• بازدید : 43 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

پس از تحولاتي كه در نتيجة پيدايش رنسانس در اروپا رخ داد، يكي از پرنمودترين نحله هاي فكري كه تمام ساختارهاي اجتماعي، فرهنگي، اخلاقي و سياسي را در بر گرفته و زندگي آدمي را در مسير سلسله اي از تغييرات قرارداد ليبراليسم بود كه مثابه يك ايدئولوژي در سراسر جهان غرب به جاي اديان الهي مطرح شد.
به دليل اينكه اين جريان فكري، اجتماعي و سياسي در عصرهاي اخير، از جاذبه هايي هم برخوردار شده و در كشورهاي شرقي و مقر اديان ابراهيمي و پايگاه هاي اسلامي هم مورد توجه خيل روشنفكران قرار گرفته نسبت به آن تبليغات فراواني صورت گرفته و نيز به دليل سنت شكني ها و دين ستيزهايي كه داشته و مدتها است كه پس از رنسانس داعيه اداره جهان و رهبري فكري بشر را داشته شايسته بررسي ئ تاميل بيشتر است و اين بررسي از آنجا بيشتر اهميت مي يابد كه به دليل توجه و توسعه و به ميدان آمدن فناوري نوين و رسانه هاي پيشرفته ارتباطات جمعي و سطح پوشش هايي كه ليبراليسم مدعي آن مي باشند 
اين مهم در مقولة نسبت دين و ليبراليسم، مي گنجد و اينكه آيا ساسااً دين نسبت و ارتباطي با ليبراليسم دارد يا نه بحث ها در ادامه در اين خصوص مي باشد و مي كوشيم تا با بررسي اجمالي ماهيت ليبراليسم و دين به بررسي نسبت، ارتباط و سازگاري يا عدم موارد فوق بپردازيم. (به عون اله متعالي)
تحليل مساله «نسبت دين و ليبراليسم»
پرسش از «نسبت دين و ليبراليسم» يك پرسش «مركب» مي باشد كه در حقيقت سوالات و پرسشهاي بسياري را در درون خود دارد كه پش از تحليل مفاهمي مندرج در مساله مذكور وضوح مي يابند. اولين ابهام در مفهوم واژه «نسبت» است. گاهي به جاي واژه «سبت» در مساله مورد نظر ما واژه «رابطه» به كار مي ورد.
«رابطه منطقي – توليدي، رابطه روش نشاختي، رابطه معرفت شناختي، راذبطه تولديدي – مصرفي، رابطه مبتني بر اصل رفع تعارض و رابطه ديالوگي»
همچنين از مفهوم «نسبت» نيز مي توان استفاده هاي زيادي كرد كه برخي از آنها عبارتند از:
۱- نسبت به معناي مقايسه دو امر كه خود به دو بخش تقسيم مي شود:
الف – مقايسه ذوشي: به عنوان دو مفهوم كلي از حيث مصاديق يا دو مجموعه از حيث اعضاء
ب – مقايسه دو قضيه
۲- نسبت دوشي ء به معناي «تاثير و تاثر» دو شي برو از هم
۳- نسبت دو شي ء به معناي مقايسه آنها از حيث شيء سوم.
در مساله نسبت دين و ليبراليسم، آنچه بيشتر از مفهوم «نسبت» همراه شده است مربوط به مفهوم سازگاري است.
۱- CONPLEX
۲- براي بررسي بيشتر به روش شناسي مطالعات ديني نوشته احمد فرامرز قرامكلي مراجعه شود.
– ليبراليسم در مقام تعريف
ليبراليسم از تفكرات و فحله هاي فكري جديدي است كه در اروپاي معاضر هم به عنوان يك نظريه و آموزه و هم به عنوان يك برنامه عمل به وجود آمده و به خود سامان بخشيده است و يك جريان غالب در غرب است كه امواج آن به گوشه و كنار جهان هم رسيده است.
مهم ترين چيزي كه در مرحله نخست بايد آن را مورد دقت و ارزيابي قرار داد، تعريفي منطبق بر واقعيت ليبراليسم است. تا در پرتو آن چيستي ليبراليسم كاملاً روشن و نمودار گردد.
كلمة ليبراليسن از واژة Liberty گرفته شده كه به مفهوم آزادي است و كلمه Liberall به معناي فرد آزادي خواه است. اين كلمه هم اكنون به عنوان جرياني آزادي خواهانه كه داراي بنيادهاي معرفتي، نظري و تئوريك خاص است، در غرب شناخته مي شود. اين كلمه به معناي نوعي خاص از آزادي خواهي است نه به معناي هر نوع آزادي خواهي، زيرا اگر چنين باشد بايد مخالفان ليبراليسم را مخالفان آزادي خواهي بدانميم و حال آنكه همه مخالفان ليبراليسم، مخالفان آزادي نيستند. پس ليبراليسم به مفهوم نوعي خاص از آزادي خواهي است كه جوهر ليبراليسم با همان مفهوم خاص انطباق دارد نه با مفهومي ديگر. لذا در يك تعريف كلي تر مي توان گفت ليبراليسم طرز تفكر معرفتي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي است كه به نوع خاصي از آزادي فرد منجر مي شود و در تمام ظهوذ و عينيت اجتماعي همچون يك ايدئولوژي عمل مي نميايد. اين طرز تفكر از محصولات عضر روشنگري و متعاقب آن در حد تعاقب پيدايش رنشانس شكل گرفته و به وجود آمده است.
– مباني جوهري ليبراليسم
ما نمي توانيم بدون اينكه به مباني ظهور ليبراليسم پي ببريم، مفهوم سازي دقيقي از آن ارايه نماييم. بدين سبب لازم است ابتدا مباني اصلي پيدايش ليبراليسم را درك نماييم تا تعريف و مفهوم اصلي آن دريافت شود.
ليبراليسم در تقابل با نظام و تفكر توتاليتر كه با لعابي صوري از مسيحيت در اروپا حاكميت يافته بود، به وجود آمد، حاكميتي هزار ساله كه در اواخر آن، مخالفت هاي شديدي با عقلانيت، علم و آزادي صورت گرفت. در تفكر مسيحي، علم، نوآوري و پرسش گري كه منجر به ايجاد سوال در برابر حاكميت مسيحي مي شود، ممنوع شناخته شده بود. اين وضعيت، تاريخ طولاني را در اروپا به خودش اختصاص داد.
نهضت پروتستان كه افراد يهمچون كالون و لوتر آن را در اروپا عرضه كردند. عصر روشنگري را رقم مي زند و لذا گفتمان پرسش گري در عصر روشنگري همچون رويكريدي عالب مطرح مي شود.
عضر روشنگري بر هم زننده مناسبت هاي پيشين است، زيرا نقطه ثقل تلاش هاي پيش گامان عصر روشنگري در برابر دگماتيزم مذهبي حاك بر ساختار حكومت هاي مسيحي، بر عنصر آزادي بوده است. پافشاري پيش گامان عصر روشنگري بر سلسله اي از عناصر پايه و بنيادي سب مي شود در فاصله اي كوتاهد ليبراليسم به عرصه حيات فكري سياسي و اجتماعي غربيان وارد شود. از اين جهت لازم مي نمايد كه به مباني جوهري ليبراليسم اشاره كنيم تا چيستي و ماهيت آن، به طور عيني و ملموس، مشخص گردد.
۱- آزادي فرد
ليرباليسم را مي توان ترجمان اصالت فرد دانست. ليرباليسم ارزش مطلق هستي فرد را با هيچ مانع و رادعي مطرح مي كند.
«در شيوه هاي رنگارنگ ليبراليسم، اصلي روشن و استوار تر از اصلي كه انسان را به غايت برين مي رساند، نمي توان يافت، همه نام آوران فلسفه از متالهان گرفته تا سياسي نگاران آغاز سده ي ما، در اين بركشيدن فرد همبازند. و در واقع لحظه هاي مهم تاريخ، مانند اصلاح ديني، انقلاب هاي انگلستان،‌ آمريكا و فرانسه در رابطه با اين اصل، معنا مي دهند و بالاخره، فرد، چون غايت اصلي نگريسته شد» 
«در حقيقت ليبراليسم، اهميت نقش هاي متقابل را رد نمي كند و مكانيسم هاي اجتماعي و تاثير گروه بر رفتارهاي فردي را ناديده نمي انگارد. آنچه ليبراليسم مردود مي شمارد، اين است كه براي كنش اين نيروها هدفي بيرون از فرد درنظر گرفته مي شود. از اين ديدگاه، همه چيز گرداگرد فرد مي گردد و جامعه به معناي كامل واژه، هماتنا محيطي است براي حفظ و نگهداري زندگي فرد و ايجاد امكان لازم براي شكوفايي اش» 
۲- گرايش به خرد جزئي
عقل و خرد را به دو نوع كلي و جزئي تقسيم نموده اند و اين تقسيم، مورد پذيرش اكثر فيلسوفان غرب هم قرار گرفته است. عقل كلي نگاهي سيستمي و كل نگرانه به مجموعه نظام هستي مجموعه تعالي خواهي هاي روحي مي كند، وظايف و رسالت هاي ماورايي و پيام هاي قدسي را مي شنود و سر در آستانه آفريننده و امر متعالي مي سايد اما عقل جزئي عقل سود محور و لذت گراست، عقلي كه به امور جزئي عالن نظر مي كند و حسابگري ها و سنجش هايش با محور قرار دادن سود و لذت است. عقلي كه به امور جزئي عالم نظر مي كند و حسابگري ها و سنجش هايش با محور قرار دادن سود و لذت است و به اين خاطر هم امور ماورايي را نمي پذيرد و قادر به شناخت خوبي هاي مطلق و امور ماورايي نمي باشد، زيرا دايره قضاوت هايش، امور محسوس طبيعي و تجربي است.
روح عقلانيت ليبرالي را بايد مواجهه با مذهب ناميد و چنانكه بدان اشاره نموديم، ليبراليسم در پي دست يابي به شويه هاي حاكميتي است كه بر قانون بشري ابتناد داشته باشد و لذا به نقادي عليه مذهب و امور قدسي مبادرت مي نمايد، چنانكه در آغاز نشو و نماي ليبراليسم افرادي همچون مارتين لوتر و كالون دست به يك جنبش مذهبي زدند كه با معرفي سازي شريعت مقارنه داشته باشد.
«باري اين مهم بدين گونه به انجام رسيد كه نويسندگان سده هجدهم با ياري خردباوري، الهيات و اخلاق مذهبي را به شيوه اي بي سابقه، با باد انتقاد بي رحمانه اي گرفتند» 
نگرش به عقلانيت و خرد جزئي رويكرد مي شد كه ليبرال ها آن را آموره جوهري ديگر ليبراليسم مي انگاشتند و در اصل، چره واقعي ليبراليسم را بايد در خردباوري محض و افراطي آن بسان يك نحله و همچون قطبي مركزي تلقي نمودند.
گرايش به عقلانيت جزئي و حل همه امور بشري به وسيله آن، چره واقعي ليبراليسم را آشكار نمود و ليبراليسم بدين سان خود را از قيموميت باورهاي ديني رها ساخت.
ژرژ بوردو چنين مي نگارد كه:
«چنين نگرشي (به عق) سه پيامد مهم داشت، نخستين پيامد عبارت بود از رهايي فرد از دل مشغولي هايي كه ايمان ديني مي توانست در مورد رفتار اجتماعي، در وي بيدار كند چون قلمرو خدا فراسوي اين جهاني است… دومين پيامد، ناشي از به كنار نهادن دريافتهاي انجيلي از سازماندهي زندگي مادي، همانا واگذاري نقش فرودست به دين در زندگي اجتماعي بود، در حقيقت به دين در زندگي اجتماعي بود، در حقيقت به دين، تنها نقش تسلي بخش واگذار شد… سرانجام تلقي دين، به مانند امرثي منحصراً خصوصي، پيامد بسيار مهمي در صحنه هاي سياسي داشت… و آن ايمان بي عمل بود كه تنها جنبة ذهني مي يافت و محدود ساختن خميرمايه انقلابي انجيل به پهنه وجدان فردي بود…» 

عتیقه زیرخاکی گنج