• بازدید : 51 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

شبانى و دامدارى از روزگاران كهن از جمله اشتغالات و حرفه‏هاى رايج جامعه بشرى بويژه در اجتماعات بدوى و روستايى بوده است. هر خانواده به طور طبيعى تعدادى، هر چند اندك، دام (گوسفند، گاو، شتر و غيره) با مقاصد اقتصادى و معيشتى نگاهدارى مى‏كرده و معمولا نوجوانان و جوانان، آنها را به چراگاه و مراتع مى‏برده و شبانگاه به روستا برمى‏گردانده‏اند و حتى گاهى به سبب زيادى دام و فقدان نيروى انسانى كافى در درون خانواده، فرد و يا افرادى را به اجيرى و مزدورى مى‏گرفته‏اند و آنان در برابر دريافت دستمزد دامدارى و شبانى مى‏كرده و از گاو و گوسفند و شتر، مراقبت مى‏كرده‏اند. 
يكى از موضوعاتى كه ناقلان اخبار و سيره‏نويسان، درباره زندگانى رسول‏اكرم‏صلى الله عليه وآله بدان پرداخته و سخنان نسبتا فراوان در آن باره گفته و احيانا در اين زمينه از حدود ادب خارج شده‏اند موضوع چوپانى و شبانى آن حضرت در دوره نوجوانى و جوانى و پيش از بعثت است. از آن احاديث چنان برمى‏آيد كه نقالان و قصه‏پردازان از اين موضوع، اصلى كلى ساخته و پرداخته‏اند كه بنابرآن، گويا، همه پيامبران و رسولان حق تعالى بايد دوره‏اى از عمر خويش را به شبانى بگذرانند تا براى تصدى امر خطير رسالت‏شايستگى يابند! 
ما در اين مقال، موضوع شبانى پيامبران را در چهار عنوان بررسى مى‏كنيم: ۱ – اصل شبانى و دامدارى به عنوان وسيله امرار معاش و زندگانى. ۲ – اجير شدن براى ديگرى به همين هدف و مقصد. ۳ – چوپانى پيامبران به طور عام و پيامبر اكرم صلوات‏الله عليه و عليهم اجمعين به طور خاص براى تمرين و يادگيرى مسؤوليت پيامبرى و تحصيل برخى كمالات روحى و نفسانى. ۴ – شبانى پيامبر اكرم براى مكيان و اجير شدن او براى قريش به قصد تامين معاش و گذران زندگى. 
اول: شبانى و دامدارى 
ترديدى نيست كه انسان از بدو پيدايى خود در روى زمين براى آن كه زنده بماند به غذا و طعام نياز داشته و براى سير كردن شكم خود و تامين معيشت نيازمند كار و كوشش بوده است و طبيعى‏ترين كار در آن زمينه، كشاورزى و دامدارى و امثال آن بوده است وانگهى پيامبران خدا، بعد بشرى داشته و از اين نظر مانند ديگر آحاد انسان براى زنده ماندن، كار و تلاش مى‏كردند و احيانا از طريق كشاورزى و گوسفنددارى و شبانى، زندگى مى‏گذرانده‏اند. ابراهيم خليل الرحمان على نبينا و آله عليه‏السلام با ساره دختر خاله‏اش ازدواج كرد. او كه زنى ثروتمند و صاحب گوسفندان فراوان بود، همه آنها را در اختيار ابراهيم عليه السلام قرار داد و او با سر و سامان دادن به آنها و حسن نگهدارى، مال و منال فراوان به دست آورد و در شهر كوثا وضع هيچ كس بهتر از او نبود. (۱) 
درباره شبانى پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله نيز روايات متعددى نقل شده است. جابربن عبدالله گويد: در مرالظهران نزد رسول‏الله‏صلى الله عليه وآله بوديم در حالى كه گوسفند و قوچ مى‏چرانيد. پيامبر فرمود: بر شما باد گوسفند سياه كه پاكيزه‏تر است. پرسيدند: آيا شما گوسفند شبانى كرده‏ايد؟ فرمود: آرى، و هل نبى الا رعاها: آيا پيامبرى بوده كه گوسفندچرانى نكند؟! (۲) 
از عمار رضى‏الله عنه نقل شده كه گفت: روزى گوسفندان خانواده‏ام را به چرا برده بودم و محمدصلى الله عليه وآله هم شبانى مى‏كرد به آن جناب گفتم: آيا مايل هستيد تا به فخ برويم كه آن جا مرتع و سبزه‏زارى درخشنده و نيكو است؟ پيامبر فرمود: آرى برويم. فرداى آن روز به آن جا رفتم. محمدصلى الله عليه وآله پيش از من به آن جا رسيده بود اما گوسفندانش را از آن مرتع و علفزار دور نگاه داشته و نمى‏گذاشت وارد چراگاه شوند تا مرا ديد فرمود چون با تو قرار گذاشته بودم خوش نداشتم پيش از آمدن تو گوسفندان را بچرانم. (۳) 
طبرسى در تفسير آيه «و منهم من يلمزك فى الصدقات…» (توبه /۵۸): «و برخى از آنان در خصوص صدقه‏ها و زكات، بر تو طعنه مى‏زنند و خرده مى‏گيرند» مى‏نويسد: رسول خدا غنايم جنگ حنين را قسمت مى‏كرد. مردى پيش آمد و گفت: مگر فرمان خدا آن نيست كه صدقات را به فقرا و بينوايان بدهيد؟ پيامبرصلى الله عليه وآله فرمود: آرى، چنين است. آن مرد گفت: پس چرا همه آنها را به شبان‏ها و گوسفندچرانان مى‏دهيد؟ پيامبر اكرم فرمود: «ان نبى‏الله موسى كان راعى غنم‏»: «پيامبر خدا موسى، گوسفندچران بود». وقتى آن مرد برگشت كه برود رسول‏الله فرمودند: از اين مرد برحذر باشيد. (۴) 
جابر از ابوجعفر باقرعليه السلام حكايت كرد كه رسول‏اكرم فرمود: پيش از بعثت‏به گوسفندان و شترانى كه به چراگاه برده بودم مى‏نگريستم – و هيچ پيامبرى نيست مگر آن كه شبانى كرده است – مى‏ديدم آن زبان‏بسته‏ها كه آرام و در جاى امن قرار داشتند و چيزى به ظاهر موجب رميدن آنها نبود ناگهان بدون سبب و علت معلوم، آن گوسفندان و شتران از جا مى‏پريدند و رم مى‏كردند و من هماره درشگفت‏بودم و با خود مى‏گفتم جريان چيست و سبب رميدن آن زبان‏بسته‏ها كدام است؟ تا اين كه جبرئيل حديث كرد كه آن در نتيجه ضربتى است كه در قبر بر كافر فرود مى‏آيد و جز انس و جن همه جانداران آن را احساس مى‏كنند و صداى آن ضربت را مى‏شنوند. پناه به خدا از عذاب و شكنجه قبر. (۵) 
در نقلى ديگر داستان‏گونه و در زمينه شق‏صدر پيامبرصلى الله عليه وآله چنين آمده است: داشتم گوسفندان را شبانى مى‏كردم كه گرگى پيدا شد گفتم تو در اين جا چه مى‏كنى؟ گفت: تو چه مى‏كنى؟ گفتم: من گوسفندان را شبانى مى‏كنم. گفت: تو راهت را بگير و برو، من گوسفندان را جلو راندم گرگ در ميان گوسفندان افتاد و ناگهان گوسفندى را بكشت… (۶) 
به مفاد حديث ديگر آن زمان كه پيامبر سى‏وهفت‏ساله بوده و در ميان كوههاى مكه شبانى مى‏كرده است مردى را مى‏ديده كه به وى نويد رسالت و پيامبرى مى‏دهد. (۷) و براساس حديثى ديگر، آن وضع موقعى پيش آمده كه پيامبرصلى الله عليه وآله گوسفندان ابوطالب را به چرا مى‏برده است. (۸) 
ابوهريره روايت كرده كه رسول خدا فرمود: «ما بعث الله عزوجل نبيا الا راعى غنم…» (۹) : خداوند عزوجل جز گوسفندچران را پيامبر نكرده است.! 
اين است نمونه‏اى از نقل‏هاى تاريخى و حديثهاى داستان گونه مشعر بر اين كه پيامبران الهى و رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله همگى برهه‏اى از عمر شريفشان را به شبانى و گوسفندچرانى سپرى كرده‏اند و هر چند كه سند برخى از آنها محل كلام و احيانا متن آنها نيز آشفته است ليكن ما به لحاظ آن كه ناممكن نيست كه پيامبران و رسول گرامى ما در خانواده خود و براى اداره زندگى شخصى شبانى و گوسفندچرانى كرده باشند، از مناقشه در اين باب چشم مى‏پوشيم و به بحث ديگر كه مهمتر است و در ترسيم سيماى درست از پيامبران خدا مؤثرتر است مى‏پردازيم. 
  • بازدید : 54 views
  • بدون نظر

در این مقاله مصاحبه با آقای احمد قلندری که سالهاست برای ایجاد تحول و افزایش تولید محصولات کشاورزی و دامی مطالعه و تلاش می کند. وی در این مصاحبه با حوصله توضیحات کاملی در پاسخ به سوالات زیر بیان می کند:

لطفا درباره اين دامداري توضيحات مقدماتي را بفرماييد
  • موضوع ايجاد بانک ژن از چه زماني مطرح شده است؟
  • شما در مصاحبه قبلي خود با خبرنگار اقتصاد گلستان، پنجشنبه ۱۳ اسفند ۸۳ چاپ شد، گفته بوديد که طرح مشترک ۱۰ ساله در زمينه توسعه دامداري مدرن با شرکت کانادايي داريد، آيا اين کار جديد شما در قالب همان طرح مشترک انجام شده است؟
  • آيا براي توليد جنين در ايران به کارشناسان خارجي نياز است؟
  • فکر مي کنيد اين اقدام ها و برنامه هاي صنعتي شما چه تغييري در وضعيت دامداري در اين منطقه يا کشور ايجاد خواهد کرد؟
  • آيا واردات جنين، آنهم با ارز آزاد براي شما که بخش خصوصي هستيد مقرون به صرفه است؟
  • نياز يارانه شما در سال براي واردات جنين منجمد چقدر است و با انجام آن چه تحولي در صنعت دامداري کشور بوجود خواهد آمد؟
  • واردات جنين منجمد از کي شروع شد و تا کنون چه ميزان دز وارد کشور شده است؟
  • بعد از وارد کردن اين جنين  ها (Transfer Emdryo)، دامداران چند سال بعد مي توانند بهره مند شوند؟
  • اين گوساله ها چه مقدار اسپرم توليد خواهند کرد؟
  • فکر مي کنيد که دامداران از اين روش جديد و مدرن استفاده بکنند؟توليد فراورده هاي دامي با روش جديد، چه مزيتي نسبت به دام هاي موجود خواهد داشت؟
  • جشنواره شير که طي روزهاي اخير در گرگان برگزار شد، چه تاثيري در توسعه دامداري کشور خواهد داشت؟
  • چند سال است که شما در عرصه دامداري فعاليت داريد؟
  • توجه به توسعه دامداري با تکنولوژي جديد، بدون شک شما را در آينده با مشکل تامين علوفه مواجه خواهد کرد، در اين زمينه چه فکري کرديد؟
  • اثرات گرما و رطوبت بالا بر تولید مثل گاو                       
  • تاثیر استرس گرما بر گاونر
  • روش های کاهش استرس برای گاو نر
  • اثرات استرس گرما بر تولید مثل گاو ماده
  •  

با استفاده از تکنولوژي جديد دامداري و با انتقال جنين، هر گاو ماده در سال به طور ميانگين ۲۲ گوساله به دنيا خواهد آورد و به دنبال آن تحول عظيمي در صنعت دامداري کشور به وجود خواهد آمد آقاي احمد قلندري، سالهاست که براي ايجاد تحول و افزايش توليد محصولات کشاورزي و دامداري مطالعه و تلاش مي کند. وي مدير اجرايي اين طرح ملي و دامدار نمونه صنعتي استان است. خبرنگاران ما ضمن بازديد از اين دامداري و مرکز علمي و صنعتي، با وي در اين رابطه و نيز در مورد تلاش ها و طرح هايش در دسترسي به فناوري پيشرفته دامداري گفتگو کرده اند.

  • بازدید : 55 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

سالانه ميلياردها ريال بهاي درمان وتلفات دامها براثر بيماريها پرداخته ميشود وآنچه بايستي سودعايد توليدكنندگان بشود  براثرعدم توجه به بهداشت وپيشگيري ازدست ميدهند.
بسیاری از تولیدکنندگان توانائی دور نگهداشتن عوامل بیماریزا را از گله دارند. در صورتیکه ممکن است گله عاری از بیماریها و پاک باشد، راههای بسیاری برای جلوگیری از ورود عوامل بیماریزا به محیط زندگی دامها وجود دارد.
نبود بیماری در یک گله دلیل سلامتی آنها نیست چه بسا آتشی در زیر خاکستر نهفته باشد و هر لحظه ممکن است مخاطراتی بهداشت دامداری را تهدید کند.
درمان و کنترل بیماری با تجویز دارو و تزریقات بطور مداوم هزینه زیادی را می طلبد و اقتصادی نیست، همچنین خساراتی را نیز بدنبال دارد از جمله کاهش شیر و گوشت در اثر مصرف دارو و استرس ناشی از مواد شیمیائی بعلاوه تا مدتی دارو و مواد شیمیائی در شیر و گوشت باقی می ماند که بایستی از مصرف شیر و گوشت در این مدت پرهیز کرد.
پیشگیری با روش جدید که دنیای امروز آنرا بنام امنیت زیستی می شناسد، مقرون بصرفه تر از تحمل مخارج درمان و تجویز دارو می باشد. این روش امروزی شامل بهسازی محیط، رعایت بهداشت و مدیریت صحیح در تغذیه و نگهداری دام است. استفاده از روش امنیت زیستی نزدیکترین و با صرفه ترین راه مبارزه با بیماریهاست و قدرت تولید را افزایش میدهد. بکارگیری تدابیرو راهکارهای صحیح بهداشتی پوشش مناسبی در جهت امنیت تولید است. این تدابیر و راهکارها را امنیت زیستی می نامند. 
 امنیت زیستی چيست ؟
امنیت زیستی ا ز دو کلمه امنیت یعنی در امان بودن و زیست یعنی زندگی کردن تشکیل شده است و اصطلاحاً میتوان آنرا به خوب زندگی کردن تعریف کرد.
امنیت زیستی عبارت است از تمامی قدمهائی که باید در جهت حفاظت از موجودات زنده در برابر مخاطرات (بیماریها و حوادث) برداشته شود. و بعبارتی شیوه ای از پیشگیری است که نقش موثری در تامین سلامت آنها دارد. این روش پیشگیری مسلماً مقرون بصرفه تر، موثرتر و بهتر از درمان است.
راههای رسیدن به امنیت زیستی
راههای رسیدن به امنیت زیستی شامل اقداماتی است که رعایت آنها منجر به پیشگیری از مخاطرات ناشی از حوادث و نفوذ عوامل بیماریزا می شود وعبارتند از:
طراحی محیط امن و مناسب
تهیه دام و علوفه از محل غیر آلوده
کنترل جریانات ورود و خروج
رفع آلودگی ها، شستشو، ضدعفونی و سمپاشی
جداسازی و نگهداری دامها بر حسب سن و شرایط تولید
بهداشت کنترل و پیشگیری
  طراحی محیط امن و مناسب:
بمنظور جلوگیری از دسترسی افراد و نفوذ عوامل بیماریزا و رفت و آمدهای وسائل نقلیه محل احداث تاسیسات بایستی حداقل در فاصله ۳ کیلومتری از حوزه شهر و شهرنشینی احداث شود. همچنین خارج از محدوده بخشها و دهستان و روستاها باشد.
محل احداث دامداری بایستی با فاصله مناسب از دامداریهای مشابه (۵۰۰مترتا ۲۵۰متر) و حداقل در فاصله یک کیلومتری کشتارگاهها باشد.
محل احداث دامداری از کارخانجات فرآوری گوشت، پوست و فرآوری مواد خام دامی و مراکز جمع آوری شیر بایستی حداقل ۵۰۰ متر فاصله داشته باشد.
محل احداث دامداری از جاده های اصلی و پر رفت و آمد بایستی حداقل ۱۵۰ متر فاصله داشته باشد.
دامداری نبایستی در مسیر رودخانه و مناطق سیل خیز و در مسیر باد های فصلی ساخته شود.
محل احداث دامداری نبایستی در مسیر تردد دام روستایی و عشایری که به چراگاهها ميبرند باشد بخصوص وسایل نقلیه حمل دام و طیور نبایستی از کنار این تاسیسات عبور داده شوند.
از آنجائیکه حیوانات وحشی در محیط خود زندگی آزادی دارند و اغلب ممکن است حامل و ناقل عوامل بیماریزا باشند بمنظور جلوگيري از نفوذ حیوانات و کنترل آنها ضرورت دارد در اطراف تاسیسات دامداری حصارکشی مناسب و بلند احداث شود
دیواره ها نبایستی دارای شکاف و روزنه برای نفوذ و یا لانه گذاری موجودات مضر مانند روباه، شغال، موش صحرائی و حشرات باشد، ضمناً قابل شستشو و ضدعفونی باشد يك مثل قديمي گفته شده كه بهترين همسايه شما ديوار بلند شماست كه شمارا درمقابل بلايا نگهداري ميكند بنابراين ديوار بلند شمارا در مقابل همسايه بد محافطت ميكند.
خانه کارگری و دفتر کار مدیر و اتاق تعویض لباس و حمام از تاسیسات اصطبل ها و محل شیر دوشی بايستي فاصله داشته باشد.
برای جلوگیری از ورود بیماری از طریق دامهای تهیه شده و خریداری شده از مناطق دیگر بایستی اصطبل قرنطینه جدا از سایر اصطبل ها باشد اين فاصله حد اقل صد يارد ميباشد.
برای پیشگیری از مخاطرات دامهای جوان و مسن و سنگین و بر حسب نوع تولید وسن تاسیسات نگهداري هر يك بايستي بشرح زیر باشد 
سالن نگهداری گوساله های نوزاد و شیرخوار تا ۴ ماهگی
اصطبل نگهداری گوساله های ۴ تا ۶ ماهه
اصطبل نگهداری تلیسه و دامهای جوان و دامهای آبستن-اصطبل دامهای خشک
اصطبل نگهداری دامهای شیرده
سالن زانشگاه 
سالن بیمارستان جهت نگهداری دامهای بیمار
بنابراین بایستی محل نگهداری دامها بر حسب سن و شرایط تولید و شرایط بیماری بصورت بالا تفکیک شده باشد. بمنظور جلوگیری از ورود عوامل بیماریزا توسط کامیون ها و وسایل نقلیه و وارد شوندگان به دامداری حوضچه ای در درب ورودی هم عرض با درب ورودی و بطول ۴ متر و عمق ۲۵ سانتی متر احداث می شود. این حوضچه همیشه بایستی دارای آب همراه با مواد ضدعفونی باشد.
تهیه دام و علوفه از محل غیرآلوده:
در تهیه و خرید دام بایستی دقت شود چرا که اگر دام از مناطق آلوده به بیماریهای واگیر خریداری شود دامدار بدست خود بیماری را وارد دامداری و منطقه کرده است. دراين مورد بایستی با هماهنگی دامپزشکی محل و با مجوز بهداشتی دام را از محلی که بیماری وجود ندارد تهیه نمائید. بعلاوه دام خریداری شده را بایستی بمدت ۲۱ روز در سالن قرنطینه نگهداری و توسط دامپزشک معاینات و معالجات لازم و واکسن های مورد نیاز را تزریق کند در صورتیکه در این مدت بیماری نشان نداد دام را با سایر دامهای  هم سن مخلوط کنند.
 علوفه و غذای دام بایستی از محلی مناسب و شناخته شده و غیرآلوده به بیماری، تهیه شود. از خرید علوفه کپک زده و سمپاشی شده خودداری شود.
آب آشامیدنی و مورد مصرف دامداری بایستی از نظر میزان سختی و یا سنگینی آزمایش شود تا مناسب آشامیدن باشد. ضمناً از نظر آلودگی مرتباً آزمایش و میزان وجود آلودگی آن بایستی بررسی و قابل شرب باشد.
 
کنترل جریانات ورود و خروج:
افرادیکه در به خطر افتادن امنیت زیستی یک دامداری مسئولند عبارتند از:
مدیر دامداری یا صاحب دامداری
کارگران دامداری
دامپزشک و کارکنان دامپزشکی و دامپروری
شیر جمع کن ها
دلالان خرید و فروش دام
افراد متفرقه و دوستان و آشنایان و خانواده های صاحب دامداری و کارگران
بیش از ۹۰ درصد انتقال بیماری از طریق عبور و مرور افراد و وسایل نقلیه به دامداری می باشد. عدم توجه کافی و لازم بر ورود افراد مختلف بدون در نظر گرفتن شرایط بهداشتی آنها سبب وقوع بیماری و یا بعبارتی نفوذ عوامل بیماریزا به دامدار می شود.
در برنامه امنیت زیستی توجه خاصی به کنترل ورود به دامداری بخصوص وسایل نقلیه و کامیون ها می شود.
کامیون های حمل علوفه و وسایل نقلیه بدلیل انتقال گرد و خاک و کود از دامداریها به دامداریهای دیگر خطری جدی از نظر آلودگی به حساب می آیند. این کامیون ها بایستی از حوضچه ضدعفونی عبور داد و شاسی و بدنه آنرا ضدعفونی کرد. در صورت عدم ضرورت از ورود وسائل نقليه  به دامداری جلوگیری شود و یا بار و علوفه را در محلی مناسب تخلیه و توسط کارگران و وسایل نقلیه مطمئن به انبار حمل شود. ضمناً بایستی از پیاده شدن راننده در محیط دامداری جلوگیری کرد.
صاحب دامداری بایستی ابتدا خود قبل از ورود به محوطه دامداری و در اتاق تعویض لباس حمام کند و چکمه و لباس کار مخصوص بپوشد سپس وارد محوطه شود. این امركارگران وساير افرادرا موظف به رعايت تعويض لباس  میکنداستخدام كارگر خوب ومطمئن مهم وباارزش است چرا كه اين افراد حافظ سرمايه شما خواهند بود وازبروز حوادث جلوگيري ميكنند.
صاحب دامداری با مدیر دامداری بایستی چکمه و لباس کار به اندازه کافی در اتاق تعویض لباس داشته باشد و پس از استفاده آنها را شسته و ضدعفونی و آماده به کار کند.
کارگران دامداری بایستی هنگام ورود به محوطه پس از حمام کردن چکمه و لباس کار بپوشند، بخصوص زمانیکه از منزل و یا خارج دامداری به سرکار می آیند.
دامپزشکان و کارکنان دامپزشکی و دامپروران به لحاظ رفت و آمد به همه دامداریها و آلوده بودن مسئولیت مهمی در رعایت بهداشت هنگام ورود به دامداری دارند، اگر مطئن هستند در مناطق آلوده بوده اند از رفتن به دامداریهای ديگرجداً خودداری نمایند.
صاحب دامداری برای آنها بایستی چکمه و لباس کار و ابزار معاینه و واکسیناسیون استریل و ضدعفونی شده آماده بکار مخصوص داشته باشد.
وسایل و ابزار تلقیح کارکنان دامپروری بایستی استریل و ضدعفونی شده و فاقد هر گونه آلودگی باشد و از چکمه و لباس کار موجود دردامداري و عاری از آلودگی استفاده نمایند.
از ورود شیر جمع کن ها به دامداری بایستی جلوگیری شود و شیر را درب دامداری به آنها تحویل نمائيد.
صاحب دامداری نبایستی به مناطق آلوده رفت و آمد نماید و از ورود افرادیکه در اینگونه مناطق جهت خرید و تهیه دام می آیند جلوگیری نماید.
از مواردی مهمي که بایستی صاحب دامداری توجه داشته باشد آموزش کارگران و خانواده های آنها توسط اداره ترویج است و آنها را به مسائل  بهداشتي آشنا نماید. خود صاحب دامداری بایستی بطور مرتب در کلاسهای آموزشی که توسط مسئولین منطقه تشکیل می شود شرکت نماید.
رفع آلودگی ها، شستشو، ضدعفونی و سمپاشی:
کود فضولات و ضایعات محیط مناسبی برای رشد عوامل بیماریزا و ماندگار شدن آلودگی می باشد. جمع آوری مرتب و منظم و حمل کود و فضولات و تلفات به خارج دامداری و حمل آن به محل مناسب سبب جلوگیری از انتقال آلودگی به محیط زندگی دامها می شود.
یکی از عوامل مخاطره آور حشرات از جمله کک ها، کنه ها، پشه ها و مگس ها هستند. کود و فضولات محل مناسبی جهت تغذیه و لانه گذاری آنهاست. همچنین شکاف ها و روزنه های دیواره های اصطبل و کناره ها دامداری محل امنی برای زندگی حشرات است.
پس از جمع آوری کود و فضولات بایستی کف و دیواره ها را شستشو و ضدعفونی کرد و در فصل بهار و پائیز هر ۱۵ روز و درساير فصول هر یکماه یکبار سمپاشی کرد. حصارها و اطراف محوطه و دیواره های داخلی و بیرونی اصطبل ها و ساختمان های کارگری و دفتر کار شستشو و ضدعفونی و سمپاشی شوند.
آخورها و دیواره های غذاخوری پس از تخلیه و شستشو فقط ضدعفونی شوند و به لحاظ احتمال مسمومیت از سمپاشی خودداری شود. آبخوریها و دیواره های آبخوری شستشو و فقط ضدعفونی شوند و به لحاظ احتمال مسمومیت از سمپاشی خودداری نمایند.
  • بازدید : 45 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۰۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

امروزه در دنیا و ایران به علت مزایای تغذیه ای و اقتصادی تولید گوشت مرغ و تخم مرغ به طور وسیعی توسعه یافته و جانشین منابع پروتئین شده است. این مزایا به طور فهرست وار به قرار زیر است:
الف) مزایای تغذیه ای و بهداشتی:
میزان بالای پروتئین، ضریب هضم بالا، بافت کم در کشتارگاه و هنگام مصرف، کم بودن کلسترول و اسیدهای چرب اشباع شده و بالاخره سالم بودن گوشت از نظر محدود بودن بیماری های قابل انتقال به انسان.
) مزایای اقتصادی:
رشد سریع جوجه های گوشتی در نژادهای اصلاح شده، ضریب تبدیل غذای پایین، سهولت تهیه منابع اولیه غذایی، امکان تولید در تمام شرایط جغرافیایی و آب و هوایی، استفاده از روش کاملاً متراکم، استفاده از تکنولوژی های پیشرفته برای تولید، برگشت سریع سرمایه، تولید بر حسب نیاز جامعه در فصول مختلف و در نهایت ارزان تمام شدن تولیدات طیور به طوری که امروزه گوشت مرغ و تخم مرغ، ارزان ترین منبع پروتئین حیوانی در ایران و در تمام کشورهای دنیاست.

مقدمه
به طور كلي انسانها براي رشد و ادامه زندگي احتياج به مصرف روئين پروتئين و به خصوص پروتئين حيواني دارد آثار بارز كمبود مصرف پروتئين در چهره افراد كشورهاي فقير و عقب افتاده بخوبي ضرورت نياز مردم را به اين ماده حياتي آشكار مي كند در دنياي امروز بيشتر جمعيت بشر فقر غذايي و آثار ناشي از آن ميباشند ازدياد روز افزون جمعيت جهان و كوچ ساكنين دهات بطرف شهرها از عوامل موثري است كه هر روز دنيا را بسوي فقر و گرسنگي مي كشانداما برخي از كشورهاي مترقي  با مال انديشي و روشن بيني براي تهيه و تامين خوراك مورد لزوم افراد خود بنحوي مجدانه ميكوشند كه نه تنها فزوني نياز و تقاضاي مردم خويش را پاسخ مي دهند بلكه با ازدياد توليد و برخورداري از تاثير ترقيات علم و صنعت پس از تامين احتياجات كشور مقادير زياد از محصولات و توليدات غذايي خود را بكشورهاي نيازمند صادر ميكند .
يكي از مواد پروتئيني قابل توجه براي انسان گوشت حيوانات مختلف و از جمله طيور است . تهيه و توليد گوشت ساير حيوانات بعلت ترقي فوقالعاده سطح تقاضا و نقصان فاحش كميت مراتع و غيره ناچار مرغداري را بصورت صنعت جوان و عظيمي در آورده است كه هر روز در حال رشد و توسعه ميباشد به نحوي كه بعضي از كشور ها در اينمورد آنچنان بيش رفته اند كه با وسعتي بكوچكي يكدهم خاك ايران و با جمعيتي حدود چهار برابر مردم ها با استفاده از صنعت عظيم تهيه گوشت پس از رفع نياز خود با صادر كردن مقادير زياد گوشت بخارج ثروت هنگفتي به چنگ مياورند . 
اگر چه كشور ايران در سالهاي اخير با سرعت سابقه اي بسوي صنعتي شدن پيش مي تازد و شهرهاي مملكت ما به نحوي روز افزون جمعيت روستاها را بخود جذب مي كند . ولي هنوز بر خلاف برخي از كشورها احتياج مبرم به وارد كردن مواد غذايي از خرج ندارد اما حفظ اين موقعيت و تامين نياز روز افزون مردم به گوشت مستلزم آن است كه صنعت تهيه و توليد گوشت كشور هميشه در حال ترقي و توسعه باشد . سهل ترين طريق ازدياد گوشت در ايران توجه به صنعت جوان مرغداري است زيرا به سبب مهاركردن آبهاي سطح  الارضي بوسيله سدهاي متعدد در گوشه و كنار مملكت و نيز به علت حضور چاههاي عميق و نيمه عميق و بهره برداري از آبهاي تحت الارضي همه ساله مقادير زياد و اراضي غير مزروعي و مراتع زير كشت و زرع ميرود و به همين جهت توليد گوشت گوسفند كه غالب مردم ايران به مصرف آن خود گرفته اند دچار اشكال  ميشود و توازن بين توليد و مصرف گوشت را فقط  صنعت مرغداري و ترقي آن ميتواند حفظ كند .
بر خلاف بعضي از ممالك كه به علت واقع بودن و مناطق حاره مرغداري در آنجا غير ممكن است در ايران با دارا بودن وضع طبيعي و آب و هواي مناسب آينده بسيار درخشاني براي صنعت مرغداري پيش بيني ميشود .
با توجه مردم و علاقمندان به امر مرغداري و حمايت  دولت از اين صنعت مولد ثروت در ايجاد سردخانه ها براي نگهداري گوشت مرغ در واقع ازدياد عرضه ميتوان توليد مرغ و محصولات آنرا آنقدر ترقي داد كه پس از رفع نياز و پاسخ به تقاضاي مردم كشور مازاد آنرا بخارج صادر كرد و به اين ترتيب صرفنظر از كمك به مردم گرسنه و محتاج ممالك نيازمند ، طريق بسيار سهل و ساده اي براي جلب ثروت و تحصيل ارز خواهد بود . 

تاريخچه پرورش طيور 
به عقيده برخي از مورخن شرقي بومي شدن  مرغ اولين بار توسط قوم ايراني انجام گرفت . در تاريخ طبري كه مربوط به سال ۳۰۲ هجري قمري است ، اهلي شدن مرغ را توسط كيورث مي داند محقق غربي در مورد منشا و زادگاه مرغ عقيده دارند كه موطن اصلي مرغ از جنوب شرقي آسيا بوده است بمرور در مدت چند هزار سال در ساير نقاط جهان انتشار پيدا كرده است داروين در سال ۱۸۵۹ در زمينه منشاء مرغ اهلي  چنين نوشته است: 
طبق نوشته داروين قديمي ترين اطلاعي كه درباره  ماكيان داريم مربوط به ۴۰۰۰ سال قبل است از اشياء گلي كه در زير خاك هاي هندوستان و چين بدست آمده است اين طور استنباط مي شود كه مرغ از ۴۰۰۰ سال پيش در هندوستان وجود داشته و اهلي بوده است در ابتتدا مرغ به عنوان پرنده زينتي و تفرحي نگهداري مي كردند و خوردن تخم مرغ و گوشت مرغ متداول نبوده است ولي بمرور كه تخم مرغ را خوراكي يافتند به اهميت نگهداري مرغ از نظر غذايي پي بردند . 
ماكيان در بين بسياري از اقوام باستاني جنيه مقدس دانستند خروس را يك رو پيك روشنايي مي دانستند در روز گاري كه ساعت هنوز اختراع نشده بود از بانگ خروس براي گاه شناسي استفاده مي كردند و كاروانسراها هميشه چند خروس نگاه مي داشتند تا كاروانيان در سحرگاه با بانگ خروس بيدار شوند . 
طبق نظريه محققين غربي مرغ اولين بار در جنوب شرقي آسيا اهلي گرديد و پس از اهلي شدن مرغ در جنوب شرقي آسيا به مرور در اثر مهاجرت اقوام در طي قرن ها به نقاط ديگر منتقل شوند بطوري كه در ده ايندوس واقع در مغرب هندوستان استخوان هاي مرغ را كه مربوط به ۲۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح است يافته اند و اين محل از موطن اصلي مرغ در حدود ۳۰۰۰كيلومتر فاصله دارد . 
مرغ در بين النهرين در حدود ۱۵۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح ظاهر شد كه مخصوص دربار سلاطين بود از اين رو به آن « مرغ شاه» مي گفتند و بنظز مي رسد كه بشر جنبه نمايشي دانسته و از نظر تغذيه مورد استفاده نبوده و شاهزادگان آن را براي جنگ انداختن  با يكديگر نگهداري مي كردند در اين زمان مقارن با مهاجرت قوم آريايي به اين ناحيه بود . 
بدين ترتيب اقوام آريائي در اثر مهاجرت به بين النهرين با مرغ آشنا و در حدود ۱۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح همراه با مهاجرت  اقوام امريكائي به فلات ايران مرغ نيز وارد اين سرزمين گشت و اقوام ساكن اين فلات از آن بهره برداري مي كردند راجع به سوابق حيوانات و طيور در فلات ايران آثار باستاني قابل توجهي بدست امده است از جمله در نقش هاي روي بناها و سنگ و آجر هاي پخته كردستان و شوش تصوير مرغ خانگي خروس غاز و مرغابي و بسياري از پرندگان ديگر ديده شده است . 
طبق روايات و مدارك موجود يوناني ها اولين ملت اروپايي بودند كه در حدود ۸۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح از طريق ايران به مرغ دست يافتند و به آن پرنده پارتي مي گفتند يوناني ها در آغاز مرغ را براي جنگ انداختن و فالگيري مورد استفاده قرار مي دادند ولي به مرور به فكر اين افتادند كه از گوشت و تخم مرغ آن استفاده كنند قرار مي دادند ولي به مرور به فكر اين افتادند كه از گوشت و تخم مرغ آن استفاده كنند به مرور مرغ از يونان به سرزمين روم رسيد و رومي ها افراد خوشگذراني بودند و خروسها را اخته كرده و چاق مي نمودند و براي جشنها و ضيافتها استفاده مي كردند از روم مرغ به سرزمين بريتانيا رسيد و پرورش آن معمول گرديد هرگاه اين انتقال تدريجي مرغ از سرزمين اصلي به ساير ممالك بر روي در حدود يك مايل ما ۱۶۰۰ متر در سال بوده است و قرنها طول كشيد تا مرغ از كشوري به كشور ديگر از قاره اي به قاره ديگر مهاجرت نمود . 
سالهاي فعاليت هاي مرغداري جديد در ايران
 سالهاي فعاليت هاي مرغداري جديد در ايران را به قرار زير مي توان خلاصه كرد:
۱- اولين گام در مورد توسعه مرغداري و دامپروري جديد در سال ۱۳۰۹ با تاسيس بنگاه دامپروري كشور برداشته شد هدف از تاسيس اين بنگاه ترويج دامپروري و مرغداري به صورت صحيح و تجارتي در كشور  بوده است .
۲-در سال ۱۳۱۴ موسسه دامپروري جديد حيدرآباد در كرج تشكيل شد و در مورد دام هاي بومي و اصيل داخلي و خارجي فعاليت خود را آغاز كرد كه بعدا تعدادي موسسات مشابه در نقاط مختلف ايران مانند خراسان و فارس و مازندران تاسيس شد . 
۳- در سال ۱۳۱۶ تعدادي دام اصيل از خارج وارد ايران شد و به موسسات دام پروري دولتي منتقل شد در شروع كار به دليل عدم وجود متخصصين داخلي از متخصص خارجي بخصوص فرانسوي استفاده شد ولي به مرور با بازگشت دانشجويان اعزامي كشور متخصصين ايراني استفاده شد .
۴- در سال ۱۳۳۳ سازمان دامپروري كشور به كمك اصل چهار ترومن و كمك هاي كمي آمريكا تعداد ۶۰۰۰۰ جوجه از نژادهاي نيوهمشاير ، ردايلندرد و پليموشاروك وارد نبود و اين جوجه ها توسط وزارت كشاورزي بين روستائيان پخش شد ولي به علت بيماري نيكو كاسل مليارد ها ضرر به مرغداري ايراني وارد شد . 
۵- در سال ۱۳۳۴ خوشبختانه كارشناس موسسه رازي موفق به ساختن واكسن موثر بر عليه بيماري نيو كاسل شد به طوري كه به مرور در سالهاي بعد بيماري تا حد قابل توجهي مورد كنترل قرار گرفت و پس از يك توقف چند ساله در امر گسترش مرغداري جديد در اثر وجود بازار مناسب و تقاضاي كافي براي فرآورده هاي طيور و همچنين وجود تخصص هاي لازم در داخل كشور تشكيلات دولتي و خصوصي درباره شروع به فعاليت در اين زمينه نمودند 
۶- در سالهاي ۱۳۳۹-۱۳۴۰-۱۳۴۱- به ترتيب تعداد ۱۳۲۷۷۲۶ و ۱۱۶۳۲۲ و ۱۸۳۷۱۸۰ عدد جوجه يك روزه كه اغلب از نژاد تخمي بودند توسط بخش خصوصي و دولتي وارد ايران شد.  
هنوز توليدات طيور در شرايط تجارتي بسيار كم بودو به طوري كه در سال ۱۳۲۹ نسبت توليد مرغداري هاي تجارتي اطراف شهرها به كل توليد تخم مرغ ۰۱/۱ درصد بوده اشت . 
۷- در سال ۱۳۳۹ با تاسيس موسسه جوجه كشي نارمك متعلق به وزرات كشاورزي صنعتي مرغداري نوپاي ايران با ماشين هاي جوجه كشي بزرگ و همچنين تشكيلات تجارتي توليد جوجه يك روزه به مقياس وسيع آشنا گرديد  موسسه نارمك در تيرماه ۱۳۴۰ يا ظرفيت ۲۲۹۶۱۶۰ تخم مرغ مورد  بهره برداري قرار گرفت و در سال ۱۳۴۸ ظرفيت آن به ۱۱۸۳۱۴۰ رسانده شد اين امر موجب تشويق و راهنمايي بخش خصوصي گرديد و به روز تشكيلات عظيم جوجه كشي و توليد جوجه در يك روز ، در اطراف شهرهاي برگ به وجود آمد . 
۸- در سال ۱۳۴۲ وزارت كشاورزي و همچنين بخش خصوصي بجاي ورود تخم مرغهاي جوجه كشي شروع در تهيه گله هاي مخصوص تهيه تخم مرغ گوشتي و با گله هاي مرغ مادر نمود .
۹- در سال ۱۳۴۶ صنعت توليد غذاي دام در ايران پا گرفت و كارخانه غذاي طيور توسط وزارت كشاورزي در سعيد آباد كرج تاسيس شد و مقارن با آن كارخانه بزرگ نظير پارس ، پرويمي ، دانه داران و غيره در رشته توليد صنعتي غذاي دام و طيور به فعاليت پرداختند .
۱۰- در سال هاي ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۴ مجتمع هاي بزرگ مرغداري توسط بخش دولتي و خصوصي تاسيس و شورع به فعاليت و بهره برداري نمودند از جمله در سال ۱۳۵۱ شركت ماكيدام با ظرفيت ۸ هزار تن تخم مرغ و ۲۴۰۰ تن گوشت و مرغ و ۲۲۶۳۰۰ تن خوراك مرغ و در سال ۱۳۵۳ مجتمع عظيم سيمرغ براي توليد گوشت مرغ تخم مرغ و غذاي مرغ مجهز به تشكيلات مرغ مادر جوجه كشي و توليد جوجه يك روزه و تشكيلات كشتارگاه  سردخانه در تهران و اصفهان و كرمان و يزد و خراسان به صورت مجموعه اي زنجيره اي به فعاليت پرداخت و به طوري كه به صورت يك موسسه منحصر به فرد در خاور ميانه شد .
در سال ۱۳۵۴ مجتمع بركت در اطراف تهران با ظرفيت ۶۰۰ هزار مرغ مادر و ۶۲ دستگاه ماشين جوجه كشي و توليد ۵۰ ميليون جوجه در سال به وجود آمد .
۱۱- در سال ۱۳۵۵ كشتارگاه و تشكيلات بسته بندي و ذخيره تخم مرغ پرديس در كرج با ظرفيت توليد ۴۵ تن گوشت مرغ در روز و ذخيره ۶۰۰ تن تخم مرغ به وجود آمد . 
۱۲- در سال ۱۳۵۶ براي اولين بار اجداد تخمي توسط شركت مرنمك وارد ايران گرديد و مورد بهره برداري قرار گرفت و بدين ترتيب قسمتي از گله هاي مرغ مادر تخمي در ايران توليد گرديد و گامي ديگر در جهت خود كفائي برداشته شد .
۱۳- در سال ۱۳۵۸ تعداد زيادي از تشكيلات بزرگ و مجتمع هاي مرغداري بخش خصوصي مصادره و در اختيار دولت يا بانكها و نهاد ها قرار داده شد . بطوري كه امروزه دولت و بانكها و نهادهايي مانند بنياد مستضعفان و بنياد شهيد داراي تشكيلات عظيم مرغداري هستند و نقش مهمي را در توليدات طيور در ايران دارا مي باشند . 
۱۴- در سال ۱۳۶۱ تشكيلات توليد لاين هاي گوشتي توسط وزارت كشاورزي در بابل كنار و مازندران  شروع به فعاليت نمود اين طرح در سال ۱۳۷۰ به بهره برداري رسيده و بايد مملكت را از نظر توليد گله هاي مرغ اجداد و مرغ مادر گوشتي خودكفاء بر نمايد . 
۱۵- در سال ۱۳۶۲ مجتمع پرورش مرغ اجداد گوشتي در موسسه زياران وابسته به وزارت كشاورزي در نزديكي قزوين بوجود آمد و به صورت رضايت بخشي به فعاليت پرداخت و در سال ۱۳۷۰ تشكيلات ديگري به منظور پرورش مرغ اجداد گوشتي در تبريز بوجود آمد و در سال ۱۳۷۱ به بخش خصوصي نيز اجازه فعاليت در زمينه پرورش اجداد گوشتي داده شد .
  • بازدید : 75 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۹۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

انسان اوليه پس از اين كه ساليان بسيار زيادي در جنگل ها ، دشت ها و غارها روزگار را با خوردن برگ ، دانه و ميوه درختان و شكار حيوانات گذرانيد به ساختن پناگاه پرداخت و توانست بعضي از حيواناتي را كه تا ديروز شكار مي كرد ، رام و اهلي نمايد. او توانست همراه با پيشرفت ابزار كارش جايگاهي مخصوص براي دامهايش در گوشه اي از مأوي و مسكن خويش بنا كند . پس از اهلي كردن دام و بهره برداري از محصولات آن ، دامداري هاي اوليه را شكل داد و بهره برداري اقتصادي و رفع نياز جامعه بشري را سامان بخشيد . در اين دوران گاو  در كشورهاي باستاني مصر ، يونان ، چين ، هندوستان و ايران اهميت بسياري داشته و پرورش داده مي شده است و آثاري مادي ، كتابها و كتيبه هاي نوشته شده و نقوش به جاي مانده در غارها از دلايل آن است
با توجه به گزارش كارشناسان سازمان خواربار جهاني در بيشتر كشورهاي آسيائي و آفريقايي مقدار توليد شير و ركورد گاوهاي شيري به علت كمبود علوفه و مواد غذايي بسيار پائين است . در حالي كه حدود ۷۸ درصد گاوهاي جهان در كشورهاي در حال توسعه اند ، اين كشورها حدود ۱۰ درصد شير و ۳۰ درصد گوشت توليدي جهان را عرضه مي كنند و مصرف سرانه پروتئين در آنها از ۳ تا ۱۰ گرم در روز تجاوز نمي كند. يكي از علل اصلي وجود چنين اختلافي ، استفاده از امكانات و تكنولوژي جديد در كشورهاي پيشرفته است . به عنوان مثال در اين  كشورها ، در يك گاوداري ۸۰ رأسي كه ۵۰ هكتار زمين زراعتي داشته و توليداتش سيلو مي شود ، جمع ساعات كار سالانه شش هزار ساعت تخمين زده مي شود ، كه معادل با كار دو نفر كارگر تمام وقت است . طبق آمار منتشره در كتاب ديري كاتل در سال ۱۹۷۱ از تعداد ۷/۱۲ ميليون رأس گاو شيري در آمريكا متجاوز از ۱۱۷ بيليون پوند، شير توليد شده است . ولي در بسياري از كشورهاي عقب مانده ، خانواده هاي كثيري ديده مي شوند  كه كار اصلي آنها نگهداري يك رأس گاو است و براي امرار معاش ناچاراً شير توليدي را به بازار عرضه نموده و خود در فقر كامل مواد پروتئيني به سر مي برند . 
پروتئين حيواني مصرفي در بعضي از كشورها
نام  كشور امريكا شمالي فرانسه انگلستان آلمان غربي سويس بلژيك ايران 
پروتئين حيواني مصرفي
گرم در روز ۴/۶۶ ۷/۵۸ ۳/۵۶ ۶/۵۱ ۴/۵۱ ۵۰ ۷/۱۱

در ايران با توجه به نظام سنتي متكي به تاراج و تخريب مراتع به شيوه كوچ نشيني و عشايري و داشتن دامهاي بزرگ با مقدار كم توليد و عدم جوابگويي به نياز جمعيت با نرخ رشد بالاي مواليد ، ضرورت ايجاد شرايط لازم ، براي استقرار نظام مدرن متكي به علوفه دست كاشت ، استفاده از ضايعات كارخانه هاي صنعتي ، اصلاح مديريت و استفاده از تكنولوژي كه بتواند ، نظام بازار و معادلات بين منطقه اي در سازمان توليد را سامان بخشد به شدت احساس مي شود . به همين دليل در برنامه توسعه ، جايگزيني نظام مديريتي نوين به جاي نظام دامداري سنتي مدنظر بوده و نگاه معطوف به  استفاده بهينه از امكانات و به خدمت گرفتن آخرين دستاوردهاي بشري در سايه تكنولوژي كه بتواند  منجر به رفع بيكاري بشود ، از اهداف برنامه است . 
براساس آمارهاي موجود از منابع معتبر ، تعداد گاوها و گوساله هاي كل كشور ۵٫۱۲۸٫۰۰۰ رأس است . از اين تعداد ، ۸۳۱٫۷۰۰ رأس گاو اصيل ۲٫۴۰۶٫۰۰۰ رأس دورگ و بقيه گاو و گوساله بومي است . همچنين در ۱٫۳۷۶٫۴۰۰ واحد بهره برداري ۵٫۸۷۷٫۰۰۰ كيلوگرم شير و ۷۲۹٫۰۰۰٫۰۰۰ كيلوگرم گوشت قرمز توليد شده و ۳۲۹۱۷ نفر در واحدهاي دامداري صنعتي به كار مشغولند . مقدار شير توليدي در استان تهران ۵۷۵٫۰۰۰ كيلوگرم و تعداد دامها ۱۶۷٫۰۰۰ رأس گوساله و گاو است . (بدون توجه به واردات شير و گوساله هاي نرپرواري از استان هاي همجوار) با توجه به اين اطلاعات ، ميانگين دامهاي هر واحد بهره برداري در كشور ۷/۳ رأس گاو و گوساله است . در تفكيك استاني بيشترين ميانگين مربوط به تهران با ۸/۷ و كمترين ميانگين مربوط به هرمزگان با ۹۸/۱ رأس گاو و گوساله است . اين امر پراكنش دامداري ها را در سطح بسيار وسيعي از كشور و مشكل ارائه خدمات به آن ها و هزينه بر بودن آن را نشان مي دهد . از طرفي معدل شير روزانه هر رأس ۲۸/۶ كيلوگرم و در يك دوره شيرواري ۸۸۳/۱ كيلوگرم است كه حدود يك سوم استانداردهاي جهاني است . اين  آمار براي واحدهاي سرشماري شده تهران و براي هر رأس ۶۸/۱۸ كيلوگرم در روز يا ۵۶۵۸ كيلوگرم در يك دوره شيردهي گزارش شده است. 
نژاد 
گاوها از نظر شكل ظاهري ، خصوصيات ژنتيكي ، وزن و اندام ، اهميت توليد شير يا گوشت و اقليم زندگي با هم متفاوت بوده و بر اين اساس طبقه بندي و نامگذاري مي شوند . نژادهاي معروف آنها عبارتند از : 
الف) نژادهاي اروپايي 
۱٫ هلشتاين 
نام اصلي اين نژاد كه از ناحيه اي به نام فريزلند در كشور هلند ، به سراسر دنيا صادر شده ، هلشتاين فرژين است . اين نژاد از سنگين وزن ترين گاوهاي شيري دنياست . وزن ماده گاو بالغ آن ۷۵۰-۶۰۰ كيلوگرم و نر بالغ آن ۹۰۰-۷۵۰ كيلوگرم است . ضريب تبديل غذا به گوشت در اين نژاد مناسب است . انطباق با شرايط آب و هوايي بسيار متفاوت ، از مناطق سر سير گرفته تا معتدل و نيمه گرمسيري از ويژگيهاي اين نژاد است . مهمترين ويژگي اين نژاد شيردهي فوق العاده آن است كه در مناطق خوش آب و هواي امريكا حتي به پانزده تن در سال و در اروپا ، سيزده تا چهارده تن در سال با ۴-۲/۳ درصد چربي مي رسد . قد گاوهاي اين نژاد ۳۵/۱ تا ۵۰/۱ متر است . سري ظريف و اغلب سياه و سفيد با شاخ هاي كوچك و بسيار شكيل دارند. گردن متوازن با   سينه اي فراخ و سياه ، سفيد ويژگي گاوهاي اين نژاد است . 

۲٫ جرسي (Jersey) 
اين نژاد كه از كشور بريتانيا به ديگر نقاط دنيا صادر شده است ، جثه اي كوچكتر از هلشتاين دارد . وزن ماده بالغ ۵۰۰-۴۵۰ و نر بالغ ۶۵۰-۵۵۰ كيلوگرم است . رنگ پوست بدن از قهوه اي تا  قهوه اي روشن مايل به زرد تيره متغير است . مقدار توليد شير آن كمتر از نژاد هلشتاين اما درصد چربي آن بيشتر است . در مقايسه با نژاد هلشتاين مقاومت اين نژاد نسبت به آب و هواي نيمه گرم و خشك بيشتر است .
۳٫ براون سويس (Brown Swiss) 
زادگاه و مركز اصلي پرورش اين نژاد مناطق كوهستاني سويس است . اين نژاد جثه اي بزرگ و اسكلتي خوش قواره براي اصلاح نژاد دارد و از نظر توليد گوشت و شير قابل توجه است. مقدار شير ماده گاو براون سويس از هلشتاين كمتر ولي درصد چربي شيرش بيشتر است . رنگ پوست بدن آن ها از قهوه اي تا خاكستري متغير است . وزن گاو بالغ ماده به ۶۵۰ كيلوگرم مي رسد . ضريب تبديل غذا به گوشت در اين نژاد مناسب است و از نظر مقدار شيردهي بعد از هلشتاين قرار دارد .
۴٫ ساير نژادهاي اروپائي 
علاوه بر نژادهاي مذكور نژادهاي مختلفي چون نژاد قرمز دانماركي ، گزنزي ، سمينتال ، فنلاندي ، نرماندي ، ليموزين و نژاد معروف گوشتي شورت هورن (Short Horn) بريتانيائي وجود دارند . نژاد هردفورد كه بسيار وزين است و وزن آن به ۱۵۰۰-۱۳۵۰ كيلوگرم مي رسد ، از نژادهاي ممتاز گوشتي دنيا است . 
ب) نژاد هندي 
نژاد گاوهاي گوشتي زبو (ZEBO) و گاو شيري سيوال از نژادهاي مهم شبه قاره هند هستند و به ساير كشورهاي دنيا صادر شده اند . 
ج) نژاد گاوهاي ايراني 
شايد به توان گفت در ايران تا زماني كه شبكه هاي ارتباطي توسعه نيافته بود ، گله هايي با خصوصيات نژادي در مناطقي كه كوچ در آن صورت نمي گرفت وجود داشته است . اما به علت كوچهاي مكرر و خشكسالي هاي متوالي و كمي مراتع و تاخت و تازهاي مكرر همسايگان نمي توان نژاد خالص يا گريد خاصي را معرفي كرد . با اين حال ، گاو سرابي به علت شيرواري شهرت فراوان داشته و مشتقات لبني آن معروف بوده است . از طرفي نمي توان از ذكر گاو گلپايگاني كه شيري پرچرب داشته و مشتقات شير آن بسيار مردم پسند بوده غافل ماند . گاو سيستاني كه جزئي از اكوسيستم هامون است ، با جثه اي مطلوب در همان حوالي محدود و محصور شده است . اگر چه ذكر نژاد گاوهاي ايراني در نشريات مختلف جاي بحث دارد ، اما مطالعات عميق و اصلاحات ژنتيكي مستمري بر روي آنها تحت عنوان نژاد ايراني به مانند نژادهاي خارجي انجام نگرفته است 

دستگاه گوارش نشخواركنندگان 

دستگاه گوارش نشخواركنندگان ، از لب و دهان ، دندان ، زبان ، حلق ، مري ، معده چهارقسمتي و روده تشكيل شده است . معده نشخواركنندگان نقش بسيار مهمي در گوارش و سيستم هاضمه دارد . چهارقسمت معده نشخواركننده عبارتند از شكمبه ، نگاري ، هزارلا ، شيردان . 
شكمبه 
اگرچه چهارقسمت معده نشخواركنندگان از هم جدا نيستند و به آساني محتويات آنها از قسمتي به قسمت ديگر عبور مي كند ، اما هر كدام اهميت ويژه اي دارند . براي مثال ، شكمبه به عنوان محفظه اي براي تخمير بي هوازي كربوهيدراتها، بيش از نهصد تيپ باكتري يا ميكرو اركانيسم و پروتزا را در هر گرم از محتويات خود  جاي داده است . ميكرواركانيسمها ، آنزيم هايي را توليد مي كنند كه سبب شكسته شدن و هضم فيبرها و كربوئيدراتهاي موجود در خوراك مي شوند . حاصل اين اعمال اسيدهاي چرب با طول زنجير كوتاه است كه براي ساخت چربي شير در شكمبه جذب مي شوند . البته بين نشخواركننده و ميكرواركانيسمها ، همزيستي مسالمت آميزي وجود دارد و آنها لازم و ملزوم يكديگرند . پروتئين ها نيز به وسيله اين موجودات ، در معده به اسيدهاي آمينه ، آمين و آمونياك تبديل مي شوند كه مورد استفاده خود ميكرواركانيسمها قرار گرفته و پس از مرگ اين باكتريها ، لاشه آنها و قسمتهايي از اسيدهاي آمينه مورد استفاده دام قرار مي گيرند . چربيها نيز توسط همين جانداران ذره بيني هيدروليز و به اسيدهاي چرب و كلسترول تبديل مي شوند . تجزيه اين مواد تحت تاثير آنزيمهاي توليد شده توسط باكتري ها ، صورت مي پذيرد . علت همزيستي نشخواركننده ، با اين ميكروارگانيستها ، اين است كه دام با ايجاد محيطي تاريك ، مرطوب و بدون اكسيژن ، شرايط لازم را براي بقا و فعاليت اين موجودات فراهم مي كند . سپس با حركات شكمبه و مخلوط كردن محتواي آن و نيز برگشت دوباره قطعات بزرگ و نشخوار مجدد و خردكردن قطعات خوراك سبب مي شود تا سطح تماس ميكروب ها با مواد خشبي بيشتر و عمليات هضم ، آسان تر شود . در اثر اين اعمال ، باكتريها رشد و تكثير يافته ، فعال تر شده و ضمن تجزيه تركيبات غذايي ، براي كلني باكتريها و دام غذا تهيه مي كنند . پس از عبور اين محتويات از معده به روده غذاي سرشاري براي دام آماده مي شود.
نگاري 
نگاري جايگاه سقوط اجسام سنگين ، همچون ميخ ، شن و ساير اجسام خارجي وزين است . 
هزارلا 
محتويات شكمبه و نگاري قبل از ورود به شيردان و روده كوچك بايد از هزارلا بگذرد . اين محفظه كتابچه اي مانند كه هنوز نقش آن به خوبي شناخته نشده است با محتويات معده ، سطح تماس زيادتري برقرار كرده و با فشردن مواد غذايي و كمك به هضم و جذب آن ، محتويات معده را به شيردان هدايت مي كند . 
شيردان 
شيردان نوزاد نشخواركنندگان كه حدود هشتاد درصد معده چهارقسمتي آنان را تشكيل مي‌دهد در زمان شيرخواري مانند معده جانوران تك معده اي عمل مي كند . پس از ورود غذا به شيردان ، شيره معده ، اسيد هيدروكلريك و آنزيمهايي مانند رنين (Rennin) و پپسين (Pepsin) كه از ديواره شيردان ترشح مي شود بر روي مواد غذايي اثر كرده و باعث شكسته شدن پروتئين ها و تبديل آنها به پپتيدها مي شوند . رنين با لخته و دلمه كردن شير ، هضم و جذب شير را براي نوزاد شيرخوار آسان مي كند .
جذب پروتئين 
پروتئين ها به دو بخش قابل تجزيه Ruman Degradable Protein   (RDP)و غيرقابل تجزيه در شكمبه Ruman Undegradable Protein   (RUP)تقسيم مي شوند . پروتئين قابل تجزيه در شكمبه به آمونياك (NH3) و اجزاء تشكيل دهنده پروتئين ها مثل پپتيدها و اسيدهاي آمينه تفكيك مي شود . ميكروكانيستها از اين اجزاء براي رشد و تكثير خود استفاده كرده و انرژي لازم براي خود را از طريق تجزيه كربوتيدراتها تأمين مي كنند . پروتئين هاي زنجيربلند و لاشه اين ميكرواركانيسمها پس از عبور از شيردان و روده ها تحت عنوان By Pass Protein و تحت تاثير آنزيمهاي روده ، جذب و وارد جريان خون مي شوند و اين نوع پروتئين كه حدود ۶۰ درصد كل احتياجات يك گاو را در اواسط شيرواري تشكيل مي دهد ، از طريق روده جذب مي شود .       پروتئين هايي كه در شكمبه تجزيه نمي شوند پس از ورود به شيردان و روده تحت تاثير آنزيمها به اسيدآمينه تبديل شده و جذب مي شوند . بررسي ها نشان مي دهند ، وجود مقادير كمي از غذاهاي پروتئيني با منشاء حيواني در جيرة غذايي در توليد شير موثر است . با ترشح شيره روده ، اسيدهاي آمنيه و پپتيدها كه از تجزيه پروتئين ها به وجود آمده اند و همچنين قندهاي ساده مثل گلوكز كه از تجزيه هيدروكربن ها حاصل شده اند ، جذب جريان خون مي شوند . اسيدهاي چرب و ليپيدها در ابتداي روده تحت تاثير صفرا كه از كبد ترشح مي شود قرار گرفته و حل شده و در نهايت پس از ورود به سيستم لنفاوي جذب بدن مي شوند . عمليات هضم به وسيله آنزيمهاي مترشحه از روده كوچك ، در روده بزرگ نيز ادمه مي يابد . در روده بزرگ آب محتويات غذايي گرفته شده و مواد غذايي تحت هجوم باكتريهاي موجود در روده بزرگ فاسد شده و به همراه باقيمانده مواد غذايي هضم نشده و سلولهاي جدا شده از سيستم گوارش دفع مي شوند .
سرعت عبور غذا از دستگاه گوارش 
  علوفه تازه و نارس فيبر كمتر و پروتئين و مواد ويتامينه بيشتري دارد . چنانچه گاو در چراگاهها و مراتع از اين علوفه ها استفاده كند ، به علت داشتن فيبركم و آب زياد ، توقف اين غذا  در دستگاه گوارش كم بوده و با سرعت بيشتري از آن عبور مي كند . به همين دليل در فصل بهار اكثر گاوها داراي مدفوعي سبزرنگ بوده و گاهي دچار اسهال هاي شديد مي شوند . براي جلوگيري از اين امر بايد با افزودن مواد غذايي فيبردار توقف مواد غذايي را در دستگاه گوارش بيشتر كرد تا فرصت تجزيه و هضم مواد غذايي فراهم شود . يكي از دلايل كاهش چربي شير در بهار همين سرعت عبور مواد غذايي از دستگاه گوارش است . علاوه بر علوفه هاي نارس ، دانه هاي غلات و حبوبات نيز فيبر بسيار كمي دارند و سرعت عبور آنها نيز نسبت به مواد خشبي و يا فيبردار كمتر است . درصد پايين كربوهيدراتهاي قابل تجزيه ، سنتز پروتئين ميكروبي را هم كاهش مي دهد . زياد دادن كنسانتره ، تغذيه با علوفه هاي تازه و با فيبر كم و عدم توجه به توازن تغذيه كاهش توليد ، عدم سلامت دام و بروز بيماريهاي متابوليك همچون اسيدوز ، سم درد ، جابه جايي شيردان ، بيماري گاو چاق خوابيده ، تخته بند و كتوز را به همراه دارد . 

احتياجات غذايي گاوشيري 

نياز غذايي گاو شيري شامل آب ، انرژي ، پروتئين ، مواد معدني و ويتامين هاست . 
 
آب 
در ميان مواد غذايي ، آب از اهميت فوق العاده اي برخوردار است . مواد غذايي در صورت حل شدن در آب ، قابل جذب ، هضم و دفع مي باشند . از طرف ديگر ۸۷ درصد تركيبات شير ، ۹۰ درصد تركيبات خون و بيش از هشتاد درصد بافت چشم از آب تشكيل شده است . بقيه اعضاي بدن دام نيز با درصدهاي مختلفي داراي آب هستند . بنابراين در صورت محدود كردن ميزان آب در اختيار دام، درآمد گاوداري به شدت كاهش مي يابد . 
انرژي 
انرژي كه صورتي از ماده است را مي توان به زبان ساده ” توانايي انجام كار ” تعريف كرد . هر تغييري در جهان هستي با تغيير صورتهاي انرژي به يكديگر همراه است . واحد انرژي كالري نام دارد . يك كالري مقدار حرارتي است كه دماي يك گرم آب را يك درجه سانتيگراد افزايش مي دهد . هر هزار كالري را يك كيلوكالري و هر هزار كيلوكالري را يك مگاكالري يا ترم (Therm) مي نامند . 
انرژي مواد غذايي از سوختن و تجزيه كربوهيدارتها يا قندها در دستگاه گوارش حاصل      مي شود . كربوهيدراتها از كربن ، هيدروژن و اكسيژن تشكيل شده اند . اين مواد را مي توان به سه گروه تقسيم كرد . 
منوساكاريدها با فرمول شيميايي (۶O12H6C ) كه در گياهان ، تحت تاثير انرژي آفتاب ، از تركيب ۲CO و آب ساخته مي شود .    نور 
(فتوسنتز)   2O6 + 6O12H6C O2H6 + 2CO6 
در شكمبه گاو ، منوساكاريد تجزيه شده و عكس واكنش فوق انجام مي شود . از يك    قندي ها مي توان گلوكز ، گالاكتوز و فروكتوز را نام برد. 
دي ساكاريدها با فرمول شيميايي ۱۱O22H12C ، از تركيب دو ملكول قند منوساكاريد با از دست دادن يك ملكول آب به وجود آمده اند . از دي ساكاريدها مي توان ساكاروز ، مالتوز و لاكتوز را نام برد . 
پلي ساكاريدها با فرمول كلي n (5O10H6C ) ازتعداد زيادي قندهاي ساده تشكيل شده اند.  نشاسته يكي از فراوان ترين پلي ساكاريدهاي موجود در دانه غلات است كه گاهي مقدار آن در دانه ها به ۶۰% وزن دانه مي رسد . نشاسته منبع بسيار خوبي براي تغذيه گاو شيري و حتي پرواري (براي توليد شير و گوشت) است ، زيرا قابليت هضم بسيار بالايي داشته و به راحتي توسط ميكرواركانيسمها تجزيه شده و انرژي آزاد مي كند . از ديگر پلي ساكاريدها مي توان سلولز ، همي سلولز و ليگنين را نام برد. 
گليكوژن يا نشاسته  حيواني در كبد حيوانات و از تركيب قندهاي ساده ساخته و ذخيره       مي شود . هنگامي كه دام گرسنه باشد و يا ميزان قند خونش از مقدار معيني كمتر شود ، گليكوژن به گلوكز تبديل و وارد خون مي شود . سلولز و همي سلولز و ليگنين از پلي ساكاريدهاي گياهي هستند . نقش آنها توليد انرژي لازم براي فعاليت هاي حياتي مختلف مثل تپش قلب و خون رساني ، تنفس و همچنين گرم نگهداشتن بدن است . آزاد شدن انرژي ، توسط باكتريهاي دستگاه گوارش و از تجزيه كربوهيدراتها صورت مي گيرد . ارزش غذايي كربوهيدراتهاي موجود در غذاي دام براساس قابليت هضم آنها در دستگاه گوارش متفاوت است . ارزش غذايي نشاسته و منوساكاريدها كه سهل الهضم هستند ، زياد است . چون شيره گوارشي روده بر كربوهيدراتهاي داراي ملكول بزرگ مثل كاه موثر نيست و اين كربوهيدراتها فقط تحت تاثير باكتريها در سيرابي و روده ها هضم مي شوند ، ارزش غذايي كمتري دارند . 
پروتئين 
پروتئين ها تركيبات عالي هستند كه از كربن ، هيدروژن ، اكسيژن و ازت تشكيل شده و ممكن است در ساختمان آنها گوگرد و فسفر نيز باشد . هر ملكول پروتئين از اتصال تعدادي اسيدآمينه درست شده است . اسيدهاي آمينه را بر همين اساس سنگ بناي حيات مي نامند . به طور كلي بيش از بيست نوع اسيدآمينه در ساختمان پروتئين ها شركت دارند . تركيب هاي مختلف اين اسيدهاي آمينه با يكديگر مي تواند انواع زيادي پروتئين را به وجود آورد . اسيدهاي آمينه به دو دسته ضروري و غيرضروري طبقه بندي مي شوند . اسيدهاي آمينه ضروري توسط بافتهاي بدن سنتز نشده و يا به مقدار اندكي كه نيازهاي دام را تأمين نمي كند ساخته مي شوند و بايد از طريق غذا به دام برسند . به همين دليل است كه در تهيه خوراك دام از چند نوع پروتئين استفاده مي شود.  
اسيدهاي آمينه غيرضروري توسط بافتهاي بدن حيوان ساخته مي شوند . اكثر پروتئين ها ۱۶ درصد ازت دارند . در صورت تقسيم ۱۰۰ به ۱۶ عدد ۲۵/۶ بدست مي آيد . اگر اين عدد را در مقدار ازت هر غذا ضرب كنيم ، تقريبي از مقدار پروتئين خام آن غذا را برآورد كرده ايم . اهميت پروتئين  به عنوان يك ماده حياتي ، نقش آن در ساختمان اسكلت بدن ، ماهيچه ها ، خون ، اعصاب ، پوست ، هورمونها و آنزيمها ، مو و شاخ و … است . براي ترميم بافتهاي فرسوده بدن و رشد دام ، رشد جنين ، نگهداري بدن ، توليد شير و گوشت ، پروتئين ضروري بوده و هيچ ماده مغذي ديگري نمي تواند جاي آن را بگيرد . به همين دليل مواد غذايي حاوي پروتئين گرانتر هستند و براي كاهش هزينه تغذيه و جلوگيري از اتلاف مواد پروتئيني نبايد بيشتر از مقدار نياز در جيره منظور شوند . بيان اين نكته ضروري است كه دامهاي جوان و در حال رشد نسبت به دامهاي بالغ نياز بيشتري به پروتئين دارند . 

عتیقه زیرخاکی گنج