• بازدید : 32 views
  • بدون نظر
این فایل در ۳۶صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

بلاياي طبيعي حوادثي طبيعي هستند كه نتايج تأسف باري براي موجودات زنده به وجود مي آورند و باعث ايجاد خسارتهاي جاني و مالي زيادي مي شوند. بلاياي طبيعي همواره بخشي از تاريخ حيات انسان بوده اند. از جمله بلاياي طبيعي رايج مي توان زمينلرزه ها, آتش سوزي در جنگلها, فورانهاي آتشفشاني, بهمنها, سونامي, سيلابها, لاهار, زمين لغزشها, رعد و برق, طوفانها, هوريكانها, تورنادوها, گردبادها, خشكسالي, موج گرما, آفتها, بيماريها و از بلاياي طبيعي بسيار شديد و خطرناك مي توان برخوردهاي شهابسنگي و طوفانهاي خورشيدي را نام برد. 
بلاياي طبيعي در طول زندگي بشر به فراواني رخ داده اند . هر ساله هزاران نفر قرباني گردباد ، فوران آتشفشان ، سيل ، خشكسالي ، زلزله و حوادث مشابه آن ميشوند . تنها مناطق معدودي در جهان از خطراتي كه به فاجعه منجر ميشوند ، مصون هستند . حتي در مكانهايي كه شرايط زمين ساختي بسيار  با ثبات بنظر ميرسد ، زلزله بوقوع مي پيوندد .گردبادها دورترين مناطق را درمي نوردند و سيلابهاي ناگهاني حتي خشكترين بيابانها را نيز  مورد تاخت و تاز قرار مي دهند . 
متأسفانه كشورهاي در حال توسعه ، بيش از همه از اثر بلا هاي طبيعي رنج ميبرند . اغلب اين  كشورها فاقد سيستم هشدار دهنده بوده ، سازمانهاي دفاع غير نظامي آنها نياز به تقويت داشته و اقتصاد شكننده شان به آنها توانايي كافي براي ايستادگي در مقابل بار عظيم مالي خسارات ناشي از فاجعه را نميدهد . 
 بايد توجه داشته باشيم كه يك حادثه طبيعي ناگوار زماني تبديل به يك بلاي طبيعي مي شود كه موجب تحميل تلفات و خساراتي به جوامع و فعاليتهاي انساني گردد . بلا هاي طبيعي علاوه بر داشتن اجزاي تشكيل دهنده اي كه علوم طبيعي به آن ميپردازند داراي جنبه هاي اجتماعي قدرتمندي نيز هستند . اگر چه نميتوان از وقوع آنها جلوگيري كرد ولي ميتوان آثار و عواقب فاجعه آميز آنها را به كمك برنامه ريزيهاي قبلي و آمادگي براي انجام اقدامات اضطراري كاهش داد . 
امروزه انسان با بهره گيري از فن آوريهاي موجود و نيز با شناخت بيشتر از  محيط اطراف خود توانسته است از ابعاد روزافزون خسارات ناشي از بلاياي طبيعي و جوي مانند : طوفان ، سيل ، يخبندان ، آتش سوزي جنگل ها و خشكسالي بكاهد . اين روند البته به دلايل مختلف و از جمله عدم آگاهي از زمان وقوع آنها با توقف هايي نيز روبرو  بوده است .  
در حال حاضر سازمان هواشناسي كشور با ايجاد سيستم هاي پايش ، پيش بيني و صدور اخطاريه درمقياس هاي زماني كوتاه و بلند مدت ، توانسته است  نقش موثر خود را در كاهش خسارات به منصه ظهور رساند . اين سازمان همچنين در بسياري از پروژه هاي تحقيقاتي ـ كاربردي  با موضوع كاهش اثرات بلاياي طبيعي ، حضوري فعال داشته است . 
بلاياي طبيعي چيست ؟ 
زمين اتمسفر و اقيانوسها به طور پيوسته در حال حركتند ، پوسته زمين از صفحاتي تشكيل شده كه بر روي مواد ماگما شناور مي‌باشند و سرعت حركت آنها فقط در مقياس زماني زمين شناسي قابل توجه است . ر امتداد رشته هاي ميان اقيانوسي ، پوسته زمين شكسته و باز شده و سپس مجدداً توسط بالا آمدن  مواد مذاب بسته مي‌شود ، به اين طريق پوسته جديد تشكيل شده و صفحات اقيانوسي به اطراف انده ميشوند ، در چنين نقاطي بيشترين آتشفشانها تشكيل شده و زلزله اتفاق ميافتد . 
جريانهاي اتمسفري با سرعتهاي مختلف و در طي مقياسهاي زماني متفاوت در حال حركت بوده و در طي مسير خود از كوهها و دره ها توسط فرايندهاي ترموديناميكي تاثير ميپذيرند .حركات چرخشي و گردابي شكل بوسيله بادهاي شديد شكل گرفته و سيكلون حاره اي  آب در دريا را به صورت امواج بر روي سواحل كم ارتفاع ريخته و آنها را به زير آب ميبرد . 
در اثر برخورد توده هاي هوا يا تراكم ارتفاع آب ، بارش اتفاق مي افتد ولي اين بارش گاهي با شدت زياد ، سيل ، فرسايش سطحي و زمين لغزه ها را به وجود ميآورد و يا اينكه نقاط ديگري به علت فقدان بارش با خشكسالي مواجه ميگردد .                  
زمين سياره اي فعال و پر حركت بوده و بيشتر رويدادهاي طبيعي دامنه وسيعي از تغييرات را در طي زمان در استفاده از انرژي و مواد نشان ميدهد . در نهايت اين گونه رفتارهاي طبيعت وقايع شديد طبيعي ميباشند ولي اين وقايع شديد طبيعي هنگاميكه براي انسان و محيط نتايج جدي و خطرناكي را از نظر آسيب ديدگي ، مرگ و يا تخريب محيط بوجود بياورند تبديل به بلاي طبيعي ميگردند. بنا به تعريف بلاياي طبيعي : به آن دسته از پديده هايي گفته ميشود كه انرژي فوق العاده زيادي در مدت زمان كوتاهي آزاد شود و خسارت و ويراني را براي انسانها به بار آورد . به عبارت بهتر بلاهاي طبيعي با سه مشخصه زير تعريف مي گردند : 
۱- پديده شديدي اتفاق افتد يا به عبارتي : ( حادثه طبيعي خيلي بزرگ اتفاق بيفتد) . 
۲- اين پديده طبيعي شديد در محل زندگي اتفاق افتد : ( در جايي كه مردم بسيار زندگي مي‌كنند) . 
۳- اين پديده طبيعي شديد با اثر ناگهاني و مخرب همراه است : ( مردم از حادثه شگفت زده ميشوند زيرا حوادث ناگهاني و يا ، زياد است) . بنابراين به عنوان مثال وقوع يك زلزله شديد در يك نقطه بياياني دور افتاده و فاقد سكنه يك واقعه طبيعي شديد است كه فقط از لحاظ زلزله شناسي قابل توجه است ، در حاليكه يك حادثه كوچك در يك شهر بويژه اگر شرايط ايمني در آن ضعيف باشد قادر است خطر عظيمي به وجود آورد . انسان در معرض اينگونه نيروهاي طبيعي است به طوريكه سعي دارد از مكانهايي كه مكرراً  تحت تأثير چنين وقايعي هستند اجتناب نمايد و يا حداقل در جستجوي پناهگاهي در اين مكانهاي ناامن است ولي انسان هميشه آگاه از حوادث طبيعي نيست و يا بعلت وجود سكون طولاني بين اين وقايع ، احساس امنيت ميكند لذا سكونتها و مكانها ي صنعتي و نظاير آن را در نواحي متعدد بلاياي طبيعي مستقر ميسازد بطوريكه اگر عملا اين وقايع اتفاق بيفتد ، انسان بدون هيج كمكي در معرض گرفتار شدن اين قدرتها است. 
بلاياي طبيعي قادرند عميقا ساختارها را تحت تأثير قرار دهند ، بطوريكه جوامع كنترول يافته را در عرض چند دقيقه نابود سازند به ساختمانها آسيب رسانده و بناهايي را كه به لحاظ قدمت ارزشمند است تخريب نمايند . 
بازسازي اين مناطق نيروي انساني زياد و فعال شدن منابع طبيعي را طلب مينمايد كه در اين راستا برنامه ريزيهاي ملي و حمايتهاي بين المللي و وامهاي منابع خارجي نقش عمده اي را در جهت تجديد ساختار اين جوامع ايفا مينمايند . 
 تعريف بلاياي طبيعي :       
كاربرد واژه  طبيعي در عبارت فوق اشاره به پديده هايي مانند : آتش سوزي ، سيل ،  زمين لرزه  توفان ، صاعقه ، تگرگ ، بهمن ، … دارد و كلمه بليه ‏‏‎‏‏بصورت ميزان آسيب پذيري جوامع بشري از  پديده هاي طبيعي تعريف ميشود . 
بنابراين پديده هاي طبيعي كه موجب خسارات گسترده انساني ، مادي و محيطي شود و جامعه آمادگي و توانايي كافي جهت مقابله با آن را نداشته باشد به عنوان يك  بليه طبيعي بيان مي گردد . بطور كلي بلاياي طبيعي بر اساس عوامل بوجود آورندهشان كه ميتواند طبيعي يا ناشي از دخالت بشر باشد طبقه بندي ميشوند : 
الف) بلاياي طبيعي ناگهاني : 
۱- بلايايي كه منشاء زمين شناختي دارند ، نظير زلزله ، رانش زمين ، بهمن ، آتشفشان و امواج عظيم دريايي . 
 2- بلايايي كه منشاء آب و هوايي دارند : نظير سيل ، طوفانهاي شديد ، گردبادها ،سرما و گرماي شديد. 
ب) بلاياي طبيعي تدريجي :  
نظير خشكسالي ، قحطي و بيماريهاي فراگير كه بتدريج جامعه را تحت تأثير قرار  ميدهند . 
عامل وقوع بلاياي طبيعي انسان است يا طبيعت ؟ 
وقايع طبيعي ميتواند بلاياي طبيعي زيادي را موجب شوند .  بعضي از اين بلايا طبيعي بنظر ميرسند ولي عامل ايجادآنها خود انسانها ميباشند . بارندگي بسيار زياد ميتواند عامل سيل شدهو در مقابل بارندگي بسيار كم نيز خشكسالي ، كمبود و مصرف زياد آب را در پي خواهد داشت . اگر ما بخشهايي از طبيعت مانند جزاير مرجاني و جنگل گياهان لطيف كوهستاني را منهدم كنيم ، در اين صورت ما در حقيقت سدهايي را كه باعث محافظت ما از  تسونامي ( امواج دريا ناشي از آتشفشانها  و زلزله هاي زير دريايي ) ، خشكسالي ، زمين لرزه و يا وقايع ديگر ميشوند ، از بين برده ايم . 
 تا كنون بر اساس آمارهاي بين المللي حدود ۴۳ بليه طبيعي شناخته شده است كه ميتوان به اين موارد اشاره نمود : 
(خشكسالي) ، (چرخندحاره اي) ، (سيل منطقه اي) ، (زلزله) ، (آتشفشان) ، (طوفان برون حاره اي) ، (تسونامي) ، (آتشسوزي در مراتع و مزارع) ، (فرسايش خاك) ، (بالاآمدن سطح آب دريا) ، (كوه يخ شناور) ، (طوفان غبار) ، (زمين لغزه) ، (فرسايش ساحل) ، (بهمن سنگريزه) ، (لغزش و خزش خاك) ، (تورنادو) ، (طوفان برف) ، (يخهاي ساحلي) ، (سيل آني) ، (طوفان تندري) ، (صاعقه) ، (كولاك برف) ، (امواج اقيانوسي) ، (طوفان تگرگ) ، (تگرگ ريزه) ، (باد شديد محلي) ،  (فرو نشيني هوا) ، (جريانهاي سطحي و واريزه از ماسه شن و رس) ، (جرياناتي كه با باد پشتيباني    ميشوند)،  (ريزش تخته سنگي) ، (سرمازدگي محصولات كشاورزي) ، (گرمازدگي) ، (گردباد) ، (سوز باد) ، (سياه باد دريايي) ، (موج گرما) ، (تهاجم آفات) ، (آزاد شدن مواد خطرناك) ، (مقادير نهايي درجه حرارت) ، (قحطي) ، (بيماريهاي فراگير) . 
۳۴ بليه طبيعي در كشور ما وجود دارد كه ۹۰% تا ۹۵% آن منشا آب و هوايي دارند كه با توجه به شرايط اقليمي و زمين ساختي كشور ايران ، مهمترين بلاياي طبيعي آن عبارتند از : زلزله ، رانش زمين ، بهمن ، سيل ، خشكسالي ، طوفان ، صاعقه ، سرما و گرماهاي شديد ، بيابان زايي ، تگرگ  و يخبندان . 
غالبا عقيده بر اين است كه آب و هوا كليه اعمال بشر را تحت تاثير قرار ميدهد . اين مطلب درمواردي كه بلاياي طبيعي اتفاق مي افتد بيشتر آشكار ميشود . علاوه بر اين آب و هوا مسبب اصلي بسياري از بلاياي طبيعي عمده ميباشد . 
 چنانچه بخواهيم اين وقايع را بر اساس تعداد تلفاتي كه در سالهاي گذشته در كل جهان اتفاق افتاده بررسي كنيم بجز خشكسالي و ديگر بلاياي وارد بر قلمرو كشاورزي ۱۰ مورد اصلي آن عبارتند از: 
۱- طوفانهاي حاره اي ، گردبادها ، طوفانهاي مهيب  2- سيل ، ۳- طوفان هوا ، با آذرخش و صاعقه ، ۴- كولاك برف ، ۵- امواج گرمايي ،  6- بهمن ،  7- امواج خروشان دريا ،  8- زمين لرزه ، ۹- آتشفشان ، ۱۰- رانش زمين كه از فهرست فوق آب و هوا دليل اصلي ايجاد ۷ مورد اول ميباشد.     
طوفانهاي حاره اي ، سيل و طوفان همراه با رعد و برق ، همه ساله و بطور متناوب در مناطق وسيعي از جهان بوقوع پيوسته و صدها ميليون نفر را تحت تأثير قرار ميدهند . علاوه بر آن آب و هوا در بسياري ديگر از حوادث تهديد كننده زندگي نظير خشكسالي كه موجب ويراني و تخريب بسياري از نواحي دنيا ميشود دخالت دارد . 
* بعضي از بلاياي طبيعي مهم دهه ۹۰ : 
بلاياي طبيعي‌ تقريبا همه جا ميتواند روي دهد . در اينجا چند مثال از بلاياي طبيعي خيلي بزرگ دهه ۹۰ را ملاحظه ميكنيم : 

عتیقه زیرخاکی گنج