• بازدید : 41 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۵۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

يكي‌ از دوران‌هاي‌ حساس‌ تاريخ‌ جهان‌، عصر بعثت‌ و نبوت‌ آخرين‌ پيامبر خدا حضرت محمد بن عبدالله (ص) است. مردي كه‌ توانست‌ انسان‌ هايي‌ را پرورش‌ داده‌، بر روند تاريخ‌ تأثير گذارد و مسير آن‌ راتغيير دهد. در راستا بررسي‌ زندگاني‌ برخي‌ از اين‌ كارگزاران‌ و همراهان خواندني‌ و قابل‌ بررسي‌است‌ كه‌‌ از ميان آن‌ها سعد ابي‌ وقّاص‌، فرزندش‌ عمربن سعد و پسر برادرش‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ ابن‌ابي‌ وقّاص‌ هستند كه زندگي پرفراز و نشيبي دارند. از آنجايي‌ كه‌ پدر در زمان‌ رسول خدا(ص) از مسلمانان‌ اوليه‌ بوده‌ و يكي از اصحاب بشمار مي‌رود و پس‌ ازرحلت‌ آن حضرت تغييراتي‌ هر چند به‌ مرور در اين خانواده بوجود آمده‌ تا جايي‌ كه‌ فرزندش‌عمربن‌ سعد فرمانده‌ سپاهي‌ است‌ كه‌ امام حسين‌(ع‌) نوه‌ همان‌ پيامبر(ص) را با وضع‌فجيعي‌ به‌ شهادت‌ مي‌رسانند اما از سوئي ديگر و پسربرادرش‌ هاشم‌ كه‌ از پدري‌ كافر بوده‌ از شيعيان‌مخلص‌ علي‌ (ع‌) مي‌شود. پژوهش‌ حاضر بررسي‌ فراز و فرودهاي‌ اين‌ خانواده‌ درتحولات‌ قرن‌ اول‌ هجري‌ است‌. 
اهميت‌ موضوع‌ و علت انتخاب آن 
بررسي بيوگرافي خاندان ابي وقاص كه در تحولات مهم تاريخ اسلام و مقاطع مختلف آن نقش ايفا نمودند باعث شده است كه براي فهم اين تحولات پژوهشي  ترتيب داده شده  و ضمن بررسي بيوگرافي اين خاندان و نقش و جايگاه آنان را در تاريخ اسلام مشخص شود.
۳ـ سابقه‌ي‌ پژوهش‌ 
با توجه‌ به‌ دوره‌ زندگاني‌ اين‌ اشخاص‌ كه‌ با صدر اسلام‌ همزمان‌ است‌  در منابع‌اصلي‌ تاريخ‌ اسلام‌ به‌ صورت‌ پراكنده‌ مطالبي‌ ياد مي‌شود و پژوهش‌ هايي‌ صورت‌ گرفته‌ اما به نظر مي‌رسد تاكنون به‌ طور مستقل‌ اين‌ موضوع‌ با چنين‌ طرح‌ سوالي‌ مورد تحقيق‌ و بررسي‌ قرار نگرفته‌است‌. به‌ همين‌ علت تلاش‌ مي‌شود اين‌ پژوهش‌ با استفاده‌ از منابع‌ اصلي‌ و بررسي پژوهش‌‌هاي پراكنده‌ي‌ كه‌ موجود است‌، سعي شده كه به‌ اين‌ سوال‌ پاسخ‌ داده‌ شود. 
۴ـ سؤال‌ اصلي‌ پژوهش‌ 
به طور قطع همه صحابه‌ و كارگزاران‌ بزرگ‌ رسول خدا(ص) يكسان نبوده‌اند بلكه برخي از آنها تأثيرات‌ و نقش‌ مثبت‌ و احياناًبعضي‌ از آنها نيز نقش‌ منفي‌ ايفا نموده‌اند. در اين‌ پژوهش‌ سوال‌ اصلي‌ اين‌ است‌: 
نقش‌ خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ در تحولات سياسي، اجتماعي تاريخ‌ اسلام‌ چه‌ بوده است‌؟ 
۵ـ فرضيه‌ پژوهش‌ 
فرضيه‌ اصلي‌: 
اين خاندان با دارا بودن روحية نظامي در يكي از بزرگترين صحنه‌هاي نظامي تاريخ اسلام يعني قادسيه راه ورود فيزيكي اعراب و انديشه اسلامي را در شرق كشور گشود. پس از فتوحات در شرق سرزمين‌هاي خلافت به نوعي دوري از نظامي‌گري روي آورد، با اين همه همواره در مسايل مهم تأثيرگذار بوده، خصوصاً در روي كار آمدن خليفه سوم و همچنين در خلافت علي (ع) كه خود را كنار كشيده، با آن حضرت همراهي نكردند و نسل دوم اين خاندان نقش متفاوتي را ايفا نمودند يكي همراه علي (ع) و يكي قاتل فرزند آن حضرت و در زمرة آل ابي‌سفيان درآمد.
فرضيه‌ رقيب‌: سعد و خانواده‌ وي‌ از خاندان مهم نبوده و در جريان خلافت علي(ع) زمانه مشحون فتنه بوده و سعد كار خبطي انجام نداده و كناره‌گيري از خليفه كار خطايي نبوده است. 
۶ـ مفاهيم‌ و متغيرها
الف‌) مفاهيم‌ 
خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌: منظور سعدبن‌ ابي‌ وقّاص‌ و پسرش عمربن‌ سعد ابي‌ وقّاص‌ و پسر برادر سعديعني‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ ابن‌ ابي‌ وقّاص‌ است‌. 
حيات‌ سياسي‌ نظامي‌: زندگاني‌ سياسي‌ سعدابي‌ وقّاص،‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و عمر بن‌ سعد وهمچنين‌ سمت‌هاي‌ نظامي‌ كه‌ اين‌ افراد به‌ آن‌ دست‌ يافتند. 
تحولات‌ تاريخ‌ اسلام‌ منظور قرن‌ اول‌ هجري‌ قمري است‌. 
ب‌) متغيرها 
متغير مستقل‌: 
حيات‌ سياسي‌ نظامي‌ خانواده‌ ابي‌ وقّاص‌ 
متغير وابسته‌: 
تأثيرات‌ اين‌ خانواده‌ در تحولات نظامي  سياسي‌ جامعه‌ي‌ قرن‌ اول‌  هجري قمري.
۷ـ سوالات فرعي‌ 
۱) خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ از چه‌ طائفه‌اي‌ بودند و نسبتشان با پيامبر(ص)؟ 
۲)چگونگي اسلام آوردن‌ سعد ابي‌ وقّاص‌ و چگونگي‌ زندگاني‌ وي‌ در زمان‌ رسول خدا(ص)؟
۳) چگونگي‌ دست‌ يابي‌ به‌ مقامات‌ نظامي‌ و سياسي‌؟ 
۴) اعتقادات‌ آنان‌ پس‌ از رحلت‌ پيامبر(ص)؟ 
۵) زندگي‌ آنان‌ در زمان‌ خلفاي‌ سه‌ گانه‌؟ 
۶) زندگي‌ و حيات‌ سياسي‌ آنان‌ در زمان‌ خلافت‌ اميرالمؤمنين(ع)؟‌ 
۷) زندگي‌ و حيات‌ سياسي‌ آنان‌ پس‌ از شهادت‌ اميرالمؤمنين‌(ع)؟ 
۸) چگونگي‌ ورود عمربن‌ سعد به‌ واقعه‌ي‌ كربلا؟ 
۹) عاقبت‌ زندگاني‌ سعدابي‌ وقّاص‌؟ 
۱۰) عاقبت‌ زندگاني‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابي‌ وقّاص‌؟
۱۱) عاقبت‌ زندگاني‌ عمر بن‌ سعد؟ 
۸ـ مفروضات‌ تحقيق‌ 
۱) براساس‌ نقل منابع ‌ و پژوهش‌ها سعد ابي‌ وقّاص‌ از صحابه‌ پيامبر(ص) و مسلمانان‌ اوليه‌ است‌. 
۲) در زندگاني‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ فراز و فرود وجود دارد.
۳) هاشم‌ بن‌ عتبه‌ يكي‌ از شيعيان‌ علي‌ (ع‌) بوده‌ و در جنگ‌ صفين‌ به‌ شهادت‌ رسيد. 
۴) عمربن‌ سعد از طرف‌ عبيداله‌ بن‌ زياد فرمانده‌ي‌ لشگري‌ است‌ كه‌ به جنگ‌ با امام‌حسين‌ (ع‌) پرداخت و نتيجه آن به شهادت‌ رسيدن امام (ع) و يارانش در عاشوراي‌ سال‌ ۶۱ هجري‌ بود.
۹ـ روش‌ پژوهش‌ 
روش‌ اين‌ پژوهش‌ تاريخي است كه با بررسي و نقد وقايع به توصيف و تحليل موضوع مي‌پردازد‌ و بصورت‌ كتابخانه‌اي‌ مي‌باشد. 
۱۰ـ سازماندهي‌ پژوهش‌ 
اين‌ پژوهش‌ به‌ بررسي‌ نقش‌ سياسي‌، نظامي‌ خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ مي‌پردازد. در مقدمه‌به‌ طرح‌ تحقيق‌ و معرفي‌ و نقد منابع‌ پرداخته‌ مي‌شود و در فصل‌ مقدماتي‌ به بيان كليات‌ و مفاهيم ‌نظري‌ كه‌ همان تبيين نقش‌ شخصيت‌ در تاريخ‌ باشد، اشاره‌ خواهد شد. 
اين‌ پژوهش‌ علاوه‌ بر مقدمه‌ و فصل‌ مقدماتي‌ دو بخش‌ مستقل نيز دارد، كه‌ در بخش‌ اول‌ به‌ زندگاني‌ ونقش‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ خواهد پرداخت‌ كه‌ نسل‌ اول‌ اين‌ خانواده‌ است‌ و آن‌ نيز چند فصل‌دارد. فصل‌ اول‌ زندگاني‌ وي‌ در دوران‌ مكه‌، فصل‌ دوم‌ زندگي‌ و نقش‌ وي‌ در دوران‌ مدينه‌ وفصل‌ سوم‌ سعد در دوران‌ خلفاي‌ راشدين‌ و فصل‌ چهارم‌ نيز به عزلت‌ گزيني‌ سعد اشاره‌خواهد‌ شد، و‌ ضمن‌ اين‌ فصول‌ نقش‌ هائي‌ كه‌ وي در دوره‌هاي مختلف ايفا نموده‌ است‌، آشكار خواهد شد. 
در بخش‌ دوم‌ به‌ زندگاني‌ و نقش‌ نسل‌ دومي‌هاي‌ اين‌ خاندان‌ يعني‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابي‌وقّاص‌ و عمربن‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ پرداخته خواهد شد. در اين‌ بخش‌، كه‌ دو فصل‌ دارد و طي‌چند گفتار حيات‌ سياسي‌ نظامي‌ و نقش‌ آنان‌ روشن‌ مي‌شود. 
و نيز طي‌ اين دو بخش‌ خبط‌ و خطاهاي‌ اين‌ خاندان‌ و نيز نقش‌ مثبتي‌ كه‌ در تاريخ‌ اسلام‌ ايفا نمودند بيان‌ مي‌شود و در پايان‌ جمع‌ بندي‌ ارائه‌ خواهد شد. 
معرفي‌ و نقد منابع‌
در اين‌ قسمت‌ از پژوهش‌ به‌ معرفي‌ و نقد كوتاه‌ چند منبع‌ و مولف‌ آنان‌ پرداخته شده است‌، كه ‌استفاده عمده‌ از آنها صورت‌ گرفته‌ و نظم‌ آن‌ نيز به‌ ترتيب‌ تاريخ‌ وفات‌ مولف‌ مي‌باشد. 
۱ـ ابن‌ اسحق؛‌ سيره‌ النبي‌ (ص‌) (متوفي‌ ـ ۱۵۱ ه‍‌‍‍) 
اصل‌ اين‌ اثر مربوط‌ مي‌شود به‌ ابن‌ اسحق‌ كه‌ در سال‌ ۱۵۱ هجري‌ در گذشته است اين‌ اثر مشتمل‌ بر اخبار زندگاني‌ پيامبر(ص) درمكه‌، هجرت‌، مدينه‌ و جنگها و احوال‌ آن‌ حضرت‌و يارانش‌ در اين‌ دوره‌ مي‌باشد. ابن‌ هشام‌ كه‌ متوفي‌ سال‌ ۲۱۸ هـ. ق مي‌باشد، اين‌ كتاب‌ را تهذيب‌ نموده و‌ آن‌ را با يك‌ واسطه‌ كه‌ زياد بن‌ عبدالله‌ البكائي‌ باشد نقل‌ مي‌كند و آن‌ را سيره‌ رسول الله(ص) نام‌ نهاده است.
عبدالملك‌ بن‌ هشام‌ كه‌ در واقع‌ يكي‌ از راويان‌ طبقه‌ دوم‌ سيره‌ ابن‌ اسحق‌ است‌، به‌ زعم‌ خوداخبار و اشعاري‌ كه‌ ارتباطي‌ با حيات‌ پيامبر(ص) نداشت‌ را حذف‌ نموده‌ است‌. نكته‌ جالب‌توجه‌ اينكه‌ اخبار مربوط‌ به‌ امام‌ علي‌ بن‌ ابي‌ طالب‌(ع‌) نيز حذف‌ شده‌ است‌.  
كتابي‌ كه‌ مورد استفاده در اين پايان نامه قرار گرفته است دو مجلد‌ فارسي‌ آن‌ است كه‌ بدست‌ رفيع‌الدين‌ اسحق‌ بن‌محمد همداني‌ قاضي‌ ابرقوه‌ در قرن‌ هفتم‌ به‌ فارسي‌ برگردانده‌ شده و ‌ توسط‌اصغر محمودي‌ تحقيق‌ و انتشار يافته است.
۲ـ واقدي؛‌ مغازي‌ (متوفي‌ ۲۰۷ه‍)
محمد بن‌ عمر بن‌ واقد معروف‌ به‌ واقدي‌ مورخ‌ معروفي‌ است‌ كه‌ حدود بيست‌ اثر درتاريخ‌ اسلام‌ اعم‌ از مغازي‌، سيره‌ و طبقات‌ را به‌ او نسبت‌ داده‌اند. 
گويا كتاب‌ مغازي‌  جزئي‌ از كتاب‌ بزرگ‌ وي‌ يعني‌ كتاب‌ التاريخ‌ و المبعث‌ والمغازي‌باشد واقدي‌ دست‌ به‌ تحقيق‌ مفصلي‌ راجع‌ به‌ مغازي‌ پيامبر(ص) زده‌ است و با رفتن‌ به‌ مناطقي‌ كه‌ در آنها نبرد صورت‌ گرفته بود، آن مكانها را از نزديك مشاهده‌ نموده است.  و با توجه به اخبار و روايات موجود، به بررسي غزوات و سراياي پيامبر(ص) پرداخته است. 
از آنجائي كه‌ كتاب‌ وي‌ در بردارنده‌ مطالب نقادانه‌ دربارة جنگهاي‌ پيامبر(ص) است و  سعد نيز يكي‌ از افراد نظامي بوده و در اين‌ جنگها حضورداشت، مطالب اين كتاب در اين تحقيق به‌ كرات‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ و در مقايسه با ديگر كتب، تخصصي‌تر به نظر مي‌رسد. 
دراين كتاب ابتدا با اشاره‌ به‌ سراياي رسول خدا (ص) به‌ تفصيل‌ به‌ بحث‌ درباره‌ غزوات‌، خاصه‌ بدر، احد و خندق‌ و فتح‌مكه‌ و حنين‌ پرداخته‌ است‌. اين‌ كتاب‌ توسط‌ دكتر محمود مهدوي‌ دامغاني‌ در سه‌ جلد به فارسي ترجمه‌ و منتشر شده‌ است‌. 
۳ـ نصر بن‌ مزاحم‌ منقري؛‌ وقعه‌ الصّفين‌ (متوفي‌.۲۱۲ه‍) 
اين‌ كتاب‌ يكي‌ از تك‌ نگاريهايي‌ است‌ كه‌ توسط‌ نصربن‌ مزاحم‌ نگاشته‌ شده‌ وبصورت‌ اختصاصي به‌ جنگ‌ صفين‌ پرداخته است. در اين كتاب‌ به‌ زمينه‌هاي‌ جنگ،‌ اصل‌ ماجراي‌جنگ‌ و رايزني‌ها و داستان‌ حكميّت‌ و پيامدهاي‌ آن‌ و موضع‌ اصحاب‌ پيامبر(ص) در اين‌رابطه‌ اشاره‌ شده‌ است‌، خصوصاً نقش‌ فعال‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و موضع‌ سعدبن‌ ابي‌ وقّاص‌ درآن‌ كاملاً پرداخته‌ شده‌ است‌ و مي‌توان‌ از عمربن‌ سعد هم‌ كه‌ به‌ سراغ‌ پدر رفته‌، تا او راترغيب‌ به‌ ورود به‌ ماجرا كند، ردّپائي‌ يافت‌. البته‌ در سلسله‌ روات‌ اين‌ كتاب‌ عمربن‌ سعدنامي‌ است‌ كه‌ غير از عمربن‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ است‌ و آن‌ شخص‌ عمربن‌ سعد بن‌ ابي‌الصيد است‌.
اين‌ كتاب‌ توسط‌ عبدالسلام‌ محمد‌ هارون‌ تصحيح‌ و شرح‌ شده‌ است‌ و آقاي‌ پرويز اتابكي‌آن‌ را ترجمه‌ نموده و تحت عنوان پيكار صفين‌ چاپ‌ شده‌ است‌. 
  • بازدید : 58 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

– هويت فردي و اجتماعي امروز هر يک از ما به عنوان مسلمان، ريشه در سنت و تاريخ گذشته دارد و ما براي شناخت هويت اسلامي خود به شناخت تاريخ و گذشته مسلمانان نياز مبرم داريم.
۲- از آن رهگذر که بسياري از سنت هاي حاکم بر تاريخ ثابت و پايداراند، شناخت آينده در بسياري از موارد، با شناخت گذشته تحليل و تفسير مي شود.
بنابراين تاريخ همچون آينده اي است که در گذشته اتفاق افتاده و مي تواند درس آموز حال حاضر زندگي انسان باشد. تاريخ به تنهايي منبع مستقلي براي عبرت آموزي و انتخاب صحيح راه زندگي و تحصيل سعادت فردي و اجتماعي است.
در تاريخ و پيشينه زندگي انسان همه راه ها تجربه شده است و برآيند نيک و بد هر انتخابي به خوبي نمايان است، بنابراين آموزه هاي تاريخي مي تواند مانند مکتب کاملي هدايت گر انسان به سوي خير و نيکبختي باشند.
به طور کلي فايده مهمي که سير مطالعات تاريخي براي ما دارد، آشنايي با ديدگاه ها، درس آموزي از پيروزي ها و عبرت آموزي از ناکامي هاي گذشتگان است تا آن را فرا راه زندگي حال و آينده خود سازيم، آزموده را دوباره نيازماييم، خطاي گذشتگان را تکرار نکنيم و بهتر از گذشتگان انتخاب نماييم.
پيدايشو سرگذشت انسان ، حکومت ها ، جوامع ، امت ها ، اديان ، انديشه ها، علوم و سيره اخلاقي و عملي بزرگان، شاخه هاي مختلف مطالعات تاريخي هستند که از اين ميان، مقصود از سير مطالعات تاريخ اسلام، تنها مطالعه در تاريخ پيدايش اسلام، سير تطور، حوادث و پيشامدها و زندگي رهبران آن است.
تاريخ اسلام در حقيقت، تاريخ تطور ايمان امت اسلامي است. اينکه چگونه نيروي ايمان، امت محمد (ص) را در مسير خدايي شدن، به پيش برده است و چه قدرت شگرفي در تمدن و فرهنگ پيروان خود ايجاد کرده است. 
به صورت دقيق تر مي توان گفت: تحولات حيات بشري، حيات عقلاني و حيات عرفاني مسلمانان و سير تطور زندگي آنان، مهمترين موضوعي است که بايد از تاريخ بياموزيم و در آن مطالعه کنيم.

عرصه مطالعات تاريخ اسلام:
۱٫     تاريخ اسلام 
۲٫     تاريخ تمدن اسلامي. 
۳٫     تاريخ زندگي پيامبر(ص).
۴٫     سيره عملي پيامبر(ص).

  1- معارف تاريخى و نقش آن در زندگى بشر:
انسانى را در نظر بگيريد كه در گذرگاه پرپيچ و خم و تاريك مجبور به پيشروى مى باشد. لكن باو گفته و آموخته اند كه در جاى جاى اين گذرگاه خطرناك كليدهايى وجود دارد كه او مى تواند با شناسائى و كنترل و فشار دادن آنها چراغهاى متعددى را روشن ساخته و به آسانى راه مقصود را در پيش بگيرد واز خطرات احتمالى اين راه پر پيچ و تاريك خود را نجات دهد. واگراين كار را انجام ندهد نه تنها موفقيت در پيشروى خود را تضمين نكرده بلكه به يقين در يكى از همين پيچ و خمها سقوط كرده و به هلاكت خواهد رسيد.
آيااگراين شخص از كوشش براى كشف و شناسائى كليداين چراغها خوددارى كرده و در تاريكى كامل راه پيمائى كند خردمندان به او چه خواهند گفت ؟ آيااو را يك فرد نادان بيمار و بى بهره از خرد و شعور معرفى نخواهند كرد؟ بديهى است بطور مسلم چنين خواهد بود كه همگان كاراو را تقبيح خواهند كرد.
رابطه جوامع بشرى با[ تاريخ] نيز بطور دقيق همينگونه است . مسيرى كه بشرالزاما در گذشته هاى دور در تجريه زندگى فردى واجتماعى خود پيموده و در حال حاضر و آينده هاى دور و نزديك نيز مجبوربه پيمودن آن مى باشد در مجموع [تاريخ] نام دارد كه به مثابه يك رودخانه مهار نشدنى در بستر زمان جارى است و يا همچون يك گذرگاه پيچ و خمدار و تاريك در جارى زمان گسترده است . 
عابر اين رودخانه و گذرگاه تاريك انسان و جوامع بشرى است . چراغهائى كه در جاى جاى اين گذرگاه خطرناك نصب شده است همان قوانين و سنتهاى الهى است كه تاريخ براساس آنها شكل مى گيرد و حركت مى كند. كليدهاى ناشناخته اين چراغها نيز همانا[ علم تاريخ] و يا به تعبير بهتر و گوياتر[ معارف و علوم تاريخى] است . 
بشرامروز در طى مسير زندگى فردى واجتماعى خود بايد به جوامع پيشين تاريخ توجه كند و زندگى آنها و علل و عوامل رشد وانحطاطشان را بشناسد. واز مجموع اين مسائل در زندگى امروز خود بهره بردارى كند و يا به تعبير زيباى خداوند در قرآن مجيد[ از آنها عبرت بگيرد]. ۱ و در سمايه بياندوزد تا تجربه هاى آنان را تكرار نكند و در پرتگاههائى كه برخى از آن جوامع گناهكار و منحرف در آن سقوط كرده و نابود شدند نه غلتد كه سرانجام چنين كارى دچار شدن به[ عذاب و ياس] الهى و گرفتارى در زير تازيانه هاى[ تدمير]اوست. ۲ .
خداوند در قرآن مجيد درباره ارزش توجه به تاريخ و سرگذشت ملتهاى پيشين و پند و عبرتى كه مى توان از آنها در زندگى امروز گرفت چنين فرموده است :
ولقد جالهم من الانباء ما فيه مزد جر حكمه بالفه. فما تغن النذر فتول عنهم … ۳
[در قران ازاخبار و تاريخ پيشينيان گزارشهاى زيادى آمده است كه اگر معاندين پندپذير بودند براى بازداشتشان از گناه و گمراهى كافى بود اخبار قرآن حكمت رسا و درس آموزنده اى است لكن معاندين لجوج از سرگذشت واخبار گذشتگان عبرت نمى گيرند و گوش به هشدارها وانذارها فرا نمى دهند. تواى پيغمبر!ازاين گروه خود سر و تربيت ناپذير اعراض كن.]
خداوند بزرگ در جاى ديگر قرآن مى فرمايد: 
[اولم يسيروا فى الارض فينظروا كيف كان عاقبه الذين من قبلهم كانواشد منهم قوه واثاروالارض و عمروهااكثر مما عمروها وجائتهم رسلهم بالبينات فما كان الل ليظلمهم ولكن كانوانفسهم يظلمون] . ۷۴ 
[چرا مردم در روى زمين گشت و تفحص نمى كنند و در تاريخ ملتهاى پيشين بدقت نمى نگرند تا دريابند چگونه شد سرانجام كار آنانكه پيش از آنها بودند و بمراتب توان و نيروى بيشتراز آنها داشتند آنان چهره زمين را دگرسان ساخته و آن را بسى آباد نمودند بيش از آنچه كه نسلهاى بعدى آباد كردند لكن وقتى پيامبران خدا با حجتها و براهين قطعى بسوى آنان مبعوث شدند آنان به خويشتن خويش ستم روا داشته و به راهنمائيهاى پيامبران اعتناء نكردند پس خدا نابودشان كرد خداوند به آنها ظلم نكرد آنان به خود ستم كردند ]
اميرالمومنين على (ع) نيز خطاب به فرزندش حسن (ع) مى فرمايد:
[براى امور واقع نشده با آنچه واقع شده است استدلال كن و با مطالعه قضاياى تحقق يافته حوادث يافت نشده را پيش بينى كن زيرا امور جارى جهان همانند يكديگرند.از آن اشخاص نباشد كه موعظه سودش ندهد مگر توام با آزار و رنج باشد زيراانسان عاقل بايداز راه انديشه و آموزش پند پذيرد اين بهائم و چار پايان هستند كه جز با كتك تربيت نمى شوند]. ۵
آن بزرگ مرد تاريخ باز هم در جاى ديگرى ازاين وصيتنامه درباره اهميت وارزشمندى آگاهى از تاريخ امتهاى پيشين و كارآئى آن در حل مشكلات كنونى چنين فرموده است : 
[ اى فرزند من ! گر چه عمر من همزمان با عمر گذشتگان نبوده است ولى در كارهاى آنان نظرافكنده و در تاريخ شان بدقت انديشيده ام و در آثارشان سير و تفحص نموده ام تا جائيه از كثرت آگاهى هاى تاريخى نسبت بانان مانند يكى از آنان به حساب مى آيم . اخبارى را كه از گذشتگاه دريافت كرده ام بقدرى مرا بوضع آنان آگاه ساخته كه گوئى شخصا بااولين تا آخرين آنها زندگى كرده ام و جريان امورشان رااز نزديك شاهد بوده ام ! براثر تعمق در تاريخ آنان روشنى و تيرگى را شناختم و سود و زيان اعمال شان را تشخيص دادم آنگاه مجموع آگاهى هاى تاريخى خود را غربال كردم آنچه كه مفيد و آموزنده بود دراختيار تو گذاردم و تنها مطالب زيبا و دلپذير وقايع را براى تو برگزيدم و ذهنت رااز قضاياى مجهول و بى فائده كه اثر خارجى ندارد بر كنار نگاه داشتم۶ ]. 
امام على[ ع] در جمله كوتاه و پرمعناى ديگرى درباره تاريخ باز هم فرموده است :
الايام تفيد التجارب . ۷
يعنى: [توجه به حوادث روزگار انسان رااز تجربه هاى گوناگون برخوردار مى سازد].
با توجه به اين مطالب مى باشد كه در مى يابيم كه[ مباح] دانستن مطالعه و آموزشها تاريخى از نظر دليل سست پايه و سطحى مى باشد
  • بازدید : 45 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

۱ محرم يورش ابرهه به مكه معظمه براي نابودي كعبه – ۵۳ سال پيش از هجرت
۱ محرم محاصره شدن پيامبر(ص) و بني هاشم در شعب ابي طالب – سال هفتم بعثت
۱ محرم سريه ابوسلمه بن عبد الأسد – سال چهارم هجري قمري
۱ محرم فرمان پيامبر(ص) براي دريافت زكات – سال نهم هجري قمري
۱ محرم واقعه {مرج صُفَّر} در شام – سال ۱۴ هجري قمري
۱ محرم آغاز خلافت عثمان بن عفان. – سال ۲۴ هجري قمري
۱ محرم وفات محمد حنفيه، فرزند امير مومنان(ع) – سال ۸۱ هجري قمري
۲ محرم ورود امام حسين(ع) به كربلا – سال ۶۱ هجري قمري
۳ محرم ورود عمر بن سعد به كربلا جهت جنگ با امام حسين(ع) – سال ۶۱ هجري قمري
۳ محرم بركناري مستعين عباسي از خلافت – سال ۲۵۲ هجري قمري
۵ محرم آغاز سريه عبدالله بن اُنيس – سال ششم هجري قمري
۷ محرم نامه عبيدالله بن زياد به عمر بن سعد مبني بر سختگيري بر امام حسين(ع) – سال ۶۱ هجري قمري
۷ محرم نبرد سرنوشت ساز هواداران بني عباس با سپاهيان اموي – سال ۱۳۲ هجري قمري

۸ محرم سال ۶۱ هجري قمري: ديدار امام حسين(ع) با عمر بن سعد

۹ محرم ورود شمر بن ذي الجوشن به كربلا – سال ۶۱ هجري قمري

۹ محرم امتناع حضرت عباس(ع) و برادرانش از پذيرش امان نامه دشمن – سال ۶۱ هجري قمري

۹ محرم فرمان حمله عمومي به خيام امام حسين(ع) از سوي عمر بن سعد – سال ۶۱ هجري قمري

۱۰ محرم سال پنجم هجري قمري: آغاز غزوه ذات الرّقاع

۱۰ محرم وقوع سريه قُرطاء – سال ششم هجري قمري

۱۰ محرم دور انديشي و تدبير امام حسين(ع) در شب عاشورا – سال ۶۱ هجري قمري

۱۰ محرم عاشورا (دهم محرم)، واقعه جانگداز كربلا – سال ۶۱ هجري قمري

۱۰ محرم جنايات سپاه عمر بن سعد، در عصر عاشورا – عاشورا (دهم محرم)، سال ۶۱ هجري قمري

۱۰ محرم قتل عبيدالله بن زياد به دست سپاهيان مختار ثقفي – سال ۶۷ هجري قمري

۱۰ محرم سال ۲۲۶ هجري قمري: وفات بشر حافي

۱۱ محرم اسارت بازماندگان شهداي كربلا – سال ۶۱ هجري قمري

۱۲ محرم شهادت امام چهارم شيعيان، حضرت سجّاد(ع) – سال ۹۵ هجري قمري

۱۳ محرم شهادت عبدالله بن عفيف ازدي – سال ۶۱ هجري قمري

۱۳ محرم تدفين پيكرهاي مقدس شهيدان كربلا – سال ۶۱ هجري قمري

۱۵ محرم آغاز غزوه كُدر – سال ۶۱ هجري قمري

۱۵ محرم وقوع غزوه خيبر – سال هفتم هجري قمري

۱۵ محرم ورود نمايندگان طايفه {نخع} به مدينه و پذيرش دين اسلام – سال ۱۱ هجري قمري

۱۶ محرم هجوم مسلمانان به دمشق – سال ۱۴ هجري قمري

۱۶ محرم تدوين تاريخ اسلامي – سال ۱۶ هجري قمري

۲۱ محرم ازدواج حضرت علي(ع) با فاطمه زهرا(س) – سال سوّم هجري قمري

۲۲ محرم ورود امام علي بن ابي طالب(ع) به صفين، جهت نبرد با سپاه معاويه – سال ۳۷ هجري قمري

۲۳ محرم مرگ مهدي عباسي – سال ۱۶۹ هجري قمري

۲۵ محرم كشته شدن امين به دست سپاهيان برادرش مامون عباسي – سال ۱۹۸ هجري قمري

۲۶ محرم محاصره و سنگ باران مكه معظمه از سوي سپاهيان يزيد – سال ۶۴ هجري قمري

۲۶ محرم شهادت علي بن حسن مثلّث در زندان منصور دوانقي – سال ۱۴۶ هجري قمري

۲۷ محرم لشكر كشي مامون عباسي به سرزمين روم – سال ۲۱۵ هجري قمري

۲۸ محرم ورود امام محمد تقي(ع) به بغداد، بنا به درخواست معتصم عباسي – سال ۲۲۰ هجري قمري

۳۰ محرم سال ۱۸۹ هجري قمري: قتل جعفر بن يحيي برمكي به دستور هارون الرشيد

محرم | صفر | ربيع الاول | ربيع التاني | جمادي الاول | جمادي الثاني | رجب | شعبان | رمضان | شوال | ذيقعده | ذيحجه
تاريخ عنوان
 1 صفر مسلمان شدن سه تن از مشركين مكه – سال هشتم هجرى قمرى

 1 صفر وقوع جنگ صفين – سال ۳۷ هجرى قمرى

 1 صفر ورود اسيران واقعه كربلا به شام – سال ۶۱ هجرى قمرى

 1 صفر شورش اهالى بغداد بر ضد حكومت وقت – سال ۲۴۹ هجرى قمرى

 1 صفر كشته شدن صاحب‏الزّنج و پايان يافتن فتنه زنگيان – سال ۲۷۰ هجرى قمرى

 3 صفر ميلاد مسعود امام محمدباقر(ع) – سال ۵۷ هجرى قمرى

 3 صفر شهادت زيد بن ‏على(ع) – سال ۱۲۰ هجرى قمرى

 5 صفر شهادت حضرت رقيه)س( در شام – سال ۶۱ هجرى قمرى

 7 صفر ميلاد مسعود امام موسى‏كاظم (ع) – سال ۱۲۸ هجرى قمرى

 8 صفر درگذشت سلمان فارسى – سال ۳۵ هجرى قمرى

 8 صفر شكنجه وآزار ابن‏زيّات، به دستور متوكل‏ عباسى – سال ۲۳۳ هجري قمري

 9 صفر شهادت عمّار ياسر در جنگ صفين – سال ۳۷ هجرى قمرى

 9 صفر  وقوع جنگ نهروان – سال ۳۸ هجرى قمرى

 10 صفر درگذشت سليمان ‏بن ‏عبدالملك ‏اموى – سال ۹۹ هجرى قمرى

 10 صفر خلافت عمر بن ‏عبدالعزيز اموى – سال ۹۹ هجرى قمرى

 13 صفر وفات نسايى (صاحب سنن كبير) – سال ۳۰۳ هجرى قمرى

 14 صفر خلع ابراهيم ‏بن ‏وليد از خلافت – سال ۱۲۷ هجرى قمرى

 15 صفر جنگ يزيد بن ‏مهلب با سپاهيان يزيد بن ‏عبدالملك – سال ۱۰۲ هجرى قمرى

 15 صفر خلافت مروان‏ حمار، آخرين خليفه اموى – سال ۱۲۷ هجرى قمرى

 20 صفر فاجعه بئر معونه و كشته شدن مبلغان اسلامي – سال سوم هجرى قمرى

 20 صفر  اربعين امام حسين (ع) و زيارت قبر آن حضرت از سوى جابر بن ‏عبدالله‏ انصارى – سال ۶۱ هجرى قمرى

 22 صفر درگذشت موفّق عباسى – سال ۲۷۸ هجرى قمرى

 27 صفر كشته شدن اسود عنسى، به تدبير فرماندار يمن – سال ۱۱ هجرى قمرى

 27 صفر مأموريت <اسامة بن ‏زيد> براى تجهيز سپاه اسلام جهت نبرد با روميان – سال ۱۱ هجرى قمرى

 28 صفر رحلت جانگداز پيامبر اسلام (ص) – سال ۱۱ هجرى قمرى

 28 صفر خلافت ابوبكر بن ‏ابى ‏قحافه – سال ۱۱ هجرى قمرى

 28 صفر شهادت امام حسن‏مجتبي (ع) – سال ۵۰ هجرى قمرى

 28 صفر درگذشت موسى‏ بن ‏بغا – سال ۲۶۴ هجرى قمرى

 30 صفر  توطئه سران قريش براى كشتن پيامبر (ص) – آخرين روز ماه صفر سال اول هجرى قمرى

 30 صفر شهادت ثامن الائمه حضرت امام رضا (ع) – آخرين روز ماه صفر سال ۲۰۳ هجرى قمرى

محرم | صفر | ربيع الاول | ربيع التاني | جمادي الاول | جمادي الثاني | رجب | شعبان | رمضان | شوال | ذيقعده | ذيحجه
تاريخ عنوان
 1 ربيع الاول هجرت رسول خدا (ص) – نخستين سال هجرت 

 1 ربيع الاول نزول آيه اى در شأن امام على بن ابيطالب (ع) – سال اوّل هجرى قمرى

 1 ربيع الاول سريه عبيدة بن حارث – سال دوّم هجرى قمرى

 1 ربيع الاول نامه معاويه به امام على بن ابى طالب (ع) – سال ۳۶ هجرى قمرى

 1 ربيع الاول كشته شدن مسوّر بن مخرمه در خانه خدا – سال ۶۴ هجرى قمرى

 1 ربيع الاول ماموريت موفق عباسى براى نبرد با صاحب الزّنج – سال ۲۵۸ هجرى قمرى

 3 ربيع الاول وفات محمد بن احمد بن موسى مبرقع در قم – سال۳۱۵ هجرى قمرى

 5 ربيع الاول وفات حضرت سكينه بنت الحسين(ع) – سال ۱۱۷ هجرى قمرى 

 8 ربيع الاول شهادت امام حسن عسكرى (ع) – سال ۲۶۰ هجرى قمرى

 9 ربيع الاول هلاكت هشام بن عبدالملك – سال ۱۲۵هجرى قمرى

 10 ربيع الاول رحلت عبدالمطّلب، جدّ پيامبر اسلام(ص)(۱) – سال هشتم عام الفيل

 10 ربيع الاول ازدواج حضرت محمد (ص) با خديجه كبرى(س) – سال ۲۵ عام الفيل 

 12 ربيع الاول قيام مختار در كوفه – سال ۶۶ هجرى قمرى

 12 ربيع الاول درگذشت پيشواى حنبليان – سال ۲۴۱ هجرى قمرى

 14 ربيع الاول هلاكت هادى عباسى – 

 14 ربيع الاول خلافت هارون الرّشيد – سال ۱۷۰ هجرى قمرى

 15 ربيع الاول سريه حمزة بن عبدالمطلب (ع) – سال دوّم هجرى

 15 ربيع الاول هلاكت يزيد بن معاويه – سال ۶۴ هجرى قمرى

 15 ربيع الاول خلافت معاويه دوّم اموى – سال ۶۴ هجرى قمرى

 15 ربيع الاول وفات أعمش كوفى – سال ۱۴۸ هجرى قمرى

 15 ربيع الاول وفات راضى عباسى – 

 15 ربيع الاول ميلاد مسعود پيامبر اكرم (ص) – اوّل عام الفيل

 17 ربيع الاول زادروز فرخنده امام جعفر صادق (ع) – سال ۸۳ هجرى قمرى

 20 ربيع الاول حكومت وليد بن يزيد اموى – سال ۱۲۵ قمرى

 20 ربيع الاول خلافت متّقى عباسى – سال ۳۲۹ هجرى قمرى

 22 ربيع الاول غزوه بنى نضير – سال چهارم هجرى‏قمرى

 25 ربيع الاول غزوه دومة الجندل – سال پنجم هجرى قمرى

 25 ربيع الاول صلح امام حسن مجتبى (ع) – سال ۴۱ هجرى قمرى





محرم | صفر | ربيع الاول | ربيع التاني | جمادي الاول | جمادي الثاني | رجب | شعبان | رمضان | شوال | ذيقعده | ذيحجه

تاريخ عنوان
 1 ربيع التاني قيام توّابين – سال ۶۵ هجري قمري

 2 ربيع التاني قتل عبدالله بن معتز در زندان مقتدر عباسى ، سال ۲۹۶ هجرى قمرى 

 3 ربيع التاني پيمان شكنى امين در برابر برادرش مأمون – سال ۱۹۴ هجرى قمرى

 4 ربيع التاني وقوع غزوه غابه – سال ششم هجرى قمرى

 4 ربيع التاني درگذشت منتصر باللّه عباسى – سال ۲۴۸ هجرى قمرى

 5 ربيع التاني خلافت مستعين عباسى – سال ۲۴۸ هجرى قمرى

 8 ربيع التاني ميلاد مسعود امام حسن عسكرى (ع) – سال ۲۳۲ هجرى قمرى

 12 ربيع التاني اضافه شدن ركعات نماز – سال اوّل هجرى قمرى

 13 ربيع التاني قتل ابن فرات، وزير شيعه مذهب عباسى – سال ۳۱۲ هجرى قمرى

 15 ربيع التاني  زندانى شدن محمدبن قاسم علوى درنزدمعتصم – سال ۲۱۹ هجرى قمرى

 15 ربيع التاني كشته شدن اوتامش، سردارمعروف عباسى – سال ۲۴۹ هجرى قمرى

 23 ربيع التاني وفات معتضد باللّه عباسى – سال ۲۸۹ هجرى قمرى

 23 ربيع التاني خلافت مكتفى عباسى – سال ۲۸۹ هجرى قمرى

 28 ربيع التاني درگذشت موسى مبرقع، در شهر مقدس قم – سال ۲۹۶ هجرى قمرى

 30 ربيع التاني وفات زينب بنت خزيمه، همسر رسول خدا (ص) – سال چهارم هجرى قمرى

عتیقه زیرخاکی گنج