• بازدید : 43 views
  • بدون نظر

چکیده

نوشتن از هنر كار ساده اي نيست وليكن تحقيق و تفحص به منظور دستيابي به « مرواريد دانايي» آن هم در عمق اقيانوس گسترده اي چون هنر، به مراتب مشكل تر و سخت تر است . اما اگر عشق در اين تفحص چاشني اراده ي آدمي گردد، ديري نخواهد پاييد كه درهاي درخشان معرفت يكي، پس از ديگري سر از صدف پنهان خود بيرون مي آورند و چونان چراغي، ظلمات جهل و ابهام را به رنگِ نور و روشنايي مزين مي سازند. اما قصه هنر، قصه ي گمنامي است. قصه مرواريد هاي درخشاني كه از غربتشان سالياني دراز مي گذرد. قصه هنر است، هنري كه با تمام گستردگي خود در پاره اي از شاخه ها و در برخي جهات بسيار گمنام و غريب است.  به گونه اي كه امروزه شايد كمتر نام و يادي از آن هنرهايي شده كه يك زمان در اوج بوده اند و پس از گذشت زمان به دليل برخي مسائل مورد بي مهري قرار گرفته اند و آفتاب شهرتشان از لب بام دنياي هنر پريده است.

محققي كه پيرامون مسائل هنري كنكاش و تحقيق مي كند هميشه در پي كشف اين ناشناخته هاست. مي خواهد پنجره اي بگشايد به دنياي گمنامي ها و غربت هنرهاي متداول پيشين و منسوخ امروزه . از اين رو با غور در متون گذشته و آثار به جاي مانده از آن هنر خاص كه به عنوان يادگارهايي ارزشمند در دل موزه هاي داخل و خارج جا خوش كرده اند، ريشه هاي پيدايش آن را بررسي و پس از آگاهي از چگونگي تولد و تحول آن ، به علل فراموشي و انحلال آن مي پردازد.

براي بسياري شايد اين گونه تحقيقات ، تحقيقاتي ناخوشايند و بي مورد و گاه بي منفعت به حساب آيد، چه كه بر اين باورند هنري كه به عللي منسوخ گرديد و ديگر آنگونه كه بايد و شايد مورد بهره وري قرار نمي گيرد و  ديگر طرفداران و پيرواني ندارد چه سود آنكه به بيان و تشريح و مقام و منزلت و جايگاه پيشين بپردازيم و چه منفعت آنكه چگونگي ساخت و آفرينش و تحولش را رقم سازيم و چه تاثيري خواهد گذاشت ، اگر از غربت و گمنامي و غريبي اش، سوگواري بسرائيم و فرياد فراموشي را سر دهيم ، آيا اينهمه باعث احياء  مجدد حيات ارزشمندي كه داشته است خواهد شد. آيا بازگشت مقام و منزلت و ارزشش مهيا مي شود؟ در پاسخ تفكران اين گونه شبه محققان بايد اين نكته را ارزاني داشت كه سخن از هنري گرچه منسوخ گفتن خود هنري است چونان ساير هنرهاي ديگر. بدين معنا كه در ميان انبوه هنرهاي زنده ي امروزي اگر يادي از هنرهايي شود كه امروزه حياتشان به ممات گراييده است، ارزشش اگر بيشتر از تعبير و تفسير هنرهاي مدرن امروزي نباشد كمتر نخواهد بود. بايد دانست آنچه هويت ما را تا به امروز محفوظ و محكم و تاثيرگذار باقي گذارده است همان آثار به جاي مانده از هنرهايي است كه در زمانهاي پيشين به مرحله آفرينش رسيده اند.

مقدمه

در مقوله هنرشناسی اولین سوالی که مطرح می شود این است که هنر چیست ؟!

البته مسلم است که نمی توان تعریف مانع و جامعی که دربرگیرنده تمامیت این واژه باشد ارائه نمود و علت اصلی عدم توانمندی ، همان تنوع و تکثری است که در سرتاسر این واژه سایه افکنده است. تنوع سلیقه ها و تکثر نظرها و عقاید از سویی و رفع نیازهای مادی و معنوی از سوی دیگر باعث گردید که هنر در قالبها، گونه ها ، شیوه ها و سبک های بیشماری به منحصه ی ظهور برسد که هرکدام به گونه ای ، دربرگیرنده بخشی از آمالها ، آرزوها و گاهاً خواسته های درونی خالقان و آفرینندگان آن می باشد.

با تکامل اندیشه های اجتماعی ـ زیستی انسان ، هنر نیز به رشد بالنده ای دست یافت که توانست خود را به تدریج از دیواره غارها بیرون کشد و در فضایی قرار گیرد که جنبه کاربردی تری را از خود به نمایش می گذاشت .

نیازها باعث ابدا شده بود و ابداعات نیز آراسته به سلیقه ، ذوق ، استعداد و در نهایت هنر بود.

هنری که روز به روز همگام با تکامل انسان به کمال ذاتی خود نزدیکتر می شد و همسان با این تکامل، تقسیم پذیری آن به شاخه های گوناگون و متفاوت نیز به وقوع پیوست . شاخه هایی که در عین وحدانیت هنری بودنشان هرکدام برای خود دارای سبک و سیاقی مشخص و هدفی معین وسازنده و ارزشی در خور توجه بود. این ارزشهای هنری که در قالبهای گوناگونی ظهور پیدا کرده بود، زمانی به اوج خود رسید که زندگی گروهی به زندگی قبیله ای مبدل گشت و سپس  قومیت گرایی و ملیت های متعددی پا به عرصه حضور گذاشتند که هریک از اینها سابقه ی هنری خویش را سند معتبری در جهت عینیت بخشیدن به پیشینه تاریخی خود و سبقت از دیگر ملل، مطرح می کردند.

با بررسی سابقه هنری اقوام و ملل مختلف به وضوح می توان دریافت که هنر با تمامی کمی ها و کاستی های خود در سرزمینهای دور و نزدیکی چون بین النهرین ، مصر ، هند ، یونان ، رم باستان ، خاور دور، ایران و بسیاری از نقاط دیگر به مرحله ظهور رسیده است و در همین سرزمینها بوده که از خود آثاری ارزشمند و گرانبها به جای گذاشته است.

قلمدان و هنر قلمدان سازی یکی از همین آثار ارزشمند و ارزنده است که امروزه دیگر از آن سخنی به میان نمی آید و کمتر کسی پیدا می شود که به ساخت آن ، رغبتی نشان دهد و این در حالی است که این هنر زیبا و ظریف سالیانی نه چندان دور از این ، مورد استفاده ی دانش پژوهان و دانش دوستان و اصحاب ذوق و هنر و قلم قرار می گرفته است  و در راه تشویق و ترغیب  دانش اندوزی و فراگیری علم و ادب رسالت مهم و ارزشمندی را ایفا می کرده است.

اگرچه در این زمان از آن همه ظرافت و اهمیت و ارزش کمتر اثری باقی مانده است ولی امید می رود با یاری اندیشمندان هنر دوست و هنرمندان اندیشمند ، غبار فراموشی و غربت از وجود چنین هنرهایی زدوده شود.

در این مجموعه سعی شده است ضمن بزرگداشت مقام والای مجموعه هنرهای اصیل سنتی یادمانی از هنر ارزشمند قلمدان سازی شود تا شاید بدین وسیله ضمن شناسایی فنون قلمدان سازی که نزد بسیاری گمنام و ناشناخته مانده است، گامی گرچه کوچک و ناچیز نیز در راه اعتلای نام این هنر ارزشمند که زمانی مایه فخر و مباهات فرهنگ این مرزو بوم بوده است برداشته شود.

فهرست

تقدير و سپاس                                                                                     

پيشـگفتار                                                                                             

 فصل اول

بخش اول : مقدمه    

بخش دوم : واژه شناسي

بخش سوم : تاريخچه            

                                                        

فصل دوم

بخش اول : مواد اوليه ساخت قلمدان                                          

بخش دوم :کاغذ و کاغذگری

کاغذهای ضخیم کاهی

کاغذهای سفید نازک

كاغذهاي « پيذوري » يا « زرتي »   Flimsy – papiers

                                                 

فصل سوم ساخت قلمدان

بخش اول شیوه های سنتی ساخت قلمدان

ساخت قلمدان به وسيله ي خمير كاغذ

قالب چيست ؟!

ساخت قلمدان بوسيله كاغذ و يك قالب چوبي

ساخت زبانه قلمدان

ساخت قاب قلمدان

بخش دوم ساخت و سازهای ابتکاری

ساخت قلمدانهاي استوانه اي

ساخت قلمدان به وسيله ي كدوي گياهي

فصل چهارم

       تزئينات قلمدان                                                                       

بخش اول : مراحل قبل از نقش آفريني      

بوم سفيد

بوم مرقش

بوم موجي

بوم ابري

بوم دودي

رنگ و رنگ سازي

تقسيم بندي رنگها

بخش دوم : مراحل نقش آفريني                                                      

       انواع تزئين       

تزئين قلمدان با ترسيم مناظر                  

تزئين قلمدان با ترسيم منظره همراه با گل و مرغ و تصوير

تزئين قلمدان با ترسيم ميدانهاي رزم و بزم

تزئين با ترسيم چهره ي عرفا

تزئين با ترسيم مراسم عروسي

تزئين با ترسيم حمله جانوران به يكديگر

تزئين با ترسيم حيوانات وحشي و اهلي

تزئين با ترسيم رجال عصر

تزئين با ترسيم پرندگان

تزئين با ترسيم نحوه ي زندگاني مردم      

تزئين با ترسيم تذهيب

تزئين با ترسيم تذهيب همراه با گل و بوته

تزئين با ترسيم تذهيب همراه با صورت                                     

       شيوه هاي ديگر تزئين 

تزئين به وسيله ي تحرير خط

تزئين به وسيله ي تمبر پوش كردن

تزئين به وسيله ي مينا كاري و خاتم كاري

تزئين به وسيله ي فولادهاي زركوب

بخش سوم : استادان مزين ساز                                                      

بخش چهارم : مراحل بعد از نقش آفريني                                           

بخش پنجم : بازسازي و تعمير قلمدان                                              

بازسازي نقوش

تعمير مقواي قلمدان

فصل پنجم

تصاوير                                                                                

حسن ختام                                                                                    

فهرست منابع

 

فرمت فایل : Word قابل ویرایش

 صفحات : ۱۱۲ صفحه


عتیقه زیرخاکی گنج