• بازدید : 54 views
  • بدون نظر
این فایل قابل ویرایش می باشد وبه صورت زیر تهیه شده:

رباط شرف بین مشهد و سرخس در شش کیلومتری جنوب محلی واقع شده است که آن را (شورلق) می خوانند. رباط شرف یکی از اماکن و محل استراحت تردد کنندگان بوده است. شرف ممکن است نام سازنده ی این نباشد. طوری که دوره ی ارتقای وی به وزارت کاملا با تاریخ اجتماعی ساختمان که سال ۵۰۸ هجری قمری است تطبیق می کند.
بر سطح بنای اخیر پاره سنگ هایی به رنگ آبی کبود و زیبا مزین به تصاویر گل و بوته دیده می شود که بقایای روسازی قدیم بنا از قرن هفتم هجری است. از نظر ترکیب عمومی تزئینات قدیم بنا بر پیشانی سر در مدخل رواق خلفی عبارت است از کتیبه های مزین بر آجرهای خفته راست و نرنجهای گچبری شده در وسط و دو طاقچه کم عمق در طرفین که در سال ۵۴۹ هجری مرمت شده اند
نقوش و تزئینات سردر بزرگی که صحن اول را به صحن دوم مربوط می سازد نیز تا ترکیب پا طاقها در همین تاریخ تجدید و تعویض شده است. دیوارهای داخلی بین رواق ها قدیمی هستند و این دلالت بر آن دارد که شبستاتن ها از همان آغاز بنای رباط وجود داشته اند و لیکن روسازی و تزئینات آن نیز در همان سال تعویض گردیده است. به طوری کلی به جز چند مورد که بنا تجدید و مرمت شده در سال ۵۴۹ هجری فقط دو کار انجام یافته و بس، یکی تعمیر و مرمت بنا و دیگر ایجاد نقوش و تزئینات غنی تر و مجلل تر از نقوش و تزئینات اولیه. این نقوش و تزئینات. چنانچه از کتیبه ی بزرگ ایوان انتهایی پیداست در سال ۵۴۹ هجری ساخته شده اند که متن این کتیبه چنین است:
من عالی دوله السلطان العظم شاهنشاه الاعظم مالک رقاب الامم سیده ملوک العرب و العجم امان الله بقاه معزالدنیا و الدین ابوالحرث سنجر بن ملک شاه برهان امیرالمونین اعزالله انصاره و باهتمام خاتون … و المسلمین ملکه نساء العالمین معزه آل افراسیاب سیده ترکان نبنت الخاقان الاعظم ارم علاها.. الله من مشهور سنه تسع و اربعین و خمسائه. پس به این طریق کتیبه ی بزرگ ایوان انتهایی رباط در دوران سلطان سنجر انجام پذیرفته است.
از قسمتهای تشکیل دهنده ی رباط شرف عبارتند از: طالق سردر ایوان انتهایی، ایوان ورودی، در ورودی، سنگ بست، ایوان ورودی، کتیبه ی سردر ورودی، ساباط ها، صحن اول، صحن دوم، کتیبه پیشخوان ایوان، ورودی به صحن دوم و کتیبه های متعدد دیگر می باشد.
رباط شرف بنایی است دارای دو صحن و هر صحن آن دارای چهار ایوان است به شکل صلیب، از میان این هشت ایوان سه ایوان برای عبور از خارج به صحن اول و از صحن اول به صحن دوم و از صحن دوم به صحن اول بوده است و پنج ایوان دیگر سراسری رواقهای گنبد دار به شمار رفته اند.
نخستین صحن رباط شرف که بی شک اختصاص به اشخاص عادی و کم بضاعت داشته فقط دارای چند اتاق یا حجره بوده که از یکی از آن ها به عنوان رواق یا شبستان استفاده می شده باقی بناها همه ساباط و دهلیز است. صخن دوم دارای رواق ها و حجره ها و وسایل آسایش بیش تری بودن به این معنی که در جلو چهار بنای اصلی، دورتادور صحن ساباط عریضی که بر ایوان ها ارتباط داشته و نیز تعدادی حجره که سقفشان گنبدی یا استوانه ای شکل بوده  و یک شبستان نیز در سمت شمالی   بنا در عمارت وسیع و مجلل وجود داشته است.
این بنای عالی و باشکوه و نیز دیوارها و نمادها و تزئینات و کتیبه های آن با آجر پخته ساخته شده و در ساختمان این رباط سنگ به ندرت به کار رفته است و فقط در پی ها و قسمت های تحتانی این بنای معظم از سنگ استفاده شده است.
رباط شرف قبل از مسجد بسطام یعنی قبل از سال ۵۱۴ هجری ساخته شده است و اگر به خاطر بیاوریم که کتیبه ی بزرگ سردر رباط دارای تاریخ احداث بنا بوده که از میان رفته و فقط رقم یکان آن یعنی ۸ باقی مانده نتیجه این خواهد بود که تاریخ بنای رباط سال ۰۸ ۵ هجری است. این تاریخ نیز حدسی است ولی به نظر صحیح می رسد. بنابراین ساختمان رباط شرف احتمالا در سال ۵۰۸ هجری به پایان رسیده است. چهل سال بعد یعنی در سال ۵۴۸ هجری این بنا توسط غزها تخریب سپس سال  بعد ۵۴۹ هجری، توسط بانوی عالیمقامی که به تعمیر آن فرمان داد بازسازی و آذین شد آن گاه بر اسناد نوشته ی هوالله مستوفی به رباط (آبگینه) شهرت یافت و سپس با متروک افتادن جاده ای که این رباط برای آن ساخته شده بود و به جهتی که جاده مشهد به هرات اهمیت می یافت رباط نیز راه زوال را پیمود و دوباره رباط شرف نام گرفت یا به این نام خوانده شد امروز رباط شرف جز ویرانه ای متروک در صحرایی بی آب و علف نیست. ویرانه ای که کنام جانوران وحشی شده و جزیره وهشیگران تاریخ ایران کهن برای آن ارزش قائل نیست.

عتیقه زیرخاکی گنج