• بازدید : 55 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

– هويت فردي و اجتماعي امروز هر يک از ما به عنوان مسلمان، ريشه در سنت و تاريخ گذشته دارد و ما براي شناخت هويت اسلامي خود به شناخت تاريخ و گذشته مسلمانان نياز مبرم داريم.
۲- از آن رهگذر که بسياري از سنت هاي حاکم بر تاريخ ثابت و پايداراند، شناخت آينده در بسياري از موارد، با شناخت گذشته تحليل و تفسير مي شود.
بنابراين تاريخ همچون آينده اي است که در گذشته اتفاق افتاده و مي تواند درس آموز حال حاضر زندگي انسان باشد. تاريخ به تنهايي منبع مستقلي براي عبرت آموزي و انتخاب صحيح راه زندگي و تحصيل سعادت فردي و اجتماعي است.
در تاريخ و پيشينه زندگي انسان همه راه ها تجربه شده است و برآيند نيک و بد هر انتخابي به خوبي نمايان است، بنابراين آموزه هاي تاريخي مي تواند مانند مکتب کاملي هدايت گر انسان به سوي خير و نيکبختي باشند.
به طور کلي فايده مهمي که سير مطالعات تاريخي براي ما دارد، آشنايي با ديدگاه ها، درس آموزي از پيروزي ها و عبرت آموزي از ناکامي هاي گذشتگان است تا آن را فرا راه زندگي حال و آينده خود سازيم، آزموده را دوباره نيازماييم، خطاي گذشتگان را تکرار نکنيم و بهتر از گذشتگان انتخاب نماييم.
پيدايشو سرگذشت انسان ، حکومت ها ، جوامع ، امت ها ، اديان ، انديشه ها، علوم و سيره اخلاقي و عملي بزرگان، شاخه هاي مختلف مطالعات تاريخي هستند که از اين ميان، مقصود از سير مطالعات تاريخ اسلام، تنها مطالعه در تاريخ پيدايش اسلام، سير تطور، حوادث و پيشامدها و زندگي رهبران آن است.
تاريخ اسلام در حقيقت، تاريخ تطور ايمان امت اسلامي است. اينکه چگونه نيروي ايمان، امت محمد (ص) را در مسير خدايي شدن، به پيش برده است و چه قدرت شگرفي در تمدن و فرهنگ پيروان خود ايجاد کرده است. 
به صورت دقيق تر مي توان گفت: تحولات حيات بشري، حيات عقلاني و حيات عرفاني مسلمانان و سير تطور زندگي آنان، مهمترين موضوعي است که بايد از تاريخ بياموزيم و در آن مطالعه کنيم.

عرصه مطالعات تاريخ اسلام:
۱٫     تاريخ اسلام 
۲٫     تاريخ تمدن اسلامي. 
۳٫     تاريخ زندگي پيامبر(ص).
۴٫     سيره عملي پيامبر(ص).

  1- معارف تاريخى و نقش آن در زندگى بشر:
انسانى را در نظر بگيريد كه در گذرگاه پرپيچ و خم و تاريك مجبور به پيشروى مى باشد. لكن باو گفته و آموخته اند كه در جاى جاى اين گذرگاه خطرناك كليدهايى وجود دارد كه او مى تواند با شناسائى و كنترل و فشار دادن آنها چراغهاى متعددى را روشن ساخته و به آسانى راه مقصود را در پيش بگيرد واز خطرات احتمالى اين راه پر پيچ و تاريك خود را نجات دهد. واگراين كار را انجام ندهد نه تنها موفقيت در پيشروى خود را تضمين نكرده بلكه به يقين در يكى از همين پيچ و خمها سقوط كرده و به هلاكت خواهد رسيد.
آيااگراين شخص از كوشش براى كشف و شناسائى كليداين چراغها خوددارى كرده و در تاريكى كامل راه پيمائى كند خردمندان به او چه خواهند گفت ؟ آيااو را يك فرد نادان بيمار و بى بهره از خرد و شعور معرفى نخواهند كرد؟ بديهى است بطور مسلم چنين خواهد بود كه همگان كاراو را تقبيح خواهند كرد.
رابطه جوامع بشرى با[ تاريخ] نيز بطور دقيق همينگونه است . مسيرى كه بشرالزاما در گذشته هاى دور در تجريه زندگى فردى واجتماعى خود پيموده و در حال حاضر و آينده هاى دور و نزديك نيز مجبوربه پيمودن آن مى باشد در مجموع [تاريخ] نام دارد كه به مثابه يك رودخانه مهار نشدنى در بستر زمان جارى است و يا همچون يك گذرگاه پيچ و خمدار و تاريك در جارى زمان گسترده است . 
عابر اين رودخانه و گذرگاه تاريك انسان و جوامع بشرى است . چراغهائى كه در جاى جاى اين گذرگاه خطرناك نصب شده است همان قوانين و سنتهاى الهى است كه تاريخ براساس آنها شكل مى گيرد و حركت مى كند. كليدهاى ناشناخته اين چراغها نيز همانا[ علم تاريخ] و يا به تعبير بهتر و گوياتر[ معارف و علوم تاريخى] است . 
بشرامروز در طى مسير زندگى فردى واجتماعى خود بايد به جوامع پيشين تاريخ توجه كند و زندگى آنها و علل و عوامل رشد وانحطاطشان را بشناسد. واز مجموع اين مسائل در زندگى امروز خود بهره بردارى كند و يا به تعبير زيباى خداوند در قرآن مجيد[ از آنها عبرت بگيرد]. ۱ و در سمايه بياندوزد تا تجربه هاى آنان را تكرار نكند و در پرتگاههائى كه برخى از آن جوامع گناهكار و منحرف در آن سقوط كرده و نابود شدند نه غلتد كه سرانجام چنين كارى دچار شدن به[ عذاب و ياس] الهى و گرفتارى در زير تازيانه هاى[ تدمير]اوست. ۲ .
خداوند در قرآن مجيد درباره ارزش توجه به تاريخ و سرگذشت ملتهاى پيشين و پند و عبرتى كه مى توان از آنها در زندگى امروز گرفت چنين فرموده است :
ولقد جالهم من الانباء ما فيه مزد جر حكمه بالفه. فما تغن النذر فتول عنهم … ۳
[در قران ازاخبار و تاريخ پيشينيان گزارشهاى زيادى آمده است كه اگر معاندين پندپذير بودند براى بازداشتشان از گناه و گمراهى كافى بود اخبار قرآن حكمت رسا و درس آموزنده اى است لكن معاندين لجوج از سرگذشت واخبار گذشتگان عبرت نمى گيرند و گوش به هشدارها وانذارها فرا نمى دهند. تواى پيغمبر!ازاين گروه خود سر و تربيت ناپذير اعراض كن.]
خداوند بزرگ در جاى ديگر قرآن مى فرمايد: 
[اولم يسيروا فى الارض فينظروا كيف كان عاقبه الذين من قبلهم كانواشد منهم قوه واثاروالارض و عمروهااكثر مما عمروها وجائتهم رسلهم بالبينات فما كان الل ليظلمهم ولكن كانوانفسهم يظلمون] . ۷۴ 
[چرا مردم در روى زمين گشت و تفحص نمى كنند و در تاريخ ملتهاى پيشين بدقت نمى نگرند تا دريابند چگونه شد سرانجام كار آنانكه پيش از آنها بودند و بمراتب توان و نيروى بيشتراز آنها داشتند آنان چهره زمين را دگرسان ساخته و آن را بسى آباد نمودند بيش از آنچه كه نسلهاى بعدى آباد كردند لكن وقتى پيامبران خدا با حجتها و براهين قطعى بسوى آنان مبعوث شدند آنان به خويشتن خويش ستم روا داشته و به راهنمائيهاى پيامبران اعتناء نكردند پس خدا نابودشان كرد خداوند به آنها ظلم نكرد آنان به خود ستم كردند ]
اميرالمومنين على (ع) نيز خطاب به فرزندش حسن (ع) مى فرمايد:
[براى امور واقع نشده با آنچه واقع شده است استدلال كن و با مطالعه قضاياى تحقق يافته حوادث يافت نشده را پيش بينى كن زيرا امور جارى جهان همانند يكديگرند.از آن اشخاص نباشد كه موعظه سودش ندهد مگر توام با آزار و رنج باشد زيراانسان عاقل بايداز راه انديشه و آموزش پند پذيرد اين بهائم و چار پايان هستند كه جز با كتك تربيت نمى شوند]. ۵
آن بزرگ مرد تاريخ باز هم در جاى ديگرى ازاين وصيتنامه درباره اهميت وارزشمندى آگاهى از تاريخ امتهاى پيشين و كارآئى آن در حل مشكلات كنونى چنين فرموده است : 
[ اى فرزند من ! گر چه عمر من همزمان با عمر گذشتگان نبوده است ولى در كارهاى آنان نظرافكنده و در تاريخ شان بدقت انديشيده ام و در آثارشان سير و تفحص نموده ام تا جائيه از كثرت آگاهى هاى تاريخى نسبت بانان مانند يكى از آنان به حساب مى آيم . اخبارى را كه از گذشتگاه دريافت كرده ام بقدرى مرا بوضع آنان آگاه ساخته كه گوئى شخصا بااولين تا آخرين آنها زندگى كرده ام و جريان امورشان رااز نزديك شاهد بوده ام ! براثر تعمق در تاريخ آنان روشنى و تيرگى را شناختم و سود و زيان اعمال شان را تشخيص دادم آنگاه مجموع آگاهى هاى تاريخى خود را غربال كردم آنچه كه مفيد و آموزنده بود دراختيار تو گذاردم و تنها مطالب زيبا و دلپذير وقايع را براى تو برگزيدم و ذهنت رااز قضاياى مجهول و بى فائده كه اثر خارجى ندارد بر كنار نگاه داشتم۶ ]. 
امام على[ ع] در جمله كوتاه و پرمعناى ديگرى درباره تاريخ باز هم فرموده است :
الايام تفيد التجارب . ۷
يعنى: [توجه به حوادث روزگار انسان رااز تجربه هاى گوناگون برخوردار مى سازد].
با توجه به اين مطالب مى باشد كه در مى يابيم كه[ مباح] دانستن مطالعه و آموزشها تاريخى از نظر دليل سست پايه و سطحى مى باشد

عتیقه زیرخاکی گنج