• بازدید : 28 views
  • بدون نظر

قیمت : ۴۰۰۰۰ ريال    تعداد صفحات : ۱۳    کد محصول : ۱۰۹۹۵    حجم فایل : ۲۶۱ کیلوبایت   

بادگير، يك روش ابداعي ايراني براي ايجاد فضاي خنك در داخل منازل گرم كويري است . اين دستگاه تهويه مطبوع ، ساليان درازي از روزگاران دور ، فضاي زندگي مردم ايران را قابل تحمل كرده است . بادگيرها معمولاً برجكهاي كوچكي به صورت چهارضلعي يا چند ضلعيهاي منتظمند كه ساختار مثلث در آنها به هيچ وجه ديده نميشود. بادگير تشكيل شده است از برجكي تقريباً مرتفع‏تر از جاهاي ديگر خانه در روي بام. عموماً بادگيرها بر روي قسمتي از خانه هاي كويري به نام حوضخانه بنا ميشدهاند. 

  • بازدید : 66 views
  • بدون نظر

این فایل در ۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

در مواقعي كه سرعت باد كم است تهويه ساختمان به وسيله بادخانهاي بادگير تنها به واسطه اثر دودكشي ادامه مي يابد . بادگیرها معمولا برجکهای کوچکی به صورت چهارضعلی با چند ضلعیهای منتظمند که ساختار مثلث در آن به هیچ وجه دیده نمی شود. بادگیر تشکیل شده است از برجکی تقریبا مرتفع تر از جاهای دیگر خانه در روی بام. عموما بادگیرها بر روی قسمتی از خانه های کویری به نام حوضخانه بنا می شده اند حوضخانه ایرانی کوچک بوده است که در انتهای اتاقهای تابستانی هر عمارت قرار داشته است اتاق های تابستانی تشکیل شده اند از اتاق هایی با ابعاد بزرک و درهای زیاد به دلیل جریان یافتن هوا در ان ها که در انتهای آن ها حوض خانه بود. حوضخانه به شکل فضای رابط میان حیاط خانه و اتاق های تابستانی است. در میان این فضا، حوض کوچکی بود و دلیل نامگذاری این فضا نیز به علت وجود این حوض در میان این فضا بود. بادگیرها دقیقا در بالای این حوض قرار دارند، ولی از طریق منافذی که دارند جریان هوا را به روی آب حوض هدایت می کنند. بادگیرها عموما از خشت وگل ساخته می شوه اند و برای محکم بودن ان ها در مقابل وزش باد از تیرهای چوبی در ساختمان استفاده می شده است. بادگیر به صورت تزئینی با آجرهای نقش دار آراسته می شده. بادگیرها دارای منذهای ورودی به صورت قوس های زیبایی بوده اند. نحوه ی کارکرد بادگیرها به صورت کولرهای آبی امروز کار می کرده اند. به این صورت که باد از منافذ بادگیر به آن وارد شده و به صورت مجمع به روی حوض آب هدایت می شد، پس از برخورد بر روی آب حوض عمل تبخیر انجام می گرفت. عمل تبخیر عملی است گرماگیر که موجب سرد شدن باد وارد شده از دهانه بادگیر می شده است. در بعضی از عمارت های قدیمی که متعلق به افرداد ثروتمند بود، حوضخانه فضای در بسته ای بود و اتاق های تابستانی منافذ و دالان هایی داشت که باد خنک از این دالان ها وارد اتاقهای خانه می شد و این امر در صورتی بود که اتاق های تابستانی تعدد داشت.


  • بازدید : 36 views
  • بدون نظر
این فایل در ۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

بادگیر، یک روش ایرانی برای ایجاد فضای خنک در داخل منازل گرم کویری است. این دستگاه تهویه مطبوع، سالیان درازی از روزگاران دور، فضای زندگی مردم ایران را قابل تحمل کرده است. . بادگير مجموعه ثابتي است كه هم به صورت بادخور و هم بصورت خروجي عمل ميكند .مجراي قائم آن در قسمت بالا در چهار سو باز است ( و گاهي تنها در دو سو ) و يك جفت ديوارك جدا گر بصورت قطري و متقاطع با يكديگر قرار گرفته اند . در حقيقت باد گير مجموعه اي از بادخانها با ابعاد ۳*۳ متر و ارتفاعي در حدود ۷ متر است كه بخش فوقاني آن در چهار سو گشوده است و اين قابليت را دارد كه نسيم را از هر جهتي گرفته جريان هواي خنكي را به داخل اتاق هدايت كند .
همچينين مي تواند به صورت دود كش عمل كند در اين صورت هواي گرم در اثر اختلاف فشار بين بالا و پائين دودكش از وجه پشت به باد بادگير كشيده مي شود . در مواقعي كه سرعت باد كم است تهويه ساختمان به وسيله بادخانهاي بادگير تنها به واسطه اثر دودكشي ادامه مي يابد . بادگیرها معمولا برجکهای کوچکی به صورت چهارضعلی با چند ضلعیهای منتظمند که ساختار مثلث در آن به هیچ وجه دیده نمی شود. بادگیر تشکیل شده است از برجکی تقریبا مرتفع تر از جاهای دیگر خانه در روی بام. عموما بادگیرها بر روی قسمتی از خانه های کویری به نام حوضخانه بنا می شده اند حوضخانه ایرانی کوچک بوده است که در انتهای اتاقهای تابستانی هر عمارت قرار داشته است اتاق های تابستانی تشکیل شده اند از اتاق هایی با ابعاد بزرک و درهای زیاد به دلیل جریان یافتن هوا در ان ها که در انتهای آن ها حوض خانه بود. حوضخانه به شکل فضای رابط میان حیاط خانه و اتاق های تابستانی است. در میان این فضا، حوض کوچکی بود و دلیل نامگذاری این فضا نیز به علت وجود این حوض در میان این فضا بود. بادگیرها دقیقا در بالای این حوض قرار دارند، ولی از طریق منافذی که دارند جریان هوا را به روی آب حوض هدایت می کنند. بادگیرها عموما از خشت وگل ساخته می شوه اند و برای محکم بودن ان ها در مقابل وزش باد از تیرهای چوبی در ساختمان استفاده می شده است. بادگیر به صورت تزئینی با آجرهای نقش دار آراسته می شده. بادگیرها دارای منذهای ورودی به صورت قوس های زیبایی بوده اند. نحوه ی کارکرد بادگیرها به صورت کولرهای آبی امروز کار می کرده اند. به این صورت که باد از منافذ بادگیر به آن وارد شده و به صورت مجمع به روی حوض آب هدایت می شد، پس از برخورد بر روی آب حوض عمل تبخیر انجام می گرفت. عمل تبخیر عملی است گرماگیر که موجب سرد شدن باد وارد شده از دهانه بادگیر می شده است. در بعضی از عمارت های قدیمی که متعلق به افرداد ثروتمند بود، حوضخانه فضای در بسته ای بود و اتاق های تابستانی منافذ و دالان هایی داشت که باد خنک از این دالان ها وارد اتاقهای خانه می شد و این امر در صورتی بود که اتاق های تابستانی تعدد داشت.
  
 از آنجا كه دامنه تغييرات اختلاف دما در منطقه خليج فارس گسترده است بادخانهاي اين منطقه در نوع خود منحصر به فرد است . در اين مناطق دما در تابستان و در اواسط روز ممكن است از ۳۲ تا ۴۹ درجه سانتيگراد تغيير كند . ولي در شب تا ۲۰ درجه يا حتي پائين تر كاهش مي يابد و در زمستان و در اواسط روز بين ۲۰ تا ۳۵ درجه مي رسد و هنگام شب تا ۹ درجه كاهش مي يابد. اين تغييرات شديد فصلي در نحوه استفاده از ساختمان نمود مي يابد . بادگيرها تنها در برخي از اوقات روز موثرند و براساس فصل تاثير آنها بيشتر خواهد شد. بنابراين خانه ها به دو طبقه تقسيم مي شوند . طبقه بالاي در فصل تابستان به طبقه پائيني در فصل زمستان مورد استفاده قرار مي گيرد . از بام تخت ساختمانها نيز براي خوابيدن در شبهاي تابستان استفاده مي شود . معمولا دو يا چند بادگير را مي توان برروي يك ساختمان مشاهده كرد كه باعث تهويه اتاقهاي خواب تابستاني مي شود .
با تعبيه بادگير امكان تهويه هواكشي به منظور تامين همزمان هواي تازه و خروج هواي اضافي بدون وجود مسائل و مشكلات نگهداري و هزينه هاي يك وسيله ي چند منظوره وجود دارد . در دهانه ي يك مجرا زاويه اي كه گيرش باد در آن بيشتر است زاويه ي ۹۰ درجه برابر زاويه هر مجرا مي باشد . آزمايشها نشان مي دهد كه بيشترين كارآيي يك باد خان هنگامي است كه زاويه باد خان با باد ۹۰ درجه باشد . در اين زاويه حداكثر فشار منفي ايجاد مي شود . بنابراين دو ميله مجاور به ميله اي كه هوا گيري مي كند بيشترين اختلاف فشار را براي خارج كردن هواي مازاد از داخل ساختمان ايجاد مي كنند .        
       
بادخانها را مي توان براي بيرون راندن هوا از ساختمان و به دنبال آن فراهم ساختن شرايطي جهت ايجاد يك جريان طبيعي هوا مورد استفاده قرار داد. بادخورها مي توانند هواي بيرون را جمع كرده آن را در فضاي داخلي ساختمان رها كنند. تركيبي از بادخانها و بادخورها نيز مي تواند به شكلي طبيعي شرايط دريافت و بيرون راندن هوا را ايجاد نمايد
بادخورها 
بادخورها براي گرفتن باد و هدايت هواي تازه به داخل ساختمان طراحي شده اند. براي آنكه وجود يك بادخور موثر باشد بايد همه سويه باشد و با چرخش به موازات جهت باد قرار گيرد. اگر باد خور ثابت باشد ولي سر آن با مسير حركت موازي نباشد به سرعت كارآيي خود را از دست مي دهد و حتا امكان ممكن است بلعكس عمل كند (يعني به صورت يك باد خوان زانو دار ).عملكرد باد خورها زماني به حداكثر ميرسد كه هواي تازه را براي فضاهاي بزرگ و بازي – مانند يك دهليز سرگشاده – تامين كنند. در اين حالت اين امكان فراهم مي شود كه هواي خنك تر به سمت پائين حركت كند و با هواي فضاي زيرين مخلوط شود. باد خورها را مي توان روي بام ساختمانها تعبيه كرد يا در محوطه ساختمان ( با فاصله كمي نسبت به آن ) قرار داد به نحوي كه هواي تازه از طريق لوله هاي زيرزميني تامين شود.
حداكثر كارآيي يك باد خور هنگامي است كه هوا گيري در سطحي باشد كه بزرگترين فشار مثبت بر آن سطح اعمال شود و اين جريان هوا به داخل ساختمان هدايت شود بنابراين اين باد خور بايد به دور از هر گونه اغتشاش مربوط به ساختمان قرار گيرد( مثلا جاي بر روي بام) 
در ميزان كارآيي يك باد خور عواملي چون فرم مناسب ساختمان و موقعيت بهينه گوشودگي ها تاثير دارد. 

 
بادخان ها 
استفاد از بادخانها به عنوان وسايلي طبيعي براي كشيدن هوا از داخل ساختمان مزايا و محدوديتهاي دارد بادخان به عنوان خروجي عمل مي كند و هواي تازه يا از طريق پنجره ها منافذ و لوله هاي زير زميني و يا از طريق بادخورها تامين مي شود . محدود كردن مقاومت در برابر جريان هوا در طول ساختمان – همانند همه طرحها و الگوهاي تهويه هوا كشي – مساله ئ  مهمي است. بنابراين معمولا براي برآورد ساختن اين مهم اجراي يك پلان باز در فضاي داخلي ساختمان لازم است. در مقايسه با تهويه مكانيكي در تهويه با استفاده از بادخانها تنها مي توان يك جريان هواي با سرعت پائين ايجاد كرد. بنابراين در مواردي كه تهويه با استفاده از بادخان انجام ميگيرد بايد كانال كشي را به حداقل رساند زيرا شبكه ها و تقاطع ها باعث كاهش جريان هوا مي شود . طرح ساختمان بايد به نحوي باشد كه باعث تشديد جريان هواي طبيعي از طريق بادخان شود.
موثر بودن بادخانها به ايجاد حداكثر اختلاف فشار بين منافذ ورودي هوا و بادخان بستگي دارد. جابجايي هوا در اطراف ساختمان ، اندازه و موقعيت بادخان وگشودگي ها را تعيين ميكند ( و در بعضي موارد فرم واقعي ساختمان ) البته در صورتي كه اختلاف فشار به حداكثر برسد آثار مقاومت در برابر جريان هوا در داخل ساختمان نيز عامل اصلي تعيين كننده فرم كلي داخلي است . پس كارآيي مناسب يك بادخان به فرم مناسب ساختمان، موقعيت بهينه گشودكي ها و بلندي باد خان بستگي دارد.

 
بادخانها و بادخورها  
بادخورها را مي توان در تركيب با بادخانها به كار برد. بدين ترتيب هواي خنك از طريق باد خورها تامين مي شود و هواي دم دار از مجراي بادخانها خارج مي گردد. اگر جذب و دفع هوا در ترازهاي بالا صورت پذيرد ( تا ارتفاع سر در ها ) بين تجهيزات ورودي و خروجي، اختلاف فشار بيشتري به وجود مي آيد كه باعث مي شود هواي بيشتري در ساختمان جريان يابد. تهويه طبيعي به وسيله تركيبي از بادخانها و بادخورها ، هم مي تواند از مجراي دو بخش مجزا صورت گيرد و هم از طريق يك بخش منفرد كه هم شامل خروجي و هم شامل ورودي مي باشد.
بادخور در حالت تركيبي نيز بايد همه سويه باشد و از يك بخش منفرد استفاده شده باشد، از بادخان همه سويه نيز مي توان استفاده كرد راه حل ديگري نيز براي اين مسله وجود دارد ولي براي آنكه لازم نباشد بادخورها و بادخانها در راستاي جهت وزش باد قرار گيرند يك مجرا با جداگرهاي به چهار مجراي قائم تقسيم شده است . هر يك از محورها به جهت هاي مختلف با سه محور ديگر گشوده شده است و بدون توجه به جهت وزش باد هميشه يكي از محورها نسيم را مي گيرد و سه محور ديگر به صورت باد خوانهاي زانو دار عمل مي كنند اين روش ابتدا در ايران به كار رفت كه در طراحي به آن باد گير مي گويد. 
  • بازدید : 49 views
  • بدون نظر
این فایل در ۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

استفاده از بادگير از سنوات بسيار قديم در ايران متداول بوده است. بادگير ها با اشكال مختلف در شهر هاي مركزي و جنوب ايران ساخته شده كه هر كدام بر حسب ارتفاع و جهت باد مطلوب طراحي و اجرا شده اند. تا قبل از اختراع كولر برقي و گسترش آن در شهر هاي مختلف، از بادگير در ابنيه مختلف مسكوني، مذهبي و خدماتي استفاده مي شده است و هنوز هم مي توان باقيمانده اين بادگير ها را در اقليم گرم و مرطوب جنوب در شهر هايي مانند بندر عباس، بندر لنگه، قشم، بوشهر و اقليم گرم خشك نواحي مركزي مانند كرمان، نايين، يزد، طبس، كاشان، سمنان، اصفهان و حتي نواحي جنوب شهر تهران مشاهده نمود.
طرز كار بادگير
        عملكرد بادگير بدين صورت است كه باد مطلوب را گرفته و آن را به داخل اطاق هاي اصلي ساختمان، آب انبار و يا سرداب هدايت مي كند. در بعضي از مساجد حاشيه كوير مانند مسجد قديمي اردكان و مسجد جامع فيروز آباد در استان يزد، دريچه بادگير درست در بالاي محراب قرار دارد. به اين ترتيب، باد مطلوب وارد بخش هاي مختلف ساختمان مي گردد و باعث تهويه و خنكي آن مي شود.
         شهر تاريخي يزد به شهر بادگير ها معروف است و به تحقيق، نسبت به ساير شهر هاي مركزي ايران داراي بيشترين تعداد بادگير است. در اين شهر، مرتفع ترين بادگير جهان يعني بادگير باغ دولت آباد وجود دارد كه داراي حدود ۳۴ متر ارتفاع است. ارتفاع دهانه فوقاني بادگير ۱۱ متر مي باشد. اين بادگير هشت طرفه، باد را از هر سمتي كه بوزد به درون ساختمان هدايت مي كند.
         در اينجا لازم به توضيح است كه بعضي از بادگير ها، فقط از طريق جابجايي هوا ، داخل بنا را خنك مي سازند و بعضي ديگر، هم از طريق جابجايي هوا و هم از طريق تبخيراين عمل را انجام مي دهند. سيستم برودتي بادگير باغ دولت آباد از طريق روش دوم است؛ بدين صورت كه جريان هوا پس از ورود به داخل ساختمان از روي يك حوض سنگي كوچك و فواره رد مي شود و سپس از آنجا به ساير اطاق ها هدايت مي گردد (شكل ۳). اطاق زير بادگير كه حوض و فواره در آن قرار دارد به صورت هشتي (هشت ضلعي) است و در هاي متعددي در آن وجود دارد. در هر زمان كه نياز به خنك نمودن اطاق خاصي باشد، در بين آن اطاق و اطاق هشتي زير بادگير را باز مي نمايند.


         جهت تقويت عملكرد خنك سازي بادگير و استفاده از برودت تبخيري ، از روش هاي ديگري نيز استفاده مي شده است. به عنوان مثال، در شهر بم بادگيري وجود دارد كه از ساختمان، حدود ۵۰ متر فاصله دارد و با يك كانال زيرزميني به آن مرتبط است. در بالاي اين كانال، يك باغچه قرار دارد. بعد از آبياري باغچه، رطوبت آن به ديوار هاي كانال ارتباطي نفوذ مي كند و نسيم بادي كه از بادگير به سمت ساختمان جريان دارد را خنك تر مي نمايد. در بعضي از موارد نيز در روي دهانه بادگير، حصير، سوفال و يا بوته هاي خار قرار مي دادند و روي آن آب مي پاشيدند و بدين طريق رطوبت و برودت هاي هواي ورودي را افزايش مي دادند. تا پيش از پيدايش يخچال برقي، در بسياري از خانه ها، مواد غذايي را در محوطه زير بادگير نگاه مي داشتند تا خنك بماند و دير تر فاسد شود.بادگير و هواكش روي گنبد و يا بام، جزء جدايي ناپذير آب انبار هاي نواحي مركزي ايران است.
          محيط مرطوب آب انبار با استفاده از جريان هوا باعث برودت و خنكي آب ذخيره شده مي شود.بايد توجه داشت كه در مناطق گرم و خشك مركزي ايران، به دليل خشكي هوا، آب سريعتر تبخير مي شود و علاوه بر ايجاد برودت در محيط، باعث افزايش رطوبت نسبي هوا نيز مي گردد. در نتيجه هم گرما و هم خشكي بيش از حد هوا را كاهش مي دهد و محيطي مطبوع براي ساكنين ساختمان ايجاد مي نمايد. ولي استفاده از اين روش در بادگير هاي جنوب كشور كه داراي اقليمي گرم و مرطوب است، ممكن نمي باشد. زيرا اولاً به دليل بالا بودن ميزان رطوبت نسبي و اشباع نسبي هوا از بخار، تبخير آب به سهولت صورت نمي گيرد و در ثاني اضافه نمودن هواي نم دار به محيطي كه هواي آن بيش از حد آسايش انسان مرطوب است، شرايط زيستي را مشكل تر مي نمايد. بدين جهت بادگير هاي جنوب، فقط از طريق جابجايي هواي داخل ساختمان، باعث كاهش دماي فضاي آن مي شوند.
معماري و انواع بادگير ۩
وضع خاص اقلیمی ایران که هوای بخش عمده ای از آن خشک و بخش دیگری گرم و نیم مرطوب است عامل اساسی در پیدایش و کاربرد شیوه های مختلف برای کاستن دما در داخل فضاهای مسکونی بوده است . معماران ایرانی در طراحی خانه ها به عامل استفاده از سطح سایة بیشتر در فصل گرما و عایق بندی بدنه و سقف در برابر نفوذ گرما و نیز ایجاد جریان هوا در داخل بنا توجه فراوان داشته اند. چنانکه در ناحیة خشک و گرم جنوب ، در شهرهایی چون دزفول و شوشتر، از وسیلة خنک کنندة بسیار مؤثری بهره جسته اند که آن را شوادان * می نامند.
در بسیاری از نواحی دیگر ایران ، بادگیر رایجترین وسیله ای است که برای تهویه به کار می رود. معماران ایرانی برای جابجا کردن هوا در داخل فضاهای بسته و کاستن دما، به بادهای گوناگونی که در نجدِ ایران می وزد و به استفاده از نیروی مؤثر آن ، توجه کرده و برای بهره جستن از آن بادگیر را ابداع نموده اند. جهت وزش باد و ارتفاع آن از سطح زمین و زمان و دورة وزش و عوامل دیگر در پدید آوردن گونه های مختلف بادگیر نقش اساسی داشته است . استفاده از بادگیر به طور عمده در ناحیة مرکز و جنوب ایران و ساحل خلیج فارس و ناحیة خراسان ، بویژه در شهرهایی چون یزد و کاشان و بم و ابرقو و جهرم و طبس رایج است .
بادگير ها معمولاً يك طرفه، چهار طرفه و يا هشت طرفه مي باشند. در شهر يزد تمامي بادگير ها مرتفع و چهار طرفه يا هشت طرفه هستند. ولي برعكس در شهر ميبد كه در ۵۰ كيلومتري غرب شهر يزد است، بادگير ها كوتاه و يك طرفه هستند. اين امر بدين خاطر است كه در ميبد، باد هاي كويري، توام با گرد و غبار از سمت كوير مي وزد و اهالي مجبورند كه بادگير هاي خود را پشت به اين باد و در جهت باد مطلوب بسازند. ولي در يزد، چون بين دو رشته كوه قرار گرفته، باد هاي كويري كمتر جريان دارد و مي توان بادگير هاي مرتفع چند طرفه احداث نمود. در شهر هايي كه باد مطلوب نيز داراي قدري گرد و غبار است، مانند گناباد در استان خراسان، معمولاً يك فضاي خاكريز در زير بادگير ايجاد مي كنند. مقطع كانال بادگير را در اين قسمت نسبت به مقطع بالاي آن قدري عريض تر مي گيرند تا سرعت باد كاهش يابد و غبار و خاك در آن ريخته شود. باد پس از ورود به دهانه بادگير و عبور از محوطه خاكريز، قدري صافتر شده و وارد اطاق مي گردد.
بادگير هاي يك طرفه عموماً كوتاه هستند و آنها را نمي توان در محيطي كه داراي گرد و غبار نسبتاً زيادي است، مرتفع بنا نمود. ولي بادگير هاي چهار و هشت طرفه داراي ارتفاع بيشتري هستند. خصوصاً بادگير هاي بسيار بلند را هشت طرفه احداث مي كنند تا در مقابل فشار باد پايداري بيشتري داشته باشد و شكل بدنه بادگير باعث عبور جريان باد با فشار كمتري شود.
در خانه هاي مسكوني چهار فصل كه داراي حياط مركزي هستند، معمولاً بادگير را در قسمت تابستان نشين ساختمان احداث مي كنند و اين بادگير به اطاق اصلي يا تالار و سرداب يا زيرزمين ساختمان مرتبط مي باشد (شكل ۱). 
نمونه بارز آن را مي توان در خانه بروجردي ها در كاشان ملاحظه نمود. در اين قسمت از ساختمان، علاوه بر بادگير، هواكش هاي تعبيه شده بر روي گنبد تالار نيز به تهويه محيط داخل كمك مي كند. در اين ساختمان، عملكرد خنك سازي بادگير فقط به صورت جابجايي هوا صورت مي گيرد. البته در مورد سرداب، چون بدنه كانال بادگير در زيرزمين قرار دارد و لذا قدري مرطوب مي باشد، در نتيجه برودت تبخيري نيز به مقدار مختصري در خنك نمودن فضاي سرداب تاثير مي گذارد. از خصوصيات ديگر بادگير مي توان از اثر دودكش نام برد. در مواقعي كه باد جريان نداشته باشد، هواي گرم داخل بنا صعود مي كند و از طريق بادگير به خارج بنا منتقل مي شود و بدين صورت كماكان يك جريان هوا در داخل ساختمان برقرار مي گردد هرچند كه شدت آن كمتر از مواقعي است كه باد در محيط خارج جريان داشته باشد. 
بهترين نمونه بادگير ها در جنوب كشور را مي توان در بندر لنگه و بندر كنگ  ملاحظه نمود. هنوز هم بادگير هاي حجيم چهار طرفه، نمود اصلي اين دو بندر قديمي مي باشند. طرز كار بادگير هاي اين منطقه، مشابه نواحي مركزي ايران است؛ فقط همان گونه كه عنوان شد، عملكرد برودتي اين بادگير ها فقط از طريق جابجايي هوا صورت مي گيرد. مطلب ديگر اينكه نسيم هواي بين خشكي و دريا و به طور كلي باد هاي محلي در اين مناطق از شدت كمتري نسبت به نواحي مركزي ايران برخوردارند و لذا بايد بادگير ها حجيم تر باشند تا بتوانند جريان بيشتري از هوا را به درون اطاق انتقال دهند. در بعضي موارد، مساحت مقطع بادگير به بيش از ۸ متر مربع مي رسد و بر روي كل بام اطاق قرار مي گيرد. در بندر لنگه، در نزديكي ساحل، تعداد بادگير ها بيشتر است و حجم آن ها نيز بزرگتر مي باشد؛ ولي هرچه از ساحل دور شويم، تعداد اين بادگير ها و ابعاد آنها كمتر مي شود؛ به نحوي كه در سمت شمالي بندر تعداد اندكي بادگير وجود دارد.
همان گونه كه در عكس ها و اشكال اين قسمت مشاهده مي شود، اغلب بادگير ها، داراي چوب بست هايي هستند كه دو طرف دهانه بادگير را به هم متصل مي كنند و انتهاي اين چوب بست ها از بدنه بادگير بيرون مي باشد. اين چوب بست ها جهت افزايش استحكام و مقاومت بادگير در مقابل فشار باد است و به صورت كششي كار مي كنند و نمي گذارند كه پره هاي داخلي و بدنه بادگير از يكديگر جدا شوند. علت آنكه انتهاي اين چوب ها را نمي برند اين است كه در زمان تعمير و مرمت بادگير، داربست ها را به اين چوب ها متصل مي كنند و از روي داربست ها، تعميرات لازمه را انجام مي دهند. 
  • بازدید : 35 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۳صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

حركت هوا را به دليل اختلاف فشار جو باد گويند. باد روي زمين عامل مهمي در تبادل دما، رطوبت و انتقال ذرات معلق است. اين امر در ايجاد شرايط آسايش انسان يا اخلال در آن نقش مهمي دارد. جا به جايي هوا در بالا بردن سطح كارآيي ذهني و فيزيكي افراد و كاهش ميزان ابتلا به بيماري‌ها بسيار موثر است. همچنين مي‌تواند عاملي در كاهش مصرف سوخت‌هاي فسيلي باشد. اهميت باد در طرح و ساخت محيط مسكوني از ديرباز مورد توجه بوده است. ارسطو چهار قرن قبل از ميلاد و ويترويرس معمار روسي يك قرن قبل از ميلاد از روش استفاده باد در معماري و شهرسازي صحبت مي‌كنند
بادگير، يك روش ابداعي ايراني براي ايجاد فضاي خنك
بادگير، يك روش ابداعي ايراني براي ايجاد فضاي خنك در داخل منازل گرم كويري است. اين دستگاه تهويه مطبوع ، ساليان درازي از روزگاران دور ، فضاي زندگي مردم ايران را قابل تحمل كرده است. بادگيرها معمولاً برجكهاي كوچكي به صورت چهارضلعي يا چند ضلعيهاي منتظمند كه ساختار مثلث در آنها به هيچ وجه ديده نمي شود. بادگير تشكيل شده است از برجكي تقريباً مرتفع‏تر از جاهاي ديگر خانه در روي بام. عموماً بادگيرها بر روي قسمتي از خانه هاي كويري به نام حوضخانه بنا مي شده‌اند. حوضخانه ايواني كوچك بوده كه در انتهاي اتاقهاي تابستاني هر عمارت قرار داشته است اتاقهاي تابستاني تشكيل شده‌اند از اتاقهايي با ابعاد بزرگ و درهاي زياد ــ گاهي اوقات تا ۵ در ــ به دليل جريان يافتن هوا در آنها كه در انتهاي آنها حوضخانه بود. حوضخانه به شكل فضاي رابط ميان حياط خانه و اتاقهاي تابستاني است.
 در ميان اين فضا، حوض كوچكي بود و دليل نامگذاري اين فضا نيز به علت وجود اين حوض در ميان اين فضا بود. بادگيرها دقيقاً در بالاي اين حوض قرار دارند، ولي از طريق منافذي كه دارند جريان هوا را به روي آب حوض هدايت مي كنند. بادگيرها عموماً از خشت وگل ساخته مي شده‌اند و براي محكم بودن آنها در مقابل وزش باد از تيرهاي چوبي در ساختمان استفاده مي شده است. بادگير به صورت تزئيني با آجرهاي نقشدار آراسته مي‌شد. بادگيرها داراي منفذهاي ورودي به صورت قوسهاي زيبايي بوده‌اند
بادگیرها کولرهای آبی امروزی
بادگيرها به صورت كولرهاي آبي امروز كار مي‏كرده‏اند، به اين صورت كه باد از منافذ بادگير به آن وارد شده و به صورت مجمع به روي حوض آب هدايت مي‌شد، پس از برخورد بر روي آب حوض عمل تبخير انجام مي‌گرفت. عمل تبخير عملي است گرماگير كه موجب سرد شدن باد وارد شده از دهانه بادگير مي‌شده و سپس باد سرد وارد اتاقهاي تابستاني شده و باعث سرد شدن هواي درون اتاقها مي‌شده است. در بعضي از عمارتهاي قديمي كه متعلق به افراد ثروتمند بود، حوضخانه فضاي دربسته‌اي بود و اتاقهاي تابستاني منافذ و دالانهايي داشت ــ مانند كانالهاي كولر ــ كه باد خنك از اين دالانها وارد اتاقهاي خانه مي‌شد و اين امر در صورتي بود كه اتاقهاي تابستاني تعدد داشت. از استفاده‌هاي ديگر بادگيرها به عنوان سردكردن فضاي سرداب براي نگهداري مواد غذايي و نيز خنك نگهداشتن آب انبارها بود. 
بيشترين تعداد بادگيرها را در دشتهاي خشك و سوزان كاشان، يزد، جهرم، طبس، اروند و كرانه‏هاي خليج فارس مي‏توان مشاهده كرد. در ساخت بادگيرها از توانايي‏هاي معماري ايراني به خوبي بهره گرفته شده؛ به گونه‏اي كه بادگيرها علاوه بر آن كه اهداف زيست محيطي را برآورده مي‏كنند، جزيي از ساختمان‏هاي زيباي چشمگير نيز به شمار مي‏آيند. رهگذران با عبور از كوچه‏هاي شهر، با تماشاي بادگيرهاي متنوع، از لذت بينايي نيز بهره مي‏گيرند. بادگيرها انواع مختلفي دارند، اما يك نوع از آنها منحصر به فرد است به نام بادگير چپقي كه در حال حاضر يك نمونه از اين نوع بادگير در سيرجان باقي مانده است .
برخي از بادگيرهاي مشهور عبارتند از: بادگير عمارت بروجرديها در كاشان، بادگير عمارت عباسيون (عباسيها) دركاشان، اين بادگير پائينتر از سطح حياط قرار دارد، بادگير عمارت طباطبايي در كاشان، بادگير عمارت دولت‏آباد در يزد كه با ارتفاع ۱۸ متر بلندترين بادگير موجود است. بادگيرهاي آب انبار شيش، بادگيري در يزد كه همانطور كه از نام آنها پيداست ۶ عدد است.
یزد شهر بادگیرها
توجه به شرايط اقليمي و زيست محيطي يزد، از شاخص ترين نشانه هاي اين شهر که منظر عمومي آن را از ديگر شهرهاي کشور متمايز مي‌سازد، مي‌توان به بادگيرهاي متنوع آن اشاره کرد.
بادگيرها بخشي از بناه و فضاهاي مسکوني شهر يزد در گذشته بوده‌اند که طبيعي‌ترين روش تهويه بنا به شمار مي‌رفتند و برحسب سرعت و جهت باد طراحي مي‌شدند. بناهايي نظير خانه‌هاي قديمي، محراب مساجد و آب انبارهاي يزد از جمله نمونه‌هايي داراي بادگير هستند که در اين ميان مي‌توان به بادگير خانه آقازاده ابرکوه، بادگير باغ دولت آباد، بادگير محراب مسجد ريگ و ملااسماعيل و بادگيرهاي آب انبارهاي عصر آباد و حسين آباد اشاره کرد که اين آب انبارها به دليل داشتن هفت بادگير در کشور منحصر به فرد هستند. 

مصالح ساختماني بادگيرها
مصالح ساختماني بادگيرها را معمولا خشت خام، آجر، گل، گچ و چوب شورونه تشکيل مي‌دهد،  چهار بخش عمده بادگير شامل بدنه، قفسه، تيغه‌ها و سقف است و از انواع مختلف بادگيرها مي‌توان به بادگير يک طرفه، دو طرفه، سه طرفه، چهار طرفه و چند وجهي اشاره کرد که اغلب بادگير هاي ميبد و اردکان يک طرفه هستند. همچنين بادگير ۸ طرفه باغ دولت آباد يزد با ۳۳ متر ارتفاع بلندترين بادگير جهان محسوب مي‌شود. 
 بادگيرها که درگذشته به عنوان سيستم تنفسي شهر محسوب مي‌شدند، جريان طبيعي هوا را به داخل ساختمان هدايت مي‌کردند و با توجه به اينکه در خانه‌ها، بادگيرها معمولا در ضلع جنوبي حياط يعني در سمت تابستان نشين خانه ساخته مي‌شدند، نوعا به تالار و حوض خانه، کلاه فرنگي و زير زمين ارتباط داشتند
بادگيرخانه‌ها را نمايانگر تشخص و منزلت اجتماعي صاحبان آن‌ها است و اين موضوع از طريق ارتفاع و نوع تزئينات آن‌ها مشخص مي‌شود. 
مي‌توان به بادگير باغ دولت آباد، بادگير آب انبار کليميان، بادگيرهاي آب انبار شش بادگيري و هفت بادگيري عصر آباد و حسين آباد و … به عنوان شاخص ترين بادگيرهاي يزد اشاره کرد. 
بادگیرها تهویه ای بر روی بام های خانه کویرنشینان
بادگیر ، برجهایی که در ایران برای تهویه بربام خانه ها ساخته می شود. بادگیر را همچنین بالای آب انبارها و دهانة معدنها برای تهویه می سازند. درخانه ها هوای خنک از بادگیر، که نوع ابتدایی تهویة مطبوع به شمار می رود، به اتاقهای طبقة همکف یا زیرزمینها فرستاده می شود. 
بادگیر معمولاً چهارگوش است و در دیوارهای چهارگانة آن چند سوراخ تعبیه شده است . درون بادگیر با تیغه ها و جدارهایی که از خشت یا چوب و خشت ساخته شده است ، به چند بخش تقسیم می شود. بادگیر، که بیشتر در قسمت مرکزی ایران ، یعنی اطراف یزد، یا در جنوب ، در نزدیکی سواحل خلیج فارس ، یافت می شود، با ظهور روشهای جدید تبرید هوا و آب غالباً روبه ویرانی می رود و هنوز دربارة تعیین دقیق چگونگی ایجاد اختلاف فشار هوا که باعث جریان هوا می شود، مطالعة علمی کافی نشده است (ولف ، ص ۱۵، ۱۰۶؛ بیزلی ، ص ۱۰۰ـ۱۰۱). مارکوپولو از بادگیرهای جزیرة هرمز در خلیج فارس به عنوان تنها وسیله ای که زندگی را تابستانها در آن محل قابل تحمل می سازد یاد کرده است . از دیگر جهانگردان مانند پیترودِلا واله و فیگوئروآ نیز در این باره وصفهای خوبی باقی مانده است (رجوع کنید به یول ، ج ۲، ص ۳۸۳ـ۳۸۴).

فناوری بادگیرها در گذشته ایرانیان
بادگیر، یک روش ابداعی ایرانی برای ایجاد فضای خنک در داخل منازل گرم کویری است .
این دستگاه تهویه مطبوع ، سالیان درازی از روزگاران دور ، فضای زندگی مردم ایران را قابل تحمل کرده است . بادگیرها معمولاً برجکهای کوچکی به صورت چهارضلعی یا چند ضلعیهای منتظمند که ساختار مثلث در آنها به هیچ وجه دیده نمیشود. بادگیر تشکیل شده است از برجکی تقریباً مرتفع‏تر از جاهای دیگر خانه در روی بام. عموماً بادگیرها بر روی قسمتی از خانههای کویری به نام حوضخانه بنا میشدهاند. حوضخانه ایوانی کوچک بوده است که در انتهای اتاقهای تابستانی هر عمارت قرار داشته است اتاقهای تابستانی تشکیل شدهاند از اتاقهایی با ابعاد بزرگ و درهای زیاد ــ گاهی اوقات تا ۵ در ــ به دلیل جریان یافتن هوا در آنها که در انتهای آنها حوضخانه بود. حوضخانه به شکل فضای رابط میان حیاط خانه و اتاقهای تابستانی است. در میان این فضا، حوض کوچکی بود و دلیل نامگذاری این فضا نیز به علت وجود این حوض در میان این فضا بود. بادگیرها دقیقاً در بالای این حوض قرار دارند، ولی از طریق منافذی که دارند جریان هوا را به روی آب حوض هدایت میکنند.بادگیرها عموماً از خشت وگل ساختهمیشدهاند و برای محکم بودن آنها در مقابل وزش باد از تیرهای چوبی در ساختمان استفاده میشده است. 
بادگیر به صورت تزئینی با آجرهای نقشدار آراسته میشد.بادگیرها دارای منفذهای ورودی به صورت قوسهای زیبایی بودهاند. نحوهٔ کارکرد بادگیرها به صورت کولرهای آبی امروز کار می‏کرده‏اند، به این صورت که باد از منافذ بادگیر به آن وارد شده و به صورت مجمع به روی حوض آب هدایت می‌شد، پس از برخورد بر روی آب حوض عمل تبخیر انجام می‌گرفت. عمل تبخیر عملی است گرماگیر که موجب سرد شدن باد وارد شده از دهانه بادگیر می‌شده است و سپس باد سرد وارد اتاقهای تابستانی شده و باعث سرد شدن هوای درون اتاقها می‌شده است. در بعضی از عمارتهای قدیمی که متعلق به افراد ثروتمند بود، حوضخانه فضای دربسته‌ای بود و اتاقهای تابستانی منافذ و دالانهایی داشت ــ مانند کانالهای کولر ــ که باد خنک از این دالانها وارد اتاقهای خانه می‌شد و این امر در صورتی بود که اتاقهای تابستانی تعدد داشت. از استفاده‌های دیگر بادگیرها به عنوان سردکردن فضای سرداب برای نگهداری مواد غذایی و نیز خنک نگهداشتن آبِ آب انبارها بود. بیشترین تعداد بادگیرها را در دشتهای خشک و سوزان کاشان، یزد، جهرم، طبس، اروند و کرانه‏های خلیج فارس می‏توان مشاهده کرد.
بادگیرها و معماری ایرانی 
در ساخت بادگیرها از توانایی‏های معماری ایرانی به خوبی بهره گرفته شده؛ به گونه‏ای که بادگیرها علاوه بر آن که اهداف زیست محیطی را برآورده می‏کنند، جزیی از ساختمان‏های زیبای چشمگیر نیز به شمار می‏آیند.رهگذران با عبور از کوچه‏های شهر، با تماشای بادگیرهای متنوع، از لذت بینایی نیز بهره می‏گیرند.بادگیرها انواع مختلفی دارند، اما یک نوع از آنها منحصر به فرد است به نام بادگیر چپقی که در حال حاضر یک نمونه از این نوع بادگیر در سیرجان باقی مانده است. برخی از بادگیرهای مشهور عبارتند از: بادگیر عمارت بروجردیها در کاشان، بادگیر عمارت عباسیون (عباسیها) درکاشان، این بادگیر پائینتر از سطح حیاط بود، بادگیر عمارت طباطبایی در کاشان، بادگیر عمارت دولت‏آباد در یزد که با ارتفاع ۱۸ متر بلندترین بادگیر موجود است. بادگیرهای آب انبار شیش بادگیری در یزد که همانطور که از نام آنها پیداست ۶ عدد میباشد.عمارت بادگیر، نگین مجموعه کاخ گلستان، بنایی متعلق به دوران سلطنت فتحعلی شاه که در ضلع جنوبی باغ گلستان ساخته شد و در زمان ناصرالدین شاه با تصرفات عمده‏ای که در آن انجام گرفت به شکل امروزی درآمد. وجه تسمیه این بنا به علت وجود برجهای بادگیر به منظور تولید هوای خنک، مطبوع و انتقال آن به داخل عمارت حوضخانه و تالار اصلی بوده است. در زیر تالار و عمارت مزبور حوضخانه وسیعی وجود دارد که چهار بادگیر بلند پوشیده از کاشی‏های معرق، آبی، زرد و سیاه با قبه‏های زرین در چهار گوشه آن باعث خنک شدن هوای حوضخانه، تالار و اطاقها می‏شود.
  • بازدید : 139 views
  • بدون نظر

قیمت : ۲۰۰۰۰ ريال    تعداد صفحات : ۹    کد محصول : ۱۷۳۱۳    حجم فایل : ۶۳۴ کیلوبایت   
دانلود مقاله مهندسی معماری هویت ایرانی بادگیر و پیشنیه یابی آن در معماری ایران

مقاله مهندسی معماری هویت ایرانی بادگیر و پیشنیه یابی آن در معماری ایران

یکی از اجزای بناهای بومی ایران در اقلیم گرم بادگیر است که بعنوان یک سیستم سرمایشی ایستا، تهویه مطبوع را با استفاده از انرژی تجدید پذیر باد فراهم می آورده است. بادگیر از شاهکارهای معماری ایران محسوب می شود که قدمت و پیشینه استفاده از آن در ایران به علت قرارگیری آن در مرتفع ترین بخش بنا یا به عبارتی اولین قسمتی که معرض تخریب قرار داد، نامعلوم مانده است.

این پژوهش با مدد گرفتن از دو حوزه باستان شناسی و ادبیات سعی نموده تا با پژوهش در پیشینه ساخت بادگیر در ایران قبل از اسلام گامی درراستای هویت فرهنگی – تاریخی معماری ایران بردارد.


عتیقه زیرخاکی گنج