• بازدید : 47 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۷۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

مشكلات بافتهاي فرسوده درشهرهاي بزرگ همواره يكي ازدغدغه هاي مردم ومديران شهري بوده است، زيرا سكونت وكار دراين نوع بافتهاي شهري هرگز بازدهي مطلوب را ندارند زيرااستاندارهاي مسكن زندگي درآنها بدليل فرسودگي شديد يا نسبي بسيار پايينتر از قسمتهاي ديگر شهر ميباشد. بافت فرسوده شهري به بافتي اطلاق ميشود كه از ابعاد كيفي وكمي وهمچنين ازلحاظ تجهيزات و تأسيسات شهري در سطح پايين قرار گرفته باشد مشكلات اصلي اينگونه بافتها بهنگام مخاطرات طبيعي بروز ميكند كه بايد توجه مسئولين بيشتر متوجه اينگونه بافتها باشد عنوان بافت فرسوده شهري به با فتي اطلاق ميشود كه از ابعاد كيفي وكمي مسكن وتاسيسات وتجهيزات وابسته به آن درسطح بسيار پاييني از برخورداري است
ضرورت تحقيق:
از آنجا كه تراكم جمعيتي وساختماني در بافتهاي فرسوده شهرهاي بزرگ بدليل قيمت نسبتا” پاينتر زمين وساختمان درآنها بطور قابل توجهي بالاست و از طرف ديگر آسيب پذيري اين بافتهاي شهري در مقابل حوادث و بلاياي طبيعي و…. بسيار بالاتر ازساير قسمتهاي شهري ميباشد،لذا رسيدگي و ساماندهي به اين بافتها از اهميت قابل توجهي برخوردار است. هرگونه فعاليتي در جهت ساماندهي به بافتهاي فرسوده نيازمند شناخت دقيق از ويژگيهاي مختلف اين بافتها درمناطق مختلف شهري است،.وازآنجا كه ناحيه ۳منطقه ۸نيز از جمله فرسوده ترين بافتهاي منطقه است ومشكلات بسياري را براي ساكنين خود فراهم آورده بنابراين ضرورت تحقيق در اين زمينه نيز بخوبي آشكار ميگردد.

۱-۳-اهداف تحقيق:
۱-تأمين امكانات معيشتي مناسب براي شهروندان در راستاي اهداف عدالت اجتماعي؛
۲-انتظام بخشي به مجموعه كاربريها و پاكسازي بافت از كاربريهاي مزاحم؛
۳-تشويق به سرمايه گذاري به منظور بازسازي بافتهاي فرسوده در جهت مقاوم سازي آنها؛
۴-ارتقائ كيفيت زندگي شهري؛
۵-اصلاح شبكه دسترسي.

۱-۴- سوالات تحقيق
آيا . به منظور مقاوم سازي ساختمانها در برابر زلزله مساله نوسازي بافت در اولويت قرار ميگيرد؟

آيا احيا بافتهاي فرسوده بعنوان راه كار مناسب با مشاركت مردم ومسولان امكان پذير است؟

۱-۵- فرضيات تحقيق:
۱- به نظر ميرسد. به منظور مقاوم سازي ساختمانها در برابر زلزله مساله نوسازي بافت در اولويت قرار ميگيرد.

۲- بنظر ميرسد احياي بافتهاي فرسوده بعنوان راه كار مناسب ، با مشاركت مردم و مسئولان بصورت توام امكان پذير است.
۱-- پيشينه تحقيق:
مرمت شهري، (حبيبي، سيد محسن و مقصودي،مليحه). اين كتاب سعي در معرفي و جمع بندي نظريه ها و شيو ه هاي امر مرمت شهري در بافتهاي قديمي دارد و به اين منظور به بررسي مواردي چون تعاريف وا‍ژه ها ي مرمت شهري، نظريات جهاني و همچنين تجارب جهاني در زمينه مرمت شهري ميپردازد.
بهسازي و نوسازي شهري (فلامكي،محمدمنصور،۱۳۸۴) اين كتاب سعي در معرفي وجمع بندي نظريه ها وشيو ه هاي مرمت شهري در بافتهاي قديمي دارد وبه اين منظور به بررسي مواردي چون تعاريف وا‍‍‍‍زه هاي مرمت شهري،نظريات وتجربيات جهاني مرمت شهري و.ميپردازد.
‍‍بهسازي و نوسازي شهري از ديدگاه علم جغرافيا (علي شماعي واحمد پوراحمد،۱۳۸۴)، اين كتاب پيرامون مسائل ومشكلات بافتهاي قديم شهري وتعاريف مفاهيم مرتبط با نوسازي وبهسازي شهري ميباشد. به نظزيات جهاني والگوهاي ساماندهي بافت قديم ميپردازد.
مهندسين مشاور زيستا،طرح تفضيلي منطقه ۸را انجام داده اند كه درخصوص طرح تفضيلي محلات وتعيين تفكيك بافتهاي فرسوده،معابر و…پرداخته است.


 روش تحقيق:
انواع روشهاي تحقيق براي يافتن پاسخ مناسب براي مسائل مطرح شده درتحقيق باتوجه به موضوع تحقيق ،نوع واهميت مساله ،متفاوت خواهد بود. از آنجا كه اين تحقيق پيرامون ساماندهي بافت فرسوده شهري بخشي از شهر تهران انجام شده است، روش تحقيق كاربردي ميباشد كه از روش تحليلي و توصيفي استفاده شده است و مراحل روش تحقيق شامل:
گردآوري اطلاعات
كار كتابخانه اي (كتابخانه هاي ملي، دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد، سازمان مديريت وبرنامه ريزي)
كارميداني
روش مشاهده
استفاده از نقشه ها وعكسها
طبقه بندي وتهيه جداول

۱-۸-محدوديتهاي تحقيق
عمده ترين موانع؛
عدم دسترسي به اطلاعات؛
عدم همكاري بسياري از سازمانها،ادارات.
مراد از بافت (بافت شهري)گستره اي همپيوند است كه با ريخت شناسي هاي متفاوت طي دوران حيات شهري در داخل محدوده شهر و يا حاشيه آن در تداوم وپيوند با شهر شكل گرفته باشد. اين گستره ميتواند از بناها، مجموعه ها ،راهها، فضاها، تأسيسات و تجهيزات شهري و يا تركيبي از آنها تشكيل شده باشد.
بافت شهر عبارت است از دانه بندي و در هم تنيدگي فضاها و عناصر شهري كه به تبع ويژگيهاي محيط طبيعي، بويژه توپوگرافي و اقليم در محدوده شهر يعني بلوكها و محله هاي شهري بطور فشرده يا گسسته و با نظمي خاص جايگزين شده اند. (توسلي،۵:۱۳۶۸)
بافت هرشهر كميتي پويا و در حال تغيير است كه وضع كالبدي شهر و چگونگي رشد و گسترش آنرا در طول زمان نمايان ميسازد. بافت هر شهر، ابتدا دانه بندي فضاهاي كالبدي شهر، يعني فضاهاي خالي و پر و تراكم آنها را نسبت به يكديگر مشخص ميكند. همچنين چگونگي و فاصله بين عناصر شهري را معين ميكند. بافت شهر شبكه گذرگاهي و نحوه توزيع فضايي آنها را نشان ميدهد. ابعاد و اندازه هر يك از فضاهاي كالبدي در افق و در ارتفاع با صورت يا افقي ميتواند نمايانگر نوع و حجم بافت خاصي از شهر باشد. فضاهاي خالي گوياي ويژگيهاي خاص شهري اند. مثلا فضاهاي خالي موجود در مركز محله هاي شهري و راههاي مهم و تقاطعها و در مجموع بافت، گوياي وجود مراكز و هسته هاي شهري و محله اي هستند(شماعي، پوراحمد، ۱۳۸۴).
بافت هر شهر نحوه شكل گيري و مراحل رشد و توسعه شهر را در طول تاريخ نشان ميدهد. يكي از عوامل اصلي و بسيار مهم شكل گيري بافت شهر در گذشته عوامل محيط طبيعي بوده است سه عامل توپوگرافي زمين، آب و هوا و منابع، عوامل اساسي و مهم طبيعت اند كه در بافت شهرهاي قديمي ايران تاثير عميقي به جاي گذاشته اند (سلطانزاده،۲۹۹:۱۳۶۵).

۲-۲-۱- بافت وفرسودگي:
آنچه در اين تحقيق مدنظر است، پرداختن به (بافتهاي فرسوده شهري) است، از اينرو لازم است مقدم برهرچيز مراد از״بافت״و ״فرسودگي״روشن گردد.

۲-۲-۲- انواع بافت شهري:
ميتوان باتوجه به مراحل رشد و توسعه كالبدي فضايي شهرها، لايه هاي گوناگون بافت شهري را از همديگر تشخيص داد. مثلا در شهرهاي بزرگ ايران هفت گونه از بافت شهري در بررسي گونه شناسي بافتهاي شهري قابل تشخيص است(مشهديزاده دهاقاني،۴۲۵:۱۳۷۳).
الف- بافت تاريخي، هسته اوليه شهر
بافت تاريخي را ميتوان هسته اوليه شهر دانست. قلعه،ارگ، يا كهندژ و آنچه را به عنوان هسته اوليه شهر امروزي كه در زمانهاي پيشين (در ايران قبل از قاجاريه) ساخته شده ميتوان بافت تاريخي ناميد.
ارگ، برج، بارو و هسته هاي اوليه شهرهايي چون همدان، شيراز، اصفهان، يزد و تبريز چنين ويژگيهايي دارند.(شماعي، پوراحمد، ۸۵:۱۳۸۴)
ب-بافت قديمي شهر
بافت قديمي، بافتي است كه گرداگرد هسته اوليه شهري يا بافت تاريخي تنيده شده است. مثلا” در ايران بخشهايي از شهر كه از نظر زمان شكل گيري آنها به اواخر دوره قاجاريه ميرسد(تا اوايل قرن حاضر) شامل ميشود. از نظر سبك معماري و شهرسازي، ويژگيهاي اصيل و سنتي در آن حاكم است(حائري،۲۷:۱۳۷۱).
بافت قديمي در طي زمان طولاني و بر اساس تجارب گذشتگان روند تكاملي خود را طي كرده است(مشهديزاده دهاقاني، ۴۲۵، ۱۳۷۴).
امروزه جمعيت اين بافتها با گسترش شهر و رشد بي رويه و سريع شهرنشيني، تخليه شده و مراكز خدماتي، تجاري و… به حاشيه شهرها انتقال يافته است. در نتيجه كمبود خدمات، زير ساختها و تأسيسات زيربنايي، عدم كشش مناسب و كافي شبكه ترافيكي و نارساييها و ناكارآمدي هاي بافتهاي قديمي در برآوردن وتامين نيازهاي امروزي شهروندان، موجب شده تا اين بافتها روز به روز بي رونق و فرسوده تر شوند و بعنوان بافتهاي مسأله دار و مشكل زا در افكار ونظر بسياري از مديران شهري و شهروندان مطرح باشند.
  • بازدید : 52 views
  • بدون نظر
این فایل در ۷۱صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

ایران نیز مانند سایر کشورهای در حال توسعه، در راستای سیاستهای توسعه (برون گرا)، از ابتدای قرن معاصر، خود را ناگزیز از ایجاد تغییرات وسیع در سیمای فیزیکی و بافت کالبدی شهرها (بافتهای قدیم کنونی) دید. هدف از انجام این اقدامات، عمدتاً در پاسخ به احساس نیاز به انطباق هرچه بیشتر ساختار شهر و زیرساختهای آن با تحولات و نوآوری های جهان توسعه یافته بود که در آن زمان، به شدت دولتها و کشورهای در حال توسعه را تحت تأثیر و مجذوب خود ساخته بود. به طور کلی روند مذکور و اقدامات انجام شده طی آن، به سه مرحله زمانی قابل تقسیم است:
الف) دوره اول : سالهای ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ (هـ ش )
اولین فعالیتهای نوسازی در شهرهای ایران از سال ۱۳۱۰ آغاز و با ورود ایران به جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۰ متوقف ماند.
تصویب قانون بلدیه در سال ۱۳۰۹ ، محملی مناسب برای مداخلات سنگین در بافتهای کهن شهری –  از این پس سنتی و ناکارا-  را فراهم آورد. (حبیبی ، ۱۳۷۵ ، ص ۱۵۸)  و بلافاصله پس از آن اولین خیابانها به عنوان اولین نمادهای دگرگونی در کالبد شهر ایرانی، پدیدار شدند. الگوی عمومی نقشه خیابانها ، ایجاد چند برش طولی و عرضی و ایجاد یک میدان در محل تقاطع این چند برش بود.
بسته به موقعیت شهر، دو تا سه راه مقیاس ملی وارد شهر شده و خیابان های متقاطع شهر را شکل می دادند و یک یا دو راه دیگر از این تقاطع به کوهپایه ، اماکن مذهبی و یا نقاط جذاب اطراف شهر – بافت تاریخی – متصل می شدند… و به تدریج در داخل بافت تاریخی عناصر جدید شهری، در جوار این خیابانها  و میادین مستقر می شدند. (حایری ، ۱۳۷۲ : صص ۲۲ – ۲۱)
مهمترین اقدامات انجام شده در شهرهای ایران طی این دوره عبارتند از :
۱- احداث خیابانهای کمربندی در اطراف بسیاری از شهرهای بزرگ
۲- احداث میادین و خیابانهای بزرگ در مرکز شهرها (الگوی به کار گرفته شده برای شبکه خیابان ها شطرنجی بوده است.)
۳- نوسازی محلات قدیمی از طریق 
الف) تخریب بخش قابل توجهی از محله ها که غیر قابل اصلاح تلقی می شد و تبدیل گورستان های واقع در مرکز شهر به پارک های عمومی.
ب: تشویق مردم به استفاده از الگوهای غربی در ساختمان سازی (هم از نظر مصالح و هم از نظر نما و تزئینات).
ج) استفاده ازالگوی شطرنجی و طراحی خیابان های شریانی صلیبی در تمامی شهرها بدون توجه به وضعیت شبکه گذرها و معابر موجود آن شهر.
۴- تهیه نقشه های گذربندی
۵- ایجاد ساختمان های جدید به سبک غربی، عمدتاً با کاربری های عمومی و دولتی (بناهای حکومتی، اداری و انتظامی، بانک ها و ایستگاه های راه آهن ). (ر. ک به بکایی ، ۱۳۷۸).
برخی از اقدامات موردی طی این سالها به شرح جدول شماره (۲-۷) می باشند:
جدول شماره (۲-۷) برنامه های نوسازی و بازسازی شهرهای ایران (۱۳۲۰ – ۱۳۱۰) 
نام شهر سال اجرا اقدامات انجام شده
تهران ۱۳۱۶ تخریب ارگ و ساختمانهای باقیمانده در ارگ و بافت تاریخی
همدان ۱۳۱۰ ایجاد شبکه شعاعی در مرکز شهر و تبدیل بافت تاریخی به خیابانهای عریض و میدان بزرگ مرکزی
سمنان ۱۳۱۷ احداث خیابانهای شطرنجی و موازی
سبزوار ۱۸-۱۳۱۷ احداث دو خیابان عمود بر هم (بیهق ، اسرار)
شوشتر احداث خیابان در محله راسته بازار و بازار قیصریه
بوشهر تخریب حصار و دروازه های شهر 
مأخذ : کارگروهی – دانشجویان دانشکده معماری و. شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی : ۱۳۷۴

ب) دوره دوم : سالهای ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ (هـ ش)
در فاصلة سالهای ۱۳۳۲ -۱۳۲۰ به تبع شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، شهر ایرانی با دگرگونی قابل توجهی روبرو نشد. بنابراین دوره دوم مداخله در بافتهای قدیم ایران را می توان همزمان با دومین برنامه هفت ساله اقتصادی کشور (سالهای ۱۳۴۱- ۱۳۳۴) دانست. چرا که یکی از رئوس این برنامه، تهیه برنامه ها و طرحهای شهری برای شهرهای کشور بود. (ر. ک حبیبی، ۱۳۷۵: صص ۱۸۱ – ۱۷۳) در این سالها، توسط کارشناسان آمریکایی طرحهای جامع برای تعدادی از شهرهای ایران با عنوان طرحهای شبکه بندی تهیه شد که چگونگی مصرف زمین را مورد توجه قرار می داد، ولی چون به زبان انگلیسی تهیه شده بود، هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفت! (ر.ک به بکایی، ۱۳۷۸)
جدول زیر ، زمان تهیه و نام برخی از این طرحها را نشان می دهد:
جدول شماره (۲-۸) مشخصات طرحهای شبکه بندی (سالهای ۱۳۴۱ – ۱۳۳۴)
نام شهر سال تهیه طرح نام طرح
شیراز ۳۸-۱۳۳۷ طرح گیبس
اصفهان ۳۸-۱۳۳۷ طرح کوکس
سنندج ۳۷-۱۳۳۶ طرح آکتون
بیجار – ارومیه
مأخذ : کار گروهی – دانشجویان دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی : ۱۳۷۴٫
به این ترتیب، برای نخستین بار شهرسازی و توجه به بافتهای شهری (از جمله بافتهای فرسوده) به عنوان یک سرفصل مستقل در برنامه های دولتی، مطرح می شود و با افزایش مشکلات ناشی از تعارض الگوی توسعه با ویژگی های شهری ما، بافتهای تاریخی، زیر عنوان بافتهای فرسوده در قالب یکی از معضلات شهری پدیدار می شوند:
اصلاح قانون توسعه معابر و زمین گودهای جنوب تهران، مصو ب سال ۱۳۴۲ هـ ش (۱۹۶۳ م)  نشان می دهد که مناطق فرسوده شهری تا چه اندازه برای دولت مشکل آفرین شده اند، مناطقی که در درون خیابانهای احداثی سالهای ۱۳۱۰ و سالهای بعد از آن گرفتار آمده و به خود رها شده اند. (حبیبی، ۱۳۷۵: ص ۱۸۵) اتخاذ سیاست نوسازی، تخریب وسیع و حداکثر، دید موزه ای به تک بناهای با ارزش معماری در این سالها در تسریع روند فزاینده انحطاط بافتهای تاریخی، نقش مؤثری داشت.
ج) دوره سوم: سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۷ (هـ ش)
از دهة چهل به بعد، در نتیجة سیاستهای توسعه شهری، بخش مرکزی شهرهای بزرگ، که با مشکلات و نابسامانی های متعدد و فزاینده ای روبرو شده بود، تحت عنوان بافت تاریخی مطرح شد و به شکل بخشی جدا و منزوی از شهر و آهنگ رشد و توسعه آن، مورد توجه طراحان شهری و سیاستگذاران و تصمیم گیران برنامه های شهری قرار گرفت. عملکرد عناصر تأسیساتی ، تجهیزاتی و خدماتی شهری مربوط به بافتهای تاریخی و قدیمی نیز در این دوره کاهش یافته و تغییر شیوه های پاسخگویی به نیازمندیهای تأسیساتی، تجهیزاتی و خدماتی، آن عناصر را به سمت متروک شدن پیش می راند. (حایری، محمد رضا: ۱۳۷۰ ، ص۲۵).
از این سالها بود که روند مهاجرت ساکنین بومی از بافتهای تاریخی، به دلیل تشدید مشکلات و معضلات و فقدان حداقل امکانات رفاهی شهری، (و بیشتر به دلیل دافعه بافت تاریخی تا جاذبه بافتهای جدید) از شتاب چشمگیری برخوردار شد و همزمان با تخلیه بافتهای تاریخی از ساکنین اصلی، مهاجرت گسترده ای نیز از نقاط روستایی به درون بافت صورت گرفت. مشکلات و نابسامانی های بافتهای تاریخی، باعث شد ضرورتاً در کنار تهیه و تدوین طرحهای جامع شهری برای شهرهای پر جمعیت کشور، اقدامات و برنامه هایی نیز جهت رفع مشکلات بافتهای قدیم، به عنوان بخش فرسوده و نابسامان شهر تهیه شود. در طرحهای جامع این دوره، با تصویب قانون نوسازی و عمران مصوب ۱۳۴۷، تدوین برنامه های نوسازی و عمران و اصلاحات اساسی و تأمین نیازهای پایه ای شهر، الزامی گردید. در نخستین دهه های این دوره، تفکر حفاظت از بافتهای تاریخی و مرمت آنها، (بیشتر به پیروی از این الگوی فکری در غرب و نه در شکل مقابله جدی با روند موجود و عمدتاً در محافل علمی و  دانشگاهی و نه در بدنه اجرایی و تصمیم گیری و در تقابل با اقدامات تخریبی گسترده)، و ابزار تأسف بر از دست رفتن محلات و بناها و فضاهای آشنای گذشته، مطرح شد و با افزایش فزایندة مشکلات ناشی از عدم سنخیت الگوی شهرسازی جدید با فرهنگ ما، نقد عملکرد دولت و تلاش برای حفاظت و احیاء جنبه جدی تری به خود گرفت! و چند سازمان رسماً مسؤول اجرای طرحهای حفاظت، مرمت و احیا شدند. اگر چه، این اندیشه نیز بیشتر در قالب حفاظت از تک بناها مطرح بوده و در صورت توجه به حفاظت، بهسازی و بارزنده سازی بافتهای شهری با ارزش نیز به دلایل متعدد از جمله عدم توجه به مشارکتهای مردمی و اصولاً حذف کامل مردم در تمامی فرآیند طراحی تا مراحل اجرایی، آرمان گرایی به دور از واقعیت ، عدم برخورداری از پشتیبانی های سیاسی، تداخل با محدودة وظایف و اختیارات سایر مؤسسات و سازمانهای شهری، مشکلات قانونی، عدم تخصیص بودجه کافی و … معمولاً تنها بر روی کاغذ باقی مانده و در رقابت با شهرسازی (؟!) ویرانگر، محکوم به شکست بوده است.
از مهمترین موارد توجه به بافتهای تاریخی می توان به برنامه ها و دستورالعملهایی اشاره کرد که در جهت رفع مشکلات در بافت های قدیم شهرها در طرحهای جامع شهری (نخستین بار قبل از پیروزی انقلاب) گنجانده شد و طی آن پیشنهاداتی از لحاظ اولویت بندی نوسازی، بهسازی، حفاظت و … محله ها و بخش های مختلف بافت های تاریخی ارایه و جزییات بیشتر این طرح ها به مطالعات تفصیلی محول شد. نخستین طرح جامع شیراز از نمونه های این موارد به شمار می رود. 

عتیقه زیرخاکی گنج