• بازدید : 38 views
  • بدون نظر
این فایل در قالب pdfتهیه شده وشامل موارد زیر است:

جهانی شدن، جوانب مختلف جوامع بشري را با تغییر و تحولات وسیعی رو به رو
ساخته است . علوم کتابداري و اطلاع رسانی نیز به عنوان شاخه اي از علوم اجتماعی
تحت تاثیر این تغییر و تحولات قرار گرفته است . در این مقاله با بررسی جهانی شدن،
تعاریف و حیطه تاثیرات آن به صورت اخص به رابطه اطلاعات و جهانی شدن پرداخته
می شود . اطلاعات گرایی به عنوان مفهومی نوین مورد توجه قرار گرفته و در ادامه مقاله
فرصت ها و چالش هاي جدي پیش روي کتابخانه ها و مراکز اطلاعاتی در تعامل با
جهانی شدن تجزیه و تحلیل شده است. سرانجام، راهکارها و پیشنهاداتی به عنوان راه حل
مسائل موجود به صورت مجزا براي دست اندرکاران تصمیم گیري کلان، اساتید و
گروههاي کتابداري و اطلاع رسانی و دانشجویان علوم کتابداري و اطلاع رسانی ارائه شده
است.
جهانی شدن واژه اي است که تغییرات چشمگیر در بسیاري از عرصه هاي حیات بشري
را در بطن خود می پروراند . به دنبال این فرای ند سیاست، امنیت ، اقتصاد ، تجارت، فرهنگ ،
هویت، ارتباطات ، فناوري، اطلاع رسانی ، محیط زیست ، منابع طبیعی و تعاریف اجتماعی و
سیاسی و فرهنگی همگی شکل و نمود جدیدي پیدا کرده است. رولند رابرتسون می گوید:
جهانی شدن ، جهان شمول شدن صفات خاص و خاص شدن جهان شمولی هاست
.( (اسلامی، ۱۳۸۲
شناخت وجوه جهانی شدن و تاثیر آن بر نظام ها و نهاد هاي اجتماعی، عرصه تحقیقاتی
و قلم فرسایی جدید و گسترده اي را پدید آورده و ذهن پژوهشگران و صاحبان اندیشه را
به خود مشغول کرده است . علوم کتابداري و اطلاع رسانی نیز به منزله یک علم از شاخه
علوم اجتماعی (موکهرجی ، ۱۳۸۲ ) ، کتابخانه ها و مراکز اطلاعاتی به مثابه نهادي اجتماعی
و حرفه کتابداري و اطلاع رسانی به عنوان یک حرفه از تاثیرات جهانی شدن در امان
نمانده است . بنابراین بررسی طرز تعامل این عرصه اجتماعی با پدیده جهانی شدن می
تواند مسیرهاي حرکت برنامه ریزان و دست اندرکاران آن را در عصر جدید تبیین کند.
در این مقاله ابتدا جهانی شدن تعریف و روند آن به اجمال بررسی می شود، نقش
اطلاعات در فرایند ها و مسائل جهانی به عنوان پیش زمینه فعالیت کتابخانه ها و مراکز
اطلاعاتی تجزیه و تحلیل می شود . در ادامه زمینه هاي فعالیت و چالش هاي پیش روي
این مراکز به بحث گذاشته می شود . قسمت پایانی مقاله به ارائه راهکارها و نتیجه گیري
کلی اختصاص می یابد . این مقاله از سه جهت می تواند مفید تلقی شود : نخست، افزایش
اهمیت اطلاعات در معادلات جهانی توجهات بیشتري را به مراکز مربوطه جلب کرده
است که به عنوان یک حوزه تحقیقاتی می تواند مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد . دوم،
کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی در مقابل فرصت ها و چالش هاي جدیدي قرار گرفته
اند. که بررسی آن ها و ارائه راهکا رهاي مناسب ضروري است. و سرانجام اینکه آینده
٣
حیات حرفه اي کتابداران و اطلاع رسانان به تعامل با پدیده هاي جدید و طرز برآیند آنها
بستگی خواهد داشت.
جهانی شدن
واژه جهانی شدن سیالی روز افزون کالا، خ دمات، مشاغل، فناوري ها و سرمایه در
سرتاسر جهان را توصیف می کند. جهانی شدن یک پیشرفت جدیدي نیست بلکه گام هاي
آن در نتیجه پیشرفت فناوري هاي نوین به ویژه در عرصه ارتباطات از راه دور سریع تر
.(Globalization, شده است ( ۲۰۰۲
در فرهنگ هایپردیکشنري جهانی شدن به منز له رشد در مقیاس جهانی تعریف شده
در برخی موارد جهانی شدن به منزله تجانس جهانی .(Hyperdictionary, است ( ۲۰۰۲
تعبیر شده است که از اواخر دهه ۱۹۶۰ فرایند جها نی شدن در عرصه هاي مختلف
اقتصادي، سیاسی و فرهنگی متجلی شده است . جهانی شدن ترکیب جهانی توافقات
تجارت آزاد ، شبکه جهانی و یکپارچگی بازارهاي مالی رقابتی که مرزها و فاصله ها را
.( پاك کرده و دنیا را به عنوان یک واحد کل متحد ساخته است (رابرتسون، ۱۳۷۹
هرچند که واژه جهانی شدن ظاهرا به پدیده اقتصادي اشاره دارد . اما عواملی وجود
دارد که تاثیرات جهانی شدن را اجتماعی و فره نگی تر می سازد . ایده ها، آیین ها،
حرکات فرهنگی و قبیل آن همگی به دنبال مبادلات کالاها بر فراز مرزهاي ملی حرکت
.(Kluver, می کند ( ۲۰۰۰
در عرصه فرهنگی با افزایش روزافزون ارتباطات، رسانه ها، ماهوارها بر صحت این
نظریه که تجانس فرهنگی در حال وقوع است مهر تایید زده می شود. از طرف دیگر عده
اي معتقدند که جهان به استقبال برخورد فرهنگ ها و تمدن ها پیش می رود. جهانی شدن
شامل تراکم دنیا به عنوان یک کل و از طرف دیگر افزایش سریع در اجماع و پایه گذاري
فرهنگ جهانی تلقی می شود. بطوریکه همگون سازي به عنوان یکی از ویژگی هاي جهانی
شدن میلیون ها فرصت شغلی ایجاد ک رده و باعث شده است که حدود دو تریلیون دلار
سرمایه از کشورهاي ثروتمند از طریق سهام ، سرمایه گذاري در اوراق قرضه و وام هاي
٤
تجاري به کشورهاي فقیر و در حال توسعه منتقل می شود . البته نباید از یاد برد که فرار
سرمایه ها و مغزها از کشورهاي فقیر به کشورهاي ثروتمند نیز اتفاق می افتد که از
حوصله این بحث خارج است . با این وجود انسانی که تا کنون در کشور و پایتخت خود
بیگانه و نادیده انگاشته گرفته می شد، از طریق شبکه هاي اطلاعاتی وسیع در دورافتاده
ترین نقاط جهان می تواند از اطلاعات هر کجاي جهان آگاه شود و در بسیاري از
مراکز مردمی و جامعه مدنی مشارکت کند . اطلاع رسانی به مردم باعث سقوط دیکتاتوري
.( ها نیز شده است (احمدي علی آبادي، ۱۳۸۲
هر چند جهانی شدن در نهایت به ادغام و یکپارچگی موسسات اقتصادي اشاره می کند
و بیشترین یکپارچگی از طریق م جراهاي فناوري اتفاق می افتد واژه اطلاعات گرایی ۱ نیز
در کنار آن مطرح می شود و آن فرایندي است که در آن فناوري اطلاعات و ارتباطات ،
گفتمانهاي فرهنگی و مدنی جامعه بشري را تشکیل می دهند و نه تنها فقط کامپیوترها و
اینترنت را در بر نخواهد گرفت، بلکه سایر فناوري ه اي مرتبط را نیز شامل می شود که
انتقال اطلاعات به عنوان یکی از شاخص هاي ابتدایی آن ها به شمار می رود . پیشتر قرن
ها طول می کشید تا یک ایده در جهان اشاعه پیدا کند اکنون این کار در کمترین زمان
ممکن به وقوع می پیوندد. جهانی شدن موجب باروري فناوري هاي اطلاعات شده و بازار
جهانی و انگیزش هاي استراتژیک شفافی براي پذیرش فناوري هاي اطلاعات ایجاد می
.(Kluver, کند ( ۲۰

عتیقه زیرخاکی گنج