• بازدید : 47 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۳صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

نام لاتين فيروزه از واژه فرانسه سنگ تركيه Turkish گرفته شده است.(اسميت ۱۹۷۷) به انگليسي و فرانسوي آنرا Tutquoise ايتاليايي Turchese و آلماني Turkis گويند. به اين علت كه فيروزه ايران از طريق تركيه به اروپا صادر مي شد. واژه فيروزه در زبان فارسي بدين علت داده شده كه در گذشته معتقد بودند هر كه اين كاني را با خود داشته باشد بر ديگران پيروز خواهد شد. نام لاتين آن كالائيت callaite است. فيروزه يكي از سنگهاي قيمتي است كه از عهد باستان در ايران شناخته شده، از كتيبه بنياد كاخ داريوش بزرگ در شوش معلوم مي گردد كه در آن تاريخ فيروزه (احسائين) ناميده مي شد و از خوارزم براي زينت آلات كاخ آورده شده بود. نمونه هاي دست آمده در كاوش هاي باستان شناسي نشان مي دهد
كهفيروزه در هزاره دوم قبل از ميلاد در ايران به عنوان سنگ زينتي استفاده مي شده    است فيروزه مظهر آبي آسمان و دريا    است. لا يتنهاي بودن اقيانوس از عمق روح اين جواهر سخن مي گويد. بي حد و مرز بودن اسمان، از ارتفاع نامحدود معراج سخن مي گويد. فيروزه مانند خاك كدر است. با اين همه روح را بالا برده درايت و عقل و زمين و آسمان را ما ارزاني داده است. فيروزه سنگ مسن و در عين حال جواني است. تمدن هاي قديم و معصري كه از نظر روحانيت غني بوده اند، فيروزه را به عنوان يكي از مقدس ترين سنگ ها مورد توجه قرار داده اند. رنگ آبي فيروزه اين اعتقاد ا ايجاد كرده است كه ما از روح ساخته شده ايم. در مصر باستان، فيروزه، مالاكايت و لاجورد از سنگ هاي مقدس بوده اند. در فرهنگ پارسي نيز فيروزه سنگ مقدسي بوده است و به اين جواهر به عنوان مظهري از خلوص مي گريسته اند. نزد بودايي هاي تبتي و سرخپوستان آمريكا فيروزه از احترم بسياري برخوردار است. اين افرا معتقدند كه فيروزه اتمسفر اطراف زمين و آسمان را نگاه مي دارد و دهنده ي زندگي و نفس است. سرخ پوستان آمريكايي، معتقدند كه فيروزه محافظ و نگهبان جسم و روح است. در دو تمدن فوق، مجموعه فيروزه و مرجان قرمز را براي ايجاد قطبيت، مورد استفاده قرار مي دهند. زمين(قرمز) و روح(آبي). كولي ها، فيروزه را روي ناف خود مي بستند و معتقد بودند كه فيروزه براي همه موارد مفيد است. در تبت، پلي به نام فيروزه نام گذاري شده است و معتقدند كه فيروزه خوش اقبالي مي آورد. فيروزه را به عنوان نگين انگشتر و يا براي تزيين مو به كار مي برند. زنان تبتي از كلاه گيس هاي بزرگي كه با فيروزه پوشيده بوده است استفاده ميكردند تا زيبايي موهاي خود را به حداكثر برسانند. فيروزه احساسات منفي فرد استفاده كننده را به خود جذب مي كند و در صورتي كه فرد بيمار و يا اتفاق ناخوشايندي براي او در شرف وقوع باشد رنگ فيروزه عوض مي شود و گاهي در راه خدمت به صاحبش و به دليل مراقبت از او فيروزه فرباني مي شود. ( ترك بر ميدارد) اين جواهر داراي ارتعاشت درمان كننده قوي است و به دليل وجود مقدار قابل ملاحظه اي از مس در ساختمان آن اين اثر درمان كننده به طور قابل ملاحظه اي افزايش مي يابد
 فيروزه در ايران فيروزه علاوه بر نيشابور در جنوب مشهد، شمال شرق كرمان، شمال شرق شهر بابك، در تفت نرديك يزد و در قلعه وزيري نزديك بصيران و بيرجند وجود دارد
اقسام فيروزه
از لحاظ ارزش فيروزه را به گروه هاي زير رده بندي مي كنند: ۱- فيروزه آبي آسماني ( ساده و شجري ) ارزش زينتي زيادي دارند. مقدار آن ها بخصوص ساده بسيار كم است. ۲ –  فيروزه متوسط به ۴ گروه تقسيم مي شوند و غالباً به كشورهاي اروپايي صادر مي شدند. ۳-  فيروزه هاي نامرغوب با رنگ آبي پريده و سبز ۴- فيروزه عربي: عربي اسم تازه اي است كه به فيروزه هاي بد داده شده است. بدين علت كه از اهالي معدن كساني كه به زيارت خانه خدا رفته اند اين فيروزه ها را با خود برده، در عربستان و يا حجاز به اعراب فروخته بودند. از آن وقت فيروزه هاي بد را كه سبز كمرنگ است يا برص يا بهق دارد و در ايران به فروش نمي رسد عربي گفته اند. بعضي از اين فيروزه هاي عربي سفيد رنگ را شيربو مي گويند. قطعات مسطحي كه به حهت كمربند و بازوبند خوبست و در معدن آنها را توفال گويند، از قسم عربي و بعضي از آنها قيمتي مي باشد. نوعي از فيروزه سبز است كه آنرا گل كاسني مي نامند. رده بندي ديگري از فيروزه ۱- 
عجمي: فيروزه هاي گرد نسبتاً درشت براي ساختن انگشتر با رنگ سير۲  چغاله نيم رنگ: فيروزه هاي گرد نسبتاً درشت براي ساختن انگشتر با رنگ روشن تر ۳-  چغاله: فيروزه هاي گرد نسبتاً درشت با رنگ خيلي روشن ۴-   عربي: فيروزه هاي تخت داخل رگه براي ساختن مدال كه در عربستان مرغوب است با رنگ سير ۵-  توفال رنگين: فيروزه عربي كه سنگ آن از بين رفته و خود رگه پايان است با رنگ سير ۶-  توفال نيم رنگ: فيروزه عربي با رنگ روشن تر ۷-  توفال سفيد: فيروزه   عربي با رنگ خيلي روش۸-  شجري: فيروزه هاي رگه دار كه از اجتماع چند دانه فيروزه در داخل سنگ پهلوي هم تشكيل شده است. ۹- نرم: دانه هاي خيلي كوچك فيروزه.
از گذشته هاي بسيار دور تاكنون بسياري از مردم بر اين باور بوده و هنوز هم هستند كه «فيروزه سنگي است كه براي انسان و به خاطرآرامش او آفريده شده است » حتي امروز نير در دنياي مد باوجود تعدد و تنوع جواهرات ، فيروزه با آن رنگ آسماني و سحر آميزش علاقه و اعتقاد بسياري از مردم را به خود جلب كرده و از محبوبيت خاصي برخوردار است . در بسياري از فرهنگهاي قديم و جديد ، از فيروزه به عنوان سنگي مقدس و طلسم خوشبختي و خوش شانسي ياد شده است . صنايع دستي ساخته شده از فيروزه نير كه در طي كاوشهاي باستانشاسي در كشور مصر ، در مقبره هايي مربوط به سه هزار سال پيش از ميلاد مسيح يافت شده است ، قديمي ترين گواه بر اين مطلب است و نشان مي دهد كه مصريان باستان ، فيروزه را گوهري معنوي و مقدس مي دانستند . پادشاهان ايران باستان ، از گوهرهاي آبي آسماني مانند فيروزه ، براي تزئينات دست و گردن استفاده مي كردند و براين باور بودند كه اين گوهر خوش رنگ آنها را در برابر مرگ غير طبيعي يا به قولي ، «اجل معلق » محافظت خواهد كرد از اين رو تغيير رنگ گوهرهاي به كار رفته در گردن بندها و دستبندهاي آنها ، خوش يمن نبوده و علامت خطري براي شخص استفاده كننده از آن به شما مي رفت ، اما امروزه بر كسي پوشيده نيست كه عواملي همچون نور٬ مواد آرايشي ، گرد و غبار و چربي و ميزان HP پوست و برخي عوامل شيميايي ديگر ، باعث تغيير رنگ فيروزه مي شوند كه هيچ كدام از آنها نيز زنگ خطري براي استفاده كننده از اين سنگ قيمتي و زيبا نيست   
رنگ آبي از مس ، رنگ سبز از آهن
فيروزه يك فسفات آلومينيوم با سختي حدود ۶ مي باشد. با اين حال به طور قابل ملاحظه اي از كوارتز نرمتر است اين كاني به طور طبيعي در طيف وسيعي از رنگها٬ از آبي آسماني روشن تا سبز خاكستري يافت مي شود. فيروزه در مكانهايي بوجود مي آيد كه ميزان مس موجود در منطقه به ميزان بالايي باشد بر اثر تاثير محلولهاي سطحي
مس دار بر روي سنگهاي غني از Al2O3 و  غني از فسفر( فسفر بصورت آپاتيت در درون سنگهاي آذرين وجود دارد) .فيروزه بوجوي مي آيد گاهي نيز بر اثر ۴تاثير محلولهاي سطحي مس دار٬ بر روي فسيلهاي استخواني جانوران فيروزه به وجود مي آيد. فيروزه با رنگ آبي خوشرنگ بهترين كيفيت راداراست وبسيار كمياب ميباشد ودر حاليكه رنگ سبز يا آبي كمرنگ كه از ارزش كمي برخوردار مي باشد فراواني بيشتري دارد. رنگ آبي فيروزه به خاطر وجود عنصر مس و رنگ سبز از عناصر آهن (Fe) يا كرم Cr) ( بوجود مي آيد ، آنچه در اغلب فيروزه ها عموميت دارد وجود رگه يا رگچه هايي سياه يا قهوه اي رنگ برجسته است كه مربوط به سنگ مادر تشكيل دهند فيروزه مي باشد . 
اين رگه ها گاه در طرحهاي منظم و غير منظم شكل مي گيرند كه در چنين حالتي به آن شبكه عنكبوتي (Spider web) و در اصطلاح بازار ايران به آن فيروزه شجري مي گويند. اگر اين طرح منظم و زيبا باشد باعث افزايش ارزش فيروزه خواهد شد در حاليكه اگر اين شبكه نامنظم و به صورت نقطه و لكه اي باشد از ارزش فيروزه خواهد كاست . 
كريستالهاي موجود در فيروزه اكثرا” بصورت ميكروكريستالين بوده و تقريبا” با چشم غير مسلح قابل مشاهده نيستند . فيروزه اكثرا” به صورت لايه يا رگچه و يا نودول غده اي ) و نوگت (تكه اي ) در سنگهاي تيپ آندزيتي يافت مي شود كشورهاي امريكا ، مكزيك ، فلسطين اشغالي ، افغانستان ، چين داراي منابع معدني فيروزه مي باشند. اما آنچه قابل توجه و مهم است اين است كه زيباترين و با كيفيت ترين نوع فيروزه با رنگ آبي آسماني بي نظير در شمال شرق ايران در نزديكي شهرستان نيشابور يافت مي شود. 
فيروزه به ندرت به صورت تراش دار مي باشد اكثرا” بصورت برش كبوچان (Cabuchan) است همچنين برش بيد يا دانه تسبيحي (Bead) و برش فانتزي (Fancy) نيز كاني فيروزه برش داده مي شود.
معدن فيروزه نيشابور
تنها معدن فیروزه ایران با ذخیره ۹ هزار تن و ظرفیت تولید سالانه ۱۹ تن در ۵۵ کیلومتری شما لغربي نیشابور قرار دارد به طور تقریبی از هر تن سنگ فیروزه خام این معدن ۸ تا ۱۰ کیلوگرم فیروزه حاصل می گردد که به منظور گوهر(gem) 
براي زيور آلات٬   تزیینات و مصارف دیگر مورد استفاده قرار می گیرد . معدن فیروزه نیشابور نه تنها مهمترین معدن فیروزه کشور است بلکه در سطح جهانی نیز بدلیل کیفیت عالی آن بخصوص انواع عجمی و شجری ممتاز و از معروفیت خاصی بخورداراست . نمونه هاي به نمایش گذاشته ایی از سنگ طبيعي فیروزه این معدن در موزه های زمین شناسی و معدنی دنیا مانند موزه زمین شناسی لندن وايران مانند موزه سازمان زمین شناسی تهران ومشهد خود گواه بر ارزشمندی این سنگ قیمتی است.متاسفانه امروزه اين گوهربوسيله واسطه هاي عرب٬ ترك وماليزيايي باقيمت نازل از بازار ايران خريداري شده و پس ازدرآمدن بصورت زيور آلات با قيمتهاي گزاف به كشورهاي اروپايي وامريكا صادر ميشود .

عتیقه زیرخاکی گنج