• بازدید : 69 views
  • بدون نظر

چکیده
پیشینه¬ی تحقیق: 
با نگاهی کوتاه به تاریخچه¬ي فرهنگ نویسی در زبان فارسی، می¬بینیم که تا روزگار معاصر، فرهنگ¬ها جنبه‌ی عام داشته؛ یعنی به یک مقوله یا صنف، دسته و رشته¬ی خاصّی اختصاص ندارند. با گسترش دامنه¬ی دانش¬ها، تکنیک¬ها و هنرها، امروزه فرهنگ¬های اختصاصی در هر رشته از علوم تهیّه شده است؛ به طوری که بعضی از لغات و اصطلاحات خاصّ آن رشته را در لغت نامه¬های معمولی نمی¬توان یافت . 
متون عرفانی نیز از این تخصّص¬گرایی دور نمانده و تاکنون فرهنگ¬های متفاوتی در این زمینه به رشته¬ی تحریر درآمده است که برخی از آنان به صورت عمومی، بعضی اصطلاحات عرفان و تصوّف را مختصر یا مفصّل شرح داده¬اند و برخی از آن¬ها درباره¬ی اصطلاحات و تعبیرات یک اثر خاص یا یک نویسنده¬ي خاص نگارش یافته است. در ذیل به برخی از آن¬ها اشاره می‌شود: 
1-    شرح اصطلاحات تصوّف تألیف سیّد صادق گوهرین (۱۰ جلد) 
2-    فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، سیّد جعفر سجّادی (۱ جلد) 
3-    فرهنگ نوربخش، جواد نوربخش (۸ جلد) 
4-    فرهنگ اصطلاحات عرفانی، منوچهر دانش¬پژوه (۱ جلد) 
5-    تبیین اصطلاحات و واژه¬های غزلیات عرفانی، احمد حبیبیان (۱جلد) 
6-    مفهوم و معانی اصطلاحات عرفانی، حسین علی اکبر قوچانی (۱ جلد) 
7-    فرهنگ اصطلاحات استعاری صوفيه ، شرف الدّین حسینی ابن الفتی تبریزی(قرن هشم) (۱جلد) 
8-    فرهنگ قیاسی عشق و عرفان، مهشید مشیری (۱ جلد) 
9-    شناخت شاخص¬های عرفانی( مجموعه¬ي سه رساله از مولانا محمّد طبسی، فخرالدّین عراقی و ملّا حسین فیض کاشانی) (۱ جلد) 
10-    فرهنگ اصطلاحات عرفان و تصوّف  عبدالرزّاق کاشانی، ترجمه محمّد علی مودود لاری (۱ جلد) 
11-    فرهنگ اصطلاحات عرفانی ابن عربی، گل بابا سعیدی (۱ جلد) 
12-    فرهنگ واژگانی ادبی – عرفانی، جمعی از مؤلفان (۱ جلد) 
13-    فرهنگ اصطلاحات عرفان اسلامی، جمعی از پژوهشگران (۱ جلد) 
14-    فرهنگ اصطلاحات عرفانی محیی الدّین عربی، ترجمه¬ي قاسم میرآخوری و حیدر شجاعی (۱ جلد) 
با سیری کوتاه در این آثار، خواهیم دید که همه¬ي آن¬ها کاملاً تخصّصی بوده و برخی مربوط به آثار منثور و برخی نیز مربوط به آثار منظوم می¬باشند و يا برخی بسیار مفصّل و کامل به شرح اصطلاحات و لغات پرداخته، ولی برخی خیلی کوتاه و مجمل به توضیح واژگان پرداخته و البتّه برخی تنها به آوردن معادل¬های انگلیسی آن¬ها اکتفا کرده¬اند. در هر صورت می¬توان از همه¬ي آن¬ها به عنوان فرهنگ¬های تخصّصی عرفان و تصوّف یاد کرد.
ضرورت و انگیزه¬های تحقیق:
به گمان بنده، برای آشنایی دقیق و کامل با تمام جوانب افکار و اندیشه¬های یک صاحب اثر، ضروری است که فرهنگی خاص برای آثار او نوشته شود، چون اثر هر نویسنده يا شاعر در عین تشابه با آثار معاصرانش، تفاوت¬های زبانی و فکری نیز با آن¬ها دارد و این ضرورت در متون نثر عرفانی بیش از بیش جلوه¬گر می¬باشد.
با توجّه به این نکات و همچنین جایگاه عرفانی، ادبی، علمی و اجتماعی شیخ بزرگوار احمد جامی نامقی و تأثیر و جایگاه ممتاز این عارف شهیر در خطّه¬ي پاک و عارف پرور تربت جام و  تعلّق خاطر این مرید نوآموز به این عارف پاک طنیت و ادای دِین به عنوان هم¬ولایتی ایشان و نیز پیشنهاد آگاهانه و دلسوزانه¬ي استاد بزرگوار جناب آقای دکتر خواجه¬ايم، انگیزه¬هايی شد تا در مسیر نگارش فرهنگی تحلیلی از اصطلاحات عرفانی آثار منثور ژنده پیل احمد جامی نامقی گام بردارم.


عتیقه زیرخاکی گنج