• بازدید : 43 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

به منظوربررسی عوامل موثر در تخريب و تعيين سهم هر يک در تخريب مراتع استان اصفهان باتوجه به وسعت، وضعيت پوشش گياهي، خاک، شيب، توپوگرافي و… در نواحي مختلف رويشي استان جمعا”۱۲منطقه نمونه تعيين شد.سپس اطلاعات نقشه هاي توپوگرافي در مقياس۵۰۰۰۰ :۱ ونيز مطالعات انجام شده توسط سايردستگاهها، اطلاعات پرسشنامه اي و ساير اطلا عات مورد نياز جمع آوري گرديد همچنين در مطالعات ميداني با پلات گذاري درتيپهاي مختلف گياهي مناطق نمونه مطالعات اندازه گيری پوشش گياهی انجام شده ودر محيط هاي آماري Excelو Spss ،در دو دسته کمي وکيفي مورد مطالعه و تجزيه و تحليل قرارگرفتند
بين متغيرهاي افزايش تعداد دام و تعداد دامدار درسطح )۱%)، بين متغير شاخص تخريب وافزايش تعداد دام در سطح(۱%)، هم چنين بين متغير شاخص تخريب باعامل تبديل کاربري به زراعي در سطح(۱%)، بين متغير تعداد دام ومتغير تعداد دامدار در سطح(۱%) ،بين عامل افزايش تعداد دام بامتغيرهاي چراي سنگين و رقابت در چرا درسطح (۱%)، بين متغيرکاهش وکمبود مديريت منابع طبيعي با  افزايش تعداد دام و تعداد دامدار درسطح (۱%)رابطه معني دار ديده ميشود . 


Abstract:
On the whole Esfahan province rangelands the most important factors are including:  Extra animal unit (54.44%). Longtime grazing (16.28%), early grazing, (16.13%) kind of exploitation (7.49%), cultivation especially dry land farming (4.84%), and Building (0.005%) respectively. It is recommend to decrease number of animal units in Esfahan rangelands because it is 2.8 times more than appropriate animal units. Range management especially arrival and exit of animals, perserving of range seeding, changing low  productive dry lands to forage cropland and substitution of heavy animals with lighter animals and changing native human behaviors.’
There was a close relativily between number of animal and number of shepherds ( 0.01 % significant ) . There was a close relativily between forage decreasion index and animal unit increasing ( 0.01 % significant ) . There was a close relativily between forage decreasion and changing in lanl use.  ( 0.01 % significant )
There was a close relativily between animal unit increasing and heavy grazing and premature in grazing. ( 0.01 % significant ) Bad management and animal unit increasing and number of  shepherds.( 0.01 % significant)  Between range condition and indebteduess an inverse relativity was exist ( 0.01 % significant).

مقدمه:
 مراتع بعنوان منابع تجديدشونده ودرواقع بعنوان منبع اصلي تغذيه دامها مي‌باشندکه بجزتامين غذاي دامها، در مسائل زيست‌محيطي، تعديل آب و هوا، توليد مداوم گياهان علوفه‌اي و محصولات فرعي، تفرجگاهي، حفاظت خاك و آب نقش بسزايي داشته و تضمين كننده حيات جوامع انساني است . متاسفانه يكي از منابع طبيعي مهم كه در معرض پيامدهاي ناشي از رشد جمعيت و نيازهاي آن قرار گرفته‌، مراتع می باشد بطوريکه با رشد جمعيت تقاضا براي محصولات دامي افزايش يافته و به تبع آن تعداد دامهايي كه از علوفه مراتع تغذيه مي‌كنند نيزبطور چشمگيری فزونی  يافته است و در نتيجه تعادل دام و مرتع از بين رفته وباعث تخريب مراتع شده است و روز به روز از توان آن کاسته و روند تخريب همچنان ادامه دارد.براساس مطالعات فني انجام شده در دهه‌هاي اخير بهره‌برداري از مراتع در ناپايدار‌ترين شرايط ممكن صورت مي‌گيرداز طرف ديگر عدم توجه كافي از طرف مسئولين منابع طبيعي كشور و عدم برنامه‌ريزي دقيق، مديريت ضعيف عرصه‌هاي منابع طبيعي، عدم تخصيص اعتبارات و امكانات لازم، عدم كنترل ورود و خروج دام از عرصه‌هاي مرتعي و… باعث تشديد تخريب مراتع گشته است ودر صورتيكه اين روند همچنان ادامه يابد و اقدامي اساسي صورت نگيرد در آينده‌اي نه چندان دور دامداریو مراتع با بحران مواجه خواهند شدکه جبران آن به سادگي ممكن نخواهد بود. بنابراين حفاظت از منابع طبيعي به منظور نيل به اهداف توسعه پايدار از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است.لذا لازم است عوامل تخريب منابع طبيعي مورد بررسي قرارگرفته واولويت و نقش هر يك از آنها در تخريب مشخص گردد. چنين اقدامي مي‌تواند علاوه بر تعيين ابعاد تخريب و عوامل موثر در ايجاد آن، درارائه راهبرد‌هاي مناسب براي حفاظت ، اصلاح و احياء و بهره‌برداري اصولي از مراتع مفيد فايده گردد .
مواد و روشها:
مساحت استان اصفهان حدود۱۰۵۰۰۰۰۰ هکتار مي باشدکه حدود ۳۳۲/۶ ميليون هكتار(۶۰ درصد)آنرا مراتع تشکيل داده است. که به ترتيب ۸۲۷۹۹۲ هكتار آنرا مراتع خوب ، ۳۴۶۹۵۶۷ هكتار مراتع متوسط و۲۲۴۸۷۹۳ هکتارآنرا مراتع فقيرراتشکيل داده است.حداقل ارتغاع استان از سطح دريا ۷۰۰ متر(کوير مرکزی)وحداکثر آن۴۴۰۹متر(كوه دنا) می باشد.روش بررسی از نوع همبستگی و همخوانی بوده و از ضريب همبستگی پيرسون وآمار استنباطی و توصيف داده ها و همخوانی اطلاعات جهت تجزيه وتحليل آمار وسايراطلاعات جمع آوری شده استفاده گرديده است. ابتدا باتطبيق نقشه جغرافيايي استان با نقشه تقسيم‌بندي نواحي رويشي به روش هنري پابو محدوده استان اصفهان در۵ زيرناحيه، نيمه بياباني، استپي، نيمه استپي،كوههاي مرتفع و جنگلهاي خشك قرار گرفت. جمعا”۱۲ منطقه نمونه با وسعت حداقل ۱۰۰۰۰ هكتار، با نظرات كارشناسي و با توجه به عواملي مانند تيپ‌هاي عمده گياهي، وضعيت پوشش و تخريب, خاك، شيب، توپوگرافي و … انتخاب گرديدبطوريكه مناطق نمونه شاخصي از وضعيت و بهره‌برداري از منابع طبيعي نواحي مختلف رويشي استان باشد. همچنين سعي گرديدكه محدوده‌های انتخاب شده به صورت يك حوزه آبخيز باشد. 
در عمليات ميدانی نسبت بهجمع آوری اطلاعات پارامترهای مورد نيازاز قبيل توليد بالفعل، توليد بالقوه، ظرفيت،گرايش وميزان تخريب و سهم هر يک در تخريب اقدام گرديد. توليد علوفه مناطق نمونه در تيپ‌هاي گياهي موجود به روش قطع و توزين در زمان مناسب و تعداد و پلات مناسب در نقاط كليد بدست آمد وميزان علوفه قابل استفاده دام محاسبه گرديد. توليد بالقوه با توجه به وضعيت موجودپوشش گياهي با تاکيد بر ترکيب گونه هاي مختلف و حتي ترکيب سني گونه ها و نيز توجه به پوشش گياهي مناطق مرجع ونهايتا”با نظر کارشناسي تعيين گرديد.
همچنين تعداد دام موجود،تعداد دام مجاز ودام مازاد بر ظرفيت مناطق نمونه و ظرفيت سامان های عرفی مراتع از آخرين  اطلاعات طرحهاي مرتعداري وپروانه‌هاي چراي سامان های عرفی موجود درپرونده هاي اداره کل منابع طبيعي استان استفاده گرديد. منبع ديگر اطلاعات در اين پژوهش اطلاعات پرسشنامه‌اي ، شامل ۴ نمونه پرسشنامه، اطلاعات منطقه نمونه، نظرات کارشناسان ادارات منابع طبيعي شهرستانهاي مربوطه، نظرات شوراهاي روستاها و قرارگاههاي عشايري و نظرات خانوارهاي بهره‌بردار روستاهاي موجود در مناطق نمونه بودو در اين نظرسنجي، نظرات خود را در مورد عوامل موثر در تخريب منابع طبيعي و اولويت آنها بيان نمودندکه با حضور در عرصه جمع آوری گرديد.
عوامل عمده موثر در تخريب درسه گروه۱- عوامل مربوط به دام ۲- عوامل مربوط به نوع بهره‌برداري ۳- عوامل مربوط به تبديل كاربري اراضي مرتعي مورد بررسی قرارگرفت.
مقدار كاهش توليد علوفه در اثر هر يك از عوامل تخريب نسبت به مقدار کل كاهش توليد علوفه درمناطق نمونه نواحي مختلف رويشي اندازه‌گيري و درصد سهم هر يك از عوامل تخريب مربوط به گروه عوامل دام و نوع بهره برداري به درصد تعيين گرديد.از مجموعه اين اطلاعات ميزان ارتباط بين عوامل موثردرتخريب و روابط بين متغيرهاي اقتصادي اجتماعي موجودموثر در تخريب و متغيرهاي وابسته به آنها از نظر آماري در سطوح ۱و ۵ درصد مشخص گرديد.اطلاعات بدست آمده در هر يك از نواحي رويشي استان به طور جداگانه و نيز دركل استان با استفاده از محيط نرم‌افزارهای Excel و Spss مورد پردازش قرارگرفته وميزان همبستگي و روابط موجودبين مهمترين متغيرهاي موثر در تخريب مراتع مناطق نمونه ومرتبط با شاخص تخريب و نيز با يكديگر تعيين و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت ودر نهايت نتايج بدست آمده به کل استان تعميم داده شد.
ساليانه، حداكثر و حداقل مطلق) تعيين گرديد.    با استفاده از نقشه‌هاي قابليت اراضي و نقشه هاي توپوگرافي در محدوده رويشگاه هاي گونه مورد نظر، نوع پستي و بلندي نظير كوهستاني، كوهپايه، تپه‌ماهوري ، دشتي ، ارتفاع از سطح دريا ، ميزان شيب  و جهت شيب تعيين گرديد. 
عوامل موثر در تخريب منابع طبيعي در دوگروه: ۱- عوامل كمي ۲- عوامل کيفي در نظرگرفته شد. در عمليات ميدانی نسبت به جمع آوری اطلاعات پارامترهای مورد نيازاز قبيل توليد بالفعل، توليد بالقوه، ظرفيت،گرايش و… اقدام گرديد. توليد علوفه مراتع مناطق نمونه در تيپ‌هاي گياهي موجود به روش قطع و توزين در زمان مناسب و تعداد و پلات مناسب در نقاط كليد بدست آمد وميزان علوفه قابل استفاده دام محاسبه گرديد. توليد بالقوه با توجه به وضعيت موجودپوشش گياهي و با تاکيد بر ترکيب گونه هاي مختلف و حتي ترکيب سني گونه ها و نيز توجه به پوشش گياهي مناطق مرجع ونهايتا”با نظر کارشناسي تعيين گرديد.
همچنين تعداد دام موجود،تعداد دام مجاز ودام مازاد بر ظرفيت مناطق نمونه و ظرفيت سامان های عرفی مراتع از  اطلاعات طرحهاي مرتعداري و آخرين اطلاعات پروانه‌هاي چراي سامان های عرفی موجود درپرونده هاي اداره کل منابع طبيعي استان استفاده گرديد. منبع ديگر اطلاعات در اين پژوهش، اطلاعات پرسشنامه‌اي ، شامل ۴ نمونه پرسشنامه، اطلاعات منطقه نمونه، نظرات کارشناسان ادارات منابع طبيعي شهرستانهاي استان، نظرات شوراهاي روستاها و قرارگاههاي عشايري و نظرات خانوارهاي بهره‌بردار روستاهاي موجود در مناطق نمونه بود.بهره بردارن در اين نظرسنجي، نظرات خود را در مورد عوامل موثر در تخريب منابع طبيعي و اولويت آنها بيان نمودندکه اين اطلاعات با حضور در عرصه جمع آوری گرديد.

عتیقه زیرخاکی گنج