• بازدید : 43 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

 پیشینه و سابقه روستانشینی در ایران طی مطالعات و تحقیقات علمی و باستان شناسی به عمل آمده، عمر روستایی را در ایران به ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد برآورد می نماید. با وجود تحولات زیادی در سیمای اقتصادی- اجتماعی وسیاستهای توسعه جهانی در چند دهه اخیر به وقوع پیوسته و به رغم افزایش سطح رفاه در شهرها گسترش شهر نشینی و هجوم جمعیت عظیم مهاجرین روستایی به شهرها هنوز حدود ۵۷% جمعیت جهان در سکونت گاههای روستایی زندگی می کنند که توجیه کافی ومناسبی برای بذل توجه به جایگاه برنامه ریزی روستایی را نشان می دهند. کشور ما نیز با داشتن رقم ۳۸٫۳ درصد کل جمعیت با مسئله عدم هماهنگی و تجانس نظام استقرار بخشی از جمعیت روستایی با شرایط تحول و توسعه در شرایط کنونی مواجه می باشد. شاید بتوان عمده ترین مسائل موجود در حوزه های روستایی را به ترتیب زیر نام برد:
۱٫ نابسامانی در وضعیت معیشت و فعالیت بسیار محدود و ابتدایی.
۲٫ نابسامانی در پیوند حوزه های روستایی با بدنه نظام اسکان به دلیل فقدان یک شبکه دسترسی کارآمد.
۳٫ بی ثباتی شدید اسکان در حوزه ها که خود باعث ناپایداری جمعیت می باشد.
به دنبال درک واقعیتهای مکانی- فضایی فوق و خالی شدن نقاط روستایی به سمت مراکز بزرگ روستایی و شهری که خود زمینه ساز بروز عوارض خاص اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی در مقصد نیز شده است. ضرورت و تغییر نگرش و توجه خاص به عرصه های روستایی و سامان بخشی به نظام و الگوی استقرار روستاها احساس گردید. نتیجه اصلی تحقیق مبتنی بر رعایت دو اصل می باشد، شناسایی وضع موجود روستا و روابط بین عناصر سازنده مورد مطالعه براساس نتایج حاصله. شروع مرحله دوم یعنی دستیابی به روشها، قوانین و تئوری هایی است که به کمک آنها بتوان به شناخت سیستم ها دست یافت و خصوصیت و رفتار آینده آنرا پیش بینی نمود.
فصل اول: شناخت و ارزیابی وضع موجود
۱٫ معرفي اجمالي شهرستان
سابقه تاريخي
استان پهناور خراسان با ساختار گونه گون و كهن زمین شناسی، اقلیم متنوع و جاذب، موقعیت ویژه جغرافیایی، بی گمان از قدیمی ترین دوران حیات بشری ، بستر فعالیتهای بشری ، بستر فعالیتهای معیشتی، بازرگانی و نظامی عمده بوده است، به دلیل همین موقعیت خاص، كهن ترین، معروفترین و طو لانی ترین راه ارتباطی بین شرق و غرب یعنی «جاده تاریخی ابریشم» از طریق خراسان شرق را به غرب مرتبط می سازد.
تنوع جغرافیایی سرزمین خراسان با وجود آب و هوای كویری و گرم در بخش جنوبی و معتدل كوهستانی در شمال استان و به طور پراكنده در مركز، با ارتفاعات قابل توجهی نظیر بینالود، هزار مسجد،كپه داغ، قهستان و… زمینه ای مناسب برای استقرار بشر از قدیمی ترین ایام و جذب اقوام وطوایف متعدد در دورانهای مختلف بوده است.سرزمینی كه نواحی مختلف آن عرصه رویش انواع نباتات مناطق سردسیری و گرمسیری از قبیل گندم، برنج، بادام، سیب، انگور، پسته، خرما، و… است .
مناطقی از آن استعداد پرورش انواع مختلف حیوانات اهلی و وحشی نظیر پلنگ، گرگ، شتر، اسب، آهو، گوسفند، بز و … داراست .
قدیمی ترین آثار حیات انسانی در ایران، شامل تعدادی ادوات و دست افزارهای سنگی . با قدمت تخمینی ۸۰۰ هزار سال قبل، متعلق به دوران پارینه سنگی قدیم، از بستر رودخانه كشف رود مشهد بدست آمده است. در حالی كه قدیمی ترین مكانهای استقرار انسان، حداكثر با قدمت ۱۰۰ هزار سال در نواحی دیگر ایران نظیر آذربایجان، لرستان و … شناسایی شده اند .
دومین مكان از نظر قدمت، پناهگاه سنگی (غار) « خونیك » در نزدیكی بیرجند است كه متعلق به دوره پارینه سنگی میانه با قدمتی بین ۵۰تا۶۰ هزار سال می باشد. از آن پس آثار و شواهد زندگی بیشماری از دوران نوسنگی تا آغاز دوران تاریخی در جلگه مشهد، دره اترك علیا (قوچان)، جلگه درگز، بجنورد، تربت حیدریه، بیرجند و… شناسایی شده اند این شواهد و آثار به اقوام و ساكنان اولیه و بومیئ خراسان مربوط می شود كه بنا به عقیده برخی محققان به عنوان اقوام « آسیایی » شهرت یافته اند و سراسر آسیای غربی از مدیترانه تا تركستان و دره سند را فرامی گیرد .
ولی در حقیقت مهمترین مقطع تاریخ خراسان در سرآغاز دوران تاریخی ایران با ورود اقوام « آریایی » به فلات ایران پیوند می خورد . در این واقعه كه در اغاز هزاره اول ق.م اتفاق افتاد، آریایی ها تازه وارداز طریق خراسان به سمت نجد ایران پیش رفتند و بخش اعظم آنها آنچنان كه از توصیفات « اوستا » برمی آید، در خراسان و سیستان مستقر شدند و شاید به همین دلیل است كه عمده حوادث آغاز تاریخ ایرانیان كه در دو منبع « اوستا » و « شاهنامه فردوسی » ذكر شده است در مشرق ایران و در واقع در خراسان بزرگ رخ می دهد . بسیاری از محققان، زادگاه « زردشت » را مشرق ایران و بوژه حدود خراسان می دانند. برخی از داستانها و افسانه های محلی و از جمله داستان كاشتن سرو كاشمر در خراسان به یاد بود پذیرش آیین نو زردشت توسط « ویشتاسپ» نیز مؤید این نظر است . دیاكونوف نیز محل پیدایش زبان اوستایی را در آسیای میانه، مشرق ایران، افغانستان و خراسان كنونی می داند .  
موقعیت جغرافیایی 
جغرافیای طبیعی
شهرستان مشهد در طول جغرافیایی  59 درجه و ۱۵ دقیقه  تا  60  درجه و ۳۶ دقیقه وعرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۸ دقیقه گسترده است .
شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی در سال  77  محدوده ای به وسعت ۱۸۵ کیلومتر مربع داشت که پیش بینی می شود تا سال ۱۳۹۵ به  245 کیلومتر مربع برسد .
ارتفاع مشهد از سطح آبهای آزاد ۹۸۵  متر می باشد .
مشهد از شمال به شهرهای کلات و درگز، از غرب به چناران و نیشابور، از شرق به کشور ترکمنستان و شهر سرخس، از جنوب به تربت جام، تربت حیدریه و فریمان محدود است 
دشت مشهد با دو رشته کوه موازی با جهت شمال غربی، جنوب شرقی محصور شده است. رشته کوه هزار مسجد که ادامه رشته کوه های کپه داغ است.
ارتفاعات آلاداغ و بینالود هم در ناحیه جنوب دشت مشهد واقع شده و امتداد ارتفاعات البرز است.
اقليم شهرستان 
رطوبت
متوسط رطوبت مشهد ۴/۵۶ درصد و متوسط حداقل و حداکثر سالانه ۵/۳۶ درصد در تيرماه و ۹/۷۱ درصد در دی ماه است.
درجه حرارت
متوسط درجه حرارت در طی دوره آماری ۱۳۸۰ – ۱۳۳۰، ۴/۱۴ درجه سانتيگراد و اختلاف ميانگين درجه حرارت در سردترين ماه و گرم ترژن ماه ۲۵ درجه است. ميانگين حداکثر دمای سالانه ۴/۲۶ درجه مربوط به ماه تير و ميانگين حراقل دمای سالانه ۴ درجه مربوط به ماه دی است .
بارندگی
متوسط بارندگی در طی دوره آماری ۱۳۸۰ – ۱۳۳۰ ، در شهرستان مشهد ۶۴/۲۵۹ ميلی متر است . حداکثر ميانگين ماهانه بارش در شهرستان مشهد ۸/۵۵ ميلی متر در ماه اسفند و حداقل ميانگين ماهانه بارش ۷/۰ ميلی متر در مرداد ماه می باشد . به طور کلی ميزان نزولات جوی در اين شهرستان کم است .
باد
جريان هوا در مشهد تحت تاثير توده های هوای متفاوتی است که مهم ترين آنها عبارتند از :
توده هوای پر فشار سيبری، جريان های مديترانه ای، جريان های شمالی و غربی .
تابش خورشید 
میانگین مجموع سالانه ساعات آفتابی مشهد، ۲۵۰ ساعت است که از این میزان کمترین ساعات آفتابی در بهمن ماه و بیشترین آنها در تیر ماه است .
زاویه تابش خورشید در عرض جغرافیایی ۳۷ درجه ( مشهد ) ، در ظهر محلی اول تیر ماه برابر ۹۰ درجه و در ظهر محلی دی ماه، ۴۵ درجه است .
عوامل تاثیر گذار بر اقلیم مشهد عبارتند از:
عرض جغرافیایی ، هوای گرم و خشک، کویر قره قوم واقع در شمال منطقه و دو رشته کوه مرتفع هزار مسجد و بینالود .
بر طبق طبقه بندی اقلیمی «کوپن» ، مشهد در اقلیم «استپ عرض میانی نیمه خشک و خنک»، بر اساس طبقه بندی «مارتن» اقلیم مشهد از نوع «نیمه خشک» و بر اساس طبقه بندی «آمبرژه» در اقلیم «خشک و سرد» قرار دارد .
تاريخچه آب شهرستان
با وجودد قرار گيری مشهد در دشتی حاصلخیز و جاری بودن رودخانه مهم کشف رود در آن ، از بدو پيدايش  به معضل کم آبی مواجه بوده است . فاصله يک فرسنگی بستر کشف رود با شهر مشهد و اختلاف ارتفاع منجر به عدم دسترسی اهالی شهر به آب رودخانه شده است . ئ این باعث شده است که از همان ابتدای شکل گيری شهر با سيستم سنتی و باستانی مشروب شود .
منابع آبهای سطحی 
عبارتند از: رودخانه های کشف رود، کارده، چاه نساء، ميامی، شاندیز، طرقبه، طرق، سنگ بست، جاغرق، مراغه، مايان، برگ، زشک، چشمه گیلاس، قره تيکان، چهچه، کلات، چکنه و ارچنگان.
از مهم ترين مسيل های مشهد می توان از کال قره خان و کال چهل بازه، همچنين کال شريف آباد و کال سرغايه که حالت فصلی دارند نام برد .
منابع آب های زير زمينی 
درسطح دشت های واقع در مشهد ۲۸۲۲ حلقه چاه عميق، ۱۲۸۵ حلقه چاه نيمه عميق، ۹۰۲ رشته قنات، ۳۲۱ دهانه چشمه گزارش شده است.
ميزان تخليه سالانه از مجموع منابع آب زير زمينی در اين دشت ها ۹۲/۱۵۷۶ ميليون متر مکعب است.
رودها 
از جمله رودهای مهم مشهد، کشف رود است که دارای جهت شمال غربی ، جنوب شرقی است و از هزار مسجد سرچشمه می گیرد و به طرف هریر رود جریان می یابد . و شاخه های فرعی این رودخانه باعث سرسبزی اطراف مشهد شده است مانند اخلمد ، فريزی ، گلمکان ، گلستان ، شانديز ، طرق ، بيدک و کارده ، ماه نساء ، رادکان ، دهبار ، مايان ، جاغرق ، زشک و دولت آباد .
پوشش گیاهی

عتیقه زیرخاکی گنج