• بازدید : 52 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

           مراحل آغازين شکل گرفتن زمين به دوره پره کامبرين يعنی در حدود ۶/۴ميليارد سال پيش باز می گردد.  
            اولين موجوداتی که بر روی زمين بوجود آمدند تنها دارای يک سلول بودند وسپس ميليونها سال طول کشيد تا اولين گياهان و سپس اولين جانوران که دايناسورها بودند بوجود بيايند.اما اگر بخواهيم به ديد زمين شناسی نگاه کنيم انسان جزء موجودات جديدی است که بر روی زمين بوجود آمده اند. چرا که در مقايسه با اين زمان عظيم از پيدايش انسان زمان زيادی نمی گذرد.
 زمين شناسی فيزيکی:
            زمين شناسی فيزيکی شامل شامل علوم مختلفی در رابطه با فيزيک زمين مانند:« هيدرولوژی-پترولوژي-تکتونيک و … » می شود.
             به دليل گسترده بودن اين علوم از شرح آنها صرفنظر می کنم و نظرتان را به ديدن چند تصوير در رابطه با زمين شناسی فيزيکی جلب مينمايم.


سنگ شناسی رسوبی 
ریشه لغوی 
سنگ شناسی رسوبی از دو کلمه Sedimentary به معنی رسوبی و Petrology به معنی سنگ شناسی گرفته شده است. 
دید کلی 
سنگهای رسوبی به دلیل داشتن منابع مهم نظیر نفت ، گاز ، ذغال ، آهن ، اوارنیم و نیز مواد مورد نیاز در مصالح ساختمانی مانند آهک ، گچ و غیره از اهمیت خاصی برخوردارند لذا سنگ شناسی رسوبی یکی از مهمترین شاخه‌های علوم زمین محسوب می‌گردد. در حدود ۷۰٪ از سنگهای سطح زمین ، دارای منشا رسوبی هستند، و این سنگها عمدتا از ماسه سنگها ، سنگهای آهکی ، شیل ها و به مقدار کمتری اما با همان معروفیت از رسوبات نمک ، سنگهای آهندار ، ذغال و چوب تشکیل شده است. 
تاریخچه و سیر تحولی 
مطالعه سنگهای رسوبی از نظر مشخصات ساختی ، بافتی و ترکیب شیمیایی آنها ، اولین بار در سال ۱۸۷۹ توسط سوربی انگلیسی انجام گرفت. وی مطالعه سنگهای رسوبی در مقاطع نازک را برای اولین بار ابداع نمود. بعدها در ۱۸۹۹ ، کایوی فرانسوی پاره‌ای از مشخصات میکروسکوپی و مشخصات ماکروسکوپی بعضی از سنگهای رسوبی در کشور فرانسه را ، به صورت مصور تشریح و تفسیر کرد.

از آن تاریخ به بعد ، به پیروی از کایو ، بررسیهای سنگهای رسوبی و کوشش اکثر سنگ شناسان ، عمدتا بر کانی شناسی و تشخیص کانی‌های تشکیل دهنده این سنگها متمرکز گردید. که در این میان ماسه سنگها و رسوبات ماسه‌ای و از میان کانی‌ها هم ، کانیهای سنگین (دارای وزن مخصوص بیش از ۲٫۸۵) ، بیشتر مورد توجه قرار گرفتند.
در سال ۱۹۱۹ ، ونت ورث آمریکایی برای سنجش اندازه ذرات و دانه های تشکیل دهنده رسوبات تخریبی مقیاسی ارائه داد و به کمک مقیاس ونت ورث مطالعه دانه سنجی و تجزیه‌های کمی و مکانیکی رسوبات بر مبنای اندازه دانه ها و فراوانی آنها ، میسر گردید.
سرانجام در ۱۹۳۳ ، آدن و کرمباین ، مقیاس‌های جدیدتری برای اندازه گیری دانه‌های رسوبی ارائه دادند و در مکانیسم تجزیه‌های مکانیکی رسوبات تخریبی ، تسهیلات زیادتری ایجاد کردند. امروز هم ، مقیاسهای اندازه گیری متداول برای مطالعات رسوب شناسی و سنگهای رسوبی ، به نام همین افراد معروف بوده و مورد استفاده سنگ شناسان و رسوب شناسان قرار دارد. 
گروههای اصلی سنگهای رسوبی 
رسوبات سیلیسی آواری :
رسوبات سیلیسی آواری (همچنین تحت عنوان رسوبات تریجنوس یا اپی کلاستیک خوانده می‌شوند) آنهایی هستند که از خرده سنگهای قبلی که توسط فرآیند فیزیکی حمل و رسوب کرده‌اند، تشکیل شده‌اند. این گروه شامل سنگها زیر می‌باشد:

کنگلومراها :
در این سنگها ، مواد دانه درشت گرد شده در زمینه‌ای از مواد دانه ریز قرار دارند.
برش‌ها :
مواد دانه درشت گرد نشده در زمینه‌ای از مواد دانه ریز قرار دارند.
ماسه سنگها :
اندازه دانه‌ها در ماسه سنگها ، کمتر از ۲ میلیمتر است.
گلسنگها :
اندازه دانه‌ها کمتر از ۲ میکرون می‌باشد.
رسوبات بیوژنیک ، بیوشیمیای و آلی :
رسوباتی هستند که بیشتر منشا بیو ژنیکی ، بیو شیمیایی و آلی دارند و شامل:

سنگهای آهکی :
سنگهای آهکی می‌توانند هم از طریق ته نشست مستقیم CaCo3 از آب دریا و هم از طریق رسوب کردن اسکلت‌های کربناتی موجودات به وجود آید.
چرت‌ها :
چرت ، یک واژه خیلی کلی برای رسوبات سیلیسی دانه ریز ، با منشا شیمیایی ، بیو شیمیایی یا بیوژنیکی است.
فسفاتها :
یکی از مهمترین کانی‌های رسوبی فسفاتها ، آپاتیت می‌باشد.
ذغال و شیل نفتی :
ذغال و شیلهای نفتی که از بقایای موجودات زنده قدیمی می‌باشند، انعکاسی از فرآیندهای دیانژ و دگرگونی دارند.
رسوبات شیمیایی :
این رسوبات منشا شیمیایی دارند و شامل موارد زیر می‌باشند:

تبخیر‌ی‌ها: تبخیری‌ها عمدتا رسوبات شیمیایی هستند که پس از تغلیط نمک‌های محلول در آب (بر اثر تبخیر) رسوب کرده‌اند.
سنگهای آهن‌دار :
آهن ، عملا بر اندازه چند در صد در تمام سنگهای رسوبی وجود دارد، ولیکن بطور غیر معمول ، در جایی که مقدار آهن بیش از ۱۵٪ باشد، سنگهای آهن‌دار را تشکیل می‌دهد.
رسوبات آذر آواری :
رسوبات آذر آواری رسوباتی هستند که عمدتا از دانه‌های با منشا ولکانیکی ، که از فعالیت‌های آتشفشانی همزمان سرچشمه گرفته‌اند، تشکیل شده‌اند. و شامل موارد زیر می‌باشند:

رسوبات اتوکلاستیک :
سنگهای ولکانوژیکی هستند که توسط برشی شدن در جای لاوا تشکیل شده‌اند.
رسوبات پیروکلاستیک – ریزشی :
این رسوبات به راحتی از طریق خرده‌های آتشفشانی خارج شده از یک مجرا یا یک شکاف ، بر اثر انفجار ماگماتیکی ، تشکیل می‌شوند.
رسوبات ولکانی کلاستیک – جریانی :
این رسوبات توسط انفجارات فورانی در محیط‌های خشکی ایجاد می‌شوند.
هیدروکلاستیک‌ها :
هنگامی که لاوای خارج شده ، با آب تماس پیدا کند، سرد شدن و خاموشی سریع ، باعث قطعه قطعه شدن لاوا می‌شود. این قطعات پس از حرکت در آب و دانه دانه شدن رسوبات هیدروکلاستیک را تشکیل می‌دهند.
رسوبات اپی کلاستیک :
رسوباتی هستند که از حرکت و ته نشست مجدد رسوبات ولکانی کلاستیک ایجاد شده‌اند. 
اهمیت مطالعه سنگهای رسوبی 
سنگهای رسوبی در ادوار گذشته زمین شناسی در محیطهای طبیعی متفاوتی که امروزه وجود دارد، رسوب کرده‌اند. مطالعه این محیطهای عهد حاظر و رسوبات و فرآیندهای آنها به درک بیشتر معادل قدیمی آنها کمک می‌کند.
دلایل زیادی برای مطالعه سنگهای رسوبی وجود دارد زیرا ارزش اقتصادی کانی‌ها و مواد موجود در آنها کم نمی‌باشد. سوخت‌های نفت و گاز از پختگی مواد آلی در رسوبات مشتق شده و سپس این مواد به یک سنگ مخزن مناسب ، که عمدتا یک سنگ رسوبی متخلخل است، مهاجرت می‌کند. ذغال ، سوخت فسیلی دیگری است که البته در توالی‌های رسوبی نیز وجود دارد. روشهای رسوب شناسی و سنگ شناسی به طور گسترده در پی جویی ذخایر جدید این منابع سوختی و سایر منابع طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سنگهای رسوبی بیشتر آهن ، پتاس ، نمک و مصالح ساختمانی و بسیاری دیگر از مواد خام ضروری را تامین می‌کنند.
محیطها و فرآیندهای رسوبی و جغرافیای قدیمی و آب و هوای قدیمی ، همگی را می‌توان از مطالعه سنگهای رسوبی استنباط کرد. اینگونه مطالعات به شناسایی و درک تاریخ زمین شناسی زمین کمک فراوانی می‌کند. سنگهای رسوبی حاوی زندگی گذشته زمین ، به فرم فسیل‌ها هستند که اینها مفاهیم اصلی انطباق چینه شناسی در فازوزوئیک می‌باشند. 

دلیل وجود کانیهایی با شکلها ی مختلف با فرمول یکسان fes2 
  

پیریت در سیستم مکعبی و رده پیریتوهدرون تشکیل می شود. غالبا به شکل بلوری و فرمهای شش وجهی با سطوح مخطط و یا هشت وجهی دیده می شود. اما مارکاسیت در سیستم ارتورمبیک و رده دی پیرامیدال متبلور می شود و معمولا دارای بلورهای صفحه ای است و گاهی هم به صورت منشوری دیده می شوند. 
همانگونه که می دانید پلیمورفها دارای ترکیب شیمیایی یکسان هستند اما شرایط فیزیکی تشکیل آنها متفاوت است و همین امر باعث تبلور آنها در سیستمهای تبلور متفاوت است. با تغییر شرایط دما و فشار ممکن است یک پلمورف ناپایدار شده و به پلیمورف دیگر که در شرایط جدید پایدار است تبدیل گردد.

آب مقطر یخ کرده کانی نیست 
  

بستگی دارد که چه یخی باشد ، اگر یخ ـ آب مورد سخن است خودش کانی نیست اما میتواند کانی به همراه داشته باشد ؛ اگر این آب همراه نفت خام و اجسام دیگر از زمین خارج شود در صورتیکه نمک و گوگرد و گاز های حل شده در آن باشند یخ بسته اش میتواند کانی باشد و مهمتر از همه شما چون نگفته اید منظورتان یخ آب است بنابراین یخ های دیگر مانند یخ خشک که یخ کردهء گاز کربنیک است و متان و گاز های دیگر منجمدشده در فشار زیاد در اعماق اقیانوس ها کانی بحساب میایند ، اگر اینها مد نظر شما نبود دوباره بپرسید . در ضمن کانی لزوما آنی نیست که از کانها یا معادن بدست بیاید.

آب معمولی از کانی ها نیست 
  

باز بر گشتم تا مقداری اضافه کنم – به دانشنامه ویکی پیدیا هم نگاهی بیندازید ویکی پیدیا آب را کانی نمیداند مگر آنکه کانی به همراه داشته باشد همانطوریکه که قبلا هم عرض کردم . بنا بر این تعریف آب معمولی کانی نیست در انگلیسی آب کانی را Mineral water مینامند و معنای فارسی آن آب معدنی یا آب کانی است اگر این واژه معدنی یا کانی همراه آب نبود دلیلی ندارد که بپنداریم آب از کانی هاست .

سنگ شناسی دگرگونی 

ریشه لغوی 
واژه دگرگونی ، که از کلمه لاتین Metamorphic به معنای تغییر شکل گرفته شده است، به این اشاره دارد که سنگ اولیه ، شکل اصلی خود را تغییر داده و به شکل جدید در آمده است. 

دید کلی 
سنگهای دگرگونی ، سنگهایی هستند که از تغییر شکل سنگهای قبلی به علت تغییر شرایط فیزیکی ( فشار ـ دما ) یا شیمیایی و در حالت جامد به‌وجود می‌آیند. پدیده دگرگونی به محو و ناپدید شدن یک یا مجموعه‌ای از کانیهای متبلور سنگ تعبیر می‌شود. این تغییرات ممکن است بر روی سنگهای رسوبی که در شرایط سطحی به وجود آمده‌اند یا در سنگهای آذرین که از ماگما متبلور گردیده و یا حتی در سنگهای دگرگونی حادث شود.


در حالت اخیر ، شرایط دگرگون شدگی سنگ قبلی تغییر می‌نماید و این پدیده با ظهور و پیدایش یک یا مجموعه‌ای از کانیهای جدید همراه می‌باشد. بنابراین دگرگونی عبارت از پاسخی است که هر سنگ در مقابل تغییرات محیط شیمیایی یا فیزیکی از خود بروز می‌دهد و این پاسخ به صورت تجدید تبلور کانیهای قدیمی به دانه‌های جدید و یا پدیدار شدن کانیهای نو ظهور و تخریب بعضی دیگر تجلی می‌کند. 

  • بازدید : 44 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۸۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

سنگ يكي از قديمي ترين مصالحي است كه بشر از بدو زندگي بر روي زمين شناخته است و از آن براي تهيه وسائل مختلف زندگي و همين طور بناي آثار خود سود جسته است . در آثار به دست آمده از جوامعي كه در دوره پارينه سنگي مي زيسته اند ، ابزار كار و اسلحه سنگي ديده شده است . بعد از آن ، اين مصالح فراوان و در دسترس در ساخت بناي ساختمان پرستشگاه ها به كار رفت كه بناي مونوليت ها و تري ليت ها از آن جمله اند .
اين بناها بعداز هزارها سال در تمام جهان به جاي مانده اند تا پيام انسانهاي نخستين را به ما برسانند . در دوره نوسنگي به كارگيري سنگ در ساختمان افزايش مي يابد و بعدها با شناخت بيشتري كه بشر از خواص به كارگيري سنگ هاي گوناگون و ابزار فلزي سبه دست مي آورد ، آثار متنوع و به جاي ماندني از جمله تنديسها ، پرستشگاه ها ، مقابر و كاخ هاي عظيمي از خود به يادگار مي گذارد كه هر يك به عنون عجايب دنياي قديم شناخته شده اند 
عنوان صحفه
مقدمه ۱
سنگه و خرده سنگها ۳
هوازدگی شیمایی ۳
منشع ساختمانهای سنگی ۶
سنگهای آذری ۶
بافت سنگهای آذرین ۹
سنگهای رسوبی ۱۰
سنگهای شدگی ۱۱
سنگهای دگرگونی ۱۲
اقسام سنگهای دگرگون ۱۳
ساختمان شیمایی سنگها ۱۳
کربنات ها ۱۴
سولفات ها ۱۴
اکسید ها ۱۵
انواع سنگ ۱۵
شکل طبیعی سنگ ۱۶
شکل ساختگی سنگها ۱۷
انواع سنگ ها ساختمانی ۱۹
گرانیت ۱۹
ماسه سنگ ها ۲۰
سنگهای آهکی ۲۰
مرمر ۲۱
گوارتزیت ۲۳
سنگ مارسی ۲۳
سنگ برای مصارف ساختمانی ۲۳
پایداری میکانیک ۲۵
عملیات ساختمانی سنگ ۲۵
فساد در سنگ ۲۶
سنگ ساختمتانی ۲۹
دوام ۳۳
ویژگیهای فنی سنگها ۳۹
مقاومت ضربه ای ۴۷
ویژگیهای خواص حرارتی ۴۷
انبساط و انقباظ حرارتی سنگها ۴۷
هدایت حرارت ۴۸
مقاومت در برابر آتش ۴۸
مقاومت در برابر یخبندان ۴۹
بررسی میکروسکوپی سنگها ۵۲
طبقه بندی سنگها ۵۳
سنگهای آذری ۵۵
گرانیت ۵۶
ویژگیهای گرانیت ۵۶
طبقه بندی ۵۷
کابرد ۵۷
وزن ویژه ۵۷
جذب آب ۵۸
رنگ ۵۸
سنگهای رسوبی ۵۹
سنگ آهک ۶۰
خواص سنگ آهک ۶۰
طبقه بندی سنگ آهک ساختمانی ۶۰
سختی ۶۱
جذب آب ۶۱
مقاومت فشاری ۶۲
مقاومت در برابر آتش ۶۲
رنگ ۶۲
کاربرد ۶۲
تراورتن ۶۳
سختی ۶۴
وزن ویژه ۶۵
جذب آب ۶۵
مقاومت فشاری ۶۵
رنگ ۶۵
طبقه بندی سنگهای ساختمانی بر پایه کواتز ۶۶
سنگهای دگرگون ۶۷
ماریل ۶۷
سختی ۶۸
مقاومت ۶۸
تخلخل ۶۸
رنگ ۶۹
سنگ لوح ۶۹
ویژگیهای سنگ لوح ۶۹
جدایش پذیری ۷۰
جذب آب ۷۰
وزن ویژه ۷۰
مقاومت ۷۰
سختی یا الاستیسیته ۷۰
مقاومت سایشی ۷۱
مقاومت دربرابر خردگی ۷۱ 
ناخالصی های معدنی ۷۲
طبقه بندی سنگهای لوح ۷۲
کاربرد سنگهای ساختمانی ۷۴
پوشش دیوارهای داخلی ۷۴
کف و پلکان ۷۵
نما ۷۶
کف خیابان و پیاده رو ۷۷
بام ۷۷
دیوار و سالوده ۷۸
موج شکن و ساختمانهای بندری ۷۹
زیر سازی جاده ها ۷۹
بالاست راه آهن ۸۰
تزئینات ساختمان ۸۰
موارد ویژه ۸۱
نقش برجسته تخته جمشید ۸۳
ترتیب تراش نقوش برجسته ۸۶
تذکرات ۹۱
مدت زمان ایجاد نقوش ۹۴
سایر نقوش برجسته در تخته جمشید ۹۵
÷ایان دوره سلطنت داریوش و  آغاز دوران سلطنت خشایار شاه ۹۸
پایان دوره سلطنت خشایار شاه و آغاز دوران سلطنت اردشیر اول ۱۰۳
دوران سلطنت اردشیر سوم ۱۰۵
تاریخچه معماری صحفه پرسپولیس ۱۰۷
صحفه تخت جمشید ۱۰۸
صحفه تخت جمشید ۳۸۰ تا ق. م ۱۱۱
صحفه تخت جمشید ۴۷۰تا ۴۸۰ ق. م ۱۱۴
صحفه تخت جمشید ۴۵۰ تا ۴۷۰ ق.م ۱۱۵
صحفه تخت جمشید ۳۳۰ تا ۴۵۰ ق.م ۱۱۸
صحفه تخت جمشید پس از ۳۳۰ ق.م ۱۱۹
پاسارگاد دشت مرغاب ۱۲۲
تخت جمشید ۵۷ کیلوتری شیراز ۱۲۴
قصر ابونثر یا تخت سلیمان ۱۲۷
شش کیلومتری شرق شیراز ۱۲۷
نقش رستم کوهستان حاجی آبد ۱۲۸
کازرون نقشه برجیسته ساسانی ۱۳۰
ویرانه های شهر بیشاپور ۱۳۱
نقش برجسته ساسانی در دور رودخانه شاپور ۱۳۲
بازار قیصریه لار ۱۳۳
مسجد جامع لار ۱۳۴
ممسنی نقوش کورانگون دهکده سه تلو ۱۳۵
دخمه سنگی مربوط به اود خطر ۱۳۶
آتشکده اشکان میل اژدها ۱۳۷
قصیر شیرین حجاری شیخ خان ۱۳۸
دکان داود سر پل ذهاب ۱۳۹
نقوش تاریخی بیستون ۱۴۰
طاق بستان ۴ کیلومتری  کرمانشاهان ۱۴۲
امارت تخت مرمر ۱۴۴
ایذه آتشکده دره شاهمی یا شمی ۱۴۶
تنگ سولک در کوهستان بختیاری ۱۴۷
شیر سنگی همدان ۱۴۸
فهرست نویافته های باستان شناسی در سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۳ در بناهای معبد آناهیتا ۱۵۱
جبهه غربی ۱۵۱
کوشه جنوبی غربی ۱۵۲
جبهه شمالی ۱۵۳
گوشه شمالی شرقی ۱۵۳
آغاز بررسی از جبهه غربی ۱۵۴
حاصل کاوشهای باستان شناسی از رعس سخره تا پشت دیوار در شمال غربی معبد آنا هیتا ۱۵۹
گوشه جنوب غربی ۱۶۱
جبهه شمالی شرقی ۱۶۶
پیشمایش الکتریکی در بنهای پرستش گاه ناهید ۱۶۷
مطالعات آزمایشگاهی ۱۶۹
کاربرد ایزار رون در طراحی گوشه جنوب غربی ۱۷۰
بررسی علل تضریب ۱۷۳
هخمنشیان به سوخت بدون دود دست یافته بودند ۱۷۵
بناهای هخامنشی ۱۷۷
تالار آپادانا تخت جمشعید ۱۷۷
آمگاه خشایار یکم نقش رستم ۱۷۹
تزئینات معماری کاخهای هخامنشی ۱۸۱
هنر در خدمت ایدولوژی امپراطوری ۱۸۵
شوش و تخته جمشعید ۱۸۷
هنر در خدمت شکوه و اقتدار امپراطوری ۱۹۰
ملت های امپراطوری ۱۹۲
کاخ سرستون ۱۹۳
کاخ داریوش ۱۹۷
کاخ سه درگاهی ۱۹۷
حرم جیزه و باغهای معلق بابل ۱۹۹
حرم بزرگ جیزه ۲۰۰
باغهای معلق بابل ۲۰۱
تصاویر ۲۰۳
چکیده:
منشا شكل گيري :
سنگ ها و خرده سنگ ها :
دو فرآيند كوه زايي و كوه سايي در زمين موجب پديد آمدن محصولات سنگي مي شود . شناخت اين دو پديده ما را از شناسايي بهتر انواع سنگ ها كمك مي نمايد .
عوامل هوازدگي يا كوهسايي در زمين شناسي ، هر يك از چند روندي را كه باعث خرد شدن و تغيير شكل مواد سخت سطح زمين و موادي كه با جو در تماس هستند ، هوازدگي مي نامند . به دليل پديده هوازدگي است كه كوهستان ها خصوصيات فيزيكي و شيميايي خود را از دست مي دهند . عوامل فرسايش و هوازدگي به دو گروه شيميايي و فيزيكي تقسيم مي شوند .
هوازدگي شيميايي :
محصول هيدراتاسيون ، انحلال ، هيدروليز ، اكسيداسيون و يا عكل العمل آب هاي اسيدي با املاح تشكيل دهنده سنگ هاست .
هوازدگي فيزيكي : كه بدون هيچگونه تغييرت شيميايي است ، باعث خرد شدن سنگ ها و تغيير شكل آنها به دانه هاي ريزتر مي شود . اين پديده توسط عواملي چون يخبندان ، تغييرات حرارت در جو و در نتيجه انقباض و انبساط ، قوه جاذبه زمين ، رشد گياهان ، باد ، جريان آب و عمل جانوران و مانند اينها شكل مي گيرد .
نتايج مهم ناشي از هوازدگي ، تشكيل خاك و رسوباتي همچون بوكسيت (منبع اصلي تهيه آلومينيوم ) و خاك هاي حاصلخيز و تغيير ماهيت دي اكسيد كربن موجود در جو مي باشد .
عوامل كوه زايي : اگر در واقع تاثيرات هوازدگي را بر پوسته زمين يك فعاليت تحليل برنده برجستگي ها بدانيم و به عنوان يك پديده خارجي بشناسيم ، فشارهاي درون كره مذاب را كه بر پوسته جامد زمين وارد مي شوند ، مي توان فرآيند كوه زايي و خشكي زايي ناميد .
اين فشارها تاثيرات گوناگوني بر روي پوسته زمين مي گذارند و تغيير شكل پوسته زمين را كه گاه در طي ساليان دراز و گاه در مدت زمان كوتاهي انجام مي شوند از اين نيرو سرچشمه مي گيرند . عمده تغييرات عبارتند از :
چين ها : در اثر فشار ، لايه هاي زمين به صورت پيچ و موج هايي در مي آيند كه البته در همه انواع سنگ ها ممكن است اين موج ها پديد آيد ولي در سنگ هاي رسوبي بهتر مشاهده مي گردند و اندازه آن از چند سانتي متر تا چندين كيلومتر متغيير است .
شكستگي ها : تجارب آزمايشگاهي علاوه بر مشاهدات عيني نشان داده اند كه اغلب سنگ ها در برابر نيروي كشش ، مقاومت بسيار كمتري نسبت به نيروي فشار نشان مي دهند . شكستگي ها بيشتر حاصل كشيده شدن سنگ ها هستند و در سنگ هاي سطح زمين رخ مي دهند ، شكستگي هاي طبقات سنگي زمين مي تواند در جهت و اندازه هاي مختلف از چند ميليمتر تا چند كيلومتر باشند . 
از انواع شكستگي ها ، ترك با درز مي باشد كه بدون تغيير مكان جداره ها اتفاق مي افتد . ترك ها معمولاً پس از مدتي توسط مواد رسوبي پر مي شوند . درزها براساس زاويه صفحه آنها ، وضعيت درز نسبت به طبقات سنگي اطراف و نحوه تشكيل تقسيم بندي مي شوند .
  • بازدید : 35 views
  • بدون نظر
این فایل در ۵۶صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامکل موارد زیر است:

– بافت در سنگهاي آذرين
بافت سنگهاي آذرين به اندازه، شكل، چگونگي قرار گرفتن و رابطه فيزيكي كانيهاي موجود در سنگ اشاره مي كند.  برخي سنگها از بلورهاي بسيار دانه درشت ساخته شده اند ، بلورهاي سازنده برخي ديگر بسيار ريز بوده و گروهي مخفي بلور و يا فاقد بلور مي باشند. به طور كلي سنگ‌هاي آذرين داراي يكي از بافت‌هاي درشت بلور، ريز بلورو يا شيشه‌اي هستند.
بافت پورفيري:  بافت پورفيري يكي از معمولي‌ترين و فراوانترين بافتهاي سنگهاي آتشفشاني (ولكانيك) است. در اين سنگها بلورهاي درشت در يك زمينه‌‌ي ريزدانه و يا شيشه‌اي قرارگرفته‌اند. اين اختلاف اندازه‌‌ي بين بلورها و زمينه سنگ ناشي از تغيير شرايط تبلور ماگما است. بلورهاي درشت در اعماق زمين به آرامي شكل مي‌گيرند و در اثر خروج ناگهاني مواد مذاب و سردشدن سريع آن در سطح زمين، زمينه ي‌ ريزبلور يا شيشه‌اي شكل مي‌گيرد. اين بافت معمولاً در سنگهاي آتشفشاني، دايكها، سيلها، و يا توده‌هاي نفوذي كوچك ديده مي‌‌شود.
بافت درشت بلور يا فانريتيك: در اثر انجماد آرام مواد مذاب در اعماق زمين، بلورها فرصت كافي براي رشد پيدا مي كنند و گاهي طولشان به چندين سانتي متر نيز مي رسد. اين نوع بافت فاقد بخش شيشه‌اي و غير متبلور بوده و كاني‌هاي سازنده آن داراي شكل بلورشناسي مشخصي هستند. بافت‌هاي درشت بلور انواع مختلفي چون بافت دانه‌اي، بافت پگماتيتي ، بافت كروي و … دارند.
 بافت ريز بلور يا آفانيتيك: اين نوع بافت مخصوص سنگ‌هاي آذرين بيروني (آتشفشاني)، دايكها، سيلها و سطح خارجي توده‌هاي نفوذي است. در اين نوع بافت كه در اثر انجماد سريع ماگما پديد آمده است گاهي بلورهاي دانه ريز با چشم غير مسلح قابل تشخيص نمي‌باشند. از انواع بافت ريز بلور مي‌توان به بافت دانه‌اي ريز بلور اشاره كرد كه مشخصات بافت دانه‌اي درشت بلور را در مقياس كوچكتر دارا مي‌باشد. در اين نوع بافتها فضاي بين بلورها را شيشه و يا خميره‌اي با بلورهاي بسياردانه ريز پر نموده است.
بافت شيشه‌اي Hyaline: در اين نوع بافت تقريبا تمامي سنگ غير متبلور و شيشه‌اي است. اين بافت بيانگر سرد شدن بسيار سريع ماگما است و در ماگماهاي بازالتي بيشتر از ماگماهاي اسيدي و خنثي ديده مي‌شود.

– شكل و ساخت توده‌هاي ماگمايي
مواد آتشفشاني بر اساس انجماد در اعماق و يا سطح زمين اشكال متنوعي پديد مي‌آورند. توده‌هاي آذرين بيروني عمدتاً مخروط آتشفشاني، گدازه‌ و مواد تخريبي يا آذرآواري را ايجاد مي‌كنند. توده‌هاي آذرين دروني نسبت به سنگ‌هاي اطراف خود ( سنگ‌هاي درونگير) اشكال متفاوتي ايجاد مي‌نمايند كه بر حسب وضعيت نسبت به لايه‌بندي سنگ‌هاي رسوبي و يا شيستوزيته ( تورق ) سنگ‌هاي دگرگوني مجاور خود به دو دسته‌ي توده‌هاي نفوذي هم‌شيب و دگرشيب يا متقاطع تقسيم مي‌گردند. 
– باتوليت Batholithe Bothos : به معني عميق و lithos به معني سنگ مي باشد. باتوليتها توده هاي آذرين نفوذي بسيار بزرگي هستند كه وسعتي بالغ بر ۱۰۰ كيلومتر مربع را اشغال مي كنند. با افزايش عمق، وسعت باتوليتها افزايش مي يابد و در زير آنها مواد رسوبي ديده نمي شود. حجم ماگماي سازنده اين توده ها به قدري زياد است كه انجماد كامل آن گاهي ميليونها سال به طول مي انجامد. توده هاي كوچك باتوليت كه وسعتي كمتر از ۱۰۰ كيلومتر مربع داشته باشند، استوك خوانده مي شوند كه استوك سرچشمه كه عامل اصلي كاني سازي مس است از مثالهاي معروف آن است.
دايك dike: توده‌هاي نفوذي لايه‌اي شكل كه طبقات دربر‌گيرنده‌ي خود را قطع مي‌كنند و نسبت به آنها به صورت زاويه دار قرار مي‌گيرند(قطع لايه بندي). ضخامت دايك بين چند سانتي‌متر تا چندين متر و طول آن ممكن است به دهها كيلومتر برسد. به دليل مقاوم‌تر بودن جنس اين توده‌ها نسبت به سنگ‌هاي اطرافشان، پس از فرسايش به صورت ديواره‌اي ديده مي‌شوند. مدت انجماد كامل ماگما در دايك‌هاي سطحي به چند روز و در دايك‌هاي عميق به صدها سال مي‌رسد.
لاكوليت : در اثر تزريق مواد به درون لايه‌هاي رسوبي اشكالي شبيه به عدسي پديد مي‌آيد به گونه‌اي كه سطح محدب آن به سمت بالا و سطح مسطح آن به سمت پايين قرار مي‌گيرد. اين اشكال را كه با سنگ‌هاي درونگير خود هم شيب بوده و ممكن است قطرشان به چندين كيلومتر و ضخامتشان به يك كيلومتر برسد لاكوليت ناميده مي‌شوند. لاكوليت‌ها نسبت طول به ضخامت كمتر از ۱۰ بوده و طبقات رويي آنها معمولاً گنبدي شكل هستند.

لوپوليت lopolith: توده‌هاي نفوذي پياله مانندي كه به صورت هم‌شيب با طبقات درونگير خود ايجاد مي‌شوند و سطح بالاي آنها مقعر و سطح زيرينشان محدب است. گاهي قطر لوپوليت‌ها به صد كيلومتر و ضخامت آنها به ۱ كيلومتر نيز مي‌رسد.
فاكوليت phacolite: فاكوليت‌ها توده‌هاي نفوذي هم شيبي هستند كه لولاي چين و فضاي بين طبقات چين خورده را پر مي كنند و در قله تاقدسيها و يا قعر ناوديسها ديده مي شوند. 
سيل :sill توده‌هاي نفوذي با ضخامت كم و به صورت صفحه‌اي هستند كه به موازات طبقات رسوبي يا شيستوزيته ( تورق‌) سنگ‌هاي دگرگوني تزريق شده‌اند. سيلها، بافت متراكم و بدون حفره داشته و از نظر اندازه‌ي بلورهاي سازنده داراي ساخت يكنواخت مي‌باشند. سن اين لايه‌ها همواه از سنگ‌هاي درونگيرشان كمتر است و به كمك اين مشخصه مي‌توان آنها را از گدازه‌ها كه تنها از لايه‌هاي زيرين خود جوانترند تشخيص داد. نسبت طول به ضخامت در سيل‌ها بيشتر از ۱۰ مي‌باشد. 
– مشخصات ماگما
تركيب : ماگما از عناصرSi, Al , Ca, Na, K, Fe, Mg, H, O تشكيل شده است. مهمترين تركيبات موجود در ماگما AL2o3,Sio2,H2o,Cao مي‌باشند. سنگهاي آذرين دروني نمي‌تواند معرف خوبي براي تركيب شيميايي ماگما باشند چون كانيهاي مختلف بسته به نقطه انجماد خود در مراحل مختلف از ماگما جدا مي‌شوند و سنگهاي متفاوتي را تشكيل مي دهند. به همين خاطرنماينده و نشانگر قسمت خاصي از ماگما مي‌باشد ولي اگر گدازه به سرعت سرد شود در اين حالت مراحل تفريق ماگما صورت نگرفته و اين دسته سنگها به تركيب واقعي ماگما نزديك‌تر هستند. با بررسي اين دسته گدازه‌ها آنها را به سه دسته كلي كه ۴۵ تا ۷۵ درصد وزني آنها را سيليس تشكيل مي‌دهند تقسيم كرده‌اند. 
۱) ماگماي بازالتي (ماگماي بازيك ) ۲) ماگماي آنذريتي (ماگماي حد واسط) ۳)ماگماي ريوليتي (ماگماي اسيدي)
گازهاي محلول در ماگما در حدود ۵% ماگما را تشكيل مي‌دهند. تعيين نوع و مقدار واقعي آنها بسيار مشكل است ولي مي‌توان مهمترين آنها را، بخار آب همراه با دي‌اكسيدكربن دانست كه ۹۰% گازهاي خروجي آتشفشانها را تشكيل مي‌دهد. از جمله اين گازها در ماگما ازت، كلر، گوگرد و آرگون مي‌باشند.  از مطالعات به عمل آمده در مورد منشاء بخارات آب ماگما چنين برداشت مي‌شود كه تمام بخار آب خارج شده از آتشفشان به صورت محلول در ماگما نبوده بلكه مقداري از آن از تبخير آبهاي زيرزميني در نتيجه حرارت ناشي از ماگما حاصل شده است. 
دما : دما در ماگماي گرانيتي(اسيدي) و بازالتي(بازي) متفاوت است. دماي ماگما از ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه متغير مي‌باشد. دماي ماگماي بازالتي از ماگماي گرانيتي بيشتر است.
گرانروي يا وزيسكوزيته : گرانروي ماگماهاي مختلف متفاوت است هر چه گرانروي زياد شود سياليت آن كاهش مي‌يابد. گرانروي بستگي با تركيب شيميايي، درصد سيليس، دما، فشار، بخارات و گازهاي مخلوط در ماگما و فاز جامد ماگما دارد. ماگماي بازالتي كمترين گرانروي و ماگماي گرانيتي بيشترين گرانروي را دارد. ماگماي بازي(بازالتي) همانند رودخانه در سطح زمين جريان مي يابد.

– انواع سنگ‌هاي آذرين
آندزيت
سنگ‌ آذرين بيروني هست كه از ماگما‌ي آندزيتي ( حدواسط ) توليد مي‌شود. ماگما‌هاي آندزيتي معمولاً از آتشفشان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ هاي استراتوولكان به صورت گدازه با دماي بين ۹۰۰ تا ۱۱۰۰ درجه‌ي سانتيگراد خارج مي‌شوند و مي‌توانند منطقه‌اي در حدود چندين كيلومتر را بپوشانند. اين ماگماها مي‌توانند فوران‌هاي انفجاري بسيار قوي همراه با مقدار زيادي مواد پيروكلاستيك توليد نمايند. آندزيت‌ها سنگ‌هاي دانه‌ريز و تقريباً روشن مي‌باشند كه كاني‌ها اصلي سازنده‌ي آنها ( پلاژيوكلاز، پيروكسن، آمفيبول و بيوتيت ) در زمينه‌اي خاكستري رنگ تا سياه قرار گرفته است. آندزيت‌ها به دليل مقاومت‌ زياد در مقابل عوامل جوي در ساختمان‌‌سازي به عنوان سنگ‌نما بكار برده مي‌شوند.
بازالت (سنگ سياه ) 
يك سنگ سخت و سياه و دانه ريز ولكانيكي با كمتر از ۵۲% سيليس(SiO2) است. بافت سنگ‌هاي بازالت مي‌تواند حفره‌دار و يا متراكم باشد. اين ماگماها به دليل كم بودن ميزانSiO2، ويسكوزيته‌ كمي دارند. به همين دليل گدازه‌هاي بازالتي بر روي زمين مي‌توانند سطحي تا حدودKM 20را بپوشاند.
بازالت‌ها كه معادل بيروني گابرو به شمار مي‌روند فراوانترين سنگ آذرين بيروني در پوسته اقيانوس‌ها هستند در صورتي كه ماگماي بازالتي در زير آب فوران نمايند اشكال ويژه‌اي را كه به گدازه‌هاي بالشتي(Pillow lava) معروفند ايجاد مي‌‌كند. وجود اين اشكال در توالي‌هاي سنگي قديمي در شناسايي محيط‌هاي دريايي و آبي قديمي به زمين‌شناسان كمك فراواني مي‌كند.  فراوانترين كاني‌هاي سازنده‌ي اين سنگ عبارتند از، اليوين، پيروكسن و پلاژيوكلاز. رنگ بازالت بر اساس ميزان و نوع كاني‌هاي موجود در سنگ بخصوص اليوين مي‌تواند از خاكستري روشن تا خاكستري تيره و سياه تغيير نمايد. دماي گدازه‌هاي بازالتي معمولاً بين ۱۱۰۰ تا ۱۲۵۰ درجه‌ي سانتيگراد مي‌باشد. در صورتي كه گدازه‌هاي بازالتي به سرعت سرد شوند يك نوع شيشه‌ بازالتي سياهرنگ مي‌سازد كه تاكي‌ليتtachylite ناميده مي‌شوند.
 ديوريت 
ديوريت يك سنگ حد واسط دانه درشت و ندرتاً نهان بلوراست كه رنگ آن معمولاً متمايل به سبز مي‌باشد. كاني‌هاي اصلي سازنده‌ي اين سنگ عبارتند از كوارتز، پلاژيوكلاز، فلدسپات، آمفيبول و بيوتيت. ديوريت از كلمه‌اي يوناني به همين شكل به معني تشخيص دادن گرفته شده است. اين سنگ در تزئين ساختمان‌ها و بناها كاربرد فراوان دارد. 

عتیقه زیرخاکی گنج