• بازدید : 39 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

نور معنوي (قرآن، پيامبر، اسلام) مربي دل و جان و موجب تكامل انسان است و آدمي در سايه ي اين انوار الهي، كه همگي از نور نامتناهي پروردگار سرچشمه مي گيرند، به آخرين حد تكامل علمي و عملي مي رسد. 
نور حق پيوسته فروزان و روشنگر قلوب و ارواح بوده است و چنان نفوذ مي كند كه سرشت هاي پاك را در اندك زماني تسخير كرده و دامنه ي نفوذ خود را به دورترين نقاط گيتي مي رساند. 
نور الهي ابتدا توسط پيامبر اسلام (ص) دريافت شد و سپس به امامان بعد از ايشان منتقل شده است و گسترش آن در اين عصر به عهده ي مبلغان ديني مي باشد.
تزكيه نفس كه باعث نورانيت دل و روشنائي جان است از اهمّ وظايف پيامبر بزرگ اسلام (ص) بود، كه آن حضرت در اين زمينه تا مرز جان اقدام به پياده نمودن آن وظيفه و مسئوليت كرد.  
با استفاده از رهنمودهاي قرآن مجيد مراحل تربيت فردي را بيان مي كنيم.
۱٫ اخلاص
ابتداي هر كاري انسان بايد نيت خود را خالص كند تا بتواند در آن هدف موفق و پيروز شود قرآن كريم در سوره مباركه اخلاص اين مسئله را يادآور مي شود كه اي پيامبر (ص)
ِبسمِ اللهِ الرَّحمن الرحيم قل هو الله الصمد (۱) الله الصمد (۲) لم يلد و لم يولد (۳) و لم يكن له كفوا احد (۴)
بگو خدا يكتاست ،‌ خداوند بي نياز است ، نه زاده شده و نه زاييده  براي او هيچ همتايي
 نمي باشد.
۲٫ شروع كار با نام خدا
خداوند در نخستين آيات وحي به پيامبر خود (ص) توصيه مي كند كه {إقرأ باسمِ ربک الذی خلق} با نام پروردگارت خواندن را آغاز كن كه اين كلام تو پشتوانه اي الهي يافته و تاثير مثبتي بر مردم خواهد داشت.
۳٫ قيام به خودسازي
در سوره هاي مزّمل و مدّثر به پيامبر (ص) توصيه مي كند كه
: } اي جامه به خود پيچيده به پا خيز{ 
 دوران قيام و خودسازي و آمادگي براي انجام رسالتي عظيم است. رسالتي كه توام با حقيقت است و بودن تو بر صراط مستقيم. 
۴٫ شب زنده داري
شب به دور از غوغاي زندگي و در پرتو مقداري خواب حالت نشاط و توجه خاصي را به تو مي دهد كه بي نظير است و موجب صفاي روح و حيات قلب و تقويت اراده و تكميل اخلاص مي شود؛( پس اي پيامبر شب را جز مقدار كمي به پاخيز «قُمِ اللَّيل اِلّا قَليلا »



نيمه شب بيا كه جهان پر ستاره است اشكي بريز و دامن خود پر ستاره كن
آرامش دل و صحرا و كوه ها در پرتو مه شب ها نظاره كن
اندر سحر اشاره ي معشوق رسد در هر اشاره اي كه رسد صد اشاره كن 
۵٫ تلاوت قرآن
 خداوند به پيامبر اعظم (ص) توصيه مي كند كه قرآن را سرلوحه ي كار خود قرار بدهد و برنامه اش را با آن تنظيم كند؛ چرا كه درسهاي لازم را در اين زمينه در بردارد و بهترين وسيله ي تقويت ايمان، استقامت، تقوي و پرورش نفس است و اين همه با دقت و تامل در مفاهيم آيات و انديشه در نتايج آن است.
}و رتل القرآن ترتيلا{ 
قرآن را تلاوت كن زيرا اين قرآن خواندن مي تواند به سرعت رشد و نمو معنوي و شهامت اخلاقي و تقوا و پرهيزگاري تو كمك كند.
 
۶٫ پناه بردن به خدا
با وجود خطرات و مشكلاتي كه بر سر راه تو قرار دارد از شرور دروني و بيروني به خداوند پناه ببر خصوصاً هنگامي كه مي خواهي قرآن بخواني بايد اين ذكر را تبديل به فكر كني تا مقدمه ي تحقق حالتي در نفس و جان تو گردد.
}فَاِذا قَرَأتَ القُرآن فَاستَعِذ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَجيم{   }پس هنگامي كه قرآن مي خواني از شرّ شيطان رانده شده به خداوند پناه ببر{.
كه اگر چنين كني حجابهايي كه مانع فهم و درك صحيح آيات مي باشد برداشته
 مي شود و حقايق قرآن بر تو مكشوف مي گردد.
جمال يار ندارد حجاب و پرده ولي غباره ره بنشان تا نظر تواني كرد
تا نفس مبّرا از نواهي نشود دل آيينه ي نور الهي نشود!
۷٫ خواندن نماز شب
}و مِن الليل فتهجد به نافله لك عَسي اَن يَبعَثَكَ رَبَّكَ مَقاماً مَحموداً{ً 
}و پاسي از شب را (از خواب برخيز) و نافله (به جاي آور) اميد است پروردگارت تو را به مقامي در خور ستايش برانگيزد. {
خداوند (تبارك و تعالي) نماز شب را به عنوان يك وظيفه ي اضافي (علاوه بر نمازهاي فريضه) بر حضرت محمد (ص) واجب نمود، تا در سايه ي نتيجه ي اين برنامه ي روحاني و صفابخش به مقام محمود و برجسته اي برسد كه ستايش همگان را از اولين و آخرين متوجه او كند.
۸٫ تعيين هدف
همه دستوراتي كه ذكر شد (از جمله شب زنده داري، خواندن قرآن و نماز شب و …) به اين خاطر مي باشد كه پيامبر فرصت فكر كردن درباره ي هدف خود داشته باشد زيرا قرآن كريم مي فرمايد:
}اِنّا سَنُلقِي عَلَيكَ قَولاً ثَقِيلاً{ً     }ما به زودي قول سنگيني را بر تو القاء خواهيم كرد. {
و اين سنگيني از جهات مختلف مي باشد؛
سنگين از نظر محتوا، و مفهوم آيات! و بيان مسئوليتها.
سنگين از نظر تحمل آن بر قلوب و دلها
سنگين از نظر تبليغ، و مشكلات راه دعوت! و برنامه ريزي و اجراي كامل آن! 
، تا آنجا كه قرآن در آيه ۲۱ سوه حشر  مي فرمايد:
}اگر اين قرآن را بركوهها نازل مي كرديم آن را خاشع و از هم شكافته مي ديدي! {
بعد از تعيين هدف و مشخص شدن سنگيني بار مسئوليت، پيامبر(ص) بايد خود را با شرح صدر آماده کند. 
سعه ي صدر زمينه ساز برنامه هاي سنگين رسالت است؛ به اين علت كه مي خواهد مردم را به توحيد و مبارزه با فساد و شرك و خرافات دعوت كند خداوند تبارك و تعالي در سوره انشراح مي فرمايد:
}اَلَم نَشرَح لَكَ صَدرَكَ، وَ وَضَعنا عَنكَ وِزرَكَ، أَلَّذِي أَنقضَ َظهرَكَ{ 
۹٫ داشتن صداقت در هر كار
خط اصلي در همه ي كارها، در آ‌غاز و انجام همه چيز راستي و صداقت و درستي و امانت باشد.
}وَ قُل رَبِّ أَدخِلنِي مُدخَلَ صِدقٍ وَ اَخرِجنِي مُخرَجَ صِدق{ 
}بگو: پروردگارا، مرا با صداقت وارد كن، و با صداقت خارج كن{.
۱۰٫ تسبيح و استغفار
تسبيح يعني منزه شمردن پروردگار از هرگونه عيب و نقص و استغفار يعني اينكه در برابر نقصان ها و تقصيرهاي بندگان طلب مغفرت كردن از ديگر وظايف پيامبر(ص) است.
}فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّكَ و استغفره{ 
ب- توصيه هاي خانوادگي
}و انذر عشيرتك الاقربين {
} و خويشاوندان نزديكت را انذار كن. {
وقتي اين آيه نازل شد، پيامبر خدا، قريش را دعوت كرد و آنان جمع شدند. سپس رو به همه، يك به يك (با ذكر نام اجدادشان) تذكر داد كه: خودتان را از آتش، نجات دهيد؛ چرا كه من از جانب خداوند، هيچ چيز را براي شما تضمين نمي كنم، جز اين كه شما حق خويشاوندي داريد كه من، بدان با شما در دنيا ارتباط دارم  (و به كار آخرت نمي آيد)
دعوت خويشاوندان مي بايست پيش از دعوت عمومي صورت پذيرد؛ و در حقيقت اين اقدام رسول خدا(ص) بهترين وسيله ي تثبيت پايه هاي دعوت در مرحله حساس و خطرناك بعدي مي باشد.  
براساس آيه ۶ سوره تحريم كه مي فرمايد:( قُو اَنفُسَكُم وَ اَهلِيكُم نَاراً.)
 نبي اكرم (ص)بعد از خودسازي بايد به تربيت خانواده خود بپردازد.
الكافي- به نقل از ابوبصير: از امام صادق(ع) درباره ي اين سخن خداوند
: } خودتان و خانواده تان را از آتش نگه داريد. {
پرسيدم كه : چگونه آنان را نگه دارم؟ فرمود: به آنچه خداوند امر كرده،‌ آنان را امر كن و از آنچه خداوند نهي كرده، نهي كن. اگر از تو فرمان بردند، تو آنان را نگه داشته اي و اگر نافرماني كردند، تو آنچه برعهده ات بود، انجام داده اي.
حال توصيه هاي قرآن در مورد خانواده پيامبر اكرم(ص) را مورد بررسي قرار مي دهيم.
۱٫ مهرباني نسبت به خانواده 
سوره آل عمران آيه ۱۵۹ فرموده:
} فَبِما رَحمةٍ مِنَ اللهِ لِنتَ لَهُم.{ 
}به خاطر رحمت خداوند تو با آنها مهربان شدي. {
كه اين محبت و مهرباني از اصول اخلاقي رسول خدا فرمود كه در برخوردهاي حضرت نمودار مي شد. دايره ي رحم و عطوفت آن بزرگوار به قدري گسترده بود كه همگان را شامل مي شد. از نزديكترين فرد خانه و خانواده اش گرفته تا اصحاب و ياران باوفايش و نيز كودكان و يتيمان و حتي گناهكاران و گمراهان و اسيران دشمن زير چتر رحمت او قرار مي گرفتند. هرگاه محيط خانواده سرشار از صفا و صميميت و محبت و مهرباني باشد استحكام آن بيشتر شده و كانون رشد نسلي برومند و با فضيلت مي گردد.
۲٫ تذكر
وظيفه ي اصلي پيامبر(ص) تذكر و انذار است كه اين انذار را بايد اول از خانواده شروع كند.
}فذكر انما انت مذكر،لست عليهم بمصطر{ 
}پس تذكر ده كه تو فقط تذكر دهنده اي، تو بر آنان سطره و تسلط نداري{
اكنون به مواردي كه پيغمبر (ص) بايد به خانواده ي خود تذكر دهند مي پردازيم.
۱/۲- پرهيز از وابستگي به دنيا
}يَا اَيُهَا النَّبِيّ قُل لِاَزوَاجِكَ اِن كُنتُنَّ تُرِدنَ الحَيوةَ الدُّنيَا وَ زِينَتَهَا فَتَعَالَين اُمَتعكُنَّ وَ اُسَرحكُنَ سِرَاحاً جَمِيلاً{. 
}اي پيامبر! به همسرانت بگو: اگر شما زندگي دنيا را مي خواهيد؛ و طالب زينت آن هستيد، بيايد هديه اي به شما بدهم و شما را به طرز نيكويي رها سازم. {
خداوند در اين آيه به رسول گرامي اسلام(ص) توصيه مي كند كه : اين مسئله را به همسرانت تذكر بده كه :‌ اگر زندگي پر زرق و برق دنيا را مي خواهيد مي توانيد از پيامبر جدا شويد و به هر كجا كه مي خواهيد برويد؛ ولي اگر به خدا و رسول او دل بسته ايد و مي خواهيد تاج افتخار «ام المومنين» كه از مقامات  حساس و افتخار آفرين است بر سرتان باقي باشد، بايد كه حّب  دنيا را از دل بيرون رانده و به وظايف خود عمل كنيد.
۲/۲- تعيين برنامه عملی 
}وَ ِان كُنتُنَّ تُرِدنَ اللهَ وَ رَسُولَه ُوَ الدَّار الاخِرَة فَاِنَّ اللهَ اَعَدَّ لِلمُحسِنَاتِ مِنكُنَّ اَجراً عَظِيماً. { 
}تنها اظهار عشق و محبت به خدا و رسول و سراي ديگر كافي نيست بلكه بايد بعد از تعيين هدف برنامه ي عملي شما نيز هماهنگ با اين هدف باشد{.
۳/۲- رعايت تقواي الهي
}يَا نِسَاء‌َ النَّبِيِّ لَستُنَ  کَاَحَدٍ مِنَ النِسَاءِ  اِنِ اتَّقَیتُنَّ{ 
}اي همسران نبي، شما همچون يكي از زنان معمولي نيستيد اگر تقوا پيشه كنيد{.
شما به خاطر انتسابتان به پيامبر (ص) داراي موقعيت خاصي هستيد كه مي توانيد سرمشقي باشيد براي همه ي زنان.
۴/۲- پرهيز از گناه
}يَا نِسَاءَ النَّبِي مَن يَأتِ مِنكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَف لَهَا العَذَابَ ضِعفَينِ{ 
}اي زنان پيامبر! هر كدام از شما گناه آشكار و فاحشي مرتكب شود؛ عذاب او دو برابر خواهد بود، و اين بر خدا آسان است{.
شما در خانه ي وحي و مركز نبوت زندگي مي كنيد، ديگران به شما نگاه مي كنند و اعمالتان سرمشق آنان است، بنابراين گناهتان در پيشگاه خدا عظيم تر است، چرا كه هم ثواب و هم عذاب بر طبق معرفت و ميزان آگاهي، و همچنين تاثير آن در محيط داده مي شود.
۵/۲- اطاعت از خدا و رسول
}وَ مَن يَقنُت مِنكُنَّ الله و رَسُولِه ِوًَ تَعمَل صَالِحاًٌنؤتِهَا اَجرَهَا مَرَّتَينِ وَ اَعتَدنَالَهَا رِزقاً كَرِيمًا {
}و هر كس از شما (زنان پيامبر«ص») در برابر خدا و رسولش خضوع و اطاعت كند و عمل صالحي به جا آورد پاداش او را دو برابر خواهيم داد، و روزي پر ارزشي را براي او فراهم مي كنيم{.
۶/۲- رعايت عفت در سخن گفتن
}فَلَا تَخضَعنَ باِلقَولِ فَيَطمَعَ الَّذِي فِي قَلبِهِ مَرَضٌ 
}پس به نرمي (و كرشمه و ناز) سخن نگوئيد، كه بيماردلان در شما طمع كنند. {
به هنگام سخن گفتن جدي و خشك و به طور معمولي سخن بگوييد، نه همچون زنان كم شخصيت كه سعي دارند با تعبيرات تحريك كننده، كه گاه توام با ادا و اطوار مخصوصي است و افراد شهوت ران را به فكر گناه مي افكند. بلكه به گونه اي شايسته سخن بگوييد.
}و قلن قولاً معروفاً{
۷/۲- رعايت عفت در رفتار
}وَ قَرنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لَا تَبَرَّجَنَ تَبَرُّجَ الجَاهِلِيَةِ الُاولي {
}شما در خانه هاي خود بمانيد و همچون جاهليت نخستين (در ميان مردم) ظاهر نشويد{.
سعي نكنيد خودنمايي كنيد، بلكه تا حد امكان و به غير ضرورت در خانه هاتان بمانيد تا هم عفت خود را حفظ كنيد و هم رعايت غيرت پيامبر اكرم(ص) را بكنيد.
اگر هم مجبور بوديد براي انجام كاري از خانه بيرون برويد با حفظ حجاب باشد.
۸/۲- رعايت حجاب
}يَا اَيُهَا النَّبِي قُل لِاَزوَاجِكَ وَ بَنَاتِكَ وَ نِسَاءِ‌ المُؤمِنِينَ يُدنِينَ عَلَيهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ. {
}اي نبي به همسرانت و به دختران و زنان مومن بگو: روسري هاي بلند بر خود بيفكنند اين عمل مناسب تر است تا به (عفت و پاكدامني) شناخته شوند و مورد آزار قرار نگيرند و خداوند آمرزنده و مهربان است. { 
۹/۲- اداء نماز و زكات
}وَ اَقمن الصلوه و اتين الزكاه… { 
}نماز را به پا داريد و زكات را بپردازيد و خدا و رسولش را اطاعت كنيد{.
بنابراين از اين دستورات مهم و اساسي به رسول گرامي و خانواده ي ايشان مشخص مي شود كه خانه ي نبي اكرم(ص) مورد دقت و توجه همگان مي باشد.
و خداوند هم در مرحله اول به پيامبر (ص) مي گويد كه : امر به معروف و نهي از منكر را از خانواده ي خود شروع كند. 
}وَأمُر اَهلَكَ بِالصَّلوة …  {
بعد از تربيت خانواده نوبت به تبليغ در اجتماع مي رسد.
 
ج- توصيه هاي اجتماعي
بعد از مراحل خودسازي و پرورش و تربيت خانواده پيامبر(ص) بايد به اجتماع بپردازد و تبليغ خود را جهاني كند. 
}يَا اَيُهَا الرَّسُولُ بَلِّغ مَا اُنزِلَ اِلَيكَ… {  
}اي رسول (ما): آنچه  بر تو نازل شده است (به مردم) برسان{
 و اگر از اين كار خودداري كني رسالت خدا را تبليغ نكرده اي. 
اهميت اين مرحله به خوبي از آيه مشخص مي شود؛ اين تبليغ را خداوند، در اشكال مختلف بيان مي فرمايد. در برخورد اجتماعي پيامبر (ص) بايد اصول منطقي، عاطفي، رواني و تاكتيكي و همه ي اموري كه سبب نفوذ مي گردد؛ رعايت كند.
۱٫ استدلال منطقي
نخستين گام براي دعوت به سوي حق، از راه استدلال منطقي مي باشد كه مردم را به فكر و انديشه وادار كند و عقلهاي خفته ي آنها را بيدار كند.
}اُدعُ اِلي سَبِيلِ رَبِّكَ بِالحِكمَة … {  
}به وسيله ي حكمت به سوي راه پروردگارت دعوت كن. {
۲٫ موعظه و پند
مرحله بعدي به وسيله ي اندرزهاي نيكو و از راه عواطف و تحريك احساسات مي توان توده ي عظيم مردم را به طرف حق متوجه ساخت.
}وَالمَوعِظَة الحَسَنَة … { 
با موعظه ي نيكو (مردم را به سوي حق دعوت كن).
۳٫ مجادله ي احسن
در مورد كساني كه ذهن آنها قبلاً از مسائلي انباشته شده كه نادرست است؛ از راه مناظره بايد وارد شد. از طريق مناظره مي توان ذهن آنها را خالي كرد تا آمادگي پذيرش حق را پيدا كنند.
}و جادلهم بالتي هي احسن{. 
}به طريقي نيكوتر با آنها به مجادله بپرداز. {
۴٫ مقابله ي به مثل

عتیقه زیرخاکی گنج