• بازدید : 38 views
  • بدون نظر
این فایل در ۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

بادگیر، یک روش ایرانی برای ایجاد فضای خنک در داخل منازل گرم کویری است. این دستگاه تهویه مطبوع، سالیان درازی از روزگاران دور، فضای زندگی مردم ایران را قابل تحمل کرده است. . بادگير مجموعه ثابتي است كه هم به صورت بادخور و هم بصورت خروجي عمل ميكند .مجراي قائم آن در قسمت بالا در چهار سو باز است ( و گاهي تنها در دو سو ) و يك جفت ديوارك جدا گر بصورت قطري و متقاطع با يكديگر قرار گرفته اند . در حقيقت باد گير مجموعه اي از بادخانها با ابعاد ۳*۳ متر و ارتفاعي در حدود ۷ متر است كه بخش فوقاني آن در چهار سو گشوده است و اين قابليت را دارد كه نسيم را از هر جهتي گرفته جريان هواي خنكي را به داخل اتاق هدايت كند .
همچينين مي تواند به صورت دود كش عمل كند در اين صورت هواي گرم در اثر اختلاف فشار بين بالا و پائين دودكش از وجه پشت به باد بادگير كشيده مي شود . در مواقعي كه سرعت باد كم است تهويه ساختمان به وسيله بادخانهاي بادگير تنها به واسطه اثر دودكشي ادامه مي يابد . بادگیرها معمولا برجکهای کوچکی به صورت چهارضعلی با چند ضلعیهای منتظمند که ساختار مثلث در آن به هیچ وجه دیده نمی شود. بادگیر تشکیل شده است از برجکی تقریبا مرتفع تر از جاهای دیگر خانه در روی بام. عموما بادگیرها بر روی قسمتی از خانه های کویری به نام حوضخانه بنا می شده اند حوضخانه ایرانی کوچک بوده است که در انتهای اتاقهای تابستانی هر عمارت قرار داشته است اتاق های تابستانی تشکیل شده اند از اتاق هایی با ابعاد بزرک و درهای زیاد به دلیل جریان یافتن هوا در ان ها که در انتهای آن ها حوض خانه بود. حوضخانه به شکل فضای رابط میان حیاط خانه و اتاق های تابستانی است. در میان این فضا، حوض کوچکی بود و دلیل نامگذاری این فضا نیز به علت وجود این حوض در میان این فضا بود. بادگیرها دقیقا در بالای این حوض قرار دارند، ولی از طریق منافذی که دارند جریان هوا را به روی آب حوض هدایت می کنند. بادگیرها عموما از خشت وگل ساخته می شوه اند و برای محکم بودن ان ها در مقابل وزش باد از تیرهای چوبی در ساختمان استفاده می شده است. بادگیر به صورت تزئینی با آجرهای نقش دار آراسته می شده. بادگیرها دارای منذهای ورودی به صورت قوس های زیبایی بوده اند. نحوه ی کارکرد بادگیرها به صورت کولرهای آبی امروز کار می کرده اند. به این صورت که باد از منافذ بادگیر به آن وارد شده و به صورت مجمع به روی حوض آب هدایت می شد، پس از برخورد بر روی آب حوض عمل تبخیر انجام می گرفت. عمل تبخیر عملی است گرماگیر که موجب سرد شدن باد وارد شده از دهانه بادگیر می شده است. در بعضی از عمارت های قدیمی که متعلق به افرداد ثروتمند بود، حوضخانه فضای در بسته ای بود و اتاق های تابستانی منافذ و دالان هایی داشت که باد خنک از این دالان ها وارد اتاقهای خانه می شد و این امر در صورتی بود که اتاق های تابستانی تعدد داشت.
  
 از آنجا كه دامنه تغييرات اختلاف دما در منطقه خليج فارس گسترده است بادخانهاي اين منطقه در نوع خود منحصر به فرد است . در اين مناطق دما در تابستان و در اواسط روز ممكن است از ۳۲ تا ۴۹ درجه سانتيگراد تغيير كند . ولي در شب تا ۲۰ درجه يا حتي پائين تر كاهش مي يابد و در زمستان و در اواسط روز بين ۲۰ تا ۳۵ درجه مي رسد و هنگام شب تا ۹ درجه كاهش مي يابد. اين تغييرات شديد فصلي در نحوه استفاده از ساختمان نمود مي يابد . بادگيرها تنها در برخي از اوقات روز موثرند و براساس فصل تاثير آنها بيشتر خواهد شد. بنابراين خانه ها به دو طبقه تقسيم مي شوند . طبقه بالاي در فصل تابستان به طبقه پائيني در فصل زمستان مورد استفاده قرار مي گيرد . از بام تخت ساختمانها نيز براي خوابيدن در شبهاي تابستان استفاده مي شود . معمولا دو يا چند بادگير را مي توان برروي يك ساختمان مشاهده كرد كه باعث تهويه اتاقهاي خواب تابستاني مي شود .
با تعبيه بادگير امكان تهويه هواكشي به منظور تامين همزمان هواي تازه و خروج هواي اضافي بدون وجود مسائل و مشكلات نگهداري و هزينه هاي يك وسيله ي چند منظوره وجود دارد . در دهانه ي يك مجرا زاويه اي كه گيرش باد در آن بيشتر است زاويه ي ۹۰ درجه برابر زاويه هر مجرا مي باشد . آزمايشها نشان مي دهد كه بيشترين كارآيي يك باد خان هنگامي است كه زاويه باد خان با باد ۹۰ درجه باشد . در اين زاويه حداكثر فشار منفي ايجاد مي شود . بنابراين دو ميله مجاور به ميله اي كه هوا گيري مي كند بيشترين اختلاف فشار را براي خارج كردن هواي مازاد از داخل ساختمان ايجاد مي كنند .        
       
بادخانها را مي توان براي بيرون راندن هوا از ساختمان و به دنبال آن فراهم ساختن شرايطي جهت ايجاد يك جريان طبيعي هوا مورد استفاده قرار داد. بادخورها مي توانند هواي بيرون را جمع كرده آن را در فضاي داخلي ساختمان رها كنند. تركيبي از بادخانها و بادخورها نيز مي تواند به شكلي طبيعي شرايط دريافت و بيرون راندن هوا را ايجاد نمايد
بادخورها 
بادخورها براي گرفتن باد و هدايت هواي تازه به داخل ساختمان طراحي شده اند. براي آنكه وجود يك بادخور موثر باشد بايد همه سويه باشد و با چرخش به موازات جهت باد قرار گيرد. اگر باد خور ثابت باشد ولي سر آن با مسير حركت موازي نباشد به سرعت كارآيي خود را از دست مي دهد و حتا امكان ممكن است بلعكس عمل كند (يعني به صورت يك باد خوان زانو دار ).عملكرد باد خورها زماني به حداكثر ميرسد كه هواي تازه را براي فضاهاي بزرگ و بازي – مانند يك دهليز سرگشاده – تامين كنند. در اين حالت اين امكان فراهم مي شود كه هواي خنك تر به سمت پائين حركت كند و با هواي فضاي زيرين مخلوط شود. باد خورها را مي توان روي بام ساختمانها تعبيه كرد يا در محوطه ساختمان ( با فاصله كمي نسبت به آن ) قرار داد به نحوي كه هواي تازه از طريق لوله هاي زيرزميني تامين شود.
حداكثر كارآيي يك باد خور هنگامي است كه هوا گيري در سطحي باشد كه بزرگترين فشار مثبت بر آن سطح اعمال شود و اين جريان هوا به داخل ساختمان هدايت شود بنابراين اين باد خور بايد به دور از هر گونه اغتشاش مربوط به ساختمان قرار گيرد( مثلا جاي بر روي بام) 
در ميزان كارآيي يك باد خور عواملي چون فرم مناسب ساختمان و موقعيت بهينه گوشودگي ها تاثير دارد. 

 
بادخان ها 
استفاد از بادخانها به عنوان وسايلي طبيعي براي كشيدن هوا از داخل ساختمان مزايا و محدوديتهاي دارد بادخان به عنوان خروجي عمل مي كند و هواي تازه يا از طريق پنجره ها منافذ و لوله هاي زير زميني و يا از طريق بادخورها تامين مي شود . محدود كردن مقاومت در برابر جريان هوا در طول ساختمان – همانند همه طرحها و الگوهاي تهويه هوا كشي – مساله ئ  مهمي است. بنابراين معمولا براي برآورد ساختن اين مهم اجراي يك پلان باز در فضاي داخلي ساختمان لازم است. در مقايسه با تهويه مكانيكي در تهويه با استفاده از بادخانها تنها مي توان يك جريان هواي با سرعت پائين ايجاد كرد. بنابراين در مواردي كه تهويه با استفاده از بادخان انجام ميگيرد بايد كانال كشي را به حداقل رساند زيرا شبكه ها و تقاطع ها باعث كاهش جريان هوا مي شود . طرح ساختمان بايد به نحوي باشد كه باعث تشديد جريان هواي طبيعي از طريق بادخان شود.
موثر بودن بادخانها به ايجاد حداكثر اختلاف فشار بين منافذ ورودي هوا و بادخان بستگي دارد. جابجايي هوا در اطراف ساختمان ، اندازه و موقعيت بادخان وگشودگي ها را تعيين ميكند ( و در بعضي موارد فرم واقعي ساختمان ) البته در صورتي كه اختلاف فشار به حداكثر برسد آثار مقاومت در برابر جريان هوا در داخل ساختمان نيز عامل اصلي تعيين كننده فرم كلي داخلي است . پس كارآيي مناسب يك بادخان به فرم مناسب ساختمان، موقعيت بهينه گشودكي ها و بلندي باد خان بستگي دارد.

 
بادخانها و بادخورها  
بادخورها را مي توان در تركيب با بادخانها به كار برد. بدين ترتيب هواي خنك از طريق باد خورها تامين مي شود و هواي دم دار از مجراي بادخانها خارج مي گردد. اگر جذب و دفع هوا در ترازهاي بالا صورت پذيرد ( تا ارتفاع سر در ها ) بين تجهيزات ورودي و خروجي، اختلاف فشار بيشتري به وجود مي آيد كه باعث مي شود هواي بيشتري در ساختمان جريان يابد. تهويه طبيعي به وسيله تركيبي از بادخانها و بادخورها ، هم مي تواند از مجراي دو بخش مجزا صورت گيرد و هم از طريق يك بخش منفرد كه هم شامل خروجي و هم شامل ورودي مي باشد.
بادخور در حالت تركيبي نيز بايد همه سويه باشد و از يك بخش منفرد استفاده شده باشد، از بادخان همه سويه نيز مي توان استفاده كرد راه حل ديگري نيز براي اين مسله وجود دارد ولي براي آنكه لازم نباشد بادخورها و بادخانها در راستاي جهت وزش باد قرار گيرند يك مجرا با جداگرهاي به چهار مجراي قائم تقسيم شده است . هر يك از محورها به جهت هاي مختلف با سه محور ديگر گشوده شده است و بدون توجه به جهت وزش باد هميشه يكي از محورها نسيم را مي گيرد و سه محور ديگر به صورت باد خوانهاي زانو دار عمل مي كنند اين روش ابتدا در ايران به كار رفت كه در طراحي به آن باد گير مي گويد. 

عتیقه زیرخاکی گنج