• بازدید : 21 views
  • بدون نظر
این فایل در ۵۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موراد زیر است:

تعيين نقطه يا نقاطي از جهان كه در آن برنج بوجود آمده است در حال حاضر فوق العاده مشكل مي باشد . مي توان قبول نمود كه ارقام زراعي از ارقام وحشي آن جدا شده اند . با قبول اين موضوع بايد ديد كه ارقام وحشي امروزه در كدام قسمت دنيا به طور فراوان وجود دارند . بين اين مناطق دو منطقه اهميت به خصوصي دارند يكي اسيا و ديگري آفريقا اين دو منطقه را بايستي محل پيدايش برنج محسوب نمود . محل پيدايش برنج را در قاره اسيا جنوب شرقي اسيا و هندوستان و در قاره افريقا غرب اين قاره مي دانند . 
زراعت برنج شايد قديميترين زراعت در اسيا باشد . سالها قبل از اينكه شواهد تاريخي از تمدن بشري وجود داشته باشد كشت ان متداول بوده است . قديمي ترين مداركي كه در مرود كشت برنج بدست امده مربوط هب پنج هزار سال قبل مي باشد . برنج در ازمنه بسيار قديم از جنوب شرقي آسيا به مالايا فيليپين و چين راه يافته و يك قرن قبل از ميلاد از چين يا هندوستان وارد ژاپن شده است . 
كشت برنج از دوره هخامنشي كه قسمتي از هندوستان هم جزء امپراطوري بزرگ ايران به شمار مي رفت از رود سند گرفته تا رود هرات هر جا كه آب ففراوان و هواي گرم وجود داشته كم و بيش كاشته مي شد . در عهد اشكانيان در سواحل بحر خزر ( گيلان و مازندران ) و خراسان كنوني برنج كشت مي شده است .ز راعت برنج از ايرانيان به يونانيان آموخته شد و توسط اعراب هم به اروپا برده شد .
گياه شناسي برنج
برنج گياهيست از راسته غلاف داران Glumi flower تيره ( خانواده ) غلات Gramineae زير تيره Oryzoideae و از جنس Oryza و داراي ۲۴ = n 2 كروموزوم مي باشد . كه جنس Oryza داراي ۲۰ تا ۲۵ گونه مي باشد . در تكوين ارقام زراعي برنج آسيا گونه O.Sativa  و در تكوين ارقام زراعي آفرقا گونه O.glaberrima  نقش مهمتر  اساسي تري دارند . بخش زيرين برگ گونه O.sativa داراي كرك و در گونه O.Glaberrima بدون كرك است . خوشه در O.Sativa داراي محرهاي ثانويه بوده ولي در O.glaberrima بدون محورهاي ثانويه مي باشد 

شكل ۱-۱– مقايسه خوشه برنج گونه O.Sativa

اكثر برنج هاي مورد كشت ممالك مختلف دنيا از گونه O.Sativa مي باشند كه به علت گستردگي كشت در نقاط مختلف جهان به دليل شرايط متفاوت اب  هوائيو جغرافيايي به سه تيپ يا زير گونه هندي Imdoca ‏ ژاپني Sino – Japonica و جاوه اي Javanica تقسيم مي شون
سطح زير كشت و توليد برنج جهان و ايران
از انجائي كه برنج از عرض ۵۳ درجه شمالي تا عرض ۳۵ درجه جنوبي و از نر ارتفاع تا ۲۶۰۰ متري از سطح دريا در كوههاي هيماليا تحت شرايط متنوع خاكي ( شور ‏ قليا ‏ پيت ) و تحت شرايط متفاوت عمق آب و در رژيمهاي متفاوت دمايي توليد مي شود سطح كشت ان سال به سال افزوده گشته به طوريكه در سال ۱۹۹۷ سح كشت آن به ۱۵۰ ميليون هكتار و توليد شلتوك آن در حدود ۵۷۰ ميليون تن بوده است كه با احتساب ضريب ۶۲ % درصد به برنج ‏ در حدود ۳۴۲ ميليون تن برنج بدست آمده است . 

سطح زير كشت ‏ توليد و مصرف سرانه برنج قاره هاي جهان
قاره آسيا:
حدود ۹۰ % سطح زير كشت ف ۹۰ % توليد و ۹۰ % مصرف برنج جهان را داراست . مصرف سرانه برنج در قسمتهاي جنوب شرقي آسيا در حدود ۱۰۰ كيلوگرم است . كشورهاي عمده تويد كننده عبارتند از هندوستان ‏ ، چين ،‏ تايلند ،‏ ويتنام ،‏ ژاپن ،‏ كره شمالي ،‏ كره جنوبي ،‏ فيليپين ،‏ تايوان ،‏ پاكستان ،‏ ايران ،‏ عراق ،‏ اندونزي ،‏ ميانمار ،‏ افغانستان ‏، مالزي ،‏ سريلانكا ،‏ بنگلادش ،‏ كامبوج ،‏ لائوس و نپال

قاره آمريكا
حدود ۶% سطح زير كشت و حدود ۶ % توليد جهان را دارا است . مصرف سرانه برنج در امريكاي شمالي حدود ۶ كيلوگرم و حدود ۵۰ تا ۸۰ كيلوگرم در كشورهاي امريكاي جنوبي كشورهاي برنج خيز است . كشورهاي توليد كننده عبارتند از پاناما ‏ كوبا ‏ كاستاريكا ‏ مكزيك ، ايالات متحده ،‏ نيكاراگونه ،‏ آرژانتين ،‏ كاكوآدور ،‏ اروگوئه ،‏‌برزيل ،‏ شيلي ،‏ كلمبيا ،‏ ونزوئلا و گويان

قاره آفريقا :
حدود ۳ % سطح زير كشت و حدود ۲/۲ % توليد جهان را دارا است . مصرف سرانه برنج ۴۰ تا ۷۰ كيلوگرم در كشورهاي برنج خيز است . كشورهاي توليد كننده عبارتند از تانزانيا ، سنگال ،‏ سيرالئول ،‏ كنگ  و ‏‏ ، گينه ، ماداگساكار ، ماي ، نيجر ، مصر و غنا.

قاره اروپا : 
با ۱ % سطح زير كشت و ۸/۱ % توليد و با مصرف سرانه حدود ۶ كيلوگرم است . كشورهاي توليد كننده عبارتند از روسيه ، اسپانيا ، فرانسه ، چك ، اسلواكي ، پرتقال ، ايتاليا و يونان

قاره اقيانوسيه
كشور استراليا مهمترين تويد كننده برنج اين قاره است

سطح زير كشت برنج ايران تولدي و مصرف سرانه
سطح زير كشت برنج ايران حدود ۴/۰ % سطح زير كشت دنيا و توليد آن ۴/۰ % تولدي جهان است . مصرف سرانه برنج در ايران ۳۸ كيلوگرم مي باشد . سطح زير كشت برنج در حدود ۶۳۰ هزار هكتار با توليد متوسط ۴۴۳۵ كيلوگرم شلتوك در هكتار مي باشد كه برنج توليدي آن در حدود ۰۰۰/۶۵۰/۱ تن مي گردد . برنج تويدي حدود دو سوم مصرف سالانه كشور ار تامين مي كند و هر ساله بايد در حدود يك سوم مصرف سالانه وارد گردد. استانهاي برنج خيز ايران عبارتند از گيلان ‏ ، مازندران ، ‏ خوزستان ، ‏ فارس ، ‏ اصفهان ‏ ، گلستان ، لرستان ، ايلام ، چهار محال بختياري ، كهكيلويه و بوير احمد ، زنجان ، قزوين ، خراسان ، كرمانشاه ، كردستان ، اذربايجان شرقي و غربي ، سيستان و بلوچستان و اردبيل.

طبقه بندي برنج
طبقه بنديهاي زيادي از نظر طول دانه نسبت طول به عرض ميزان اميلوز يا گچي بودن آندوسپرم و غيره به شرح زير به عمل آمده است . 

الف – طبقه بندي بر اساس ارزيابي طول دانه
سازمان خواربار جهاني داه برنج را از نظر طول به چها رگروه تقسيم بندي نموده است :
۱- گروه برنج هاي خيل طويل كه طول دانه آنها بيش از ۷ ميليمتر هستند (اكثر ارقام صدري در اين گروه قرار دارند )
۲- گروه برنج هاي طويل كه طول دانه آنها بين ۶ تا ۷ ميليمتر هستند ( اكثر ارقام اصلاح شدهپر محصول در اين گروه قرار دارند )
۳- گروه برنج هاي متوسط كه طول دانه آنها بين ۵ تا ۹۹/۵ ميليمتر هستند (ارقام چمپا در اين گروه قرار دارند )
۴- گروه برنج هاي كوتاه كه طول دانه آنها از ۵ ميليمتر كمتر هستند ( اكثر ارقام گرده داخلي و خارجي در اين گروه قرار دارند )

ب- طبقه بندي بر اساس ارزيابي طول دانه نسبت به عرض آن
۱- برنج قلمي : به برنجي گفته مي شود كه نسبت طول به عرض ان بيش از ۳ باشد.
۲- برنج متوسط : به برنجي گفتنهخ مي شود كه نسبت طول به عرض آن بين ۱/ ۲ تا ۳ باشد
۳- برنچ گرده : به برنجي گفته مي وشد كه نسبت طول به عرض ان كمتر از ۱/ ۲ باشد

ج – طبقه بندي بر اساس ميازن اميلوز دانه
ميزان اميلوز در دانه نقش تعيين كننده اي در كيفيت برنج دارد . لذا بر اساس ميزان اميلوز دانه طبقه بندي به شرح زير به عمل آمده است . 
۱- برنج واكسي يا مومي با اميلوز صفر تا ۷ درصد . 
۲- برنج با اميلوز كم : به برنجي گفته مي شود كه بين ۸ تا ۱۹ درصد اميلوز دارند اين گروه برنج پس از پختن چسبندگي دارند
۳- برنج با اميلوز متوسط به برنجي گفته مي شود كه بين ۲۰ تا ۲۵ درصد اميلوز دارند ( گروه صدريها و طارم ها جزو برنج هاي با اميلوز متوسط اند
۴- برنج با اميلوز بالا : به برنجي گفته مي وشد كه داراي ۲۶ تا ۳۰ درصد اميلوز باشند اين گروه برنج پس از پختن سفت مي شوند 

د – طبقه بندي بر اساس ظاهر دانه
طبقه بندي ديگري بر اساس ظاهر دانه وجود دارد كه بر اساس ان ظاهر دانه با ترگي و گچي بودن اندوسپرم در ناحيه شكم ( شكم سفيدي ) مشخص مي شود . مقياس جدول ۱-۲ براي طبقه بندي نواحي گچي در اندوسپرم برنج بكار مي رود.
  • بازدید : 50 views
  • بدون نظر
این فایل در ۶+۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

برنج به عنوان غذاي اصلي حدود نيمي از جمعيت جهان به شمار مي‎آيد و به همين دليل اين محصول يكي از مهمترين منابع اصلي تأمين كننده نياز غذايي جهان است (۵۶،۷۱). طبق آمار فائو مصرف سرانه برنج در كشورهاي مختلف بين ۲/۴ تا ۱/۱۰۲ كيلوگرم متغير است و معمولاً كشورهاي عمده توليد كننده برنج مصرف كنندگان عمده نيز هستند و تا حدي بين توليد و مصرف آنها موازنه وجود دارد. ولي در كشور ما متأسفانه اين توازن برقرار نيست و ايران به عنوان يازدهمين كشور توليد كننده برنج، سومين وارد كننده در جهان است (۱۱). برنج در كشور ما بعد از گندم دومين كالاي مصرفي از نظر مقدار و تنها غله‎اي است كه منحصراً براي تغذيه انسان كشت مي‎شود و در حدود نصف جيره غذائي ۱/۶ ميليارد نفري از جمعيت دنيا را تشكيل مي‎دهد (۱۱) و در بخش عظيمي از قارة آسيا تأمين كننده بيش از ۸۰% كالري و ۷۵% پروتئين مصرفي مردم است
– سطح زير كشت و ميزان توليد برنج در دنيا و ايران:
برنج بعد از گندم بيشترين سطح اراضي كشاورزي در جهان را به خود اختصاص داده است. براساس آمار منتشر شده در سال ۱۳۸۰ از سوي فائو ‎(FAO) سطح زير كشت برنج در دنيا حدود ۱۵۱ ميليون هكتار بوده كه كشورهاي هند و چين با داشتن ۷۴ ميليون هكتار قريب به ۵۰ درصد كشت برنج جهان را به خود اختصاص داده‎اند. سطح زير كشت برنج در ايران ۵۸۷ هزار هكتار برآورده شده كه حدود ۴ درصد سطح زير كشت برنج جهان است. بيش از ۷۵  درصد اراضي زير كشت برنج در استان‎هاي ساحلي خزر يعني گيلان و مازندران قرار دارد و بيش از ۸۰ درصد برنج كشور از اين اراضي تأمين مي‎شود (۱۱). 
استان مازندران با توليد ۴۳ درصد، رتبة اول را در كشور داراست (۱۱). آمارهاي جهاني نشان مي‎دهد كه حدود ۹۲ درصد توليد برنج متعلق به كشورهاي در حال توسعه از قاره آسيا است. قارة آسيا با داشتن ۱/۱۲۱ ميليون هكتار برنج كاري يعني ۹۰ درصد سطح زير كشت جهان، رتبه اول توليد برنج را به خود اختصاص داده است. از نظر توليد، كشور چين با توليد ۱۸۳۱۴۸ هزار تن مقام اول را داشته و ايران با توليد حدود ۲۶۰۰ هزار تن در رده يازدهم قرار دارد (۱۱). در سال ۱۹۸۷ ميزان درصد سهم ايران از توليد جهاني برنج حدود ۵/۰ درصد بوده كه در افزايش توليد جهش ۱۸ درصدي را كسب كرده است. در سال ۱۹۷۷ در حالي كه عملكرد توليد شالي در واحد سطح در جهان به طور متوسط به ۳۷۹۲ كيلوگرم ارتقاء يافته بود، در ايران اين رقم به ۴۱۳۷ كيلوگرم رسيد. به عبارتي در حالي كه افزايش عملكرد جهاني ۵/۱۳ درصد بوده مقدار فزوني عملكرد در ايران به سطح ۵/۳۷ درصد ترقي كرده است (۱۱). براساس آمار فائو ‎(FAO) ميزان درصد سهم ايران از ميزان عملكرد متوسط جهاني در سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۷ مرتباً روند صعودي داشته و از ۳۵/۹۱ درصد به ۰۹/۱۱۸ درصد ترقي كرده است (۱۱
گياه‎شناسي برنج:
برنج يي از گياهان مهم تيره غلات مي‎باشد كه به شاخة گياهان گلدار ،  زير شاخه نهاندانگان ، ردة تك لپه‎ايها ، راستة‌ غلاف داران ،  خانوادة غلات ، جنس اوريزا  تعلق دارد كه داراي دو گ ونة زراعي به نام‎هاي ساتيوا  و گلابريما  مي‎باشد (۷‌،۲۶). 
اوريزا ساتيوا از گونه‎هاي مهم بوده و برنج‎هاي زراعي ايران از اين نوع مي‎باشند. اين‎گونه داراي انواع مختلف به شرح زير است:

۱-۳-۱- نوع ژاپونيكا  
اين برنج در نواحي معتدل ژاپن، ايتاليا و آمريكا كشت مي‎شود و براي آنكه گل توليد كند احتياج به روزهاي بلند دارد. و سازگار با اقليم‎هاي سردتر مي‎باشد. برگ‎هاي آن نازك و سبز تيره، دانه كوتاه و گرد، ريزش كم، ارتفاع گياه كوتاه تا متوسط، كركهاي پوشينه بلند و ضخيم، قدرت پنجه‎زني متوسط، بافت گياه سخت، خوشه كوتاه مي‎باشد. برنج‎هاي گرده از اين نوع هستند (۷، ۲۶، ۳۶). 
۱-۳-۲- نوع اينديكا 
اين نوع برنج سازگار به مناطق گرمسيري بوده كه در مقابل خشكي، بيماري و آفت مقاوم مي‎باشد و داراي ارقام مختلفي از نظر زمان رويش است. همچنين داراي برگهاي پهن و سبز روشن، دانه طويل نردتاً تخت، قدرت پنجه‎زني بالا، ارتفاع گياه كوتاه تا بلند كرك‎هاي پوشينه كوتاه، بافت گياه نرم و حساس به ريزش دانه مي‎باشد (۳۶). 
۱-۳-۳- نوع جاوانيكا 
اين نوع برنج در كشورهاي اندونزي، فيليپين، تايوان و ژاپن كشت مي‎شود. داراي برگهاي پهن و سبز روشن، دانه پهن و كلفت، پنجه‎زني ضعيف، ارتفاع گياه بلند،‌ بافت گياه سخت، ريزش دانه كم مي‎باشد (۳۶). 
۱-۴- سيستم‎هاي كشت برنج 
برنج از نظر اكولوژيكي و دامنة زيست، گستردگي خاصي دارد. يعني از حالت ديم تا حالت غرقابي كشت مي‎شود. كه اين نشان‎دهندة‌سازگاري اكولوژيكي و سيع اين گياه است. دامنة‌ سازگاري برنج با عمق غرقابي و درجه كنترل رطوبت منجر به ايجاد چند اكوسيستم در كشت اين گياه شده است (۳۴، ۴۶، ۵۵). 
كشت برنج براساس منبع تأمين كنندة آب به صورت فارياب  يا ديم  طبقه‎بندي مي‎شود. براساس مديريت عمليات آب و زمين، اراضي برنج به صورت زير طبقه‎بندي مي‎شوند:
الف) لولند (غرقابي): مزارع لولند توسط مرزهايي محصور مي‎شوند تا آب آبياري يا بارندگي را نگهدارند. آماده كردن زمين معمولا هنگامي صورت مي‎گيرد كه مزرعه غرقاب مي‎باشد. 
ب) آپلند: م زارع آپلند داراي مرز و كرت براي نگهداري آب نيستند. تنها منبع آب، باران ميباشد. آماده كردن زمين هنگامي كه خاك مزرعه خشك است صورت مي‎گيرد. 
براساس رژيم آب، اراضي برنج به صورت زير طبقه‎بندي مي‎شوند:
الف) آپلند:‌بدون آب ايستادگي 
ب) لولند : با ۵۰-۵ سانتي‎متر آب ايستادگي 
ج) آب عميق : بيش از ۵۰ سانتي‎متر تا ۶ متر آب ايستادگي 
شكل (۱-۲) طبقه‎بندي اراضي برنج جهان با رژيم‎هاي آبي را نشان مي‎دهد. 
كشت برنج براساس نوع واريته استفاده شده به صورت زير طبقه‎بندي مي‎شود: 
الف) برنج لولند: گياهاني نيمه پا كوتاه، متوسط تا بلند (به ارتفاع ۱۰۰ سانتي‎متر تا ۲ متر)
ب) برنج آپلند: گياهاني متوسط تا بلند (به ارتفاع ۱۳۰ تا ۱۵۰ سانتي‎متر)
ج) برنج آب عميق: گياهان متوسط تا بلند (به ارتفاع ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتي‎متر، ۲ تا ۳ متر با بالا آمدن سطح آب)
د) برنج شناور : گياهاني بلند (بيشتر از ۱۵۰ سانتي‎متر، ۵ تا ۶ متر با بالا آمدن سيلاب)
تغييرپذيري بارندگي اساس تقسيم‎بندي اكوسيستم فارياب به دو زير ا كوسيستم؛ آبي فصل مرطوب و آبي فصل خشك مي‎باشد. 
اراضي آبي فصل مرطوب   آنهايي هستند كه آب آبياري ممكن است در طول فصل مرطوب به عنوان مكمل با رندگي به شاليزار افزوده شود. اراضي آبي فصل خشك  آنهايي هستند كه بدون آب 
تكميلي در اين فصل برنج نمي‎تواند كشت شود. 
در سطح جهاني حدود ۷۹ ميليون هكتار برنج تحت شرايط آبي رشد مي‎كند. ميانگين عملكرد از ۳ تا ۹ تن در هكتار متغير است. بيش از ۷۵% برنج جهان از شاليزارهاي تحت آبياري توليد مي‎شود (۴۶). 
برنج‎هاي آپلند در حدود ۱۰% از كل شاليزارهاي جهان را به خود اختصاص داده‎اند. برنج آپلند يكي از مؤلفه‎هاي اصلي در بسياري از سيستم‎هاي كشت تناوبي و نيمه فشرده در جنوب شرقي آسيا، مناطق گرمسيري آمريكا و غرب آفريقاست. ميانگين عملكرد دانه در حدود ۱ تن در هكتار است (۳۴، ۴۶). 







شكل (۱-۲): طبقه‎بندي اراضي برنج جهان با رژيم‎هاي آبي (۴۶).

۱-۵- فيزيولوژي برنج:
برنج به گروه فتوسنتزي ‎C3 تعلق داشته و داراي نقطة موازنه ‎Co2 بالايي بوده ‎(CCP ۵۰ppm) و فاقد كلروپلاست‎هاي غلاف آوندي مي‎باشد. مقدار فتوسنتز خالص در واحد سطح برگ برنج در مقايسه با ساير گونه‎هاي ‎C3 نسبتاً بيشتر است (۲). تحقيقات اخير نشان مي‎دهد كه مقدار فتوسنتز در برگهاي برنج ۴۰ تا ۵۰ ميلي‎گرم ‎Co2 دردسي متر مربع در ساعت مي‎باشد (۲). ساير بافت‎هاي سبز گياه از جمله غلاف‎هاي برگ و پانيكولها به عنوان اندامهاي غيرفتوسنتز كننده تلقي مي‎‌شوند. زيرا ميزان فتوسنتز خام و نيز خالص آنها بسيار جزئي مي‎باشد. سرعت متوسط فتوسنتز خالص بر اهميت شاخص سطح برگ ‎(LAI)  و آرايش كانوپي  در تعيين قابليت توليد ماده خشك برنج تأكيد دارد (۲). رشد بخش‎هاي هوايي زماني كه ‎LAI بيش از ۴ مي‎شود حداكثر است. ‎LAI در برنج كمي قبل از خوشه رفتن به بيشترين مقدار خود مي‎رسد و بعد از آن به علت پژمرده شدن برگهاي پايين‎تر رو به كاهش مي‎گذارد (۳۲،۲). برنج به تنش آب و همچنين به شرايط بي‎هوازي مربوط به زير آب رفتن حساس است (۳۴). 
۱-۶- فتولوژي و مراحل رشد برنج:
رشد و نمو برنج به سه مرحله تقسيم مي‎شود و هر كدام از اين فازهاي اصلي به مراحل فيزيولوژيكي مجزاي ديگري نيز تقسيم مي‎شوند كه به شرح زير مي‎باشد 
  • بازدید : 91 views
  • بدون نظر

قیمت : ۶۵۰۰۰ ريال    تعداد صفحات : ۲۱    کد محصول : ۱۷۹۰۷    حجم فایل : ۱۱۴۰ کیلوبایت   

نام برنج از زبان هندی گرفته شده است که به آن اریسی (Arisi) می‌گویند. در زبان انگلیسی به برنج Rice‌ گفته می‌شود که همان نام عمومی برنج است. در زبان فرانسه Riz و در استان گیلان به برنج (بج) (Bej) و به خوشه آن (ورزه) (Vorze) و به شلتوک آن جو می‌گویند.

کشت برنج که امروزه در تغذیه صدها میلیون انسان در سرتاسر جهان نقش مهمی را عهده‌دار است. در چین و هندوستان سابقه هفت هزار ساله دارد، اما کشت برنج در ایران از ۲۰۰۰ سال پیش متداول بوده است. در زمان هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان نیز در ایران برنج کشت می‌شده است. هم‌اکنون در استان‌های گیلان و مازندران از مناطق تولید برنج در کشور هستند.

اعتقاد بر این است که منشاءoryza sativa  متداولترین گونه برنج، قاره آسیا است. ۹۰درصد کل تولید برنج از آسیاست، از جمله کشورهایی مثل چین، هندوستان، ژاپن، کره، جنوب شرقی آسیا و جزایر مجاور اقیانوس آرام کشت می‌شود. در خارج از آسیا، کشورهایی مثل برزیل و ایالات متحده با تولید ۵/۰درصد از برنج مصرفی جهان، بیشترین مقدار تولید را دارند.

بیش از ۷۰% برنج دنیا در مناطق گرمسیری مرطوب آسیا کشت می‌شود و تنها نقاط نسبتاً کوچکی از مناطق خشک به کشت آن اختصاص دارد. با این حال تولید برنج در بعضی نقاط نیمه‌خشک، به ویژه در کشورهایی که آب و هوای مدیترانه‌ای دارند، مانند ایالات متحده آمریکا (کالیفرنیا)، مصر، اسپانیا و ایتالیا بالنسبه حائز اهمیت می‌باشد، زیرا در این مناطق برنج گذشته از اهمیت اقتصادی که دارا می‌باشد، به لحاظ آنکه می‌توان در خاک‌های شور و نمکزده کشت شود، در روند اصلاحی این خاک نقش مهمی را ایفا می‌کند.

در مورد قدمت اهلی کردن برنج در مقایسه با گندم، نمی‌توان قاطعانه اظهارنظر کرد، لیکن شواهدی در دست است که برنج در ۵۰۰۰ سال پیش در چین به صورت دیم کاشته می‌شد و آنگاه بعد از گسترش و توسعه زراعت در دره‌ها و دلتاها، گونه‌هایی بوجود آمده که قادر به روئیدن در آبهای راکد شده‌اند.

گسترش و انتشار برنج به مناطق خشک و نیمه‌خشک، یعنی آسیای غربی و منطقه مدیترانه‌ در تاریخ‌های بعدی صورت گرفته و احتمالاً در زمان امپراتوری ایران بوده است که گیاه مزبور در بین‌النهرین کشت می‌شده و از آن پس وارد سوریه و ترکستان (ترکیه) شده است. بعد از حمله اسکندر به هندوستان، برنج وارد یونان شد و از آنجا توسط اعراب به کشورهای مصر، مراکش، اسپانیا و غرب آفریقا منتقل گردید.

سطح زیر کشت، عملکرد و تولید کشورهایی که بیش از ۵ میلیون تن برنج در سال تولید می‌کنند را نشان می‌دهد. کلیه کشورها بجز چهار کشور چین، ژاپن، کره و ایالات متحده، بطور کامل و یا عمدتاً کشورهای گرمسیری هستند. چین و هند، هر دو برنج را در مناطق گرمسیری تولید می‌کنند. اگرچه بیشترین سطح زیر کشت برنج در هر دو کشور در رابطه با سیستم‌های رودخانه‌ای آنها در مناطق گرمسیری می‌باشد، متوسط عملکرد کشورهای گرمسیری اساساً کمتر از کشورهای معتدله است: بین ۳/۴-۲ تن در هکتار است، اما قابلیت تولید برنج در در جنوب چین به طور متوسط ۷/۵ تن در هکتار در مقایسه با ۶/۵ تا ۷/۶ تن در هکتار در کشورهای معتدله است. متوسط قابلیت تولید برنج در کشورهای گرمسیری تولید کننده بالا در حال حاضر، ۸/۲ تن در هکتار است و در طی دهه گذشته، ۳۶/۰ درصد افزایش یافته است.

اهمیت برنج:

اصطلاح «برنج خوردن» در بسیاری از زبان‌ها به منظور القاء فکر «غذا خوردن» یا بطورکلی «خوردن» بکار می‌رود. برنج محصول عمده گیاهان زراعی مهم کشورهای در حال پیشرفت است و قوت غالب بیش از یک سوم جمعیت دنیا را تشکیل می‌دهد. این ماده غذایی به منزله نیمی از خوراک یک میلیارد و هشتصد میلیون نفر و نیز از ربع تا نیمی از چهارصد میلیون نفر دیگر است (۷).

برنج از آن جهت در تغذیه انسان قرار می‌گیرد که دارای حدود ۷/۷% پروتئین، ۲/۷۵% مواد غیرازته، ۴/۰% چربی، ۲/۲% سلولز و ۵/۰% خاکستر می‌باشد. همچنین قابلیت هضم برنج به مراتب بیش از سیب‌زمینی، نان چاودار و گندم، شیر و سایر محصولات غذایی است. از نظر ارزش غذایی و میزان کالری تولیدی، برنج بر اکثر مواد غذایی مورد مصرف انسان، برتری دارد.


عتیقه زیرخاکی گنج