• بازدید : 42 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده شوامل موارد زیر است:

فناوري‌هاي جديد، دنياي كسب و كار را از اساس دگرگون كرده‌اند. اين فناوري‌ها با ايجاد رشد شتابان در توانمندترين نيروهاي اقتصاد جهان؛ يعني فضاي مجازي و قدرت محاسبه، به جزء لاينفك سازمان‌ها در تمام دنيا تبديل شده‌اند. از سوي ديگر، همين فناوري‌ها، چالش‌هاي شديد ديگري پيش روي تمامي سازمانها قرار داده‌اند.
ما در اوايل قرن بيست و يكم و ورود به دوران نوآوري‌هاي موج سوم، با شرايطي روبه‌رو خواهيم شد كه تمامي ابعاد وجود انسان را عميقا تحت تاثير قرار مي‌دهد. صاحب‌نظران بر اين عقيده‌اند كه اين دوره‌ي گذار فناوري به طور بالقوه اساسي‌ترين دوره‌ي گذار در تاريخ بشر است، كه جانشين دوره‌هاي كشاورزي و صنعتي مي‌شود. به عبارت ديگر، بشر در اين گذار با تغييرات بنيادي‌تري مواجه خواهد شد. محيط كار و زندگي خانوادگي ما در سال‌هاي اخير به‌طور مستقيم دستخوش تغييرات اساسي شده است. همان‌گونه كه ماهيت تيلوري سازمان‌ها و حتي مفهوم «كار» به طور غيرقابل بازگشتي تغيير كرده است، اين تغييرات نيز پيش‌درآمد تغييرات بنيادي‌تري در آينده خواهند بود.[
جاي هيچ ترديدي وجود ندارد كه سازما‌ها براي بقا در آينده، مي‌باسيت همگام با تحولات دنيا تغيير كنند. اولين گام براي اين مهم، شناخت تحولات دنياست. در اين بخش تلاش مي‌شود ضمن مروري كلي بر روند تغييرات مولفه‌هاي جهاني در طول تاريخ، روند اين تغييرات در عصر حاضر بررسي شود تا بتوان درنهايت تصويري از تغييرات آينده ارايه نمود.

۱-۲- تغييرات اساسي در طول تاريخ بشر
تغييرات اساسي در طول تاريخ بشر كه تحت عنوان “موج ” از آنها ياد مي‌شود را مي‌توان به سه دوره يا موج تقسيم بندي نمود.[۲]
۱-۲-۱- موج اول: عصر كشاورزي
اولين اختراع بشر آتش بوده است كه تقريباً چهار ميليون سال قبل از ميلاد حضرت مسيح شناخته شد. ۲۵۰۰ سال بعد، بشر موفق شد كه “ابزار” را اختراع كند. فاصله‌ي بين دو اختراع نشان از بدوي بودن بشر اوليه دارد. بعدها اختراعات جديدتري به تناوب رشد و تمدن بشر به‌وجود آمد تا اين‌كه زمينه‌ي تغيير اساسي يعني موج اول فراهم شد و جامعه‌ي كشاورزي شكل گرفت. جمعيت جهان در سالهاي قبل از ميلاد حضرت مسيح بسيار كم بود و حتي هزار سال بعد از ميلاد، به ۳۰۰ ميليون نفر رسيد. اولين تغيير در جامعه‌ي انساني، كه به موج اول يا عصر كشاورزي لقب يافته است، قبل از ميلاد حضرت مسيح شروع شده و عمري ۲۹۵۰۰ ساله داشته است. هدف از ايجاد اين موج حل مشكلات معيشتي و غذايي بشر آن زمان بوده است. 

۱-۲-۲- موج دوم: عصر صنعت
اما بعد از ايجاد موج اول و گذشت تقريباً سه هزاره از آن، موج بعدي -كه انقلاب صنعتي بود- آغاز شد. هدف از موج دوم؛ يعني عصر صنعت يا انقلاب صنعتي، توليد مواد و ابزار كار بوده است. در موج اول كه نيروي كار متكي بر بازوان افراد بود، بشر از پس مشكلات بزرگ برنمي‌آمد و نياز جديدي در جامعه به‌وجود آمد كه تغييرات اساسي را مي‌طلبيد عمر موج دوم هم كه دوران موفقي را سپري كرده است به ۵۰۰ سال مي‌رسد و دوران آن از نظر تئوري سپري شده است. با اين وجود متاسفانه بسياري از كشورهاي جهان كه نتوانسته‌اند توسعه موفقي را در طول انقلاب صنعتي بگذرانند هنوز در اين عصر صنعتي بسر مي‌برند و درگير رفع مشكلات خود از طريق توسعه و به‌كارگيري صنعت هستند. در موج دوم، بشر موفقيتهاي شگرفي بدست آورد و اختراعات مهمي در اين عصر در خدمت بشر قرار گرفت و باعث شد تا وضعيت آموزش‌، بهداشت، اقتصاد و فرهنگ جوامع نسبت به جامعه كشاورزي شكل بهتري بگيرد و توسعه كمي و كيفي خوبي داشته باشد. يكي از تاثيرات مهم اين موج افزايش جمعيت جهان همراه با رفاه بيشتر و جلوگيري از مرگ و مير زياد مردم بوده است كه سابقاً در اثر وبا، بيماريهاي فراگير، بلاهاي آسماني و امثال آن جان خود را از دست مي‌دادند. اختراعات درصدسال پاياني موج دوم و بخصوص از سال ۱۹۰۰ ميلادي به بعد باعث تغييرات وسيعي در مشاغل كشاورزي -كه تا آن زمان تقريباً ۹۰% كل مشاغل را شامل مي‌شد- را چنان تغيير داد كه در بعضي از كشورها مانند ايران، اين تعداد مشاغل كشاورزي به ۱۷% و در كشورهاي توسعه يافته به ۴ تا ۷% رسيده است.
در هر صورت اختراعات مهمي مانند ماشين بخار،‌راه آهن، هواپيما، تلفن، برق، راديو، تلويزيون، پلاستيك، ترانزيستور و دهها اختراع ديگر به همراه ايجاد سازمانها و تشكيلات مدني و موسسات آموزشي بستري فراهم نمود تا انسان بتواند به اهداف موج دوم كه تهيه ابزار كارر بود دست پيدا كند و مشكلات موج اول را برطرف نمايد. در موج دوم نيازهاي جديدي ديده شد كه ديگر امكان حل آن با ديدگاه قبلي امكان‌پذير نبود.

۱-۲-۳- موج سوم: عصر اطلاعات
بعد از اختراع رايانه و توسعه مخابرات و ارتباطات، بشر نياز به تغيير جديدي را درك نمود و آن چيزي جز دسترسي به اطلاعات و دانش نبود. هدف از موج سوم، دسترسي به اطلاعات و دانش با استفاده از ابزار فناوري اطلاعات مانند رايانه، شبكه‌هاي متنوع محلي و جهاني و اينترنت به همراه توسعه نرم‌افزارها و سخت‌افزارهاي مورد نياز عصر اطلاعات بوده است. عمر موج سوم كه آنرا عصر دانش و بعضاً جامعه اطلاعاتي نيز مي‌گويند، نزديك به ۵۰ سال است.
همان‌طور كه ملاحظه مي‌شود، نياز به تغييرات از مقطعي به مقطع بعدي و از موجي به موج بعدي با هدف بوده است و طول عمر ماندگاري آن بستگي به سرعت رسيدن به اهداف آن موج داشته است. به عنوان مثال، موج سوم براي آن به‌وجود آمد كه با توسعه صنعت در موج دوم، نياز بود اطلاعات بيشتري از نقطه‌اي به نقطه‌ ديگر منتقل شود و بشر نياز بيشتري به دانش داشت و لذا توليد، توزيع و استفاده از اطلاعات محور اين تغيير قرار گرفت و اينترنت و رايانه براي اين خدمت بكار گرفته شد كه توسعه آنها همچنان به جلو مي‌رود. 
موج سوم با آمدن رايانه مطرح شد وبه‌خصوص، وقتي رايانه‌هاي شخصي توانستند درخدمت مردم قرار گيرند، فضاي توليد و انتشار اطلاعات وتوليد دانش توسعه يافت و شكل جديدي به خود گرفت. به‌كارگيري رايانه و همراهي آن با اينترنت ، تغييرات مهمي درجهان به‌وجودآورد.
كامپيوتردرسال ۱۹۴۸ ميلادي‌ اختراع و اينترنت در سال ۱۹۶۸ مطرح شد. در سال ۱۹۷۴ پروتكل (TCP) معرفي شد و در سال ۱۹۸۴ هزار پايگاه در روي آن ايجاد گرديد. در سال ۱۹۸۹ نر‌م‌افزار وب به‌وجود آمد و چهار سال بعد، نرم‌افزار (Mosaic) پا به عرصه‌ي تحولات نوين گذاشت. در سال ۱۹۹۵، بحث تجارت الكترونيكي مطرح شد و بعد از آن شاهد سرعت رشد فوق‌العاده اين صنعت هستيم. رشد اينترنت بيشتر از تخيل بشر بوده است. زيرا به عنوان مثال در حالي كه در سال ۱۹۷۷ فقط ۱۱۱ پايگاه در اينترنت وجود داشت در سال ۱۹۸۷ اين تعداد به ۱۰ هزار پايگاه رسيد. اين افزايش بصورت نمايي ادامه پيدا كرد به‌طوريكه در سپتامبر سال ۲۰۰۲ ميلادي اين تعداد به بيش از ۲۰۰ ميليون پايگاه رسيده است.

۱-۳- تحولات عصر حاضر
پس از بررسي اجمالي امواج سه‌گانه‌اي كه زندگي بشر را تحت تاثير قرار داده‌اند، مي‌توان تغييرات مهم عصر حاضر را مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار داد. اين تغييرات در شكل ۱-۱ به‌صورت فشرده مشخص شده‌اند. همان‌طور كه ملاحظه مي‌شود، پيشرفت علم و تكنولوژي، كماكان به عنوان تحولي مهم و تاثير گذار در عصر ما مطرح بوده است. فناوري اطلاعات، نوع خاصي از تكنولوژي است كه به‌تنهايي منجر به ايجاد موج سوم و تغييرات بسيار گسترده در زندگي بشر شده است. تغييراتي كه منجر به افزايش سرعت گردش اطلاعات و نيز افزايش رقابت در بين بنگاه‌هاي اقتصادي شده است. محصول اين تغييرات، پديده‌ي جهاني‌شدن است كه در شكل ملاحظه مي‌شود.

۱-۳-۱- پيشرفت علم و تكنولوژي
پيتر دراكر مي‌گويد: «دانش پيشرفته‌ي امروز، بي‌دانشي فرداست.» در حال حاضر اطلاعات موجود در دنيا هر هشت يا نُه ماه يك‌بار دو برابر مي‌شود و پيش‌بيني مي‌شود اين زمان در آينده‌اي نزديك تا پانزده دقيقه كاهش پيدا كند. چنين سرعتي در افزايش حجم اطلاعات، ضرورت توجه ويژه بر آموزش و توليد علم را يادآوري مي‌كند. درحال حاضر، هرروزه علوم جديدي درحال متولدشدن و رشدكردن هستند. علوم جديد خيلي به‌سرعت جايگاه خود را در ميان اعضاي جامعه‌ي بشري باز مي‌كنند و زندگي روزمره‌ي انسان‌ها را تحت تاثير قرار مي‌دهند. علم، امروزه در مرزهاي مراكز دانشگاهي و پژوهشي باقي‌نمي‌ماند.

۱-۳-۲- به‌كارگيري وسيع فناوري اطلاعات
رشد نمايي محاسبات طي سالهاي ۱۹۰۰-۱۹۹۸، مخصوصا رشد شتابان در دو دهه آخر قرن بيستم نشان مي‌دهد كه چگونه قدرت پردازش كامپيوتر رشد كرده است. مهمتر اين‌كه اين رشد تا سال ۲۰۲۰ -كه تا آن زمان “قانون مور”در مورد رشد مدار مجتمع اعتبار دارد- ادامه خواهد داشت در اين زمان فناوري تراشه مبتني برسيليكون به محدوديتهاي عملياتي خود خواهدرسيد. اين بدان دليل است كه ما در آستانه ابداع فناوري‌هاي قدرتمندي هستيم كه به اين فرآيند شتاب بيشتري خواهد بخشيد. اينترنت مثال بازري از تاثير اين فناوري‌هاست. اينترنت تارعنكبوتي از ميليون‌ها كامپيوتر است كه توسط ماهواره‌هاي مخابراتي، شبكه هاي زميني تار نوري و وسايل بي‌سيم به هم متصل شده‌اند. در اوايل دهه‌ي ۱۹۹۰، تعداد كاربران شبكه در ايالات متحده، ژاپن، استراليا، نيوزلند و برخي كشورهاي اروپايي، هر سال بيش از هزار درصد رشد داشته است.[۱] درحال حاضر تعداد كاربران اينترنت به  حدود دوميليارد نفر رسيده است و تا سال ۲۰۲۰ بيش از ۸۰% افراد روي كره زمين، به اينترنت دسترسي خواهند داشت.[۲]
ضريب نفوذ اينترنت در كره جنوبي كه نزديك به ۴۲ درصد (۲۷ميليون نفر) و در كشور ما ۵/۲ درصد (۷/۱ ميليون نفر) است. ملاحظه مي‌شود كه حداقل فاصله‌ي ديجيتالي ما با آنها حدود ۳۰برابر است. در چنين شرايطي، قطعاً مشخص مي‌شود كه براي رسيدن به جامعه‌ي مجازي ايده‌ال هنوز راه طولاني در پيش داريم. تغييرات اساسي، بدون توجه به تاخير بخشي از جهان به‌وجود خواهد آمد. مشكلاتِ رسيدن به تغييرات اساسي عموماً انساني هستند و اگر بدون توجه به ظرفيت تغيير در انسان اين فناوريها به جلو برود، ممكن است خسارات ناشناخته‌اي داشته باشد و بشريت را تهديد كند. لذا بايد با دقت و با آگاهي از فضاي موجود گام به جلو گذاشت.
پيش‌بيني مي‌شود كه تا ۲۰ سال آينده بشر در “عصر مجازي” يا در چهارمين مقطع اساسي تحول تاريخ خود -كه موج چهارم نيز ناميده مي‌شود- قرار بگيرد.

۱-۳-۳- رقابت فزاينده در بازار كسب‌وكار
رقابت در اقتصاد امروز موجب كاهش سود بنگاه‌هاي توليدي شده و اين موسسات را براي برگشت سرمايه‌ي اوليه‌شان دچار مشكل كرده است. نجات سرمايه‌ي اين بنگاه‌ها از خطر نابودي، مستلـزم اين است كه بـــــازار فروش فرآورده‌هاي‌شان از رشد كافي برخوردار باشد تا از طريق بهره‌گيري از حداكثر ظرفيت توليد، فرآورده‌هاي بيشتري روانه‌ي بازار نمايند و آن را به پول تبديل كنند. در چنين بازاري اگرچه سود حاصل از قيمت فروش هر واحد توليد نسبتاً ناچيز است اما با فروش بيشتر، سود حاصل مي تواند قابل توجه باشد. در اين بازارها نه فقط رقابت بر سر قيمت اهميت بيشتـري پيدا كرده بلكـه گونه‌هاي تـازه‌تري از رقابت پديد آمده است.

۱-۳-۴- جهاني‌شدن
جهاني شدن، صرف نظر از خوبي و بدي آن در دهه ۱۹۹۰ به يك واژه اقتصادي رايج تبديل شد. البته فرآيند جهاني‌شدن، مخالفان زيادي هم دارد كه اغلب معتقدند تداوم اين روند مي‌تواند موجب تشديد شكاف طبقاتي در ميان مردم كشورها شود. به‌هرصورت پديده‌اي به‌نام جهاني‌شدن، امروزه در سطح وسيعي در دنيا –و نيز در كشور خودمان- مطرح است كه توسعه‌ي تجارت آزاد در عرصه‌ي بين‌المللي را هدف گرفته است.

سازمان‌هاي امروز و تحولات جهاني


۲-۱- مقدمه
براي درك تاثير تحولات جهاني بر آينده سازمان‌ها بايد ديد كه اين تحولات تا به امروز چه تاثيري بر سازمان‌ها داشته است. در اين بخش تلاش شده است تا با پاسخ به اين سوال، زمينه‌اي را فراهم آورد تا بتوان تاثيرات مختلفي را كه تحولات سريع جهاني برروي سازوكار سازمان‌ها داشته است، بررسي و تجزيه و تحليل نمود.

۲-۲- پيشرفت تكنولوژي و رضايت شغلي
همان‌طور كه پيشتر عنوان شد، با اختراع ماشين، موج دوم يا صنعتي‌شدن آغاز گرديد. با فراگيرتر شدن اين موج، ماشين‌ها مدام پيچيده‌تر و موثرتر مي‌شدند؛ ماشين‌ها فعاليت‌هاي مشكلي را انجام مي‌دادند كه تا پيش از آن مي‌بايست به‌صورت دستي انجام مي‌شد. به‌اين ترتيب فعاليت نيروي انساني واحدهاي توليدي ساده و تكراري گرديد. مجموعه‌ي اين تغييرات به‌مرور موجبات كاهش رضايت شغلي كاركنان را فراهم آورد. كاهش بهره‌وري نيروي انساني محصول اين تحول بود. 
رويكرد ديگر، غني شدن شغل است. در اين رويكرد، همزمان با كاهش فعاليت‌هاي دشوار فيزيكي افراد، تلاش مي‌شود تا مسووليت‌هاي آنها افزايش يابد و فعاليت‌هاي ذهني آنها بيشتر شود و درنتيجه ميزان رضايت شغلي افزايش مي‌يابد.
۲-۳- فناوري اطلاعات و فرآيند تصميم‌گيري
سهولت در گردش و تبادل اطلاعات از مهمترين مزاياي استفاده از فناوري اطلاعات است. اين مزيت سبب مي‌شود درصورتي‌كه مساله يا مشكلي در سطحي از سازمان پديدار شود، بتوان آن را به‌سرعت در معرض بحث و بررسي قرار داد. علاوه بر اين،  امكان مشاركت بيشتري را در تصميم‌گيري فراهم مي‌كند. به‌اين‌ترتيب، استفاده از فناوري ارتباطات باعث بهبود فرآيند تصميم‌‌گيري مي‌شود.[۳] از سوي ديگر استفاده از فناوري ارتباطات از طريق تسهيل دسترسي به اطلاعات و نيز از طريق كاهش هزينه‌هاي آموزش، فرآيند آموزش را در سازما‌ن‌ها بهبود مي‌بخشد. بديهي است كه بهبود فرآيند آموزش در سازمان‌ها نيز به نوبه‌ي خود، فرآيند تصميم‌گيري را تحت تاثير مثبت قرار مي‌دهد. شكل ۲-۱ اين چرخه را نشان مي‌دهد.

عتیقه زیرخاکی گنج