• بازدید : 67 views
  • بدون نظر
این فایل در ۹۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

شناخت ما از هر پديده اي به درجه شناخت ما از فرآيند تاريخي آن پدیده بستگي دارد.
ادراك درست از شرايط عام که شامل دريافت اوضاع و احوال كلي (مكان و زمان) ویژگیهای اقتصادي سياسي، اجتماعي، فرهنگي امكانات و محدوديتها است  و شرايط خاص پديده مشتمل بر ویژگیهای خود پديده آنچنانكه هست می گردد. 
شرايط عام شامل شناخت چرايي وضع موجود است که به  تخمين دگرگونيهاي بعدي و پيش بيني تحولات آينده منجرمي شود.
شناخت شهر ايراني «شار»
عوامل تعيين كننده وضعيت شهر مشتمل بر سه دسته زيرند:
۱٫ مسايل جهان بيني: که شامل  نوع نگرش به جهان، دين و مذهب، مسلك، فرق متفاوت اجتماعي است چرا که شهر تبلور كالبدي جامعه اي است كه در آن مي زيد.
۲٫ عامل اقتصادي: شامل مباحثی چون تعريف مادي جهان ،نحوه توليد و توزيع ثروت ومصرف است.همچنین  پديده غارت – دفاع که گویای تاثیرات جدی مسایل اقتصادی بر سرنوشت و حیات شهرهای ما بوده است . 
۳٫ عامل محيط يا اقليم و ویژگیهای زيست محيطي : که در حیات شهرهاونقشی که عناصر طبيعي برتعیین موقعیت شهرهادر تمدنهاي نخستين داشته است .



تقسيم بندي دوره هاي مختلف شهرسازي در ايران
بر اساس تقسیم بندی بعمل آمده (در کتاب از شار تا شهر)،دوره هاي شهرسازي در ايران به سه دسته كلي زير قابل تقسيم اند: 
۱- شهرنشيني، شهرگرايي و شهرسازي قبل از اسلام (از قرن ۹ قبل از میلادتاقرن ۷ میلادی) تا ظهور اسلام از شروع تمدن شهري ايراني
۲- شهرنشيني، شهرگرايي و شهرسازي بعد از اسلام, استقرار اولين حكومتهاي مستقل داخلي در ايران از قرن ۷ میلادی تا ۱۲۰۰ هجری قمری( ۱۱۶۵ هجری شمسی -۱۸۷۶ ميلادي )از آغاز اسلام تا شروع سلسله قاجاريه
۳- شهرنشيني، شهرگرايي و شهرسازي در دوران معاصر (۱۲۰۰ ه.ق تا ۱۳۵۷ ه.ش – ۱۹۷۹ م) از اول حكومت قاجار تا انقلاب اسلامي
گفتنی است سبكها، شيوه ها و الگوهای بوجود آمده با توجه به سرزمين منشاء پيدايش است. اين تقسيمات از مفاهيم سرزمينی پيروي مي كنندو از تقسيم بندي هاي حكومتي و دولتي مرسوم تبعيت نمي كند.
در يك تقسيم بندي ريزترهر یک ازبخشهای سه گانه فوق قابل تفکیک به شرح ذيل است:
۱٫ سير تحول شهرنشيني ، شهرگرايي و شهر سازي قبل از اسلام (تولد و شكل گيري شار)شامل:
۱-۱٫ ساخت و بافت شاراز قرن نهم قبل از ميلاد تا قرن چهارم ق.م (سبك پارسي) نشأت گرفته از تمدن بين النهرين، دوره هاي ماد و هخامنشي تاحمله اسكندر
۱-۲٫ ساخت و بافت شار در قرن سوم ق.م.تلفيق شار پارسي با دولت شهرهاي يوناني (سبک پارسي هلني) دوره حکومت سلوكي 
۱-۳٫ ساخت و بافت شار از اواخر قرن سوم ق.م تا هفتم ميلادي(يك هجري) ابداع مجدد مفهوم شار (سبك پارتي)دوره حکومتهای اشكاني و ساساني 
۲٫ سير تحول شهرنشيني ،شهرگرایی و شهرسازي ودگرگوني مفاهيم بعد از اسلام
۲-۱٫ شهر از قرن يكم ه.ق تا قرن ۴ ه.ق (۱۱-۷ م). دگرگوني مفهوم جديد شار (سبك خراسان) تجديد حيات علمي و ادبي در قرن چهارم تا ظهور ديلمان
۲-۲٫ ساخت و بافت شار قرن چهارم ه.ق تا قرن هفتم ه.ق (۱۱ – ۱۴م) .اوج تجديد حيات علمي (سبك رازي)دوره غزنوی، سلجوقي ،خوارزمشاهي
۲-۳٫ ساخت و بافت شار از قرن (۱۱-۷ ه.ق) (۱۷-۱۴ م) حضیض در آغاز با حمله مغول و احياي سبك آذري در دوره های ايلخانيان- اتابكان – تركمانان – گوركانيان
۲-۴٫ ساخت و بافت شار از قرن (اول ۱۳-۱۱ ه.ق: (۱۸-۱۷ م) (مكتب اصفهان) كه خود داراي اوج و حضیض بوده است.
۳٫ سير تحول شهرنشيني و شهرسازي در دوران معاصر
باز ابداع مفهوم شار تولد مفهوم شهر، قلب مفهوم شار
۳-۱٫ پيدايش مفهوم شهر: سبك هندي، سبك تهران از اواسط حكومت قاجار تاكودتاي ۱۲۹۹ ه.ش 
۳-۲٫ شهرسازي در مفهوم جديد از۱۳۰۰تا ۱۳۲۰ ه.ش (۱۹۴۵ – ۱۹۲۰ م)
شكل گيري الگوي تهران متأثر از سبك بين الملل از سوي جنبش نوگرايي جهاني انعكاس الگوي تهران 
۴-۳٫ شهرسازي از سال ۱۳۲۰ – ۱۳۵۷ ه.ش (۱۹۷۹ – ۱۹۴۱ م)
اشاعه الگوي تهران در شهرسازي و معماري، پيدايش نخستين طرحهاي برنامه ريزي شده و دگرگوني در شكل شهر
 
شهرهای  شهروند مداربر گرفته از مقاله دکترپیران :
همه شهرها در طول تاريخ از ويژگيهايي مشترك مثل جمعيت بيش از روستا، تنوع شغلي، تقسيم كار، سازمان يافتگي نظم هندسي برخودار بوده اند. اما شهرهاي تمدنهاي مختلف بر كنار از وجوه تشابه داراي وجوه افتراق و ويژگيهاي خاص تمدن خود بوده اند. 
مفهوم تيپ ايده آل (Ideal Type) نمونه نظري: پديده هاي انتزاعي يك بعدي با تأكيد يك جانبه بر برخي وجوه پديده هاي موجود پديده آمده و جامعيت نداشته و با كاستي هاي فراواني همراه است.
مثلاً شهرچيني، هندي. به معني هم شكل و يكسان بودن همه شهرهاي اين چنيني نيست. نمونه نظري يك يا چند ويژگي عمده كه معيار تمايز شهرهاي اين تمدن با آن تمدن است بررسي مي شود شهرهای شهروند مدار نیز بعنوان یک نمونه نظری در اینجا مطرح می شوند. 
شهرهاي شهروند مدار: (شهر يوناني – رومي )و مفهوم شهروند (Citizen)
مفهوم شهروند از دوران اوليه در تمامي دوران هاي زندگي اروپايي غربي شكل ميگیرد.
ارسطو، ماهيت شهروندي را چنين تعريف مي كند:
۱٫ شهروندي موضوعي است که غالباً محل بحث و جدل بود و توافق عمومي بر سر تعريف واحد از آن نيست. 
۲شهروندان همه كساني به حساب مي آيند كه در زندگي مدني و شهري به طور چرخشي و نوبتي مي توانند در حكم راندن و اطاعت كردن شريك و سهيم باشند.
۳٫ چنين نظام حكومتي در جامعه اي آنچنان مفروض است كه تمامي شهروندان قادر به آگاه شدن از ويژگيهاي يكديگرند.
۴٫هر فرد حق اشغال حاكميت دارد و به ديگران حق اشغال حاكميت مي دهد.
حق نه سرشتي و نژادي و خانوادگي بلكه حق حاكي از قرار داد اجتماعي است حقوق در مقابل وظايف مسئوليتها و در پی پاسخگويي دولت است حكومت پاسخگو ثمره نظام شهروندي است.
شهر براي روميان و يونانيان بيش از هر چيز اجتماعي است از افراد صاحب حقوق شهروندي واقعيتي غير قابل انكار است و اين مهمترين خصيصه شهر است.
آلكائوس شاعر يوناني در تعريف شهر  شعر زيبايي دارد:
«..نه خانه هاي مسقف آراسته بنا شده.
نه بناهای سنگی استادانه پی افکنده 
نه بندرهاو نه اسكله ها  
         هيچكدام ياد آور شهرها نيستند
 بلكه شهرها را آدمياني مي ساند كه از فرصتهاي متنوع زندگي خويش بهره مي برند.»
ليكن درشهرهای زورمند مدار (شهرهای شرقی در دوره های بین النهرین و مصر)هر شهروند بيش از هر چيزبخشی از مقر حكومت و جزئي از قلمرو سياسي بوده و در یک نظام زورمند مدار ساکن است.
حال به بررسی دلایل شکل گیری چنین شرایطی درسرزمین ایران براساس نظریه “راهبرد و سیاست سرزمینی جامعه ایران می پردازیم: 
سرزمین ایران در منطقه خاورمیانه همواره از موقعیت خاص ژئوپولیتیک برخوردار بوده است .همچنین تجارت راه دور یکی از مهمترین بنیانهای زندگی ایرانیان بوده که در مقابل کشاورزی از اهمیت غفلت شده ای برخوردار است.اززمان اشکانیان ایران پل ارتباطی جهان بوده پس دو مسئله تجارت راه دور و ژئوپولیتیک منطقه بر سرنوشت سرزمین بسیار تاثیر گذار بوده است .
نظام ایل نشینی در سرزمینی با تنوع اقلیمی خشک و نیمه خشک یک شیوه کوچ فصلی انسان و دام را پدید می آوردو موجب یک نظام منسجم باوحدت درونی بسیاردرهم تنیده وبا فرمانبرداری بسیار بالااز رهبری ونظام رهبری ایلیست که با خشکسالی ادواری روبروست.
باشکل گیری کشاورزی ودر پی آن ظهور یکجانشینی حمله ودرگیری دائمی ایل و روستا (غارت-دفاع)پدید می آید.
امنیت سرزمین :امنیت سرزمین بدلایل درگیری دائمی ایل وروستا،جایگاه ژئوپولیتیک ایران و تجارت راه دوریکی از مهمترین موضوعات قابل توجه در سرزمین ایران بوده است،۱۲۰۰ جنگ عمده در تاریخ ایران ثبت شده است و بیش از ۱۱۰۰سال ایران در اشغال اقوام بیگانه بوده است.
امنیت ناشی از حفظ راههای تجاری وتسلط بیشتر برآن،امنیت درمقابل ستیز دائمی ایل و یکجانشینیونیز امنیت ناشی از جایگاه ژئوپولیتیک ایران منجر به ایجاد نظام شهرپدری است و پایه واساس شکل گیری شهر  ایجادجایگاهی نظامی است که موجد امنیت است.بنابراین باوجود امنیت زندگی شهری ،تجارت ،صنعتگری و پیشه وری تقویت میشود ،شهرنشینی رونق مییابد،ابنیه وآثارمعماری شکل میگیردو نظام شهری نظم و نسق میگیردوبا تهدید امنیت زندگی شهری وتجارت تحلیل میرود ،مهاجرت از شهرهاشدت مییابد.منحنی های سینوسی امنیت ،زندگی شهری ،تجارت همه باهم بالا و پایین میروند.
بنابراین یک نظام زورمند مدار که بتواند ضمن ایجاد تمرکز در قدرت در میان سه جامعه ایلی ،روستایی وشهری امنیت ایجاد کند بهرحال بهترین انتخاب می نماید. 

عتیقه زیرخاکی گنج