• بازدید : 53 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

قطب نما، وسیله ای است که در این راه کمک بسیاری به انسان ها کرده است. وسیله‌ی اصلی به کار رفته در قطب‌نما، آهنربا است. حتماً تا حالا یک آهنربا و یا وسایلی را که در آن‌ها آهنربا به کار رفته است دیده‌اید. در غیر این صورت، کافی است سری به یخچال منزل‌تان بزنید. می‌بینید، نوار دورِ درِ یخچال آهنرباست که باعث چسبیدن و محکم شدن در به بدنه‌ی آن می‌شود. در طبیعت، بعضی مواد و سنگ‌ها خاصیتی دارند که باعث جذب مواد آهنی و فولادی به آن‌ها می‌شود. 
این خاصیت را خاصیت مغناطیسی یا آهنربایی می‌گویند، به هر جسمی که این خاصیت را داشته باشد آهنربا می‌گویند. آهنرباها می‌توانند تمامی حجم های آهنی (مثل سوزن، کلید منزل، میخ و …) را جذب کنند و یا به آن‌ها بچسبند. 
هر آهنربا دارای دو سر مختلف است که دارای خصوصیت‌های مختلف و مخالف هم هستند. به آن‌ها قطب‌های شمال و جنوب آهنربا می‌گویند. اولی را با N و دومی را با S (حروف ابتدای کلمه‌های انگلیسی North به معنی شمال و South به معنی جنوب) نمایش می‌دهند. جذب آهنرباها از یک سمت و دفع (رانش) آن‌ها از سمت دیگر، دقیقاً مربوط به این دو قطب است. قطب‌های هم‌نام (مثلاً دوقطب N و N و یا دو قطب S و S از دو آهنربای مختلف) همدیگر را دفع می‌کنند، ولی دو قطب غیر همنام مثل S از یک آهنربا و N از آهنربای دیگر همدیگر را جذب می‌کنند. به طور ساده‌تر، اگر یک آهنربایِ میله‌ای را از سمت قطب N به نزدیک قطب S یک آهنربای میله‌ای دیگر ببریم، به یکدیگر می‌چسبند، ولی اگر آهنربای اول را از سمت قطب S آن به قطب S آهنربای دوم ببریم، از هم دور می‌شوند. اما موضوع اصلی و جالب آنست که بدانید خودِ کرة زمین هم آهنربای عظیمی است که دقیقاَ خاصیتی مشابه همین آهنرباهای کوچک را دارد. کره‌ی زمین به دلیل وجود مواد مذاب مغناطیسی (از جنس اکسید آهن) در هسته‌ی مرکزی آن، دارای خاصیت مغناطیسی است. 

قطب‌نما: 
در زمان‌های قدیم انسان‌ها متوجه شدند که بعضی از سنگ‌ها (که بعداً به آنها سنگ‌های مغناطیسی گفتند) وقتی از یک نخ آویزان می‌شوند، در یک راستای مشخص قرار می‌گیرند. این نکته، سرآغاز کشف قطب‌نما شد، چون می‌دیدند، راستایی که آن سنگ می‌ایستد، در راستای شمال و جنوب جغرافیایی است. از آن به بعد از این روش، یعنی آویزان کردن سنگ‌های مغناطیسی (که بعداً این سنگ‌ها را بصورت کوچکتر و میله‌ای در آوردند) برای یافتن جهت شمال و جنوب استفاده ‌شد. 
همانطور که گفتیم، کره‌ی زمین یک آهنربای بزرگ است که دارای دو قطب شمال و جنوب است. محل قرار گرفتن قطب شمال مغناطیسی در قطب جنوب زمین و محل قرار گرفتن قطب جنوب مغناطیسی در قطب شمال زمین (از نظر جغرافیایی) است. سنگ آهنربا اگرچه در ابعاد کوچکتری نسبت به کره‌ی زمین است اما مثل آن، آهنرباست. این آهنرباها یکدیگر را جذب و دفع می‌کنند. 
طرز کار قطب نما هم بر همین منوال است. 
در اصل قطب نما یک میلة مغناطیسی (آهنربایی) است که به شکل یک عقربه در آمده و در داخل یک محفظه‌ی محافظ، از مرکزش آویزان است. دور تا دور این محفظه، دارای عددهایی هست که هر کدام بخشی از ۳۶۰ درجه‌ی یک دایره‌ی کامل را نشان می‌دهد. نوع قرار گرفتن عقربه‌ی قطب نما، زاویه‌های اصلی و سمت و سوی جهت‌ها در دور تا دور، محل قرار گرفتن قطب نما را نشان می‌دهد. این عقربه چون آهنرباست، همیشه در راستای شمال و جنوب جغرافیایی قرار می‌گیرد. قطب‌های ناهمنام این عقربه و زمین (که هر دو از جنس آهنربا هستند) به سمت هم قرار می‌گیرند ولی چون قطب‌های مغناطیسی زمین در دو سمت جنوب و شمال خود بی‌حرکت هستند، پس عقربه بعد از ثابت ماندن، دقیقاً در راستای شمال و جنوب می‌ایستد و به این دلیل جهت عقربه، جهت شمال جغرافیایی را نشان می‌دهد. 
این اصل در همه جای کره‌ی زمین و در هر لحظه از شبانه روز صادق است. به این دلیل است که قطب‌نما وسیله‌ای لازم برای تمام افرادی است که به جهت یابی نیاز دارند؛ افرادی مثل دریانوردان، گردشگران و کوهنوردان. 
● قبله نما :
ما مسلمان‌ها برای خواندن نمازهای روزانه‌ی خود، نیازمند یافتن قبله‌ایم. خانه‌ی کعبه، در شهر مکه و در کشور عربستان است به همین دلیل مسلمان‌های تمام کشورهای دنیا می‌بایست جهت قبله را بیابند. روش‌های مختلفی برای یافتن این جهت وجود دارد؛ مثل استفاده از نور آفتاب و قبله نما. 
قبله‌نما مانند همان قطب‌نما است. با این تفاوت که به گونه‌ای درجه بندی و تنظیم شده است که علاوه بر نشان دادن جهت شمال، جهت قبله را هم نشان می‌دهد. باید گفت که یافتن قبله توسط قبله‌نما به سادگیِ یافتن شمال و جنوب جغرافیایی نیست. برای قبله، علاوه بر داشتن یک قبله‌نما، به یک جدول هم نیاز داریم که دارای مشخصات شهری باشد که ما در آن هستیم، چون جهت قبله نسبت به جهت شمال، در نقطه‌های مختلف کره‌ی زمین، زاویه‌ی یکسانی نمی‌سازد. 
شما در فعالیت « رصد ماهواره‌ها از پشت‌بام خانه! » روش پیدا کردن طول و عرض جغرافیایی محل زندگی خود را یاد می‌گیرید. طول و عرض محل زندگی خود را در فلش زیر وارد کنید. این برنامه، زاویه‌ی قبله با جهت شمال را به شما نشان می‌دهد. حالا با استفاده از یک قطب‌نما، می‌توانید جهت قبله را در محل زندگی خود پیدا کنید.
قطب نما، عقربه اي مغناطيسي است كهتحت تاثير حوزه مغناطيسي زمين قرار مي گيرد. توليد كنندگان قطب نما 
چندين چيز ديگر هم به قطب نما ساده اضافه كرده اند تا استفاده آن را راحت تر كنند. اما سواي تمام امكانات اضافه 
شده، هسته اصلي همان عقربه اي است كه به نيروي آهنربايي كره زمين واكنش نشان مي دهد و از روي آن مي
توانيد جهت هاي مختلف را بشناسيد.
» يك قطب نماي كوهنوردي شامل قسمت هاي زير است :
 1. يك عقربه آزاد گردان. يك طرف آن داراي رنگي متفاوت سمت ديگر است كه بدين وسيله پيدا كردن قطب بسيار
     ساده است.
 2. محفظه اي مدور و قابل چرخاندن كه عقربه در آن قرار دارد. اين محفظه مي تواند حاوي مايعي باشد كه باعث آرام
     تر كردن حركت هاي عقربه مي شود و خواندن آن را دقيق تر مي كند.
 3. صفحه اي مدور و مدرج به دور محفظه عقربه. اين صفحه در جهت حركت عقربه هاي ساعت از صفر تا ۳۶۰ درجه
     تقسيم شدهاست. 
 4. يك فلش جهت يابي و چند خط  موازي با آن كه به نصف النهار معروف است تمام آن ها در زير عقربه قرار گرفته
 5. يك خط نشانگر يا شاخص كه زاويه حامل يا بيرينگ يا زاويه حامل هم معروف است.
 6. يك صفحه صاف اتكا كه شفاف و مستطيلي شكل است و تمام قطعات قطب نما روي آن قرار دارند. روي اين  
     صفحه مي توان خط  جهت حركت را هم مشاهده كرد. هر چه اين صفحه اتكا بلند تر باشد، خواندن قطب نما، دقيق 
     تر انجام خواهد شد.

» وسايل جانبي كه بر روي بعضي از قطب نماها وجود دارد :

 1. پيكان تنظيم انحراف كه ارزش آن را دارد تا پول بيشتري براي آن پرداخت كرد تا بتوان تصحصح مغناطيسي را با كمك آن راحت تر انجام داد.
 2. آينه جهت ديدن عقربه كه راهي ديگر براي تقويت دقت است.
۴٫ خط كش كه به سانتي متر يا اينچ مدرج است و از آن مي توان براي اندازه گيري فاصله هاي روي نقشه استفاده كرد.
 5. يك كلينومتر كه مي توان زاويه شيب را اندازه گيري كند. اين وسيله مي تواند بحث شيب يك سطح را حل كند. علاوه بر اين با استفاده از آن مي توانيد  مشخص كنيد كه از دو قله تقريبا هم سطح هستند يا نه.
 6. يك ذره بينكه از آن براي از نزديك خواندن فاصله هاي بين خطوط منحني ميزان استفاده مي شود.

بعضي از قطب نماها داراي امكان تنظيم انحراف هستند، ولي آينه ندارند. اين نوع قطب نماها از نظر قيمت بين قطب نماهاي ساده شكل و قطب نماهاي كامل قرار دارند.اين نوع قطب نماها براي كساني كه طالب امكانات تنظيم انحراف هستند ولي نمي خواهند براي آينه بهايي بپردازند، چيز مناسبي هستند. 
اغلب قطب نماها داراي ريسماني براي اتصال به كمربند، لباس يا كوله پشتي هستند. انداختن بند قطب نما به دور گردن كار درستي نيست و از نظر ايمني احتمال بروز مشكل با آن وجود دارد. خصوصا زماني كه صعودهاي فني انجام مي دهيد.قطب نماهاي گرد و كوچك و ارزان و بدون صفحه پائيني براي كاركوهنوردي مناسب نيستند. چرا كه با آن ها نمي توانيد كارهاي دقيق با نقشه انجام بدهيد.

عتیقه زیرخاکی گنج