• بازدید : 40 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

مسکن به عنوان يکي از پديده هاي واقعي، از نخستين مسايلي است که بشر همواره با آن دست به گريبان بوده و همواره در تلاش براي دگرگوني و يافتن پاسخي مناسب، معقول و انديشيده براي آن است. لذا مسکن يک نياز است اما نه هر مسکني، آنچه که ايده آل آدمي است دسترسي به مسکني مناسب است. از اين روي بايد دانست مسکن مناسب کدام است. مقاله حاضر به بررسي شاخص هاي کيفيت مسکن مناسب در محلات شهري مي پردازد. در راستاي رسيدن به اين مهم ابتدا بايد دانست مسکن چيست و جايگاه آن در برنامه ريزي شهري کدام است. 
به طور کلي مقوله مسکن داراي مفهوم بسيار گسترده و پيچيده است و از ابعاد گوناگون تشکيل يافته است. از اينرو نمي توان تعريف جامع و مانعي از آن ارائه نمود. مسکن به عنوان يک مکان فيزيکي، سرپناه اوليه و اساسي هر خانواده بشمار مي آيد، که در اين سرپناه برخي از نيازهاي اوليه خانوار يا فرد هم چون خواب، استراحت، حفاظت در برابر شرايط جوي و خلاصه شرايط زيست در مقابل طبيعت تأمين مي شود. 
آنچه که لازم به ذکر است اين است که مفهوم مسکن علاوه بر ساختار فيزيکي که يک خانواده به عنوان سرپناه مورد استفاده قرار مي دهد، کل محيط مسکوني را نيز دربرمي گيرد که خود شامل کليه خدمات و تأسيسات اجتماعي و تسهيلات ضروري موردنياز براي بهتر زندگي کردن خانواده و طرح هاي اشتغال، آموزش و بهداشت افراد است. به عبارت ديگر مسکن چيزي بيش از يک سرپناه صرفاً فيزيکي است و تمامي خدمات و تسهيلات عمومي لازم براي بهتر زندگي کردن انسان را شامل مي شود و استفاده کننده آن بايد حق تصرف نسبتاً طولاني و مطمئني را نسبت به آن دارا باشد. [مخبر،۱۳۶۳،ص۱۸] 
با توجه به اين مفهوم حال بايد دانست که جايگاه برنامه ريزي مسکن کدام است. 
اکثريت صاحبنظران، برنامه ريزي مسکن را در چهارچوب برنامه ريزي شهري تعريف مي کنند، چرا که مسکن همواره به عنوان جزئي اساسي از فضاي شهري مطرح بوده و هست. از اين رو برنامه ريزي مسکن جزئي از نظام برنامه ريزي شهري محسوب مي شود که درآن فعاليت هاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي جزئي از فعاليت هاي درون مکاني و واحدهاي مسکوني جزئي از فضاهاي تعيين شکل يافته و تطابق يافته شهري محسوب مي شود که برحسب موضوع در چهارچوب برنامه ريزي مسکن موردتوجه قرار مي گيرد. ]ملكي،۱۳۸۲،ص۶۲] 
۳- مسکن و ابعاد آن : 
« ماده ۲۵ اعلاميه حقوق بشر بند يک ، حق مسکن را چنين بيان مي کند:« همه افراد داراي حق بهره مندي از استاندارد مناسب و کافي زيستي، براي سلامت و بهره وري خود و خانواده خود مي باشند. اين حق شامل : غذا، لباس، مسکن، بهداشت و خدمات درماني، خدمات اجتماعي ضروري و حق امنيت و حفاظت در برابر بي کاري، بيماري، ناتواني جسمي، پيري و ساير شرايطي است که دسترسي به زندگي مناسب را خارج از اختيار قرار مي دهد.» [www.culture.aruma.ir] با توجه به اين بيان مي توان چنين بيان داشت که نياز به مسکن از اساسي ترين نيازهاي آدمي است و در واقع آنچه که لزوم وجود مسکن را واجب مي نمايد نياز است. 
به طور کلي اين نياز به مسکن دو بعد دارد کمي و کيفي؛ بعد کمي نياز به مسکن، شناخت پديده ها و اموري را شامل مي شود که به فقدان سرپناه و ميزان دسترسي به آن مربوط مي شود که در واقع درجه پاسخگويي به نياز، بدون در نظر گرفتن کيفيت آن موردنظر است.در بعد کيفي مسائل و پديده هايي مطرح مي شوند که به بي مسکني ، بدمسکني و تنگ مسکني ارتباط دارند و آنچه مطرح است، نوع و شکل نياز است. در واقع در بعد کيفي بيشتر به جنبه هاي کالبدي مسکن توجه مي_ شود.[شيعه،۱۳۸۴،ص۶۳] 
« به طور کلي،احتياج زياد مردم به واحدهاي مسکوني، مطالعاتي را به دنبال داشته است که بيشتر ابعاد کمي دارند. ممکن است از عناصر داخلي مسکن صحبت شده باشد، ولي به اينکه چگونه اين عناصر در ارتباط با يکديگر قرار گيرند و چگونه در ارتباط با جمعيت استفاده کننده باشند، کمتر توجه شده است. شايد روي خصوصيات ديگري مثل صرفه جويي در مصالح ساختماني و مانند آن تکيه شده باشد، ولي در حقيقت آنچه که مي بايست مورد توجه معماران قرار گيرد، بيشتر جنبه هاي کيفي مسکن است تا کميت آن. البته اين بدان معنا نيست که کميت مسکن از اهميت کمتري برخوردار است، بلکه در برنامه ريزي مسکن مي بايست جنبه هاي کمي و کيفي توأماً مورد مطالعه قرار گيرند.» [شيعه،۱۳۸۵،ص۲۰۸] 
۴- شاخص هاي کيفيت مسکن 
بحث شاخص هاي مسکن مدت کمي نيست که ذهن متخصصان را به خود اختصاص داده است. به جرأت مي توان گفت که شاخص هاي مسکن کليدي ترين و مهمترين ابزار در برنامه ريزي مسکن مي باشند. از آنجايي که در ميان اين شاخصه ها، شاخصه هاي کيفي مسکن از جلمه مواردي است که توجه بسياري از معماران را به خود اختصاص داده، لذا پرداختن به اين مهم از اهميت ويژه اي برخوردار است. 
به طور کلي عواملي در مسکن وجود دارند که کيفيت را تعريف مي کنند. اينگونه عوامل در مقياس محله به شرح زير هستند: 
۱٫ شكل مطلوب مسکن 
۲٫ استحکام مسکن 
۳٫ امنيت 
۴٫ ايمني، راحتي وميزان دسترسي ساکنين به تسهيلات و خدمات کالبدي محله( آسايش، راحتي وبهداشت) 
۵٫ دسترسي به طبيعت وفضاي سبز باز 
۶٫ تأمين تجهيزات و تأسيسات (زيرساخت ها) موردنياز مسکن 
۷٫ همجواري مسکن با کاربري هاي سازگار 
اين عوامل هفتگانه از مهم ترين معيارها و شاخص ها در تعريف و تبيين کيفيت مناسب مسکن هستند که توجه به آنها در ساخت وساز، انجام تمامي فعاليت هاي زندگي ساکنان را به سهولت وکارايي مطلوب امکان پذير ساخته و کمکي در جهت يافتن حياط زندگي پايدار شهري و ساخت وشکل مناسب براي شهر و مناطق شهري محسوب مي شوند. [ [www.usc.blogfa.com 
۴-۱- شكل مطلوب مسكن 
از آنجايي كه مسکن يکي از نيازهاي اصلي انسان است،شكل مناسب مسكن به نوبه خود نقش تعيين كننده اي در تأمين اين نياز به عهده دارد. از اين رو به منظور تأمين آن و رسيدن به فرم مطلوب مي بايست در اين راستا حداقل ۵ عامل اساسي را مدنظر قرار داد که عبارتند از: زمين، منابع مالي، نيروي انساني و فن آوري، مصالح ساختماني و مديريت و نظارت . 
زمين وچگونگي (وسعت و شکل قطعات)آن تعيين کننده فرم مسکن است. در واقع اين شکل زمين است که به معمار خط اصلي را مي دهد که چگونه طراحي کند. به بيان واضح تر مي توان گفت فرم هر ساختمان تحت تأثير مستقيم شکل زمين آن ساختمان است. هم چنين نيروي انساني، تعيين کننده کيفيت ساخت و ساز بوده و منابع مالي بر کيفيت و چگونگي ساخت و ساز و چگونگي استفاده از مصالح و نوع آن مؤثر است. «به منظور حرکت صحيح عوامل فوق درسه رأس مثلث و برقراري ارتباط مابين آنها، مديريت و کنترل صحيح و قوانين مدون موردنياز است، هماهنگي تمامي اين عوامل موجب رسيدن به فرم مطلوب مسکن و بالا بردن سطح کيفي مي شود.» [http://culture.aruna.ir [ 


۴-۲- استحکام مسکن 
از آنجايي كه عواملي مانند شيوه طراحي مهندسان و محاسبه و اجراي سازه و رعايت اصول و مسائل فني نقش تعيين_ كننده اي در تأمين ايستايي و استحكام ساختمان بر عهده دارند لذا مي بايست همواره مدنظر مهندسان و معماران باشد، به همين جهت لزوم بررسي ژئوتکنيکي، بررسي مصالح ساختماني مقاوم، شناسايي گسل هاي موجود، شيوه مقاوم سازي سازه و مصالح و لزوم تجديدنظر در آيين نامه ها و مقررات، کاملاً محسوس است. علاوه بر مسائل فوق، با آشنايي مهندسان به تکنيک هاي مقاوم سازي مدرن و به روز کردن اطلاعات مهندسان، مي توان الگوهاي مقاوم، ارزان و مناسب طراحي نمود. 

عتیقه زیرخاکی گنج