• بازدید : 46 views
  • بدون نظر

این فایل در ۲۴ صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

ازدید همگان نور”جزء اساسی و ضروری“ در ساختمان است ، که کاربرد آن روشن کردن  فضا به منظور قابل رویت ساختن آن می باشد. در هنر ساختمان سازی یا  به  عبارتی معماری  نور یکی از اجزایی است  که  کنار عناصر و مفاهیم دیگر از قبیل ساختار” نظم فضایی “مصالح” رنگ و …. مطرح می شود و در طراحی به عنوان یک عنصر مجزا باید نقش خود را ایفاکند.
 همانطور که گفته شد اولین وظیفه نور روشن کردن فضا وفرم¬های ساختمانی است، با این¬حال نور، چه طبیعی و چه مصنوعی، علاوه بر کارکرد اصلی خویش، می تواند نبوغ معمارانه را برجسته تر نماید، اشتباهات را بپوشاند و پنهان کند، توجه بیننده را جلب نماید و یا اینکه باعث شود مکانی مقدس یا امن به نظر برسد.
در بعد معماری ساختمان های عمومی ، بحث نورپردازی بصورت علمی مطرح می شود و برای هر ساختمان نوعی از نورپردازی را می طلبد
اجسام از خود هیچ نوری را ندارند و این وظیفه ی طراح و نورپرداز است که با تابش نورهایی با طیف های خاص و رنگ های متفاوت ماهیت هر نوع جسم رانمایان کند. استفاده از نورهای مات و مستقیم و غیر مستقیم همچنین به کاربردن وسایل نورپردازی نوین که درخارج از ساختمان برروی نما منعکس می شوند نیز در شب می تواند جلوه ای خاص به محيط ببخشد. 
نور وطبیعت
نور طبیعی که حامل انرژی حیات بخش درونی است به عنوان یکی از منابع وجود حیات بر روی زمین محسوب می گردد. علاوه بر آن نور می تواند با رنگ ها و جلوه های متفاوت خود باعث تغییر چهره یک مکان شود زیرا نور در هر یک از فصول سال ” در آب و هواهای متفاوت و یا در هر زمانی از طول روز دارای چهره ای مخصوص به خود می باشد . 
ضمناهرمکانی دارای نور خاصی است که تنها به آنجا تعلق دارد برای مثال در صحرای یک منطقه استوایی تابش به قدری شدیدوسایه ها آنقدرکوتاه است که اشیا به چشم بیننده مرتعش ودرحال ذوب شدن به نظرمی آیند. 
به همین ترتیب نور موجود در مناطق کوهستانی ” جنگلی و یا سواحلی نیز دارای ویژگی های مکانی مخصوص به خود و متمایز از سایر مناطق است . زمانی که نور را به داخل فضای ساخته شده هدایت می کنیم در اصل نوعی ارتباط بین ساختمان و محیط خارج از آن ایجاد کرده ایم . بدین وسیله می توان جلوه های متفاوتی از فضای داخلی را که هر یک دارای ماهیت خاص خود از لحاظ ادراک فضایی می باشند ” ایجاد کرد .

نور و بشر 
از دوران ما قبل تاریخ همواره اجسام نورانی که تجسمی از یک شی ء زنده را در ذهن بیدار می کردند توسط بشر مورد ستایش و احترام قرار گرفته و مشتاقانه برایشان جشن می گرفتند ” آنها را عبادت کرده و می پرستیدند. 
این توجه بیش از اندازه به عنصر نور در اغلب فرهنگ های اولیه بشری و در جوامعی با آداب و رسوم و عقاید مذهبی متفاوت همچنان در طول زمان مشاهده می شود . برخی از جوامع نور خورشید را در تشریفات مذهبی شان به کار می برند و برخی دیگر درخشش اجسام نورانی را به عنوان عامل ایجاد فعل و انفعالاتی رمز آلود جهت دست یابی به حیطه هایی ماورای دنیای زمینی تلقی می کردند. 
حتی امروزه در بسیاری از مدارس شرقی که به تدریس یوگا اشتغال دارند برای ایجاد تمرکز ذهنی از اجسام نورانی مانند لامپ ” خورشید “ماه ” بلور و نور آتش استفاده می کنند . 
در اغلب ادیان ” نور نماد عقل الهی و منشا تمامی پاکی ها و نیکی هاست و خارج شدن انسان از تاریکی جهل و تابیده شدن نور معرفت در وجودش همواره یک هدف نهایی می باشد . در اثر تابیده شدن نور الهی به درون کالبد مادی ” یعنی جایگاه نفس آدمی است که انسان به رشد و تکامل معنوی می رسد در نتیجه برای نمایش این تمثیل ” در معماری اغلب بناهای مذهبی ” نور به عنوان عنصری بارز و مستقل از سایر عناصر و مفاهیم به کار رفته در ساختمان به کار گرفته می شود به گونه ای که شعاع های آن به طور واضح در داخل کالبد مادی و تاریک حجم قابل مشاهده است . فضاهای عمیق و تاریک کلیساهای قرون وسطی و یا مساجد اسلامی که با عنصر نور مزین شده اند به خوبی قادر به انتقال یک حس روحانی و معنوی می باشند . انسان در چنین فضاهایی که با نوری ضعیف روشن می شوند با مشاهده سایه های مبهم از اشیا و احجام ” در ذهن خود به کامل کردن تصاویر پرداخته و با این عمل به نوعی خلسه فرو می رود که نتیجه آن یک حس نزدیکی به منبع وجود و هستی در درونش بیدار می شود .

روشهای نوین نورپردازی
لامپ¬های metal halide
استفاده از نورافکن های دیجیتال
استفاده ازLEDها،به عنوان  یکی از جدیدترین فناوری¬های نورپردازی
لامپهای متال هالید(metal halide)
لامپهای متال هالید با رنگ نور جذاب ، بازدهی نور بالا و طول عمر زیاد بهترین انتخاب در نورپردازی سالنهای ورزشی ، استادیومها، مراکز خرید و … می باشند.
 قابلیت¬ تغییر رنگ سریع را دارند  ,از این لامپ¬ها برای نورپردازی ساختمان Met Life در نیویورک استفاده شده است : «به همراه این لامپ ها بایستی یک چرخ رنگی یا یک عنصر فیزیکی که به دور لامپ حرکت می کند وجود داشته باشد. 
موزه زیر آب اسکندریه
استفاده از نورافکن های دیجیتال در یک فضای شهری روش جدیدی برای شاخص نمودن و جلب توجه استفاده کنندگان از آن فضا می باشد.
این موزه که از بزرگترین و مهمترین بناهای خدماتی زیر آبی می باشد، توسط نورافکن های دیجیتالی زیر آبی نورپردازی شده است. 
این موزه در ساحل، نزدیک کتابخانه ی جدید اسکندریه ساخته شده، جایی که به علت زلزله هایی که در آن ناحیه به وقوع پیوسته، فرورفتگی ای مابین ساحل و خط باریکی از خشکی شکل گرفته است. در مصر باستان و درست زیر این فرورفتگی، کاخ یکی از فراعنه ی مصر قرار داشته که بر اثر همین زلزله ها ، همراه خشکی به زیر آب رفته است و این موزه برای نمایش آثار به جا مانده بنا شده است. این آثار شامل تعداد زیادی از سنگ تراشه ها، مجسمه هاو کشتی های شکسته ی یونانی و رومی است که در این محل غرق شده اند. همچنین بقایای یک فانوس دریایی که احتمال میرود همان فانوس اسکندریه باشد ( یکی از عجایب هفت گاهنه ی جهان ) نیز در این محل پیدا شده است.
این یافته ها به علت احتمال آسیب دیدن، قابل جابجایی از آن محل نبودند، به همین علت بهترین راه برای حفظ و نمایش آنها ایجاد موزه ای در زیر آب ها بود. این موزه از ۴ المان بزرگ که از بادبان قایق های قدیمی مصری که روی رود نیل وجود داشته اند الهام گرفته شده است. در داخل موزه هم، به وسیله ی تونل های شفافی از جنس فایبرگلاس، این توانایی به تماشاگران داده شده تا آثار را به راحتی در زیر آب مشاهده کنند. عمقی که این تونل ها در آن قرار دارند، چیزی حدود ۵ تا ۶ متر است که در این عمق فشار زیادی به دیواره ها وارد نمی شود. این پروژه قرار است طی ۳ سال ( تا سال ۲۰۱۰ ) تکميل شود
LEDها، یکی از جدیدترین فناوری¬های نورپردازی
LEDها (مخفف Light Emitting Diodes ، به معنی دیودهای نورافشان) ، وسیله های نیمه رسانایی هستند که با استفاده از Solid-state electronics نور تولید می کنند
امروزه diodeهای نور افشان دیگر یک ابزار پر هزینه برای طراحان نمی باشد بلکه به سرعت تبدیل به لامپهای آینده خواهند شد.
 Adam Dawason نگاهی به فواید و استفاده LED یاDiodeنورافشان می اندازد.
با اقدام استرالیا به ممنوع نمودن استفاده از لامپ برق معمولی تا سال ۲۰۱۰ وهمینطور اتحادیه اروپا وکالیفرنیا با پیروی از این عمل,دنیای نورپردازی به سرعت توجه خود را به فواید زیاد LEDیاDiodeنورافشان معطوف می کند.با شروع استفاده تزLED برای امکانات کارآمد,دیگر تنها برای اهداف طراحی ویا تصویری بکار برده نمی شود

    بیشترین استفاده از LEDیا دیودهای نور افشان را در طراحی یک فضا میتوان  دید، کوچکی و این واقعیت که آنها میتوانند تا ۱۶ میلیون رنگ را تولید کنند طراحان را به استفاده بیشتر و بیشتر از LED ترغیب می نماید.
 LEDها یا دیودهای نور افشان تاثیر شگرفی بر نور پردازی نمای  ساختمان و معماری آن می گذارند. آنها میتوانند بصورت مخفی در فضا مستقر شوند و برای بوجود آوردن جلوه های ظریفی مثل نورپردازی مجسمه ها بکاربرده شوند.  یا اینکه در مقیاس وسیعترمانند قاب های دیوار ، پنجره های نوری و یا نورهای نشانگر بکار برده شوند. بخاطرولتاژ کم  LED ها سیم کشی کوچک تری موردنیاز است و می توان  به آسانی آنها را مخفی نمود.
LEDها کوچک¬تر و روشن¬تر شده¬اند، برق کمتری مصرف می¬کنند، می¬توانند توسط کامپیوتر کنترل شوند، و تمام رنگ¬های رنگین¬کمان را به نمایش بگذارند
متداول¬ترین کاربرد LEDها، تغییر رنگ زمینه صحنه¬ها و همچنین استفاده به عنوان عناصر و جزئیات تزئینی در محیط¬های¬ بزرگ و وسیع است. 
یکی دیگر از قابلیت¬های LEDها که معماران را به استفاده از آنها ترغیب می¬کند، این است که LEDها می-توانند در نماهای مدرنیستی مرکب از شیشه و فلز جاسازی شوند و این امکان را بوجود بیاورند که طرح نورپردازی ساختمان در هر شب تغییر کند. با اینکه هزینه¬های اولیه LEDها بیشتر است، اما به گفته Nolan، معماران به این نتیجه رسیده¬اند که LEDها در درازمدت، به لحاظ اقتصادی باصرفه¬تر هستند
عمر بی¬نهایت طولانی LEDها، آنها را به یک گزینه کاملاً بی¬عیب ¬و ¬نقص، جهت نورپردازی در محل¬هایی که تعمیر و نگهداری لوازم و تأسیسات در آنها دشوار است، تبدیل می¬کند.
ساختار LED
ساختمان Paco Rabannesque در سئول
نمای این  ساختمان از ۴۳۳۰ دیسک شیشه¬ای تشکیل شده است که با همین تعداد LED پوشش داده شده و پنهان گشته است. هر دیسک همچون یک پیکسل بسیار بزرگ عمل می¬کند و در نتیجه ساختمان به یک صفحه نمایش بزرگ تبدیل شده است.
هتل جدید  Semiramis در آتن یونان 
  
با اینکه شدت کلی نور خروجی از منابع LED موجود پایین است، اما LEDهای بسیار روشنی نیز، برای استفاده در فضاهای کوچک از قبیل جعبه¬های نمایش یا فضاهای محصور، وجود دارند.همچنین LEDها برای کاربرد در سطوح واقع در هوای آزاد، مثل پله¬ها و کف¬¬ها، یک محصول کاملاً ایده¬آل هستند، زیرا فناوری آنها بگونه¬ای است که در طیف وسیعی از دماها کارآیی خود را حفظ می¬کنند، بر خلاف فلورسنت¬ها که در سرما به خوبی کار نمی¬کنند و نیز بر خلاف لامپ¬های HID که در سرما سریع روشن یا خاموش نمی¬شوند.از طرف دیگر چون LEDها برق کمی مصرف می¬کنند، می¬توانند با استفاده از نور خورشید و یا باتری نیز کار کنند که این ویژگی آنها را برای استفاده در محل¬هایی که تأمین پیوسته و لاینقطع روشنایی در آنجا از اهمیت خاصی برخوردار است، به یک محصول کاملاً مناسب تبدیل می¬کند.

کاربرد ال – ای – دی به همراه شیشه رنگی به منظور افزودن جلوه¬های تزیینی به کار
ساختمان جدید اداره مرکزی Chanel در توکیو 
نمای تماماً شفاف این ساختمان از شیشه (با دید کنترل¬شده) است که ساختمان را در طول روز کاملاً شفاف و در شب همچون فانوس نورانی می¬سازد. 
این ساختمان دارای یک صفحه ی نمایشگر دیجیتال می باشد که توسط یک کامپیوتر کنترل می شود و با روشن – خاموش شدن پیکسل های موجود بر صفحه تصویر واحدی بر نمای ساختمان ایجاد می شود. . این ساختمان دارای یک مدیر هنری است که طرح¬های مختلفی را برای نمای آن برنامه¬ریزی می¬کند. 

برج Agbar اسپانیا

سیستم نورپردازی شامل ۴۰۰۰ نورافکن و ۴۵۰۰ لامپ  ال – ای – دی برای روشن ساختن ۳۲ طبقه این برج  می باشد که تنها با یک کامپیوتر کنترل می شود. 
برج ”اگبار ” یکی از نشانه های شهری برجسته قرن ۲۱ در شهر بارسلونا می باشد .
طراح فرانسوی این اثر برج اگبار را به گدازه های آتشفشانی که از دل زمین فوران می کند تشبیه کرده است .

پارك هزاره شيكاگوMillennium

فواره های این پارک به صورت دو برج ۵۰ فوتي پوشیده  از چراغ های ال – ای – دی به صورت نمايشگري است که تصاويري ويدئويي از ساكنين شيكاگو و نور پخش مي کند.
تصویر این برج ها در فاصله زمانی کوتاه تغییر کرده و بیش از ۱۰۰۰ چهره شیکاگویی را به نمایش می گذارد. 
در آخر هر چه تصاویر (crown fountain) چهره هایی که بر روی صفحه ی LED برج های fountain وجود دارد ، تصویری هست که لبهای خود را غنچه می کند و آب به طور مستقیم و واقعی از لبهایش جاري 
ميشودد .
Podium، دبی – بزرگترین LED جهان
اين برج داراي یک نمایشگر LED  به ارتفاع ۱۰۰ متر ميباشد  که از فاصله ی ۱/۵ کیلومتری قابل رويت است
شیشه های مورد استفاده در این صفحه ی نمایش از بالاترین درجه ی خلوص برخوردارند و باالاترین کیفیت را برای این کار دارند، همچنین رنگ آنها آبی کبود یک دست است که ارتباطی بیشتر با محیط این شهر ساحلی ایجاد میکند.
شاید مهمترین نکته ای که در مورد این صفحه ی نمایشگر باید دانست، طول زیاد یا کیفیت بالای نمایش آن نباشد، بلکه این نکته است که حتی هنگامی که این صفحه در حال پخش تصویر باشد، این کار مانعی برای ورود نور طبیعی به داخل ساختمان نیست؛  به عبارت دیگر، افرادی که در پشت این صفحه و در داخل ساختمان قرار داردند، چیزی غیر از شیشه هایی بزرگ در نما را نخواهند دید 

  • بازدید : 57 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۱۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

فضا جایی است که در آن زندگی می کنیم یا جایی که در خیال خود می پرورانیم. فضا خیال و خیال فضا است . هر چیزی که انسان به آن فکر می کند و یا در خیال خود می پروراند دارای فضایی است . فضا وجود مادی ندارد ولی این قابلیت را دارد که در وجود خود عناصری مادی و یا معنوی را جای دهد . انسان تنها زمانی قادر است حالتی خاص، مثلاً ناراحتی یا خوشحالی را به فردی دیگر منتقل نماید که فضایی غمگین یا شاد ایجاد کرده باشد و این فضا نیز توسط دیگران قابل درک باشد . 
باید نکته ای را در اینجا ذکر نمود : « فضا جایی نیست که اشیاء در آن حضور پیدا می کنند بلکه وسیله ای است که به واسطۀ ذات خود زمینه حضور اشیاء را در خود فراهم می سازد . » برای درک این مفهوم کافی است به این نکته توجه داشته باشیم که فضا عنصری غیر مادی است ولی دارای ذاتی خاص ، که می تواند اشیاء را در خود جای دهد . یا می توان به این صورت گفت که این اشیاء نیستند که فضایی را شکل می دهند ، بلکه این ذات فضاست که اشیائی خاص را در خود جای می دهد و به آنها شکل و شمایلی خاص می بخشد .
شعر و فضای آن :
 در پیش در آمد این گفتار ذکر کردیم می توان فضا رابه عنوان وسیله ای در نظر گرفت تا انسانها از طریق آن عواطف ، احساسات ، تفکرات و ا ندیشه های خود را به دیگران منتقل نمایند . تا انسانی نتواند فضای ذهن خود را که در قالب تفکر یا احساسی خاص به وجود آمده است به تصویر بکشد هیچ فرد دیگری نمی تواند آن را درک نماید . تمامی هنرها وجود خود را از طریق ایجاد فضا به دست آورده اند . فضایی که هنرمندی با نگرشی خاص نسبت به دنیای پیرامون خود آن را خلق کرده است . 

شاعر کیست و شعر چیست ؟ شاعر هم فردی مثل سایر انسانهاست . او در زندگی خود به نگرشی خاص می رسد . او می خواهد سایرین را از این نگرش آگاه کند بنابران نیاز دارد تا فضایی را ایجاد نماید .
شعر ، فضای اوست . و شعر در خود کلماتی منظوم ، دارای وزن و ریتم را جای داده است . 
فرو داشت دست از کمربند اوی
تهمتن چنان خیره مانده بدوی

دو شیر اوژن از جنگ سیر آمدند 
تبه گشتهو خسته و دیر آمدند 

دگر باره سهراب گرز گران 
ز زین برکشید بیفشرد ران
 
بزد گرز و آورد کتفش به درد 
بپیچید و درد از دلیری بخورد

بخندید سهراب گفت ای سوار 
بزخم دلیران نهی پایدار

شعری که در بالا آورده شد گوشه ای از نبرد رستم و سهراب در شاهنامه فردوسی بود . هدف فردوسی ایجاد فضایی بوده که نحوۀ نبرد این دو را به تصویر بکشد . فضایی که او در خیالش به آن شکل داده به گونه ای بسیار زیبا در شعرش به تصویر در آمده است . کلمات در شعر او به واسطه فضایی که در ذهن او بوده است به این شکل آمده اند . و این دقیقاً همان نکته ای است که در پیش درآمد این گفتار ذکر کردیم . این کلمات نیستند که فضای شعر فردوسی را بوجود آورده اند بلکه این فضای شعر اوست که کلماتی اینچنین را طلب می کند .
تمامی شعرا شعر می گویند و نگرش خاص خود را از طریق فضای شعر خود به دیگران منتقل می نمایند . و چون انسانها دارای قالبهای فکری مختلف می باشند هر کدام نگرشی خاص به خود را دارند . نتیجۀ این امر ایجاد زبانهای گوناگون در شعر است که هر کدام تنها مختص به یک فرد می باشد و به راحتی می توان آنها را از هم تمیز داد. 


به نام خداوند جان و خرد 
کزین برتر اندیشه بر نگذرد 

بشنو از نی چون حکایت می کند 
و ز جدایی ها شکایت می کند 

الا یا ایها الساقی ادر کأساً و ناولها 
که عشق آسان نمود اول ولی افتاده مشکلها 

اهل کاشانم . 
روزگارم بد نیست . 
تکه نانی دارم ، خرده هوشی ، سر سوزن ذوقی . 

در مورد شعر هر شاعر می توان گفت ، فضایی خاص به خود را برای مخاطب پدید می آورد . فضایی که زمینه بروزش را در ذهن مخاطب و به شکل خیالی در خاطر وی به دست می آورد . در اصل فضای شاعر به شکل خیال برای مخاطب قابل درک است و مخاطب نمی تواند آن را به صورت بصری درک کند . 
البته درک فضای مورد نظر تمامی شعرا به راحتی برای تمامی افراد میسر نیست . زیرا همانطور که ذکر شد فضای شاعر به شکل خیال در ذهن مخاطب بروز می کند . و مخاطبی که شعری را می خواند دارای سطحی خاص از اطلاعات و دانش می باشد ، در اینجا این احتمال وجود دارد خیال وارد شده در مخاطب سطحی یا عمقی باشد ، که در هر صورت ممکن است با فضای مورد نظر شاعر در شعرش تفاوت داشته باشد . 

آنکس که به دست جام دارد
سلطانی جم مدام دارد
آبی که خضر حیات از او یافت
در میکده جو که جام دارد
فضا در معماری
فضای معماری نیز به وجود آمده است ؛ تا علایقی خاص ، احساساتی ناب وب تفکری برتر را به تصویر بکشد . فضای معماری فضایی کالبدی است که به صورت بصری قابل درک می باشد . گرچه همیشه این امکان وجود دارد یا شاید هدف برخی از فضاها در معماری اینچنین بوده است ؛ که فکر را به سویی خاص و به فضای خیالی دیگری معطوف نمایند . نظیر آنچه که در باغ ایرانی مشاهده می کنیم که هدف آن فرار از فشارها و روزمرگیها و سوق دادن فرد به سوی زیبایی های طبیعت و در نهایت به تصویر کشیدن بهشت بوده است .
معماری یعنی خلق و ساماندهی فضاها ، فضاهایی که ممکن است هر کدام القا کننده حالتی خاص در مخاطب خود باشند . منتهی مسئله ای که در مورد درک از فضاهای معماریمهم می نماید این نکته می باشد که بیشترین درک از فضای معماریبه وسیله چشم صورت می گیرد البته نقش سایر حواس هم در درک برخی از فضاها اهمیت دارد .
معمار یک بنا ایده ای خاص را در سر می پروراند و برای اینکه بتواند این ایده را به تصویر بکشد نیاز به خلق فضا دارد . و این فضای اوست که تعیین می کند کدام دیوار از چه نوع مصالحی  به چه رنگی در کجای فضای او ظاهر شود . شاید خیلی از مردم به غلط این برداشت را داشته وباشند فضای معماریرا دیوار ها ، ستونها و سقفهایی که محصورش کرده اند به وجود آورده است . در صورتی که این برداشت نسبت به فضای معماریکاملاً غلط می باشد چون همانطور که در پیش درآمد ذکر شد این ماهیت فضاست که تعیین می کند کدامین عنصر در کجا قرار گیرد .
معمار می خواهد فضایی خاص را با هدفی خاص خلق کند ؛ مثلا در مساجد ، او فضایی را شکل می دهد که احساس تقدس ، توحید و هرآنچه که انسان را به خالق خود نزدیک تر می کند در ذهن مخاطب رسوخ کند . نظیر مسجد شیخ لطف الله درمیدان نقش جهان اصفهان که حتی فردی مسیحی نیز آنجا احساس تقدس و سبکی روح می کند و این امر به دلیل فضای خاص خلق شده در آن مسجد است .
آنچه که می توان در مورد فضای معماری به اختصار بیان نمود به شرح زیر می باشد :
– فضای معماریفضایی کالبدی است و از طریق بصری درک می شود
– فضای معماریهدفی خاص را دنبال می کند که القاء هدف آن در تمام افراد جامعه و در سطوح فکری مختلف تقریباً یکسان می باشد . ( نظیر مسجد شیخ لطف الله  )
– فضای معماریفضایی است که در دل خود عناصری مادی را جای داده است .
– فضای معماری دارای روح است و در ذهن انسان رسوخ می کند و خیالاتی خاص را پدید می آورد .

_بافت و شناسه

بافت عناصر ، تصویری از تداوم وگستره ای است که تا بینهایت امتداد می یابد . و هر عنصر نیز دارای مکانی محدود و محصور می باشد ، که به نوعی کلیت وجود آن درک می شود . به بیان ساده تر بافت یک پس زمینه حاصل از تکرار و تداوم عناصری هم خانواده می باشد . برای نمونه لباسهایی که می پوشیم دارای بافتی خاص به خود است . ممکن است در هر بافتی عناصر شاخص خود نمایی کنند که به این عناصر شناسه می گویند برای مثال در بافت پارچه ای به رنگ زرد گلهایی به رنگ قرمز به صورت شناسه خود نمایی می کنند . 
هر شناسه ای وجود خود را مدیون یک بافت است . تا بافتی نباشد شناسه ای هم وجود نخواهد داشت . در اصل شناسه جزئی از یک بافت است که به دلایلی خاص بروز و نمود پیدا می کند و می تواند خاصیتهای فرهنگی ، معنوی و اندیشه ای یک بافت را به بهترین شکل و کوتاهترین زمان به تصویر درآورد .
 شناسه در مقابل بافت خود حجمی بسیار کوچک را اشغال می نماید ولی قادر است معانی بسیار عظیمی را در خود جای داده و به نوعی معرف خاصیتهای موجود در بافت خود باشد .
 برای رسیدن به درک درستی از بافت و شناسه ، در این مقطع به سراغ این مفاهیم در شعر و معماری می رویم و در هر مورد مسئله را با مثالهایی پیگیری می نماییم . 

 بافت و شناسه در شعر : 

بشنو از نی چون حکایت می کند 
وز جداییها شکایت می کند 
کز نیستان تا مرا ببریده اند 
از نفیرم مرد و زن نالیده اند
 سینه خواهم شرحه شرحه از فراق
تا بگویم شرح درد اشتیاق
هرکسی کو دور ماند از اصل خویش
باز جوید روزگار وصل خویش
من بهر جمعیتی نالان شدم 
جفت خوش حالان و بد حالان شدم
هر کسی از ظن خود شد یار من 
از درون من نجست اسرار من 
سر من از نالۀ من دور نیست 
لیک چشم و گوش را آن نور نیست 
تن زجان و جان زتن مستور نیست 
لیک کس را دید و جان دستور نیست 
آتش است این بانگ نای و نیست باد 
هرکه این آتش ندارد نیست باد 
آتش عشق است کاندر نی فتاد 
جوشش عشق است کاندر می فتاد 
نی حریف هرکه از یاری برید
پرده هایش پرده های ما درید 
همچو نی زهری و تریاقی که دید
همچو نی دمساز و مشتاقی که دید
نی حدیث راه پر خون می کند 
قصه های عشق مجنون می کند
 محرم این هوش جز بی هوش نیست
مرزبان را مشتری جز گوش نیست 
گر نبودی نالۀ نی را ثمر
نی جهان را پر نکردی از شکر
در غم ما روزها بی گاه شد 
روزها با سوزها همراه شد
 روزها گر رفت گو رو باک نیست 
تو بمان ای آنکه چون تو پاک نیست 

شاعری همچون مولانا هزاران بیت شعر سروده است که هر کدام ماهیت و مرتبت خاص به خود را دارند ولی نی نامۀ وی همچون گوهری در اشعار او می درخشد . تعداد زیادی از مردم مولانا را به واسطه همین مثنوی می شناسند . مولانا در این مثنوی در ابیاتی نسبتاً محدود خودش را به تصویر کشیده است . نی نامه همچون شناسه ای در بافت اشعار وی خود نمایی می کند . و در آن نی به عنوان شناسه قابل درک است.

بشنو از نی چون حکایت می کند 

همچو نی زهری و تریاقی که دید

همچو نی دمساز و مشتاقی که دید

نی حدیث راه پر خون می کند
 
نی خود مولانا است و مولانا به دلایلی خود را به نی تشبیه کرده است . زیرا نی خواصی دارد که می تواند گویای حال و اندیشه های مولانا باشد . 
نی زرد رنگ است و نشان از زردی روی عاشق در رسیدن به معشوق خود دارد و این زردی به دلیل ریاضتهای جسم و روح عاشق در راه رسیدن به معشوق خود می باشد : 
همچو نی دمساز و مشتاقی که دید

در وجود نی سوختگیهایی دیده می شود که نشان دهنده مرارتهای راه عشق بر تن عاشق هستند : 

نی حدیث راه پر خون می کند 
نی از خود حرفی ندارد تادر او ندمند آوازی نمی خواند نشان از اینکه عاشق به واسطه دمیده شدن نفس معشوق در جان خود سر به آواز بر می آورد : 
با لب دمساز خود گر جفتمی همچو نی من گفنی ها گفتمی نی دارای ۷ بند است که نشان از ۷ مرتبت وادی عرفان دارد.
ملاحظه می شود مولانا وجود خود را در یک کلمه که از دو حرف تشکیل شده است به بهترین نحو به تصویر کشیده است . نی نامه داستان زندگی مولاناست و نی خود اوست . در اصل او از تعداد کلمات کاسته و به بار معنایی آنها افزوده است ؛ نکته ای که زمیه ساز به وجود آمدن یک شناسه در هر بافتی و در هر هنری خواهد شد .و نی شناسه بافت اشعار مولاناست .
بافت و شناسه در معماری : 

بافت و شناسه در معماری نیز بی شباهت به بافت شناسه در سایر هنرها نیست . برای درک بهتر این مسئله مثالی را مورد بررسی قرار می دهیم . شهر یزد را می توان به عنوان بهترین نمونه در این زمینه به میان آورد . 
یزد شهری دارای بافت تاریخی متمایز است و این بافت از ساخت خانه ها ، مساجد و سایر فضاها شکل گرفته است . بافتی یکدست به رنگ خاک که در آن فضایی همچون مسجد جامع خود نمایی کرده و خود را به صورت شناسه ای در داخل بافت مطرح می کند . وقتی بنایی همچون مسجد در بافتی خاص و به این شکل به صورت شناسه ظاهر می شود نشان از اعتقادات دینی و مذهبی ساکنان آن دیار دارد . مسجد جامع یزد به واسطه دلایلی در جایگاه یک شناسه شهری خود نمایی می کند که می توان برخی از این دلایل را به شرح زیر بیان نمود : 
– تغییر در تناسبات : ابعاد بزرگتر این بنا در سه بعد طول ، عرض و ارتفاع در مقایسه با سایر بناها باعث خودنمایی بیشتر بنا شده و آن را به صورت یک شناسه مطرح می نماید .

– تغییر در رنگ و انعکاس : خاک به عنوان عمده ترین ماده ساختمانی در ساخت بناهای یزد به کار ر فته است ؛ اسکلتی از خشت که به وسیله کاهگل اندود شده است . بنابراین بافتی به رنگ خاک دارد و در خاک نیز انعکاس کمی به چشم می خورد . ولی گنبد کاشی کاری شده با کاشی های رنگی و انعکاس نور آن به واسطه لعاب کاشی ها ، مسجد را به عنوان شناسه ای بی بدیل معرفی می نماید . 
– استفاده از عناصر معماری : استفاده از گنبد و نیز سردری با تناسباتی اینچنین خود گویای شناسه بودن این بنا است . همه مسجد جامع یزد را به واسطه سردر ورودی آن می شناسند . 
حال می دانیم مسجد جامع یزد به عنوان شناسه در بافت شهری یزد خود نمایی می کند . و در درون مسجد جامع نیز دو عنصر گنبد و سردرورودی خود را به عنوان شناسه مطرح می نمایند . ولی همانطور که در قسنمت ذکر شد شناسه از حجم کاسته و به معنا می افزاید . حال این دو عنصر چه معنایی در دل خود نهفته دارند . 
– گنبد : مسجد جامع یزد ، مسجدی ۴ ایوانی است . عدد ۴ در این مساجد نشان دهنده فرهنگ ایرانیان قبل از اسلام در زمینه مقدس شمردن ۴ عنصر آب ، باد ، خاک و آتش است در نهایت این ۴ عنصر به گردونه خورشید منتهی می شوند که جایگاه اهورا مزدا بوده و گنبد همان گردونۀ خورشید است .که تدایی کننده آسمان نیز می باشد . 
– سردر ورودی: سر در ورودی جایگاه ورود به مسجد ، مقدس ترین فضای یک مسلمان و جایگاه ورود به درگاه احدیت برای عبادت می باشد بنا براین باید معانی بسیار قوی را در دل خود جای داده باشد . 
چرا دو منار در دوسوی درب ورودی قرار دارد ؟ علاوه بر ملاحظات سازه ای در به کار گیری این دو منار دلیلی عمیق تر را نیز می توان جستجو کرد . انسانها به دلایلی خاص عبادت می کنند ؛ بعضی ها در قالب ریا برای دنیای خود برخی برای به دست آوردن آخرت و عده ای هم تنها برای خدای خود ، کسی که به آنها هستی بخشیده است . دو منار هریک نشان دهنده یک جهان است پس انسانی عبادش عبادت است که تنها خدا را به خاطر خود خدا عبادت کند . نه آنکه به واسطۀ دنیا و آخرتش عبادت کننده او باشد . پس دنیا و آخرت را پشت سر گذاشته ، از میان آنها می گذرد و برای عبادتی واقعی وارد مسجد شده به سوی گنبد روان می شود تا پروردگارش را در آغوش گیرد .
  • بازدید : 47 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۷۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

مشكلات بافتهاي فرسوده درشهرهاي بزرگ همواره يكي ازدغدغه هاي مردم ومديران شهري بوده است، زيرا سكونت وكار دراين نوع بافتهاي شهري هرگز بازدهي مطلوب را ندارند زيرااستاندارهاي مسكن زندگي درآنها بدليل فرسودگي شديد يا نسبي بسيار پايينتر از قسمتهاي ديگر شهر ميباشد. بافت فرسوده شهري به بافتي اطلاق ميشود كه از ابعاد كيفي وكمي وهمچنين ازلحاظ تجهيزات و تأسيسات شهري در سطح پايين قرار گرفته باشد مشكلات اصلي اينگونه بافتها بهنگام مخاطرات طبيعي بروز ميكند كه بايد توجه مسئولين بيشتر متوجه اينگونه بافتها باشد عنوان بافت فرسوده شهري به با فتي اطلاق ميشود كه از ابعاد كيفي وكمي مسكن وتاسيسات وتجهيزات وابسته به آن درسطح بسيار پاييني از برخورداري است
ضرورت تحقيق:
از آنجا كه تراكم جمعيتي وساختماني در بافتهاي فرسوده شهرهاي بزرگ بدليل قيمت نسبتا” پاينتر زمين وساختمان درآنها بطور قابل توجهي بالاست و از طرف ديگر آسيب پذيري اين بافتهاي شهري در مقابل حوادث و بلاياي طبيعي و…. بسيار بالاتر ازساير قسمتهاي شهري ميباشد،لذا رسيدگي و ساماندهي به اين بافتها از اهميت قابل توجهي برخوردار است. هرگونه فعاليتي در جهت ساماندهي به بافتهاي فرسوده نيازمند شناخت دقيق از ويژگيهاي مختلف اين بافتها درمناطق مختلف شهري است،.وازآنجا كه ناحيه ۳منطقه ۸نيز از جمله فرسوده ترين بافتهاي منطقه است ومشكلات بسياري را براي ساكنين خود فراهم آورده بنابراين ضرورت تحقيق در اين زمينه نيز بخوبي آشكار ميگردد.

۱-۳-اهداف تحقيق:
۱-تأمين امكانات معيشتي مناسب براي شهروندان در راستاي اهداف عدالت اجتماعي؛
۲-انتظام بخشي به مجموعه كاربريها و پاكسازي بافت از كاربريهاي مزاحم؛
۳-تشويق به سرمايه گذاري به منظور بازسازي بافتهاي فرسوده در جهت مقاوم سازي آنها؛
۴-ارتقائ كيفيت زندگي شهري؛
۵-اصلاح شبكه دسترسي.

۱-۴- سوالات تحقيق
آيا . به منظور مقاوم سازي ساختمانها در برابر زلزله مساله نوسازي بافت در اولويت قرار ميگيرد؟

آيا احيا بافتهاي فرسوده بعنوان راه كار مناسب با مشاركت مردم ومسولان امكان پذير است؟

۱-۵- فرضيات تحقيق:
۱- به نظر ميرسد. به منظور مقاوم سازي ساختمانها در برابر زلزله مساله نوسازي بافت در اولويت قرار ميگيرد.

۲- بنظر ميرسد احياي بافتهاي فرسوده بعنوان راه كار مناسب ، با مشاركت مردم و مسئولان بصورت توام امكان پذير است.
۱-- پيشينه تحقيق:
مرمت شهري، (حبيبي، سيد محسن و مقصودي،مليحه). اين كتاب سعي در معرفي و جمع بندي نظريه ها و شيو ه هاي امر مرمت شهري در بافتهاي قديمي دارد و به اين منظور به بررسي مواردي چون تعاريف وا‍ژه ها ي مرمت شهري، نظريات جهاني و همچنين تجارب جهاني در زمينه مرمت شهري ميپردازد.
بهسازي و نوسازي شهري (فلامكي،محمدمنصور،۱۳۸۴) اين كتاب سعي در معرفي وجمع بندي نظريه ها وشيو ه هاي مرمت شهري در بافتهاي قديمي دارد وبه اين منظور به بررسي مواردي چون تعاريف وا‍‍‍‍زه هاي مرمت شهري،نظريات وتجربيات جهاني مرمت شهري و.ميپردازد.
‍‍بهسازي و نوسازي شهري از ديدگاه علم جغرافيا (علي شماعي واحمد پوراحمد،۱۳۸۴)، اين كتاب پيرامون مسائل ومشكلات بافتهاي قديم شهري وتعاريف مفاهيم مرتبط با نوسازي وبهسازي شهري ميباشد. به نظزيات جهاني والگوهاي ساماندهي بافت قديم ميپردازد.
مهندسين مشاور زيستا،طرح تفضيلي منطقه ۸را انجام داده اند كه درخصوص طرح تفضيلي محلات وتعيين تفكيك بافتهاي فرسوده،معابر و…پرداخته است.


 روش تحقيق:
انواع روشهاي تحقيق براي يافتن پاسخ مناسب براي مسائل مطرح شده درتحقيق باتوجه به موضوع تحقيق ،نوع واهميت مساله ،متفاوت خواهد بود. از آنجا كه اين تحقيق پيرامون ساماندهي بافت فرسوده شهري بخشي از شهر تهران انجام شده است، روش تحقيق كاربردي ميباشد كه از روش تحليلي و توصيفي استفاده شده است و مراحل روش تحقيق شامل:
گردآوري اطلاعات
كار كتابخانه اي (كتابخانه هاي ملي، دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد، سازمان مديريت وبرنامه ريزي)
كارميداني
روش مشاهده
استفاده از نقشه ها وعكسها
طبقه بندي وتهيه جداول

۱-۸-محدوديتهاي تحقيق
عمده ترين موانع؛
عدم دسترسي به اطلاعات؛
عدم همكاري بسياري از سازمانها،ادارات.
مراد از بافت (بافت شهري)گستره اي همپيوند است كه با ريخت شناسي هاي متفاوت طي دوران حيات شهري در داخل محدوده شهر و يا حاشيه آن در تداوم وپيوند با شهر شكل گرفته باشد. اين گستره ميتواند از بناها، مجموعه ها ،راهها، فضاها، تأسيسات و تجهيزات شهري و يا تركيبي از آنها تشكيل شده باشد.
بافت شهر عبارت است از دانه بندي و در هم تنيدگي فضاها و عناصر شهري كه به تبع ويژگيهاي محيط طبيعي، بويژه توپوگرافي و اقليم در محدوده شهر يعني بلوكها و محله هاي شهري بطور فشرده يا گسسته و با نظمي خاص جايگزين شده اند. (توسلي،۵:۱۳۶۸)
بافت هرشهر كميتي پويا و در حال تغيير است كه وضع كالبدي شهر و چگونگي رشد و گسترش آنرا در طول زمان نمايان ميسازد. بافت هر شهر، ابتدا دانه بندي فضاهاي كالبدي شهر، يعني فضاهاي خالي و پر و تراكم آنها را نسبت به يكديگر مشخص ميكند. همچنين چگونگي و فاصله بين عناصر شهري را معين ميكند. بافت شهر شبكه گذرگاهي و نحوه توزيع فضايي آنها را نشان ميدهد. ابعاد و اندازه هر يك از فضاهاي كالبدي در افق و در ارتفاع با صورت يا افقي ميتواند نمايانگر نوع و حجم بافت خاصي از شهر باشد. فضاهاي خالي گوياي ويژگيهاي خاص شهري اند. مثلا فضاهاي خالي موجود در مركز محله هاي شهري و راههاي مهم و تقاطعها و در مجموع بافت، گوياي وجود مراكز و هسته هاي شهري و محله اي هستند(شماعي، پوراحمد، ۱۳۸۴).
بافت هر شهر نحوه شكل گيري و مراحل رشد و توسعه شهر را در طول تاريخ نشان ميدهد. يكي از عوامل اصلي و بسيار مهم شكل گيري بافت شهر در گذشته عوامل محيط طبيعي بوده است سه عامل توپوگرافي زمين، آب و هوا و منابع، عوامل اساسي و مهم طبيعت اند كه در بافت شهرهاي قديمي ايران تاثير عميقي به جاي گذاشته اند (سلطانزاده،۲۹۹:۱۳۶۵).

۲-۲-۱- بافت وفرسودگي:
آنچه در اين تحقيق مدنظر است، پرداختن به (بافتهاي فرسوده شهري) است، از اينرو لازم است مقدم برهرچيز مراد از״بافت״و ״فرسودگي״روشن گردد.

۲-۲-۲- انواع بافت شهري:
ميتوان باتوجه به مراحل رشد و توسعه كالبدي فضايي شهرها، لايه هاي گوناگون بافت شهري را از همديگر تشخيص داد. مثلا در شهرهاي بزرگ ايران هفت گونه از بافت شهري در بررسي گونه شناسي بافتهاي شهري قابل تشخيص است(مشهديزاده دهاقاني،۴۲۵:۱۳۷۳).
الف- بافت تاريخي، هسته اوليه شهر
بافت تاريخي را ميتوان هسته اوليه شهر دانست. قلعه،ارگ، يا كهندژ و آنچه را به عنوان هسته اوليه شهر امروزي كه در زمانهاي پيشين (در ايران قبل از قاجاريه) ساخته شده ميتوان بافت تاريخي ناميد.
ارگ، برج، بارو و هسته هاي اوليه شهرهايي چون همدان، شيراز، اصفهان، يزد و تبريز چنين ويژگيهايي دارند.(شماعي، پوراحمد، ۸۵:۱۳۸۴)
ب-بافت قديمي شهر
بافت قديمي، بافتي است كه گرداگرد هسته اوليه شهري يا بافت تاريخي تنيده شده است. مثلا” در ايران بخشهايي از شهر كه از نظر زمان شكل گيري آنها به اواخر دوره قاجاريه ميرسد(تا اوايل قرن حاضر) شامل ميشود. از نظر سبك معماري و شهرسازي، ويژگيهاي اصيل و سنتي در آن حاكم است(حائري،۲۷:۱۳۷۱).
بافت قديمي در طي زمان طولاني و بر اساس تجارب گذشتگان روند تكاملي خود را طي كرده است(مشهديزاده دهاقاني، ۴۲۵، ۱۳۷۴).
امروزه جمعيت اين بافتها با گسترش شهر و رشد بي رويه و سريع شهرنشيني، تخليه شده و مراكز خدماتي، تجاري و… به حاشيه شهرها انتقال يافته است. در نتيجه كمبود خدمات، زير ساختها و تأسيسات زيربنايي، عدم كشش مناسب و كافي شبكه ترافيكي و نارساييها و ناكارآمدي هاي بافتهاي قديمي در برآوردن وتامين نيازهاي امروزي شهروندان، موجب شده تا اين بافتها روز به روز بي رونق و فرسوده تر شوند و بعنوان بافتهاي مسأله دار و مشكل زا در افكار ونظر بسياري از مديران شهري و شهروندان مطرح باشند.

عتیقه زیرخاکی گنج