• بازدید : 47 views
  • بدون نظر

حاكمان و خانواده در قرآن

خانواده، كوچك ترین واحد اجتماعی است، لكن چون جامعه بشری از اعضای خانواده ها تشكیل می شود، تاثیر عمیق خانواده بر جامعه غیرقابل انكار است

از این منظر نگاه قرآن كریم به خانواده به دو بخش قابل تقسیم است

الف) خانواده به عنوان واحد مستقل اجتماعی

ب) خانواده به عنوان واحد موثر در زیرساخت واحدهای بزرگ تر اجتماعی

در این نوشته به نقش دوم خانواده و تاثیر و تاثر افراد آن بر واحدهای بزرگ تری كه مدیریت آنها را به عهده دارند، پرداخته شده است. در عین حال به بخش اول نیز اشاره شده است


بخش اول: ویژگی های خانواده رهبران و حاكمان

در كنار ویژگی های عمومی خانواده ها، هر صنف و گروه اجتماعی ویژگی های خاص خود را دارد. از نگاه قرآن كریم، خانواده حاكمان، مدیران و گروه های بالاست (اجتماعی، معنوی و …) ویژگی های خاص و گاه برتری نسبت به دیگران دارند. برخی از این خصوصیات چنین است

۱آگاهی بیشتر

در سوره احزاب آیه ۳۴ بعد از آنكه خداوند دستوراتی به خانواده پیامبر به عنوان پیامبر و رهبر جامعه اسلامی می دهد، می فرماید:«و اذكرن مایتلی فی بیوتكن من آیات الله و الحكمه ؛ و آنچه از آیات خدا و حكمت در خانه های شما تلاوت می شود را به یاد آورید.» 


  • بازدید : 33 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

خانواده، كوچك ترین واحد اجتماعی است، لكن چون جامعه بشری از اعضای خانواده ها تشكیل می شود، تاثیر عمیق خانواده بر جامعه غیرقابل انكار است. 
از این منظر نگاه قرآن كریم به خانواده به دو بخش قابل تقسیم است: 
الف) خانواده به عنوان واحد مستقل اجتماعی. 
ب) خانواده به عنوان واحد موثر در زیرساخت واحدهای بزرگ تر اجتماعی. 
در این نوشته به نقش دوم خانواده و تاثیر و تاثر افراد آن بر واحدهای بزرگ تری كه مدیریت آنها را به عهده دارند، پرداخته شده است. در عین حال به بخش اول نیز اشاره شده است. 
در كنار ویژگی های عمومی خانواده ها، هر صنف و گروه اجتماعی ویژگی های خاص خود را دارد. از نگاه قرآن كریم، خانواده حاكمان، مدیران و گروه های بالاست (اجتماعی، معنوی و …) ویژگی های خاص و گاه برتری نسبت به دیگران دارند. برخی از این خصوصیات چنین است. 
۱- آگاهی بیشتر 
در سوره احزاب آیه ۳۴ بعد از آنكه خداوند دستوراتی به خانواده پیامبر به عنوان پیامبر و رهبر جامعه اسلامی می دهد، می فرماید:«و اذكرن مایتلی فی بیوتكن من آیات الله و الحكمه ؛ و آنچه از آیات خدا و حكمت در خانه های شما تلاوت می شود را به یاد آورید.» 
۲- موقعیت برتر 
علاوه بر آگاهی بیشتر، انتساب به حاكمان، رهبران موقعیتی برتر، برای زنان پدید می آورد. به این آیه توجه كنیم: 
«یا نساء النبی لستن كاحد من النساء ان اتقیتن فلا تخضعن بالقول…(احزاب /۳۲) ؛ ای زنان پیامبر! (شما) همچون یكی از زنان (معمولی) نیستید؛ اگر خود نگهداری (و پارسایی) كنید، پس به نرمی (و ناز) سخن مگویید… 
خداوند متعال در آیات سوره احزاب، هفت دستور ویژه به همسران پیامبر داده است؛ مانند: عفت، شایسته سخن گفتن، در خانه ماندن، نماز، زكات، اطاعت خدا و اطاعت رسول (ص) لكن این احكام برای همه است و حكمت تكیه آیات بر زنان رسول (ص) به عنوان تاكید است، درست مثل اینكه به شخص دانشمند بگوییم تو كه دانشمندی، دروغ نگو(۱). در تفسیر نمونه درباره این آیات آمده است. 
«اگرچه مخاطب در این سخنان همسران پیامبرند، ولی محتوای آیات و نتیجه آن همگان را شامل می شود. مخصوصاً كسانی كه در مقام رهبری خلق و پیشوایی و تاسی مردم قرار گرفته اند. آنها همیشه بر سر دو راهی قرار دارند؛ یا استفاده از موقعیت های ظاهری خویش برای رسیدن به زندگی مرفه مادی و یا تن دادن به محرومیت ها برای نیل به رضای خدا و هدایت خلق.» (۲) 
۳- الگو بودن 
همان گونه كه حاكمان و رهبران و به طور كلی افراد دارای موقعیت برتر همواره مورد توجه افراد پایین دست بوده و الگوی آنان قرار می گیرند، خانواده آنان نیز همین كاركرد را دارند و خواسته و ناخواسته رفتارشان مورد تقلید و آرزوی دیگر خانواده ها قرار می گیرد. از این رو گروه هایی كه همواره در طبقات فوقانی هرم های اجتماعی، علمی، سیاسی و معنوی قرار دارند، اگر صالح باشند، موجب صلاح طبقات پایین تر خواهند شد و در صورت فساد آنان، به سبب نظام الگوگیری از پایین به بالا، فساد تدریجی طبقات پایین نیز آغاز خواهد شد. همین كاركرد است كه زورمداران جهان را همواره به فاسد كردن زمامداران و قشرهای موثر جوامع واداشته است. 
در تفسیر نمونه ذیل آیه ۳۰ سوره احزاب به این واقعیت كه خانواده مدیران و رهبران الگوی عملی و نماد راه طی شده و موفقیت آمیز برای دیگران هستند، توجه شده است. 
«همیشه مقامات حساس و افتخارآمیز، وظایف سنگینی نیز همراه دارد. چگونه زنان پیامبر می توانند ام المومنین باشند ولی فكر و قلبشان در گرو زرق و برق دنیا باشد؟ … نه تنها پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به مقتضای آیات پیشین «اسوه» مردم است، كه خانواده او نیز باید اسوه خانواده ها و زنانش مقتدای زنان با ایمان تا دامنه قیامت گردند.»(۳) 
آری در حقیقت ملاك اصلی در این آیات شخصیت و موقعیت اجتماعی است، لذا علاوه بر همسران پیامبر، تمام افراد صاحب موقعیت اجتماعی را هم شامل می شود و شاید بتواند گفت این افراد در كنار بعد شخصی، دارای بعد اجتماعی هستند و از این لحاظ در روند رویكردها، رفتارها و گزینش های عمومی در جامعه اثر گذارند و به همین دلیل باید به آثار اجتماعی كردارشان توجه شود. 
۴- طمع دیگران 
آگاهی بیشتر، موقعیت برتر و الگو بودن، عوامل مهمی برای جلب طمع فرصت طلبان و موقعیت جویان است و در طول تاریخ، خانواده حاكمان، رهبران و زعمای سیاسی و مذهبی از این جهت در معرض آسیب بوده اند. به عبارت دیگر این امتیاز بزرگ همواره بزرگ ترین آسیب رسان به رهبران و اهداف آنان بوده است. از این رو خانواده حاكمان باید این خطر را احساس كنند و به عنوان عنصر خط دهنده در رفتارهای خود آن را فراموش نكنند. چنین خطر مهمی است كه موجب می شود خداوند از پیامبر بخواهد به همسرانش بگوید: 
«ای زنان پیامبر! شما مانند هیچ یك از زنان نیستید، اگر تقوا پیشه كنید، پس به گونه ای هوس انگیز سخن نگویید كه بیمار دلان در شما طمع كنند و سخن شایسته بگویید و در خانه هایتان بمانید و همچون دوران جاهلیت نخستین (میان مردم) ظاهر نشوید و نماز را بر پا دارید و زكات را بپردازید و خدا و رسولش را اطاعت كنید…»(۴) 
باید توجه كرد كه خداوند در آغاز این آیات می فرماید: «شما اگر تقوا پیشه كنید، مانند زنان دیگر نیستند»، آنگاه تكالیفی كه بین همه زنان مشترك است رامی آورد. دلیل چنین كاری چه می تواند باشد؟ به نظر علامه طباطبایی خداوند تكلیف آنها را مورد تأكید قرار می دهد و گویا می فرماید: شما مثل دیگران نیستید، پس واجب است در این گونه تكالیف بیشتر از دیگران، مواظبت كنید. مضاعف شدن پاداش خیر و شر هم گویای همین است، این چون مضاعف شدن پاداش جدای از موكد بودن تكلیف نیست.(۵) 
۵- مسئولیت فزون تر 
مسئولیت هر كسی در یك نظام عادلانه و معقول براساس میزان كارایی و شایستگی های او تعیین می شود. از این رو خانواده رهبران و حاكمان كه به دلیل الگو بودن كارایی فزون تری در جامعه دارند، مسئولیت بیشتری هم خواهند داشت و تكالیف آنها سنگین تر خواهد شد و چون میزان ثواب و عقاب متناسب با مسئولیت است، ثواب و عقاب آنان هم افزون تر است. «ای زنان پیامبر! هر كس از شما (كار) زشت آشكاری (به جا) آورد، برای او عذاب دوچندان افزوده می شود و آن بر خدا آسان است. و هر كس از شما برای خدا و فرستاده اش با فروتنی فرمانبرداری كند و (كار) شایسته ای انجام دهد. پاداشش را دوبار به او خواهیم داد؛ و روزی ارجمندی برای او آماده كرده ایم.»(۶) لذا علامه طباطبایی ذیل آیه ۲-۳۱ سوره احزاب یادآور می شود كه: «مضاعف شدن جزا از مؤكد بودن تكلیف جدا نیست.»(۷) با این توضیح می توان معنای این آیات را بهتر درك كرد: 
●بخش دوم: حاكمان و خانواده 
همكاری خانواده با حاكمان و مدیران 
اینك كه ویژگیهای خانواده و رهبران بیان شد، می توان چگونگی تعامل آنها را دقیق تر ترسیم كرد. در این جا باید از دو طرف به موضوع نگریست. ابتدا تعامل سازنده با حاكمان و آنگاه مانع سازی آنان برای حاكمان. البته وظایف رهبران در برابر خانواده (به عنوان طرف دیگر تعامل) هم در این قسمت جای می گیرد كه به دلیل اهمیت بحث در بخشی جداگانه به آن خواهیم پرداخت. 
۱- تعامل سازنده 
مواضع خانواده و بستگان در مقابل رهبران، گاه تعامل مثبت و زمانی تعامل منفی است. یكی از مهم ترین نمونه های تعامل سازنده را می توان همكاری كامل حضرت خدیجه(س) با پیامبر اكرم(ص) در سخت ترین شرایط مكه دانست؛ شرایطی كه تصور دشواری آن، غیر ممكن به نظر می رسد. علاوه بر این الگوی جاوید، باید از همسر حضرت علی(علیه السلام) یعنی فاطمه زهرا (علیهاالسلام) یاد كرد.(۸) به عنوان نمونه قرآنی از همسر حضرت ایوب(۹) نیز یاد می كنیم. در آیاتی از سوره احزاب نیز خداوند همسران پیامبر اكرم(ص) را به همراهی با وی تشویق می كند. 
(و من یقنت منكن لله و رسوله و تعمل صالحاً نوتها اجرها مرتین و اعتدنا لها رزقا كریما) (احزاب/۳۱) هر كس از شما خاضعانه از خدا و پیامبرش فرمان برد و كار شایسته كند، اجرش را دوبار به او می دهیم و برای او عطایی ارجمند آماده كرده ایم. 
گرچه مخاطب در این سخنان همسران پیامبرند ولی محتوای آیات و نتیجه آن همگان را شامل می شود خصوصاً كسانی كه در مقام رهبری خلق و پیشوایی و تأسی مردم قرارگرفته اند (نمونه ج۱۷ ص۲۸۲) 
از میان فرزندان هم می توان به حضرت اسماعیل فرزند حضرت ابراهیم (علیهماالسلام) اشاره كرد كه الگوی تعامل مثبت است. (صافات/۱۳۷) 
۲- تعامل منفی (مانع سازی) 
همسران برخی پیامبران چون نوح و لوط، فرزندان تعدادی از آنان مانند فرزند نوح و آدم؛ بستگان برخی پیامبران مانند پیامبر اكرم(ص) از آن جمله اند. درباره نوح می خوانیم: 
«]نوح[ گفت: ای قوم من، به من خبر دهید، اگر از جانب پروردگارم دلیلی روشن داشته باشم، و او از نزد خود رحمتی به من ارزانی داشته باشد كه بر شما ]به سبب اعراضتان[ ناشناخته مانده است، آیا ما می توانیم آن را با این كه از آن كراهت دارید بر شما تحمیل كنیم؟ (احزاب/۲۸)

●بخش سوم: وظایف رهبران در برابر خانواده 
وظایف حاكمان به تناسب كاركرد ویژه خانواده هایشان، بیشتر از اشخاص دیگر خواهد بود. نگاهی به قرآن كریم نشان می دهد كه وظیفه ابتدایی آنان آموزش خانواده است. قدم دوم، حفظ آنان از خطر و سرانجام در صورت مثمر ثمر نبودن آن، جدا كردن راه خود از آنان است. 
۱: آموزش و تبیین حق 
سیره پیامبران (علیهم السلام) مبتنی بر این روش است. به عنوان نمونه به آیاتی اشاره می كنیم: «و ابراهیم و یعقوب پسران خود را به آن (آیین) سفارش كردند؛ ای پسران من! در حقیقت خدا برای شما این دین را برگزیده است؛ پس نمیرید مگر در حالی كه مسلمانید. آیا هنگامی كه مرگ یعقوب فرا رسید (شما) شاهد بودید؟ وقتی كه به پسرانش گفت: «پس از من چه چیز را می پرستید؟» گفتند: معبود تو و معبود نیاكانت؛ ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را می پرستیم و ما تنها تسلیم او هستیم.» (بقره/ ۱۳۳) 
مفسران در ذیل این آیات به مسئولیت پدر در تربیت فرزند و حقوق فرزند بر پدر پرداخته اند(۱۰) اما روشن است كه این اشخاص به عنوان پیامبران الهی و رهبران دینی هم باید مورد توجه باشند. این رهبران خانواده های خود را آموزش می دهند و در حساس ترین لحظات (هنگام مرگ) آموزه های خود را به صورت توصیه و وصیت مورد تأكید قرار می دهند. 
  • بازدید : 32 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

خانواده، كوچك ترین واحد اجتماعی است، لكن چون جامعه بشری از اعضای خانواده ها تشكیل می شود، تاثیر عمیق خانواده بر جامعه غیرقابل انكار است. 
از این منظر نگاه قرآن كریم به خانواده به دو بخش قابل تقسیم است: 
الف) خانواده به عنوان واحد مستقل اجتماعی. 
ب) خانواده به عنوان واحد موثر در زیرساخت واحدهای بزرگ تر اجتماعی. 
در این نوشته به نقش دوم خانواده و تاثیر و تاثر افراد آن بر واحدهای بزرگ تری كه مدیریت آنها را به عهده دارند، پرداخته شده است. در عین حال به بخش اول نیز اشاره شده است. 
بخش اول: ویژگی های خانواده رهبران و حاكمان 
در كنار ویژگی های عمومی خانواده ها، هر صنف و گروه اجتماعی ویژگی های خاص خود را دارد. از نگاه قرآن كریم، خانواده حاكمان، مدیران و گروه های بالاست (اجتماعی، معنوی و …) ویژگی های خاص و گاه برتری نسبت به دیگران دارند. برخی از این خصوصیات چنین است. 
۱- آگاهی بیشتر 
در سوره احزاب آیه ۳۴ بعد از آنكه خداوند دستوراتی به خانواده پیامبر به عنوان پیامبر و رهبر جامعه اسلامی می دهد، می فرماید:«و اذكرن مایتلی فی بیوتكن من آیات الله و الحكمه ؛ و آنچه از آیات خدا و حكمت در خانه های شما تلاوت می شود را به یاد آورید.» 
۲- موقعیت برتر 
علاوه بر آگاهی بیشتر، انتساب به حاكمان، رهبران موقعیتی برتر، برای زنان پدید می آورد. به این آیه توجه كنیم: 
«یا نساء النبی لستن كاحد من النساء ان اتقیتن فلا تخضعن بالقول…(احزاب /۳۲) ؛ ای زنان پیامبر! (شما) همچون یكی از زنان (معمولی) نیستید؛ اگر خود نگهداری (و پارسایی) كنید، پس به نرمی (و ناز) سخن مگویید… 
خداوند متعال در آیات سوره احزاب، هفت دستور ویژه به همسران پیامبر داده است؛ مانند: عفت، شایسته سخن گفتن، در خانه ماندن، نماز، زكات، اطاعت خدا و اطاعت رسول (ص) لكن این احكام برای همه است و حكمت تكیه آیات بر زنان رسول (ص) به عنوان تاكید است، درست مثل اینكه به شخص دانشمند بگوییم تو كه دانشمندی، دروغ نگو(۱). در تفسیر نمونه درباره این آیات آمده است. 
«اگرچه مخاطب در این سخنان همسران پیامبرند، ولی محتوای آیات و نتیجه آن همگان را شامل می شود. مخصوصاً كسانی كه در مقام رهبری خلق و پیشوایی و تاسی مردم قرار گرفته اند. آنها همیشه بر سر دو راهی قرار دارند؛ یا استفاده از موقعیت های ظاهری خویش برای رسیدن به زندگی مرفه مادی و یا تن دادن به محرومیت ها برای نیل به رضای خدا و هدایت خلق.» (۲) 
۳- الگو بودن 
همان گونه كه حاكمان و رهبران و به طور كلی افراد دارای موقعیت برتر همواره مورد توجه افراد پایین دست بوده و الگوی آنان قرار می گیرند، خانواده آنان نیز همین كاركرد را دارند و خواسته و ناخواسته رفتارشان مورد تقلید و آرزوی دیگر خانواده ها قرار می گیرد. از این رو گروه هایی كه همواره در طبقات فوقانی هرم های اجتماعی، علمی، سیاسی و معنوی قرار دارند، اگر صالح باشند، موجب صلاح طبقات پایین تر خواهند شد و در صورت فساد آنان، به سبب نظام الگوگیری از پایین به بالا، فساد تدریجی طبقات پایین نیز آغاز خواهد شد. همین كاركرد است كه زورمداران جهان را همواره به فاسد كردن زمامداران و قشرهای موثر جوامع واداشته است. 
در تفسیر نمونه ذیل آیه ۳۰ سوره احزاب به این واقعیت كه خانواده مدیران و رهبران الگوی عملی و نماد راه طی شده و موفقیت آمیز برای دیگران هستند، توجه شده است. 
«همیشه مقامات حساس و افتخارآمیز، وظایف سنگینی نیز همراه دارد. چگونه زنان پیامبر می توانند ام المومنین باشند ولی فكر و قلبشان در گرو زرق و برق دنیا باشد؟ … نه تنها پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به مقتضای آیات پیشین «اسوه» مردم است، كه خانواده او نیز باید اسوه خانواده ها و زنانش مقتدای زنان با ایمان تا دامنه قیامت گردند.»(۳) 
آری در حقیقت ملاك اصلی در این آیات شخصیت و موقعیت اجتماعی است، لذا علاوه بر همسران پیامبر، تمام افراد صاحب موقعیت اجتماعی را هم شامل می شود و شاید بتواند گفت این افراد در كنار بعد شخصی، دارای بعد اجتماعی هستند و از این لحاظ در روند رویكردها، رفتارها و گزینش های عمومی در جامعه اثر گذارند و به همین دلیل باید به آثار اجتماعی كردارشان توجه شود. 
۴- طمع دیگران 
آگاهی بیشتر، موقعیت برتر و الگو بودن، عوامل مهمی برای جلب طمع فرصت طلبان و موقعیت جویان است و در طول تاریخ، خانواده حاكمان، رهبران و زعمای سیاسی و مذهبی از این جهت در معرض آسیب بوده اند. به عبارت دیگر این امتیاز بزرگ همواره بزرگ ترین آسیب رسان به رهبران و اهداف آنان بوده است. از این رو خانواده حاكمان باید این خطر را احساس كنند و به عنوان عنصر خط دهنده در رفتارهای خود آن را فراموش نكنند. چنین خطر مهمی است كه موجب می شود خداوند از پیامبر بخواهد به همسرانش بگوید: 
«ای زنان پیامبر! شما مانند هیچ یك از زنان نیستید، اگر تقوا پیشه كنید، پس به گونه ای هوس انگیز سخن نگویید كه بیمار دلان در شما طمع كنند و سخن شایسته بگویید و در خانه هایتان بمانید و همچون دوران جاهلیت نخستین (میان مردم) ظاهر نشوید و نماز را بر پا دارید و زكات را بپردازید و خدا و رسولش را اطاعت كنید…»(۴) 
باید توجه كرد كه خداوند در آغاز این آیات می فرماید: «شما اگر تقوا پیشه كنید، مانند زنان دیگر نیستند»، آنگاه تكالیفی كه بین همه زنان مشترك است رامی آورد. دلیل چنین كاری چه می تواند باشد؟ به نظر علامه طباطبایی خداوند تكلیف آنها را مورد تأكید قرار می دهد و گویا می فرماید: شما مثل دیگران نیستید، پس واجب است در این گونه تكالیف بیشتر از دیگران، مواظبت كنید. مضاعف شدن پاداش خیر و شر هم گویای همین است، این چون مضاعف شدن پاداش جدای از موكد بودن تكلیف نیست.(۵) 
۵- مسئولیت فزون تر 
مسئولیت هر كسی در یك نظام عادلانه و معقول براساس میزان كارایی و شایستگی های او تعیین می شود. از این رو خانواده رهبران و حاكمان كه به دلیل الگو بودن كارایی فزون تری در جامعه دارند، مسئولیت بیشتری هم خواهند داشت و تكالیف آنها سنگین تر خواهد شد و چون میزان ثواب و عقاب متناسب با مسئولیت است، ثواب و عقاب آنان هم افزون تر است. «ای زنان پیامبر! هر كس از شما (كار) زشت آشكاری (به جا) آورد، برای او عذاب دوچندان افزوده می شود و آن بر خدا آسان است. و هر كس از شما برای خدا و فرستاده اش با فروتنی فرمانبرداری كند و (كار) شایسته ای انجام دهد. پاداشش را دوبار به او خواهیم داد؛ و روزی ارجمندی برای او آماده كرده ایم.»(۶) لذا علامه طباطبایی ذیل آیه ۲-۳۱ سوره احزاب یادآور می شود كه: «مضاعف شدن جزا از مؤكد بودن تكلیف جدا نیست.»(۷) با این توضیح می توان معنای این آیات را بهتر درك كرد: 
●بخش دوم: حاكمان و خانواده 
همكاری خانواده با حاكمان و مدیران 
اینك كه ویژگیهای خانواده و رهبران بیان شد، می توان چگونگی تعامل آنها را دقیق تر ترسیم كرد. در این جا باید از دو طرف به موضوع نگریست. ابتدا تعامل سازنده با حاكمان و آنگاه مانع سازی آنان برای حاكمان. البته وظایف رهبران در برابر خانواده (به عنوان طرف دیگر تعامل) هم در این قسمت جای می گیرد كه به دلیل اهمیت بحث در بخشی جداگانه به آن خواهیم پرداخت. 
۱- تعامل سازنده 
مواضع خانواده و بستگان در مقابل رهبران، گاه تعامل مثبت و زمانی تعامل منفی است. یكی از مهم ترین نمونه های تعامل سازنده را می توان همكاری كامل حضرت خدیجه(س) با پیامبر اكرم(ص) در سخت ترین شرایط مكه دانست؛ شرایطی كه تصور دشواری آن، غیر ممكن به نظر می رسد. علاوه بر این الگوی جاوید، باید از همسر حضرت علی(علیه السلام) یعنی فاطمه زهرا (علیهاالسلام) یاد كرد.(۸) به عنوان نمونه قرآنی از همسر حضرت ایوب(۹) نیز یاد می كنیم. در آیاتی از سوره احزاب نیز خداوند همسران پیامبر اكرم(ص) را به همراهی با وی تشویق می كند. 
(و من یقنت منكن لله و رسوله و تعمل صالحاً نوتها اجرها مرتین و اعتدنا لها رزقا كریما) (احزاب/۳۱) هر كس از شما خاضعانه از خدا و پیامبرش فرمان برد و كار شایسته كند، اجرش را دوبار به او می دهیم و برای او عطایی ارجمند آماده كرده ایم. 
گرچه مخاطب در این سخنان همسران پیامبرند ولی محتوای آیات و نتیجه آن همگان را شامل می شود خصوصاً كسانی كه در مقام رهبری خلق و پیشوایی و تأسی مردم قرارگرفته اند (نمونه ج۱۷ ص۲۸۲) 
از میان فرزندان هم می توان به حضرت اسماعیل فرزند حضرت ابراهیم (علیهماالسلام) اشاره كرد كه الگوی تعامل مثبت است. (صافات/۱۳۷) 
۲- تعامل منفی (مانع سازی) 
همسران برخی پیامبران چون نوح و لوط، فرزندان تعدادی از آنان مانند فرزند نوح و آدم؛ بستگان برخی پیامبران مانند پیامبر اكرم(ص) از آن جمله اند. درباره نوح می خوانیم: 
«]نوح[ گفت: ای قوم من، به من خبر دهید، اگر از جانب پروردگارم دلیلی روشن داشته باشم، و او از نزد خود رحمتی به من ارزانی داشته باشد كه بر شما ]به سبب اعراضتان[ ناشناخته مانده است، آیا ما می توانیم آن را با این كه از آن كراهت دارید بر شما تحمیل كنیم؟ (احزاب/۲۸)

●بخش سوم: وظایف رهبران در برابر خانواده 
وظایف حاكمان به تناسب كاركرد ویژه خانواده هایشان، بیشتر از اشخاص دیگر خواهد بود. نگاهی به قرآن كریم نشان می دهد كه وظیفه ابتدایی آنان آموزش خانواده است. قدم دوم، حفظ آنان از خطر و سرانجام در صورت مثمر ثمر نبودن آن، جدا كردن راه خود از آنان است. 
۱: آموزش و تبیین حق 
سیره پیامبران (علیهم السلام) مبتنی بر این روش است. به عنوان نمونه به آیاتی اشاره می كنیم: «و ابراهیم و یعقوب پسران خود را به آن (آیین) سفارش كردند؛ ای پسران من! در حقیقت خدا برای شما این دین را برگزیده است؛ پس نمیرید مگر در حالی كه مسلمانید. آیا هنگامی كه مرگ یعقوب فرا رسید (شما) شاهد بودید؟ وقتی كه به پسرانش گفت: «پس از من چه چیز را می پرستید؟» گفتند: معبود تو و معبود نیاكانت؛ ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را می پرستیم و ما تنها تسلیم او هستیم.» (بقره/ ۱۳۳) 
مفسران در ذیل این آیات به مسئولیت پدر در تربیت فرزند و حقوق فرزند بر پدر پرداخته اند(۱۰) اما روشن است كه این اشخاص به عنوان پیامبران الهی و رهبران دینی هم باید مورد توجه باشند. این رهبران خانواده های خود را آموزش می دهند و در حساس ترین لحظات (هنگام مرگ) آموزه های خود را به صورت توصیه و وصیت مورد تأكید قرار می دهند. 
براساس آیه ۳۸ سوره احزاب نیز پیامبر(ص) هنگام مواجهه با مانع سازی همسران، ابتدا به تبیین راه حق و باطل می پردازد و به این ترتیب به آنها توضیح می دهد كه: «توسعه زندگی و بهره گیری از زندگی و زینتها با همسری پیامبر و زندگی در كنار او قابل جمع نیست. همین طور هر یك از دوطرف (دنیا-آخرت) را مقید به طرف دیگر می كند و منظور از «اراده حیات دنیا و زینت هایش» اصل قرار دادن آن است؛ چه آخرت را هم اراده كنند یا نه و مراد از «اراده حیات آخرت» هم اصل قرار دادن آن «در تعلق قلب به آن» است، چه توسعه دنیوی ایجاد شود یا نه».(۱۱) 
۲: حفظ خانواده از خطر 
رهبران و حاكمان علاوه بر آموزش خانواده و تبیین حق و باطل و مواضع خطر، باید در عمل هم برای حفظ خانواده از خطر بكوشند. این كار می تواند با ایجاد حریم یا امر و نهی تحقق یابد. اینكه به توضیح دو راهكار مذكور می پردازیم. 
اول: ایجاد حریم اولین توصیه، ایجاد حریم بین اعضای خانواده و دیگران است؛ به گونه ای كه لزوم حفظ حرمت و كرامت اعضای خانواده، موجب قطع طمع شود و امكان آسیب رسانی به دیدگاهها، گرایش ها، رفتارها و اظهارنظرهای آنان از بین برود. نمونه هایی از آموزه های قرآنی چنین است: 
.۱ دستور حجاب به زنان پیامبر(ص) 
(احزاب/۵۹) ؛ با این كه حجاب حكم عمومی است. 
.۲ دستور به سخن نگفتن با صدای نازك. (احزاب/۳۲) 
.۳ ماندن در خانه و تبرج نكردن. (احزاب/۳۳) 
.۴ سخن گفتن با رعایت حریم، با زنان پیامبر(ص) 
«ای كسانی كه ایمان آورده اید، به خانه های پیامبر داخل نشوید… و چون از آنها (زنان پیامبر) چیزی خواستید، از پشت حجاب بخواهید. این برای قلب شما و قلب آنها پاكیزه تر است.» (احزاب/ ۵۳) 
نكته مهم در این است كه آیات می پذیرند كه مردم ناچار از ارتباط با خانواده رهبران و مدیران هستند كه این هم به كاركردهای ویژه آن خانواده ها در جامعه، برمی گردد. بنابراین با پذیرش اصل این نیاز و ضرورت، قرآن كریم راهكارهایی ارائه می دهد كه این ارتباط، سالم و نظام مند باشد و راه سوء استفاده ها بسته شود. 
این رویكرد به معنای محدود كردن زنان و خانواده نیست، بلكه هدف از ایجاد مصونیت برای خانواده و پیشگیری از طمع ورزیهایی است كه می تواند اهداف رهبران را مخدوش سازد. از سوی دیگر حاكمان هم برای پیشبرد اهداف خود، گاه ناچارند از خانواده استفاده كنند؛ بخصوص در حوزه هایی كه خود حضور ندارند یا توان ایجاد ارتباط و تعامل موجود نیست. نمونه ای از این ارتباط را می توان در اوایل نوبت پیامبر(ص) (انجام برخی امور توسط حضرت خدیجه(س)، زمان امام علی(ع) (فعالیتهای حضرت فاطمه(س)، زمان امام حسین(ع) (تلاشهای حضرت زینب(س)) و دوره امام عسكری (ع) و امام زمان(ع) (زحمات حضرت نرجس خاتون و حكیمه خاتون) هم دید. 
دوم: امر و نهی خانواده علاوه بر ور نگاه داشتن خانواده از خطر، عنصر امر و نهی به طور خاص جایگاه مهمی در آسیب زدایی درونی از خانواده و رهبران و مدیران دارد؛ همین طور كه این عنصر، در تمام طبقات اجتماعی چنین كاركردی دارد: 
(یا ایها الذین ءآمنوا قو انفسكم و اهلیكم نارا وقودها الناس و الحجاره…»(تحریم/۶) ای كسانی كه ایمان آورده اید، خودتان و خانواده تان را از آتشی هیزم آن مردم و سنگهاست، حفظ كنید.» 
  • بازدید : 62 views
  • بدون نظر
دانلود رایگان تحقیق مردم سالاري ديني از منظر امام علي (ع)-خرید اینترنتی تحقیق مردم سالاري ديني از منظر امام علي (ع)-دانلود رایگان مقاله مردم سالاري ديني از منظر امام علي (ع)-تحقیق مردم سالاري ديني از منظر امام علي (ع)-دانلود رایگان فایل مردم سالاري ديني از منظر امام علي (ع)

این فایل در ۱۹صفحه قابل ویرایش تهیه شده وبه موارد زیر می پردازد:

در اين‌ نوشتار، ابتدا هر يك‌ از اين‌ اصول‌ مشترك‌ از ديدگاه‌ انديشمندان‌ غربي‌ و پيرو دمكراسي‌ مورد بررسي‌ قرار گرفته‌ و سپس‌ با رجوع‌ به‌ نهج‌ البلاغه، و از ميان‌ خطبه‌ها، نامه‌ها و حكمت‌هاي‌ امام‌ علي، نظر ايشان‌ به‌ بحث‌ گذاشته‌ شده‌ است در ادامه برای آشنایی بیشتر شما با این فایل به ارائه توضیحات مختصری می پردازیم:


عتیقه زیرخاکی گنج