• بازدید : 73 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

اگردر مجلات علمي تقريبا روزانه گياهان و جانوران تازه كشف شده توصيف مي شوند ،جامعه از آن به ندرت يادداشت برداري مي نمايد . براي غير زيست شناس ها موضوع زماني جالب توجه مي گردد ،كه پديده اي درباره كشف جانوران بزرگ گزارش شود . چنين تازه هايي ديگر پس از پايان دوران سفرهاي اكتشافي قرن ها ي ۱۸و ۱۹ بهع ندرت روي مي دهند . به اين ترتيب وقتي اولين گزارش توصيفي اوكاپي ، در سال ۱۹۰۱ درباره زرافه كوتاه گردن از جنگل ها ي دست نخورده آفريقاي مركزي ، و نيز ۱۱ سال بعد گزارش كشف تازه مربوط به بك نوع سوسمار غول آساي ۳ متري در جزيره كومودو منتشر گرديد
اهميت  علمي يك گونه موجود زنده تازه كشف شده براي زيست شناسان نه از اندازه آن بلكه از ويژگي هاي نقشه ساختماني و طرز زندگي آن حاصل مي شود . طي آن اشكالي از گياهان و جانوران جديد براي تاكسونوسيست ها جالب توجه هستند ، كه جهت توضيح روابط خويشاوندي موجودات اهميت دارند و يا حتي طرح هاي ساختماني ناشناخته را به نمايش مي گذارند . اينكه چنين كشف هايي حتي در زمان ما نيز مي توانند تازه هاي واقعي براي گياه شناسان يا جانورشناسان بشمار آيند ، ممكن است با مثال زير اثبات شود :
در گياهان برگ سوزني (كاجها ) فقط فاميل علف هاي باتلاقي يا تاگزوديا سه با فقط ۱۵ گونه ، قبل از هر چيز بدين جهت توجه همومي را به خود جلب نموده ، كه درختان ماموت كاليفرنيائي با بيش از ۱۰۰ متر ارتفاع عمري بيش از ۳۰۰۰ سال لقب غول ها و پيران دنياي گياهان را به خود اختصاص دادند . در سال هاي بعد از جنگ دوم جهاني اين فاميل گياهي با كشف   درخت ماموت دنياي قديمي كه به عنوان نماينده يك جنس مستقل شناخته شده بود ، مركز توجه گياه شناسان گرديد . تاريخ كشف اين درخت جالب توجه است اين تاريخ از زماني شروع گرديد ، كه در سال ۱۹۴۱  ميكي ، فسيل شاخه هاي چوب سوزني ها را از دوران سوم ژاپن توصيف مي نمودند ، كه بايستي به يك جنس از علف هاي باتلاقي كه تاآن زمان ناشناخته شمرده مي شد تعلق داشته باشد . او براي آن نام متاسكويا را برگزيده بود با اين نام گذاري بايستي شباهت آن با جنس درخت ماموت سكويا بيان گردد .  در همين سال ۱۹۴۱ بود كه  ت . كان   گياه شناس از دانشگاه نان كينگ در مركز چين يك نمونه درخت سوزني ناشناخته براي گياه شناسان با برگ هاي ريزان كشف نمود . طي سفر هاي علمي متعدد در سال هاي ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۸ توانستند بالاخره نشان دهند ، كه اين درخت ۳۵ متري ، كه قطر ساقه اش به بيش از ۲ متر مي رسد ، در بخش مرزي استان سي چوان و هوباي  در مساحتي برابر ۸۰۰ كيلومتر مربع گسترده است . از مطالعه دقيق در گياهان اين نتيجه بدست آمد كه درخت يك نمونه زنده از جنس متاسكوياست ، كه با استناد به مطالعات فسيل شناسي سال ۱۹۴۱ توصيف گرديده بود امروز درخت ماموت دنياي قديم ، كه براي آن در سال ۱۹۴۸ نام علمي متاسكوياگليپتو استروبوئيدس انتخاب گرديد ، در شمار زيادي از باغ هاي نباتات يافت مي شود . هر چند كشف درخت ماموت دنياي قديم در اواسط قرن بيستم شگفتي زيادي بر انگيخت  ولي اهميت علمي يافت چند سال بعد از آن بيشتر حدس زده مي شود . موضوع فقط به يك گياه كوچك مربوط مي شود، در سال ۱۹۵۴ گياه شناسي هايدلبرگي  راو در مناطق مرتفع أندن در سرزمين پرو ، يك علف با تلاقي بالشتك ساز كشف نمود ، كه با نام استايليتز انديكولا معرفي گرديد .
براي اينكه به اهميت اين كشف بها داده شود ، لازم است طبيعت و جايگاه سيستماتيكي ايزوئيتس ها را كه تا أن زمان شناخته بود ، بررسي نمائيم .
راسته ايزوئتس (هميشه سبزان ) عبارت از گياهان علف مانند از گروه پتريدوفيت ها هستند كه غالبا در عمق درياچه يا در نقاط كم رطوبت مي رويند . در اين گياهان كه ظاهرا بدون ساقه هستند به نظر مي رسند ،از يك محور كوتاه غده اي شكل مجموعه اي برگ هاي بلند و نيشتر مانند خارج مي گردند ، كه اسپوروفيل هاي توليد كننده اسپور مي باشند . قريب ۱۰۰ گونه ايزوتالي   كه امروز حيات دارند ، بقاياي گروهي از نظر شكل بسيار متنوع تر هستند ، كه نقطه اوج تكامل خويش را دروان هاي اوليه زمين دارا بوده اند .آنها احتمالا از زيگيلارياسه ها كه جزو وافرترين درختان پتريدوفيت جنگل هاي ذغال سنگي كربنيفر بودند ، منشا مي گيرند .
از اين گياهان در اثر كاهش اندازه پلورومياسه ها  بوجود آمدند ، كه ما آنها را از ماسه سنگ هاي الوان مي شناسيم كه فقط ارتفاع ساقه اي برابر با دو تا سه متر داشتند . در نتيجه كاهش بيشتر طول ساقه بالاخره ايزوتال ها توليد گرديدند ، كه بيشتر گونه هاي آنها پس از تغييرات ثانويه اي زندگي در آب را برگزيدند . يكي از اشكال جالب حد واسط پلورومياسه هاي ساقه دار در ماسه سنگ هاي الوان ، و انواع امروزي بدون ساقه ايزوتال ها ، در تشكيلات كرتا سه تحتاني در كودلينگ بورگ يافت شده است ، اين گونه ، ناتورستيانا آربورا   عبارت از يك ايزوئتس به ارتفاع فقط ۱۰ تا ۲۰ سانتي متر است كه هنوز بطور واضح ساقه اي به بلنداي حدود ۵ سانتي متر دارا بوده است .
تا سال ۱۹۵۴ گياه شناسان عقيده داشتند كه همه ايزوئتس ها  زنده ، گياه بدون ساقه هستند . كشف  استايليتز آنديكولا به اين ترتيب خبر هيجان انگيزي براي تاكسونوميست ها بود ، زيرا اين گونه ايزوئتس ساقه اي به طول ۲۰ سانتي متر و قطر ۳ سانتي متر بوجود مي آورد ،كه گاه چند شاخه بوده و همانند اشكال فسيل الگوي برگ هاي جدا شده را آشكار مي سازد . به اين ترتيب آخرين نمونه زنده پتريدو فيت هاي بوجود آورنده ساقه رابطه بسيار نزديك با جنس ناتورستيانا ، كه بيش از ۱۰۰ ميليون سال قبل زندگي مي كرده است دارد .
هيجان انگيز تر از كشف گياهي توصيف شده ، در دهه هاي گذشته كشف اشكال سازماي جديد دنياي جانوران بود .
يكي از جالب ترين فصول تاريخ تحقيقات سيستماتيك جانوري زماني آغاز گرديد ، كه سرنشينان يك كشتي كوچك ماهي گيري در ۲۲ دسامبر ۱۹۳۸ در اقيانوس هند ، مقابل سواحل آفريقاي جنوبي وتقريبا ۱۸۰ مايل دريائي در جنوب غربي ايست لندن يك ماهي عجيب به طول ۴/۱ متر از عمق ۷۵ متري صيد نمودند . از آنجا كه هيچ يك از ماهي گيران تا آن زمان چنين ماهي نديده بودند فرمانده كشتي آنرا درون يخ بسته بندي كرد و سه روز بعد به خانم كورتيناي لاتيمر  مديريت موزه محلي ايست لندن تحويل داد . همچنين بدان علت كه او نيز جانور را نمي شناخت ، ولي از طرف ديگر حدس مي زد ، كه اين يك  كشف كاملا جديد است ، از آن يك تصوير اجمالي تهيه و براي ماهي شناس معروف  جي. ال . اسميت  در گراهامز تاون  فرستاد .
اسميت به استناد شرح كوتاه همراه فورا متوجه گرديد ، كه جانور بايستي يك نمونه از ماهي هاي باله برسي ، يعني گروهي از ماهي هايي باشد ، كه از پايان كرتاسه بالائي در ۷۰ ميليون سال قبل از بين رفته اند . او به منظور مطالعه نمونه يافت شده راهي ايست لندن شد ، ولي ناچار گرديد در اولين توضيح مونوگراف ماهي ، خود را با چند صفت قابل تشخيص ، ظاهري قانع سازد ، زيرا خانم  كرتيناي لاتيمر پوست جدا شده و جمجمه پره پاراسيون شده جانور را در موزه نگه داشته بود ،ولي بخش هاي نرم بدن ماهي به دليل عدم اطلاع از اهميت فراوانش ، مدت كوتاهي پس از صيد جدا و نابود شده بودند . نمونه باله برسي زنده كشف شده به خاطر كاشف آن توسط اسميت نام جنس لاتيمريا را به خود گرفت ، در حالي كه نام گونه  كالومنه آ مي بايست ياد آور محل كشف آن در نزديكي رودخانه كالومنا باشد .چه چيز در اين كشف اين همه اهميت دارد ؟
مسلما كشف اولين نمونه يك گروه جانوري كه آن هنگام فقط بصورت فسيل شناخته مي شد براي هر تاكسونوميستي البته يك مژده است ، كه هر چه از زمان تصويري انقراض اين گروه جانوري بگذرد ، به همان اندازه بزرگ تر مي شود . ولي كشف لاتيمريا كالو منه آ قبل از هر چيز بدين جهت به يك واقعه مهيج واقعي تبدل شدكه در آغاز اولين دهه هاي قرن ما نشانه هاي پالئونتولوژيكي در تاييد اين مطالب افزايش يافتند ، كه اينها از نظر انتساب تاريخي مهره داران زميني از باله برسي ها يا كروسو پتريژير ها آنگونه كه از نظر علمي خوانده مي شوند ، بايستي بوجود آمده باشند 
  • بازدید : 51 views
  • بدون نظر
این فایل در قالب pdfتهیه شده وشامل موارد زیر است:

فراوانی پوشش رستنی های چنگلی ، اقلیم مرطوب و زمستان های ملایم و بر آمدگی کوه ها و … موجب گوناگونی جانوران در منطقه شده است .این منطقه از نظر کلی یکی از قسمت هایی است که از حیث جغرافیایی حیوانی انواع بیشتر دارد . حیوانات آن در اغلب انواع مشترک با قفقاز می باشد مانند: گنجشک طوق دار ، سیره توکای سیاه و گنجشک سیاه و دارکوب .
پستانداران عمده عبارت اند از : گربه ی کوهی ، شغال ، گرگ ، گربه ی جنگلی ، و نی زاری ، حشره خواران عمده ، موش کور موش زمینی ، و جوندگان عمده موش صحرایی ، موش جنگلی ، خار پشت و 
دوزیستان عمده عبارت اند از : غوک سبز درختی ، و غوک آناتولی و وزغ های سبز و معمولی و سمندر شانه دار . از خزندگان زهری عمده ، مارهای استپی و قفقازی افعی شاخ دار است که در جنگل های طالش و شوروی سابق نیز دیده می شود .

از حشرات عمده به مقدار زیاد زنجره است که از آنها جنگل ها و باغ ها خمیشه مملو است پشه های ریز و درشت و کولکس و ش تاب و غیره .

در رودهای کوهستانی ماهی ها عبارت اند از : فرل، خرامول ، گلول، اوساجی، گلتس ، خاردارزرد ،. در قسمت های پست که جریان آب آرام تر است ، غیر از ماهی های مهاجر مانند لوسوس و مینوگا و ماهی های کارپ قریب بیست و هشت قسم ماهی دیگر دیده می شود ، که نام بعضی از آنها از این قرار است : بال قرمز ، شوکا ، نالیم، ماهی خاردار، و ماهی های قسمت های بلند .
رودها :سنگ پشت های آبی خزر ، دو نوع مار آبی ، که یکی از آنها از ماهی های ریز تغذیه میکنند .
چون مواد غذایی در آب های برکه های این قسمت زیاد است ، انواع حیوانات نیز زیاد خواهد بود.
پرندگان آبی و باتلاقی:اردک های بزرگ و کوچک ،پره لا، آب چلیک به حد وفور در این منطقه یافت میشود . حواصل های مختلف پلیکان های بزرگ و کوچک و در شالی زارها در وقعی که اب دارد ، پرندگان متعدد و وزغ های فراوان در جست و خیزند.

در ماه های زمستانی ، گروه های بی شماری از پرندگان مهاجر به صورت گله های بزرگ غاز و مرغابی و قو و فلامینگو ، زمستان را در منطقه به سر میبرند . چنان که تا هجده هوع از آنها را توانسته اند تشخیص دهند .

ماهی های کناره دریای خزر نیز مانند حیوانات دیگر آن متنوع و قریب سی نوع ماهی های آب شیرین و دریایی مهاجر یا نیمه مهاجر تشخیص داده شده ، که بسیاری از جنس های آن مخصوص همین ناحیه است . ماهی های عمده عبارت اند از : شاه ماهی – لسیسکوس – پنج نوع ماهی سفید – سفید چشم – سبیلو – سوروگا اوسترا – بلوگا – شیبا و لوسوس خزر – سوداک – کوتوم – ژرخ بیچکا- خار ماهی و مینوگا یا مار ماهی مخصوص دریای خزر

جهان جانوران 
جانوران بسيار گوناگونند. توانايي آنها با سازگاري در محيط هاي مختلف سبب شده است كه اين موجودات در سراسر كره زمين در شرايط گوناگون محيطي به شكل هاي متفاوت زندگي كنند. دانشمندان عقيده دارند كه هنوز نيمي از انواع جانوران بر روي كره ي زمين شناخته نشده اند.
اسفنج ها:
اسفنج ها ساده ترين جانورانند اين جانوران كه اغلب دريازي هستند به صورت كلوني زندگي مي كنندتا كنون حدود ۵۰۰۰ گونه آنها شناخته شده است اسكلت اسفنجها از آهك، سيليس و يا نوعي پروتئين سخت تشكيل شده است . و بر اين اساس اسفنج ها به سه دسته آهكي، شيشه اي و شاخي طبقه بندي مي شوند.

بدن يك اسفنج بالغ از سه لايه سلول مختلف تشكيل شده است اين جانوران به طريقه جوانه زدن و يا قطعه قطعه شدن زياد مي شوند اين جانوران توليد مثل جنسي نيز دارند و با تشكيل تخم زياد مي شوند.

كيسه تنان: 
اين گروه از جانوران نسبت به اسفنجها پيشرفته ترند. زيرا چندين نوع سلول اختصاصي كه كارهايي مانند گوارش حركت، حس كردن را بر عهده دارند در ساختمان آنها ديده مي شود.
نام علمي شاخه كيسه تنان كنيدارپا است كه از كلمه كنيدوست گرفته شده است.
كنيدوست سلولهاي زهرآگيني است كه بر روي بازوهاي اطراف دهان جانور وجود دارد 
كيسه تنان به دو شكل اصلي پوليپ(ثابت) و مدوز(متحرك و شناور) ديده مي شوند اين جانوران هم به طريقه جنسي(توليد تخم) و هم به طريقه غير جنسي(جوانه زدن) زياد مي شوند.

كرم ها
كرم ها گروه بزرگي از جانوران را تشكيل مي دهند و اقسام بسيار زيادي دارند. برخي زندگي انگلي وبرخي زندگي آزاد دارند. آنها را مي توان در محيط هاي گوناگون، آب هاي شور، شيرين، خاك و حتي بدن گياهان و جانوران يافت. كرم ها را بر اساس ساختمان بدن به سه شاخه: 
۱) كم هاي پهن ۲) كرم هاي لوله اي ۳) كمر هاي حلقوي 
تقسيم بندي مي كنند.

 

كرم هاي پهن:
تا به حال ۱۳ هزار گونه كرم پهن شناخته شده است همه آنها داراي ويژگي هاي زير هستند.
۱) بدن اين جانداران داراي سه لايه جنيني است
۲) تقارن آنها دو جانبي يا دو طرفي است
۳) بدن حفره عمومي ندارد. و فضاي بين بافتهاي آنها را نوعي بافت پيوندي پر مي كند. كرم هاي لوله اي

در اين كرم ها نيز تقارن دو جانبي است حدود ۱۵ هزار نوع آنها شناخته شده است كه در محيط هاي گوناگون به شكل آزاد يا انگلي زندگي مي كنند. بدن اين جانداران بدون قطعه و لوله مانند است سطح بدن آنان را پوشش يا كوتيكول محكمي مي پوشاند و حفره عمومي آنها (سلوم) كاذب است جنس نر و جنس ماده آنها از هم جداست و به طريق جنسي زياد مي شوند.

كرم هاي حلقوي
كرم هاي حلقوي يا (آنليدها) حدود۹۰۰۰ گونه اند. گونه هايي ساكن آب هاي شيرين و گونه هايي دريازي و برخي در محيط خشكي زندگي مي كنند .

بدن اين جانداران نرم و ماهيچه اي و حلقه حلقه است بدن آنها تقارن دو جانبي وداراي حفره عمومي است. ديواره بدن اين جانداران داراي ماهيچه هاي طولي و حلقوي است كه موجب حركت جاندار مي شوند دستگاه عصبي اين جانوارن كامل تر شده است و شامل يك طناب عصبي شكل است. اين جانوران گردش خون پيوسته دارند و توليد مثل آنها جنسي است.
نرم تنان
حدود ۶۰ هزار گونه از نرم تنان شناخته شده است. از نظر علمي آنان را به ۵ رده تقسيم بندي مي كنند. 
آمفي نورا: 
اغلب دريازي اند در اين جانداران سر تحليل رفته و فاقد چشم، و بازو هستند و حدود ۷۰۰ گونه آنها شناخته شده است.

ناوپايان: 
حدود ۲۰۰ گونه آنها شناخته شده است دريازي هستند صدف آنها لوله اي شكل است كه از هر دو طرف باز است . 
شكم پايان: 
وجود پاي بزرگ و مسطح زير بدن ، عدم تقارن در حالت بلوغ ، داشتن صدف پيچ خورده يك تكه از ويژگي هاي اين گروه است در دهان شكم پايان زبان سوهان مانندي وجود دارد كه براي تراشيدن مواد غذايي كاربرد دارد.

دو كفه اي ها:
در اين جانوران صدف دو قطعه اي است كه با رباط و دندانه به هم اتصال يافته اند. تقارن اين جانوران دو جانبي و پاهايي تبر مانند دارند در اين جانوران آبشش ها پيشرفتگي بيشتري يافته اند و به اندام هاي تغذيه كننده تبديل مي شوند.
سر پايان:
در اين جانوارن پاها در اطراف دهان قرار دارد. دستگاه عصبي اين جانوران بسيار توسعه يافته و اسكلت خارجي آنها تحليل رفته است اما اسكلت داخلي غضروفي دارند. در آب هاي شور و يا شيرين زندگي مي كنند. فضاي جبه آنها زياد است و جاندار مي تواند با فشار آب را به بيرون براند و به سرعت حركت كند.

شاخه بند پايان 
بندپايان داراي اسكلت خارجي و سخت هستند . بدن و اندام هاي حركتي آنها بند بند است . به دليل سازگاري آنان در محيط هاي مختلف موجب تنوع آن شده است به طوري كه حشرات فراوان ترين بي مهره ها هستند تاكنون حدود يك ميليون گونه بندپا شناخته شده است بند پايان به تنهايي از گوناگوني همه جانوران و گياهان بيشتر اند. 
بند پايان به دو زير شاخه كليسرداران و آرواره داران تقسيم بندي مي شوند.

كليسرداران
بدن كليسرداران داراي سر سينه اي بدون بند، شكم بند بند است و به سر سينه ۶ جفت زايده متصل است. نخستين جفت كليسرها، دومين جفت پدي پالپ ها و چهار جفت آخر پاهاي حركتي اين جانوراند. اين جانوران آرواره يا شاخك ندارند.
رده عنكبوتيان؛ در اين گروه قرار دارند اين جانوران معمولاً گوشت خوار و شكارچي اند . چشم هاي آنها ساده و شش هاي كتابي دارند. (عنكبوت، كنه، عقرب، رتيل)

آرواره داران
بدن اين جانوران داراي سرسينه و شكم يا سر ، سينه و شكم و يا سر و تنه است. 
در سر يك يا دو جفت شاخك، يك جفت آرواره(مانديبول) وجود دارد. سخت پوستان ، صدپايان، هزارپايان و حشرات در اين زير شاخه قرار دارند.
سخت پوستان: 
اين جانوران هم در خشكي و هم در آب هاي شيرين و شور ديده مي شوند معمولاً چشم مركب دارند و از طريق آبشش تنفس مي كنند (خرچنگ پهن ، خر خاكي) 
هزار پايان: 
تعداد انواع آنها نسبت به ساير بند پايان كمتر است اين جانوران علف خوار يا مردار خوارند حدود ۱۰ هزار گونه آنها شناخته شده اند (هزار پاي گوشت خوار، هزار پاي علف خوار)

حشرات: 
اين جانوران هم در خشكي و هم در آب قابل مشاهده اند. بدن شامل سر، سينه و شكم است .
معمولاً داراي سه جفت پا و دو جفت بال هستند كه به سينه متصل است. چشم ها ساده و مركب است. علت اينكه سازگاري مناسبي دارند اين است كه از غذاهاي متنوع استفاده مي كنند و سرعت زياد توليد مثل دارند. (مگس، سنجاقك، ملخ)

شاخه خارپوستان
اين جانوران در آب هاي گرم زندگي مي كنند و شباهتي به ساير گروه هاي جانوري ندارند در درون بدن آنها دستگاه گردش آب وجود دارد كه وظيفه انتقال مواد و يا دفع مواد و حتي حركت جاندار را بر عهده دارد. 
مهره داران
بدن اين جانداران داراي سر ، تنه و دم است. داراي اسكلت داخلي و مغز درون جمجمه قرار دارد دستگاه گردش خون بسته دارند و خون داراي گلبول هاي سفيد و هموگلوبين در گلبول هاي قرمز است. 
ماهي ها: 
ماهي ها از لحاظ شكل و رنگ و اندازه و نوع غذاي مصرفي و نوع رفتارها، با يكديگر متفاوتند. در رده بندي ماهي ها را به سه رده زير تقسيم بندي مي كنند.
  • بازدید : 57 views
  • بدون نظر
این فایل در ۴۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

هر موجود زنده اي شيوه زندگي مشخصي دارد که به ساختار و فيزيولوژي آن موجود و همچنين محيط زيستي که در آن سکني گزيده، بستگي دارد. عوامل فيزيکي و بيولوژيکي براي توليد دامنه وسيع و متنوع محيط زيست در نقاط مختلف زمين در حال فعاليت هستند. شرايط در بعضي مناطق استوايي و درياها تقريبا ثابت هستند، اما در بيشتر نقاط زمين، دما، رطوبت و نور خورشيد با توجه به فصول سال تغيير مي كنند. اين تأ‌ثيرات را در مجموع به عنوان اقليم مي شناسند. چرخه زندگي هر گونه كاملا با شرايط آب و هوايي محيط زندگيش سازگار است. هيچ جانوري كاملا مستقل زندگي نمي كند، برعكس، هر كدام بخشي از اجتماع زنده هماهنگي است كه اعضاي ديگر آن گونه، بسياري از انواع جانوران و گروه هاي گياهان مختلف را در بر مي گيرد. 
اكولوژي عبارت است از مطالعه علمي روابط ميان موجودات زنده و محيط اطراف آنها. پراكنش نيز به مطالعه حضور آنها در زمانها و مكانهاي مختلف مي پردازد.

   اكولوژي
 محيط فيزيكي:
   گياهان و حيوانات تحت تأثير فاكتورهاي فيزيكي و شيميايي زيادي قرار مي گيرند. مهمترين آنها عبارتند از:  1) نور خورشيد   2) دما  3) آب ( ميزان نمك آن )   4) گازها و مواد معدني. كه هر كدام اهميت خاصي دارند و اثر آنها بر حيوانات كاملا مشهود است، ولي همگي با هم در رابطه هستند و هيچ  كدام مستقل از يكديگر عمل نمي كنند. خورشيد انرژي نوراني را كه گياهان براي فتوسنتز احتياج دارند، تامين مي كند، اما علاوه بر آن محيط زندگي جانوران را نيز گرم مي نمايد، و همچنين با بالا بردن دماي آب باعث تبخير آن ميگردد. ( كه نتيجه آن ريزش برف يا باران است ). دما سرعت تمام واكنشهاي شيميايي را تحت كنترل دارد، كه واكنشهاي بيوشيميايي بدن موجودات زنده نيز جزو آن است. آب حلال مواد معدني مورد نياز گياهان، ماده اصلي بدن جانوران و واسطه اي است كه بسياري از موجودات در آن زندگي مي كنند. 

۱۲-۱ نور خورشيد: همه انرژي مورد استفاده در اندامها از نور خورشيد نشأت مي گيرد. انرژي ممكن است از صورتي به صورت ديگر تبديل شود، اما هيچگاه به وجود نمي آيد و از بين نيز نمي رود. گياهان سبز انرژي نوراني خورشيد را جذب مي كنند و در نتيجه فعاليت فتوسنتزي، كه در كلروفيل هاي آنها صورت ميپذيرد، از دي اكسيد كربن و آب، كربوهيدرات توليد مي كنند. همچنين در نتيجه اين عمل پروتئين ها و اسيدهاي چرب نيز به وجود مي آيند. انرژي ذخيره شده در اين تركيبات، به عنوان منبع نهايي انرژي، مورد استفاده جانوران قرار مي گيرد. اين انرژي از هر بخش به بخش ديگر منتقل شده و انرژي لازم را براي ادامه زندگي و فعاليت سيستم هاي زنده فراهم مي نمايد. تبادلات انرژي تمام پيشرفتهاي فيزيكي و زيستي را بر روي زمين تحت كنترل دارد و عملكرد اندامها را ممكن مي سازد.

۱۲-۲ دما: تغييرات دما در جهان دامنه بسيار وسيعي دارد و اختلاف دماها به هزاران درجه مي رسد، ولي اكثر جانوران روي زمين تنها مي توانند در دامنه گرمايي ۲- تا ۵۰ درجه سانتيگراد، زندگي كنند. ميزان تحمل گرما تحت تأثير رطوبت است و به مقدار خشكي هوا و يا درصد بخار آب تحت هر دمايي بستگي دارد. به عنوان مثال، در هواي خشك يك كوير، درجه حرارت ۳۲ براي انسان خيلي ناراحت كننده نيست، ولي چنين دمايي با مخلوطي از رطوبت، در مناطق استوايي به سختي قابل تحمل است.
  دما بر ميزان رشد، توليد ميوه و بقاي گياهان، كه غذاي بسياري از جانوران مختلف به آنها وابسته است، تأثير مي گذارد.يك دوره طولاني بهار، رشد علوفه را به تأخير مي اندازد و باعث كمبود غذاي بسياري از حشرات، جوندگان و چرندگاني مي شود كه از آن علوفه تغذيه مي كنند. هواي نامناسب در زمان گل دهي، ممكن است سبب كاهش محصولات ميوه هاي سته يا غلات شود، و پرندگان بسياري را كه از آنها تغذيه مي كنند، وادار مي سازد تا يا در مناطق ديگر براي يافتن غذا سرگردان شوند و يا از گرسنگي بميرند.
  دماي بدن خزندگان، دوزيستان، ماهيها، حشرات و ساير بي مهرگان، فاقد تنظيمات دروني است و يا به ميزان بسيار كمي تنظيم شده. مقدار جريانهاي شيميايي در متابوليسم آنها و در نتيجه رشد و فعاليتشان، مستقيما تحت تاثير دماي محيط است. با گرم شدن هوا سرعت آن افزايش مي يابد و با بروز سرما كند ميشود. هر گونه داراي محدوديت هاي دمايي است. بروز يك يخبندان طولاني و يا يك گرماي طاقت فرسا  همه آنها را مي كشد. اگر دوره يخبندان پس از تخم گذاري و در مرحله اي كه لاروها شروع به رشد كرده باشند، ظاهر شود، بسياري نابود مي شوند و جمعيتشان كاهش مي يابد. برخي حشرات تخم گذار كه لارو يا شفيره دارند، زمستان را با استراحت و كاهش متابوليسم، و يا زندگي در زير زمين، همراه گياهان و يا در كف بركه ها و نهرها سپري مي كنند تا از يخ زدن خود جلوگيري نمايند. بعضي از حشرات كه در يخ گير كرده اند، احتمالا مي توانند به زندگي خود ادامه دهند، زيرا آب بدنشان حاوي مواد محلولي است كه مانع يخ زدن آنها مي شود. خزندگان و دوزيستان ساكن مناطقي كه زمستان هاي سرد دارد، مجبورند براي اينكه يخ نزنند، در زير زمين و يا آب به خواب زمستاني فرو روند. بعضي مارهاي مناطق خشك غرب كه روزها در فصل بهار خارج مي شوند، در تابستان براي فرار از گرماي طاقت فرسا به شب بيداري روي مي آورند. بيشتر ماهيهاي ساكن آبهاي شيرين در هواي سرد فعاليتي ندارند. از آنجايي كه تغييرات دما در اقيانوسها كمتر است، موجودات آبزي كمتر تحت تأثير آب و هوا قرار مي گيرند، در حالي كه بسياري از انواع ماهيهاي آبهاي شور، در فصول مختلف سال به شمال و جنوب مهاجرت مي كنند. 
  پرندگان و پستانداران به علت دارا بودن پوشش، به ندرت مستقيما تحت تأثير دماي محيط قرار ميگيرند. اماسرماي شديد زمستان و گرماي تابستان ممكن است فشاري را به آنها تحميل كند و سبب كاهش مواد غذايي مورد نيازشان شود.بسياري از پرندگاني كه در تابستان در اقيانوس منجمد شمالي و در مناطق معتدل زندگي مي كنند، در زمستان به مناطق گرم تر سفر (مهاجرت) مي كنند تا بتوانند غذاي مورد نياز خود را به دست آورند. پرندگان، گوزنهاي شمالي (elk) و خرس ها كه در تابستان ها در كوههاي بلند زندگي مي كنند( مثلا در شمال غربي آمريكا)، در زمستان به مناطق كم ارتفاع تر مهاجرت مي كنند. سنجاب هاي خاكي و برخي از خفاش هاي حشره خوار، وقتي نتوانند غذاي مورد نياز خود را مانند فصول گرم سال به دست آورند، در زمستان به استراحت يا همان زمستان خوابي مي پردازند. در هنگام خواب زمستاني، دماي بدن اين جانوران تا حدي پايين مي آيد كه احساس سرما نكنند. همچنين ضربان قلب و ميزان تنفس نيز تا حد زيادي كاهش مي يابد و كاهش متابوليسم اين جانوران از طريق چربي ذخيره شده در بدنشان (پيش از آغاز اين دوره)، جبران مي شود.

۱۲-۳ آب: بين هوا، خاك و آب و همچنين ميان موجودات زنده و محيط زندگي آنها هميشه مبادله آب وجود دارد. به علاوه، آب به شدت بر محيط اطراف موجودات اثر مي گذارد. چرخه آب شامل تبخير، تشكيل ابر، بارندگي، تبخير سطحي آب و نفوذ به ذاخل زمين ميباشد. آب مي تواند مقدار بسيار زيادي گرما را ذخيره كند و چون گرماي ويژه آن بسيار بالاست، حجم زيادي از آب در بهار، به آرامي گرم و در پاييز به كندي سرد مي شود.(يك كالري گرما لازم است تا يك گرم آب در دماي ۱۵ درجه، ۱ درجه افزايش يابد.)

عتیقه زیرخاکی گنج