورزي و صنعت به عمل آمده از جمله آن اقدامات تشكيل شركت سهامي مطالعات و تحقيقات پرورش كرم ابريشم بود اين شركت عملاً كار خود را از سال ۱۳۵۹ شروع كرده است . وظيفه اين شركت تهيه و توزيع تخم نوغان تهيه و توزيع نهال توت ، خريد پيله بر اساس قيمت هاي تعيين شده بود . كارخانه هايي كه در حال حاضر در امر ابريشم كشي كشور فعاليت دارند ، عبارتند از كارخانه صنايع ابريشم گيلان  در صومعه سرا ، كارخانه صنايع ابريشم  طوس در مشهد و كارخانه پيله و            ابريشم شمال
چگونگي پرورش كرم ابريشم در ايران 
 همان طور كه در مبحث تاريخچه اين صنعت در گذشته اشاره شده ، توليد ابريشم از زمان هاي خيلي دور در ايران رايج بوده و بخش مهمي از صادرات كشور را در آن زمان تشكيل مي داده است .
در حال حاضر پرورش كرم ابريشم در استانهاي گيلان و مازندران ، خراسان، آذربايجان، اصفهان، يزد و كرمانشاه رايج است . در استان گيلان كه ۸۰% توليد كشور را بر عهده دارد پرورش اين كرم در ارديبهشت و در ساير استانها در فروردين ماه زماني كه توت پنج برگ مي شود انجام مي گيرد.
چنانچه براي كرم ابريشم شرايط پرورش مطلوبي ايجاد گردد و برگ توت هم مهيا باشد مي توان هر موقع از سال به امر پرورش كرم پرداخت .
بهترين فصل براي كرم ابريشم فصل بهار است كه هوا مساعد بوده و برگ هاي توت هم ظريف و مغذي 
مي باشد . در فصول تابستان و پاييز از آن جهت كه مواد سلولزي برگها بيشتر و مواد قابل هضم آنها كمتر است . غالباً پرورش كرم با سوء تغذيه و متعاقب آن با بروز بيماري هاي مختلف همراه مي باشد . تغييرات جوي و هوا نيز در دو دوره تابستان و پاييز مؤثر بوده و ممكن است زمينه را براي فعاليت عوامل بيماريزاي كرم ابريشم 
فراهم نمايد.  
 
برخي مشكلات صنعت ابريشم در ايران 
۱- كيفيت نامطلوب محصول و پايين بودن بازدهي در اثر عوامل مختلف از جمله عدم رعايت موازين بهداشتي 
۲- عدم وجود ضوابط دقيق متكي بر اصول بهداشتي مخصوص جايگاه پرورش يا تلمبارها همانند ساير رشته هاي دامپروري ، در نتيجه عدم توجه كشاورزان به فضاي براي هر جعبه تخم نوغان كه اين نكته مي تواند الفباي پرورش باشد .
۳- عدم آشنايي كافي كشاورزان با اين رشته و نيز ناآگاهي آنها در امر كشت توت و تغذيه كرم 
۴- عدم توجه و دقت به امر تغذيه كرم 
۵- استفاده از روشها و وسايل سنتي در خفه و خشك كردن پيله و عدم دسترسي با كاربرد صحيح و مدرن 
۶- استفاده از وسايل سنتي و تبديل پيله به ابريشم خام 
۷- بالا بودن هزينه هاي پرورش 
۸- پراكندگي يا نبودن مراكز مختلف سرويس دهي به ويژه در امر بهداشت 
مراكز تهيه و توزيع ، توليد تخم نوغان تا مرحله ابريشم در ايران 
مراكز فعلي تهيه تخم نوغان در كشور : رشت ، بندر انزلي ، تربت حيدريه ، نطنز 
مراكز مهم توليد پيله : گيلان ، مازندران ، خراسان ، اصفهان، آذربايجان شرقي 
مراكز  ابريشم كشي : گيلان ، مازندران ، خراسان 
مراكز تهيه ابريشم آماده : كاشان، مشهد، اصفهان 
مراكز توليد فرآورده هاي ابريشمي : قم ، اصفهان، كاشان ، نايين ، مشهد، اسكو در آذربايجان شرقي .
توتستان
ا – كلياتي راجع به درخت توت و توتستان 
درخت توت متعلق به خانواده Moraceae    است و بصورت وحشي در آسيا رشد مي كند و گسترش و رويش آن از شمالي ترين نقاط تا مناطق گرمسيري آسيا ادامه دارد. درخت توت به چند گروه و نژاد تقسيم         مي شود كه اين طبقه بندي براساس نوع برگ ،گل و شاخه صورت مي گيرد . در ژاپن بيش از هزار نوع توت كشت مي شود كه ده نوع بسيار عام است و بطور وسيعي كشت مي شود در تايلند بيش از ۵۰ نوع (واريته) توت وجود دارد كه سه نوع آن بسيار فراوان كشت مي شود . متأسفانه در ايران هيچگونه مطالعه جدي روي            واريته هاي مختلف توت موجود در استانهاي مختلف انجام نشده است.

عتیقه زیرخاکی گنج