• بازدید : 54 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

پیش فرض های فلسفی اخلاق اسلامی :
۱ – انسان دارای دو بعد روح و جسم است .
۲ – روح آدمی موجودی مجرد است .
۳ – حقیقت انسان روح اوست ، نه بدن آن .
۴ – ادراک و فهم و درد و لذت و سعادت و شقاوت مربوط به روح است .
۵ – روح می تواند مستقل از بدن به حیاط خود ادامه دهد .

پیش فرض های کلامی اخلاق اسلامی :
کلام یعنی علم اعتقاد های اسلامی و یا دینی .
۱ – جهان آفرینش هدف مند است .
۲ – هدف از خلقت جهان آفرینش این است که انسان به کمال برسد .
۳ – انسان کامل همان خلیفه الله است .
۴ – خلیفه خداوند کسی است که مظهر اسماء و صفات خداوند باشد .
۵ – جایگاه مومنان در بهشت است و جایگاه کافران در جهنم است .

ابعاد وجودی انسان :
در یک تقسیم بندی می توان ابعاد وجودی انسان را به این ترتیب طبقه بندی کرد :
۱ – اندیشه و تفکر
۲ – صفت یا خصلت
۳ – رفتار یا عمل
رابطه متقابل ابعاد وجودی انسان :
الف) رابطه اندیشه با صفات نفسانی : 
۱ – تأثیر صفت بر اندیشه و فکر : 
بعضی صفات نفسانی بر اندیشه و فکر انسان تأثیر می گذارند ، مثلاً کسی که چیزی را دوست یا دشمن بداند ،
 نمی تواند درباره آن چیز یا آن شخص داوری یا قضاوت کند ، زیرا دوست داشتن مانع ثشخیص صحیح     می شود به همین جهت در روایتی آمده است که :
” حُبُّک بشیءِ یُعمی یُصِم “
( محبت تو به یک چیز تو را کور وگنگ  می کند . )
۲ – تأثیر اندیشه بر صفت :
برای ایجاد تغییر در صفات نفسانی ، ابتدا باید اندیشه و فکر انسان تغییر کند .

ب) رابطه صفات نفسانی با رفتار :
۱ – تأثیر صفت بر رفتار :
هر صفتی در نفس انسان باشد رفتار خاصّی را به نمایش می گذارد ، مثلاً اگر صفت نرم خویی در انسان باشد ، ازانسان رفتار ملایم و مهربانانه سر می زند .
۲ – تأثیر رفتار بر صفت :
تکرار یک عمل برای مدتی می تواند صفتی را در نفس انسان ایجاد کند ، مثلاً اگر کسی به هنگام خشم خود را بُرد بار نشان دهد و این عمل را برای مدتی تکرار کند ، صفت بُرد باری و حِلم در او ایجاد می شود .

ج) رابطه اندیشه و عمل : 
۱ – تأثیر عمل بر علم و اندیشه :
از دیدگاه اسلام عمل صالح نوع خاصی از بینش و علم و معرفت را در عامل ایجاد می کند که موجب تشخیص حقّ از باطل می شود .
قرآن کریم درباره این فرموده است :
” ای کسانی که ایمان آورده اید ، اگر تقوا پیشه کنید خداوند برای شما نیروی تشخیص حقّ از باطل قرار می دهد .”
                                                                                                              ( انفال/ ۲۲ )
۲ – تأثیر علم و ندیشه بر عمل :
هر عملی از اندیشه ای سرچشمه گرفته است ، پس برای تغییر در عمل باید به سراغ فکر و اندیشه رفت .

مفاهیم عام اخلاقی :
مقصود از مفاهیم عام اخلاقی ، فضائل یا رذائل اخلاقی اند که در همه حوزه های رندگی انسان تأثیر گذارند و اختصاص به حوزه خاصی ندارند .

تقسیم بندی مفاهیم عام اخلاقی :
این مفاهیم به دو دسته تقسیم می شوند :
۱ – بخشی از آنها نقش هدایت گری را دارند ، مانند ایمان
۲ – بخشی دیگر صفات نفسانی عمل کننده اند که در پرتوی صفات هدایت گر تحقّق می یابد ، مانند توکّل ، شکر و…

فصل اول : صفت نفسانی هدایت گر :
عالی ترین صفت نفسانی هدایت گر ، ایمان است و در این فصل مطالبی را درباره آن بیان می کنیم .

ارزش ایمان :
در روایتی ار پیامبر اکرم آمده است که فرمودند : 
ای ابوذر هیچ چیز در نزد خدا محبوب تر از ایمان به او خودداری از آنچه نهی کرده است نیست .
امام صادق (ع) فرموده است :
خداوند دنیا را هم به دوستانش می دهد و هم به دشمنانش ، اما ایمان را جز به دوستانش به کسی نمی دهد و در روایتی دیگر از آن حضرت آمده است : اگر پرده ها از چشم برداشته می شد و به مقام مؤمن در پیشگاه خدا آگاه 
می شدند ، در مقابل مؤمنان خاضع می شدند و اطاعت از مؤمنان برایشان آسان می شد .

ماهیّت ایمان ومقایسه آن با علم :
ایمان عبارتست از تصدیق و ایمان قلبی که نوعی صفت و حالت نفسانی است و علم عبارتست از ادراک و فهم مطابق با واقع . جایگاه ایمان قلب است و جایگاه علم ذهن است .ایمان امری اختیاز است ولی علم اختیاری نیست .

تفاوت ایمان با اسلام :
کسی که به یگانگی خداوند و رسالت پیامبر اکرم شهادت دهد مسلمان است ، اما مؤمن کسی است که اعتقاد به اینها در قلبش نفوذ کرده باشد . پس هر مؤمنی مسلمان است ولی هر مسلمانی مؤمن نیست .

اوصاف و درجات ایمان :
در یک تقسیم بندی ایمان به دو نوع مستقر و مُستودِع تقسیم شده است .
ایمان مستقر ایمانی است که تا روز قیامت ثابت و ماندگار است .
ایمان مُستودِع ایمانی است که قبل از مرگ از انسان گرفته می شود .

درجات ایمان :
در روایتی از امام صادق (ع) ، برای ایمان ۱۰ درجه بیان شده است ، همانند پله های نردبان که باید پله پله از آن بالا آمد و در جایی دیگر آمده است که ایمان سلمان در درجه دهم و ایمان ابوذر در درجه نهم و ایمان مقداد در درجه هشتم قرار داشته است .



متعلقات ایمان :
۱ – ایمان به عالم غیب :
مقصود از عالم غیب ، حقایقی است که با حواس ظاهری قابل فهم و ادراک نیست ، بلکه با عقل یا شُهود باطنی می توان به آن دست یافت . 
قرآن کریم در این مورد فرموده است این کتابی است که در آن هیچ تردیدی نیست و برای پرهیزکاران هدایت است ، آنان که به غیب ایمان دارند .
۲ – ایمان به خداوند و یگانگی او 
۳ – ایمان به معاد وچگونگی آن
۴ – ایمان به رسالت انبیاء و کُتب آسمانی 
۵ – ایمان به امامت و امامان 

شرط ایمان :
شرط ایمان عمل صالح است که بدون آن ایمان مؤثر و سودمند نیست .
در روایتی از امام علی (ع) آمده است : کسی که به دستورات الهی عمل کند ، فقط اوست که مؤمن است .

عواملی که موجب پیدایش ایمان می شوند :
این عوامل به دو دسته تقسیم می شوند :
۱ – بعضی عوامل ماهیت علمی دارند ، مانند علم ، عقل که اینها مقدمات نظری ایمان را فراهم می کنند .
۲ – دسته ای دیگر صفت و ملکه نفسانی هستند ، مانند تقوا ، دوستی و دشمنی در راه خدا ، صبر ، توکل ، حِلم

آثار و فواید ایمان :
۱ – آرامش روحی :
ایمان از کلمه امن به معنی آرامش و سکون است وکسی که به درجه ایمان می رسد ، به آرامش و سکون می رسد .
قرآن کریم در این باره فرموده است : ” آگاه باشید که بر دوستان خدا نه ترسی است و نه اندوهی . آنان که ایمان آورده و تقوا پیشه کرده اند . ” ( یونس / ۶۲ )
در جایی دیگر فرموده است : ” کسانی که ایمان آورده و دلهایشان به یاد خدا آرامش یافته است ، آگاه باشید که فقط با یاد خدا دلها آرام می شود .” ( رعد / ۲۸ )
۲ – روشن بینی :
از نظر قرآن ایمان موجب بصیرت و روشن بینی می شود . 
قرآن کریم در این باره فرموده است : ” ای کسانی که ایمان آورده اید اگر تقوا پیشه کنید برای شما نیروی تشخیص حق از باطل را قرار می دهم . ” ( انفال / ۲۹ )
 و از طرف دیگر افراد بی ایمان را کور و نابینا معرفی کرده است .
۳ – توکل به خدا : 
توکل و اعتماد به خداوند از آثار و نتایج ایمان است . 
در روایت از امام علی (ع) آمده است : ” ایمان بنده راست نیست مگر آنکه اعتماد او به آنچه در نزد خداست بیشتر از اعتماد او به آنچه در دست خودش است باشد . “
۴ – برکات دنیوی :
در قرآن کریم آمده است : ” اگر مردم شهرها ایمان آورند و تقوا پیشه کنند ، برکات از آسمان و زمین برایشان       می گشاید . ” ( اعراف / ۹۶ )
۵ – اعمال نیک :
عمل صالح نتیجه و میوه ایمان و انجام عمل صالح ، موجب تثبیت ایمان می شود . پس رابطه ایمان و عمل صالح رابطه متقابل است .
۶ – محبوبیت در بین مردم :
قرآن کریم در این باره گفته است : ” کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند ، بزودی خداوند رحمان برای آنان محبّتی در دلها قرار می دهد . ” ( مریم / ۹۶ )
۷ – فلاح و رستگاری اُخروی :
 در آخرت فقط مؤمنان رستگار می شوند و نجات می یابند .

آفات و موانع ایمان :
۱ – جهل :
دو نوع است : بسیط و مرکب
جهل بسیط یا ساده آن است که انسان مطلبی را نداند و جهل مرکب آن است که نداند و به ندانستن خود هم علم نداشته باشد یا اینکه در عین حال که نمی داند خود را عالم و دانا بپندارد. این بیماری از شدیدترین رذیلتهای اخلاقی است ، زیرا فرد در راه اصلاح خود قدم بر نمی دارد.
در روایتی از حضرت عیسی (ع) آمده است که فرمود : ” من از معالجه کور مادرزاد ناتوان نیستم اما از درمان بیماری شخص احمق عاجزم.
۲ – شک و حیرت :
شک می تواند نقطه شروع خوبی باشد به شرط اینکه انسان تحقیق کند تا به یقین برسد ، اما منزل گاه خوبی نیست ، یعنی همیشه بخواهد در شک بماند و از موانع ایمان است ، زیرا ایمان با شک سازگار نیست .
۳ – خاطرات نفسانی و وسوسه های شیطانی :
خاطره چیزی است که بر قلب انسان وارد می شود . اگر انسان را به خیر دعوت کند به آن الهام گویند و اگر انسان را به بدی دعوت کند به آن وسوسه گفته می شود .
قرآن کریم درباره وسوسه های شیطانی ، از زبان شیطان گفته است : ” من نیز بندگانت را از راه راست گم راه می کنم . آنگاه از پیش رو و از پشت سر و از سمت راست و چپ آنان وارد می شوم . ” 
                                                                                                     ( اعراف / ۱۶ و۱۷ )
۴ – وسواس علمی :
انسان نباید مطلبی رل بی دلیل بپذیرد و نباید مطلبی بدون دلیل انکار کند ، اما اگر به هر دلیلی که برای اصول دین اقامه می شود ، اشکال بی مورد کند ، هیچ وقت به یقین نخواهد رسید . به این حالت وسواس علمی     می گویند که با ایمان ناسازگار است .

عتیقه زیرخاکی گنج