• بازدید : 47 views
  • بدون نظر

این فایل در ۱۱صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:


گچ مجسمه سازی برای سفالگری کمک ارزشمندی است این ماده به او فرصت میدهد تا شکل هایی را که با گل رس ساخته است قالب زده و اثر خود را تکثیر نماید . از آنجا که مدل های دوباره ساخته شده در قالب توخالی هستند ، گچ مجسمه سازی مسئله پختن قطعات را در کوره حمل کرده که در غیر این صورت برای قرار دادن در کوره ، بسیار بزرگ و توپر ( سنگین ) میباشند . گچ مجسمه سازی را می توان صاف تر از گل پرداخت کرد . بنابراین هرگاه به درجه خاصی از تکمیل سطح نیاز باشد ، مجسمه ساز برای مدل دادن بیشتر به مجسمه ، از کار خود مدلی می سازد 
روش های دیگری وجود دارد که گچ مفید واقع شود . آجرهای گچی برای مدل دادن قطعات کوچک بسیار مناسبند و هر زمان که می بایستی دوغاب گچ به خمیر تبدیل شود ، استفاده از کاسه های خشک کن ضروری است . 
گچ مجسمه سازی از سنگ گچ gypsum rock ساخته می شود . وقتی این ماده حرارت داده شود آبی که بصورت ترکیب شیمیایی در سنگ ؟؟؟؟ دارد خارج گردیده و در نتیجه مادۀ نرمی بدست می آید که به آسانی شکسته و به پودر سفیدی تبدیل می گردد . وفتی آب به نسبت صحیح به این پودر اضافه شود مجدداً متبلور و به حالت اولیه ی خود باز می گردد . خوشبختانه این تبلور برای مجسمه ساز بفوریت انجام نمی پذیرد . ترکیب گچ و آب در ابتدا به صورت مایع بوده و پس از چند دقیقه شروع به سفت شدن می کند . سپس به کرم غلیظی تیدیل گردیده که باز سخت تر شده تا وارد مرحله ی خمیری شود و زمانی که غلظتی مانند ؟؟؟ چوبی نگرفته پیدا کرد سخت می شود . اگر گچی را که در حالت سفت شدن است بداخل قالب بریزیم روی هر سطحی را می گیرد و هر منفذی را پر میکند و تمام جزئیات را می سازد . بنابراین عملاً می توان با استفاده از گچ قالب یا شکل منفی ( نگاتیوو ) هر شئی را ساخت و مجدداً شکل اصل را در گچ با گل رس قالب زده . پس از اینکه سفت و خشک شد برای خوب آب فدرت عجیبی از خود نشان می دهد . در واقع تقریباً مانند کاغذ خشک کن عمل می کند . خمیر پلاستیکی که روی لوحه گچی قرار دارد در نقطه ای که تماس پیدا می کند . 
فوری خشک و سخت تر می شود چند دقیقه به گل رس خمیر شده ای تبدیل میگردد این خاصیت است که گچ مجسمه سازی چنین مادۀ عالی را برای قالب ها می سازند .
انواع قالب ها 
اکثر قالبهایی که بوسیله مجسمه سازان سفال مورد استفاده قرار می گیرد و به دو گروه  تقسیم می شوند : 
قالبهایی که در مصرف از خمیر گل رس به کار می روند و آنهایی که در استفاده از دو قالب گل رس بکار گرفته می شوند در گروه اول انواع و اقسام گوناگون قالب های فشاری پرسی ( منگنه ای ) وجود دارد . 
و در گروه دوم قالب های زهی (drain ) و قالبهای توپر قرار دارند . بعضی مجسمه سازان علاوه بر این دو گروه از قالب های کهنه برای ساختن مدل های گچی استفاده نموده که از آنها می توان قالب های فشاری و پرسی را ساخت اگر مجسمه ساز تولیدات انبوهی را در دست دارد می تواند از قالب های جعبه ای نیز استفاده کند . این قالب ها برای ساختن قالب های زهی بوده تا بتوان در هر قطع مقادیر زیادی نمود این روش بیش از کارگاه برای کارخانه مناسب است . 
چه گچی باید خرید ؟
تولیدکنندگان گچ مجسمه سازی در سالهای اخیر اصلاحات عمده ای را در محصولات خود به عمل آورده اند و انواع گوناگون گچ را با خواصی مخصوص تولید نموده اند . هیدرو؟؟؟ و هیدرواستون گچ های قالب گیری هستند که فوق العاده سخت می شوند برای ساختن پیکره های بزرگ و قالب های جعبه ای بسیار مناسب اند . ولی برای ساختن قالب های معمولی بخاطر اینکه بسیار سخت و متراکم باشند خوب نیست . بهترین گچ مجسمه سازی برای مجسمه سازان سفال گچ کوزه گری است که می توان آن را از مغازه های سرامیک فروشی در کارتن های پنج پوندی یا کیسه های صد پوندی خریداری نمود . 
اگر در تهیۀ گچ اشکالی وجود داشت . نوع ( رد تاپ ) یا ” سن فلاور ” آنرا از فروشندگان مصالح ساختمانی بخرید . گچ دوامی نخواهد داشت مگر آنکه آنرا درظرف در بسته ای که هوانداشته باشد نگهداری کنید . بهتر است به اندازۀ کافی برای هر کار جداگانه خریداری نموده همه آنرا فوراً بمصرف برسانید .
قالب های فشاری 
گل رس نرم را می توان با فشار در داخل یک قالب گچی قرار داده ، صبر کرده تا شروع به خشک شدن نماید . وقتی گل رس خشک می شود – به اندازه کافی سخت شده و شکل خود را حفظ می کند که همزمان اندکی جمع می شود ، بطوریکه می توان به راحتی آنرا از قالب خارج کرده ، مشروط بر اینکه از زیر خراشی بر نداشته باشد . از میان تمام قالب هایی که مجسمه سازان سفال استفاده می نمایند ، ساده ترین آنها برای ساخت ، قالب فشاری یکپارچه جهت یک پلاک کم بر جسته یا کاشی چاکواراست برای کسب تجربه در کارکردن با گچ ، قالبی برای یک کاشی می سازیم .
ساختن مدل اولیه قالب گیری 
برای ساختن مدل اولیه قالب گیری می توان با در نظر گرفتن تناسب شکل یا موضوع از انواع مواد مختلف مدل سازی استفاده کرد . اما در مورد مدل سازی برای سفال گری یا برخی مجسمه های تزئینی معمولاً از گل یا گچ استفاده می کنند . مدل اولیه ای که از گل می سازند معمولاً در مواقعی انجام می شود که از لحاظ زمان در مضیقه باشیم بخواهیم به سرعت طرحی را که در ذهن داریم به شکل سه بعدی پیاده کنیم و یا در مواقعی که هدف طراح ، ایجاد بافت های گوناگون یا غایش حالت چسبندگی طبیعی گل باشد . 
ساختن مدل اولیه از گل دارای محدودیت های خاصیست .
۱ – گل خاصیت ایستایی مطلوبی ندارد و اگر جسم بسیار حجیم ساخته شده باشد . امکان دارد که بیافتد و یا به اصطلاح « غش » کند . بنابراین برخی اوقات لازم است که ابتدا یک اسکلت فلزی با سیستم های مسی یا آهنی ساخته شود و سپس روی آن با گل بپوشانیم . 
۲ – نکته دوم این است که حجمی که با گل ساخته می شود ، امکان ریزه کاری فراوان را ندارد و نمی توان آن را زیاد صاف و تمیز کرد . به همین دلیل مدل های ساخته شده از گل اغلب قدری خشن و زمخت هستند . 
۳ – در زمان ساختن مدل های اولیه گلی باید مدل را همواره مرطوب نگهداشت . یا در پایان کار به سرعت از مدل اولیه قالب تهیه کرد . گل در مقابل جریان هوا سریع خشک شده و ترک بر می دارد و این تبخیر آن موجب انقباض شدید شده و از ابعاد مدل کاسته می شود . در این گونه مواقع در هنگام کار یا پایان آن ضروری است که مدل را با کیسه ای پلاستیکی کامل بپوشانیم که ایجاد اشکال نکند .
مدل هایی که از گچ ساخته می شود اغلب به صورت کنده کاری از یک حجم اولیه انجام می گیرد به این ترتیب که ابتدا بلوکی گچی می سازیم ( مقداری دوغاب گچ تهیه کرده و آن را در یک قالب استوانه ای از پلاستیک یا قالب چوبی مکعب مستطیل خالی می کنیم ) پس از اینکه گچ کاملاً خودش را گرفته و سفت شده شروع به تراشیدن آن می کنیم یا با قلم های مجسمه سازی روی آن کنده کاری می کنیم تا حجم مورد نظر حاصل شود . کنده کاری بر روی گچ آسان است و به راحتی می توان آن را تراشید . در صورتیکه به فرم های کاملاً مدور و متقارن نیاز داریم ( مانند بدنه قوری بدون لوله و دسته ، گلدان ، فنجان … ) ابتدا یک استوانه گچی روی چرخ تراش ( که عبارت است از یک چرخ دوار مانند چرخ سفالگری که سرعت گردش و قدرت آن زیاد باشد ) به وسیله دوغاب گچ درست کرده و پس از آنکه چرخ به کار افتاد آن را با ابزار تراش می تراشیم تا فرم مورد نظر حاصل آید . 
در برخی مواقع که هدف ما ساختن مجسمه های ظریف یا حجم های پیچیده است ، لازم است که به جای کنده کاری روی یک بلوک  گچی نخست سیم های مسی یا آهنی یک فرم ابتدایی و ساده را روی پایه چوبی بنا کنیم و سپس با دوغاب گچ روی آن را پوشانده و طرح اولیه را بسازیم سپس به تدریج مقادیری از آن را کنده کاری کرده یا به آن می افزائیم تا حجم مورد نظر حاصل شود . 
نکته بسیار مهم در مورد ساختن مدل های اولیه قالب سازی این است که شخص مدل ساز در حین کار باید همواره چگونگی ساختن قالب از مدل اولیه را در نظر داشته باشد ، و سعی کند مدلی بسازد که بشود از لحاظ روش قالب گیری با حداقل قطعات قالب از آن یک قالب اصلی تهیه کرد . شخص مدل ساز باید توجه کند که اگر از یک یا دو یا حداکثر سه جهت به مدل نگاه کند تمام اجزای آن مدل را در معرض دید باشد . قسمت هایی که به چشم دیده نمی شود به نام برش زیر (undercut ) معروف است و قالب از آن خارج نمی شود و در آن قسمت گیر می کند . 
چگونه یک صفحه گچی برای خشک کردن گل بسازیم 
نخست باید یک قالب چوبی تهیه کرد . میزان عمق بستگی به ضخامت گچ دارد ، معمولاً صفحه گچی را نباید زیاد نازک ساخت چون پس از مدتی استفاده به آسانی می شکند . برای نگهداشتن اتصالات قالب یکدیگر می توان از گیره های کوچک استفاده کرد یا اینکه در پشت دیواره های قالب ، آجر یا قطعات سنگین گذاشت که از برگشت آن جلوگیری کند . درزهای اطراف و کف قالب آن نیز قبل از اینکه گچ به داخل آن بریزیم ، با گل کاملاً مسدود کرده و گونه دوغاب گچ از آن به خارج نفوذ می کند . 
معمولاً قالب چوبی را روی یک سطح نایلونی قرار می دهیم ، اگر از سطح دیگری استفاده می کنیم ، بایستی در ابتدا آن را به محلول غلیظ « صابون » آغشته کنیم که از چسبندگی گچ به سطح زیرین جلوگیری کند . در صورت نیاز می توان برای آرماتور بندی صفحه گچی از یک توری فلزی استفاده کرد . 
میزان دوغاب گچی که برای هر قالب تهیه می شود و معمولاً تجربی است اما بهتر است همیشه قدری کمتر در نظر بگیریم و اگر هر قالب خالی ماند ، مجدداً گچ ساخته و به آن اضافه می کنیم . برای ساخت دوغاب گچ ابتدا مقداری آب در یک سطح پلاستیکی ریخته و سپس به تدریج به آن گچ قالب سازی اضافه می کنیم . معمولاً آنقدر گچ اضافه می کنیم که روی سطح آب جزیره های کوچکی ایجاد شود . 
پس از چند دقیقه همزن سیمی ابتدا گچ را به سرعت به هم می زنیم تا تمام ذرات سفت آن کاملاً نرم و یکسان شود . 
در انتها سرعت همزن را کاهش می دهیم تا حباب های هوا نیز از آن خارج شود . میزان غلظت دوغاب گچ باید تا حدی باشد که اگر انگشت خویش را بر سطح آن گذاشتیم ، اثرش تا چند لحظه باقی بماند . 
در این حالت دوغاب گچ را با دقت ولی با کمی سرعت به داخل قالب می ریزیم پس از آنکه دوغاب در قالب جا گرفت ، میز زیر کار را قدری تکان می دهیم تا حباب های هوا از آن خارج شود . 
در این هنگام صبر می کنیم که گچ خودش را بگیرد . مدت زمان گیرش در گچ های مختلف نتفاوت است . اندازه این زمان در کارخانه های گچ پزی تعیین شود . اما معمولاً مدت گیرش گچ های قالب سازی نسبت به گچ های ساختمانی طولانی تر است . اگر قصد این باشد که صفحات گچی ؟؟؟ برای چرخهای کوزه گری یا دستگاه جیگر بسازیم . 
می توانیم از اشیائی مانند زیر گلدانی های پلاستیکی یا ظروف مخصوص پخت پیتزا استفاده کنیم . 
  قالبهای فشاری یکپارچه 
طرح یک کاشی را به اندازه کامل روی کاغذ نازکی رسم کنید محلی را هم برای انقباض بگذارید . اگر می خواهید کاشی شما ۶×۶ اینچ باشد ، ابعاد آنرا   در  اینچ بگیرید . ممکن است بهترین نتیجه را با تمرین یک سری رسم های تقریبی و تغییر آنها تا طرح دلخواه بدست آید . پس طرح را ترسیم کنید . 
بسیاری از طراحان حرفه ای به این طریق عمل میکنند . سعی کنید تا زمینه را با عمق یکنواخت خالی کرده و از دادن خراش اجتناب نمائید . قسمت هایی از طرح که به صورت گرد بریده نمی شوند را باید کمی گشادتر کرد تا با فشار به راحتی از قالب ها خارج شود . احتیاجی نیست تا اطراف کاشی را بتدریج باریک کنید ، زیرا انقباض گل باعث می شود که حتی اگر از کناره های آن کاملاً عمودی باشند ، از قالب خارج گردند . وقتی کنده کاری زمینه تمام شد روی طرح خود کمی بیشتر کار کنید . طرز عمل ماهرانه روی کناره های یک کار برجسته می تواند به طرح ظاهری ژرف ؟؟؟؟ که در حقیقت همه در یک سطح است ببخشید ولی طرح را زیاد و در هم پیچیده ؟؟؟؟ . فقط در حد کافی به آن مدل داده تا کیفیت سه بعدی ؟؟؟؟ و نمود بریدگی را از بین ببرد . چون با گل رس کار می کنیم از ایجاد گوشه های تیز بپرهیزیم . 
وقتی مدل دادن کاشی خاتمه یافت ، یک تخته سطح را به آرامی روی آن قرار دهید تا مطمئن شوید که اجزاء مختلف ، برای طرح همگی در یک سطح قرار گرفته اند کاشی گلی را روی یک صفحه شیشه یا سطحی صاف قرار داده و برای گچ ، در اطراف آن دیواره ای حایل بفاصله ۱٫۵ اینچ بسازید . این دیواره را می توان از گل رس ساخت ، لوله خمیری کلفتی به قطر حدود ۲ اینچ را وردنه نموده و به نواری به عرض ۳ اینچ تبدیل کنید . دیوار حائل باید کاملا روی شیشه چسبیده بر جای خود باقی بماند تا اینکه موقع ریختن گچ خطر بلند شدن آن نباشد . حتی الامکان روی یک صفحۀ شیشه ای کار کنید . زیرا به این طریق سطح زیبایی روی قالب ایجاد شده و احتیاجی نیست تا نگران آهار زدن باشید . اگر روی یک سطح چوبی کار می کنید ، قبل از ریختن گچ چوب را به روغن آغشته کرده یا آهار بزنید . 
قالب یک قطعه 
یک قطعه فالب فشاری برای ساختن کاشی های متعدد وسیله ای مناسب است این کاشی ها می توانند ساده یا برجسته باشند . طرحی که امکان تکثیر دارد ابتدا از یک تکه ساده ساخته می شود . این بسیار مهم است که هیچگونه برش زیر (undercut) در مدلی که از گل ساخته می شود وجود نداشته باشد . زیرا طرح قالب گیری شده به ساخته شد . یک کلاف (چهار چوب) را در اطراف آن قرار می دهیم ابعاد کلاف چوبی باید به اندازه دو سانتی متر با اطراف مدل فاصله داشته باشد و عمق آن به قدری باشد که دوغاب گچ تا دو سانتی متر روی مدل را بپوشاند . فرم ساخته شده را کاملاً بر کف میز که بهتر است فرمیکا یا ؟؟؟؟ می چسبانیم و کلاف را در اطراف آن قرار می دهیم اطراف کلاف چوبی را کاملاً با گل مسدود کرده تا دوغاب گچ به خارج نفوذ نکند . 
ابتدا میزان آب را با نسبت اندازه قالب تخمین زده و گچ روی آن می ریزیم و سپس دوغاب گچ را پس از آنکه کاملاً به هم زده و حباب های آن خارج شده به آهستگی در کلاف چوبی می ریزیم . اگر امکان داشته باشد کمی میز را تکان می دهیم تا گچ کاملاً صاف و حباب های آن خارج شود . سپس می گذاریم تا گچ سفت شود و بعد کلاف چوبی را از آن جدا کرده و مدل گلی را خارج می کنیم . در این هنگام قالب آماده است . پس از چند روز خشک شدن می توان از آن بهره برداری کرد . 
وقتی قالب خشک شد گل را در آن ریخته فشار می دهیم . گل را در سطح قالب کاملاً پهن می کنیم تا یک ضخامت یکسان حاصل آید مقدار گل اضافی را از قالب خارج کرده و اجازه می دهیم تا گل سفت شده و به راحتی از قالب خارج شود . 
گرفتن گچ  
پس از آن که گچ ریخته شد و از دست اکثر حباب های هوا خلاص گردید . باید گچ را بگذارید تا بگیرد . تماشای عمل گرفتن گچ جالب است . وقتی گچ را میریزند بصورت مایع می باشد ولی بزودی غلیظ شد و قوام میگیرد و وارد مرحله نرم شدن می شود . حالا اگر یک قاشق گچ را از خمیر در آورید ، حفره ای که از آن گچ را برداشته اید پر نشده و گچ داخل قاشق نیز آنقدر سفت است که روی پای خود می ایستد . بزودی خمیر گچ بقدری سفت می شود که دیگر نمی توانید قاشق را در آن فرو ببرید و چند لحظه بعد سخت می شود . اگر در این موقع به آن دست بزنید ، گچ را گرم حس می کنید در این جا گچ در حال تبلور است و از یک تغییر فیزیکی عبور می نمائید که حرارت زاست . وقتی حداکثر حرارت خود را از دست داد و شروع به سرد شدن نمود . عمل گرفتن تمام شده است و بر داشتن قالب از مدل خطر می اندازد . 
  • بازدید : 57 views
  • بدون نظر
این فایل در ۴۵صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

سنگتراشي‌ در ايران قرنها قبل از ميلاد مسيح، با تهيه لوازمي‌ جهت شکار حيوانات و وسايل‌‌اوليه زندگي‌ آغاز شده و بتدريج‌ به‌ اوج‌ رونق‌ و شکوفائي‌ خود رسيده است‌.‌
باز يافته هاي باستاني‌ از جمله اشيائي‌ که‌ از حفاريهاي تپه يحيي واقع‌ در کرمان بدست‌ آمده ‌مويد آن است‌ که‌ پيشينه اين‌ صنعت به‌ ۴۵۰۰ سال پيش از ميلاد مي‌رسد و کشف اين‌‌ظروف‌ نشانگر آن است‌ که‌ در آن ايام تراش اشيا مختلف مصرفي‌ و تزئيني از سنگ سبز در‌کرمان رواج داشته که‌ البته هنوز هم‌ اين‌ نوع سنگ استخراج و به‌ مشهد فرستاده‌ ميشود.‌بطور کلي بايد گفت که‌ سنگتراشي‌ در ايران قديم‌ بيشتر به‌ تهيه وسايل‌ کشاورزي‌ و آلات و‌ابزار شکار و کندن پوست‌ حيوانات اختصاص داشته و لوازم‌ سنگي بدست‌ آمده از غار‌مسکوني‌ کمربند يا غار هوتو در نزديکي بهشهر که‌ متعلق به‌ ۱۱۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سال قبل از‌ميلاد مسيح مي‌باشد نيز دلالت‌ بر همين امر دارد. سنگ در ساختن بناهاي تاريخي و آثار‌باستاني‌ هم‌ نقش بسيار مهم و اساسي‌ داشته است‌
قط‌عاتي‌ از طلا و سنگهاي قيمتي به‌ آن اضافه‌ شده و نوشتهاي بنام آشوربانيپال دارد.‌همچنين يک‌ جام پايه‌ دار از سنگ با کتيبهاي بنام خشايار شاه جزو ظروف‌ اخير است‌. روي‌‌لبه اين‌ جام دوازده‌ قو مجسم گرديده که‌ داخل‌ جام را نگاه مي‌کنند. در دوره‌ اشکانيان نيز‌سنگبري رايج‌ بوده‌ و نمونه‌ آن در بيستون و در قسمت پائين حجاري‌ بزرگ‌ داريوش وجود‌داشته و بعدها که‌ طاقچهاي بر روي‌ آن کندهاند تقريبامحو شده است‌. در آثار اين‌ دوره‌‌صورت‌ برجستگي مختصري دارد ولي‌ حالت‌ اشخاص خشک و بدون‌ حرکت‌ است‌ همچنين‌نقش انسان سوار بر اسب‌ مورد توجه‌ فراوانهنرمندان اين‌ دوره‌ و نقوشي‌ ديگر از اين‌ جمله ‌موبد در حال نيايش‌ و سوزاندن عود در آتشدان در ميان آثار اين‌ عصر نقش مهمي دارد.‌
سنگتراشي‌ دوره‌ ساساني‌ راازکنده کاري‌ و نقوش برجسته بر روي‌ ۴ سنگ ميتوان شناخت‌‌که بيشتر آنها در دامنه کوههاي فارس‌ بوجود آمده است‌. اکثر اين‌ نقوش بمنظور نماياندن‌پيروزي‌ بر سلاطين روم‌ ايجاد گرديده است‌. کليه حجاري‌هاي دوره‌ ساساني‌ عبارتست از ۲۰‌حجاري‌ که‌ در نقش رستم، نقش رجب‌ (۲ کيلومتري شمال تخت جمشيد) فيروز آباد، سر،‌مشهد و شاپور واقع‌ شده و علاوه‌ براينها بايد از يک‌ حجاري‌ در سلماس (شمال غربي‌ درياچه‌‌اروميه) و حجاري‌ مفصل طاق بستان در نزديکي باختران نام برد که‌ تمام اين‌ حجاريها بجز طاق‌بستان در يک‌ دوره‌ هفتاد ساله‌ (بين سالهاي ۲۲۵ تا ۲۹۵ ميلادي‌) ساخته شده است‌.

هنر مجسمه سازي‌ و هيکل تراشي‌ طاق بستان تفاوتي‌ کلي با ساير آثار مشابه‌ دارد زيرا اگر‌چه تصاوير فرشتگان که‌ در قسمت ديوار غار قرارگرفته با سنن اوايل‌ دوره‌ ساسانيان انط‌باق ‌دارد ولي‌ نقوش بزرگ‌ قسمتهاي ديگر که‌ شکار گراز و آهو را مجسم مي‌کند.‌
چه از لحاظ موضوع و چه‌ از حيث سبک با صور مورد اشاره‌ تفاوت‌ ، دارد. اين‌ نقوش که‌‌برجستگي آن چندان زياد نيست قسمت بنديهاي بسيار مشکل و غامضي را نشان ميدهد‌بطوريکه حرکات گرازها، آهوان و فيلها را کاملا ظاهر ساخته و چنان دقيق است‌ که‌ حتي‌پارچه‌ لباس شکارچيان نيز کاملا نمايان مي‌باشد. اين‌ نقوش برجسته از لحاظ سبک، همان‌نقاشي‌ بر روي‌ ديوار است‌.‌
با وجود آنکه در دين‌ مبين اسلام نقش نمودن‌ صورت‌ انسان بر روي‌ سنگ، پارچه‌ و غير منع‌شده است‌ اما نمونه‌هاي متعددي‌ از سنگتراشي‌ که‌ در موزه‌هاي مختلف جهان باقي‌ مانده نشا ‌نه هائي‌ بارز از کندهکاريهاي با ارزش‌ اين‌ دوران را بدست‌ مي‌دهد. از جمله ميتوان از سنگ ‌قبري که‌ در سال ۵۳۲ هجري تهيه شده و هم‌ اکنون در موزه‌ هنرهاي زيبا بوستن موجود‌است‌ و با طرحهاي خانه‌ و نوشتههاي گوناگون تزئين شده و نيز نمونه‌هاي از سنگ مرمر که‌ در ‌حال حاضر در موزه‌ متروپوليتن نيويورک‌ نگهداري‌ ميشود و متعلق به‌ دوره‌ مغولها است‌ و‌اشکالي‌ به‌ شکل محراب روي‌ آن ديده ميشود، نام برد. از زمان قاجار يک‌ نمونه‌ در چشمه‌علي قابل‌ ذکر است‌. با اين‌ وجود به‌ آنکه به‌ نظ‌ر برخي‌ از محققان و باستان شناسان ايران‌سرزمين سنگ مي‌باشد و منابع‌ سرشاري‌ از انواع سنگها همچون مرمر و سنگ گندمي‌ و سنگ ‌سياه (که‌ در تخت جمشيد بکار رفته) ويش‌ يزدي‌ و سنگ سماق و سنگ آهکي و سنگ ميکا‌را دارد ، بايد گفت که‌ عليرغم‌ اين‌ فراواني‌، سنگ در معماري‌ و هنر ايران پايگاهي‌ نسبتا فرعي‌ داشته‌و شايد در اين‌ امر شکل پذيري گل‌ سفال که‌ با ذوق‌ ايرانيان سازگارتر بوده‌ بي‌ تاثير نبوده‌‌است‌. امروزه‌ دو مرکز اصلي سنگتراشي‌ در ايران، قم‌ و مشهد است‌ و هم‌ اکنون در‌شهرهاي مذکور عده اي از افراد در مراحل‌ مختلف استخراج سنگ سنگ بري، سنگتراشي‌ و‌حکاکي‌ روي‌ سنگ اشتغال دارند. سنگتراشان در مشهد از انواع سنگها نظ‌ير سنگ مرمر،‌سنگ نسوز، سنگ سياه، سنگ زرد، سنگ قرمزو سنگ سفيد استفاده‌ مي‌نمايند که‌ صرفنظر‌از سنگ سبز بقيه از معادن‌ موجود در استان خراسان تامين مي‌شود. مصرف سنگ سياه‌مشهد بعلت ارزاني‌ و نقش پذيري زياد بوده‌ و نزديک‌ به‌ ۷۰% سنگتراشان اين‌ نوع سنگ را‌مصرف مي‌کنند ولي‌ سنگ سبز کرمان بعلت گراني‌ و نياز به‌ صرف وقت‌ زياد جهت توليد‌محصول مصرف کمتري دارد و فقط براي ساخت‌ اشيا تزئيني بکار ميرود.‌

سنگتراشان قم‌ از سنگ آلاباستر براي توليد محصولات استفاده‌ ميکنند و قابل‌ ذکر است‌ که‌ ‌سنگتراشان در هر دو شهر علاوه‌ بر انواع سنگ که‌ شرح آن گذشت‌ از مواد ديگري نظ‌ير گچ‌،‌چسب سنگ، رنگ‌ و پوليش نيز در جريان توليد محصولات استفاده‌ مي‌نمايند و آلات و ابزار‌متداول‌ در کارگاههاي سنگتراشي‌ معمولا بسيار ساده‌ و ابتدائي‌ بوده‌ و شامل‌ وسايلي نظ‌ير‌چرخ سنگتراشي‌، الماسه‌، پرگار، قلم آهني سوهان اره‌ و غيره ميگردد. محصولات سنگي قم‌‌که سفيد رنگ‌ مي‌باشد شامل‌ شمعدان، گلدان، سيني، کاسه‌، بشقاب، پايه‌ آباژور، زير‌سيگاري‌، چراغ خواب، تابلو، شکلات خوري‌، گلابپاش، مجسمه و… در طرحها و اندازه‌هاي‌گوناگون است‌ و محصولات سنگي مشهد را از نظ‌ير کيفيت به‌ سه‌ دسته ميتوان تقسيم کرد:‌
۱- فرآورده‌هاي سنگ سياه مشهد عبارت‌ است‌ از کاسه‌ بشقاب، شکلات خوري‌، گلدان، قدح،‌ليوان پايه‌ دار، ليوان ساده‌ و فنجان که‌ بيشتر بصورت‌ منقوش بوده‌ اغلب به‌ طرحهاي گل‌،‌کاروان و غيره مزين‌ است‌.‌
۲- فرآورده‌هاي سنگي مصرفي‌ که‌ شامل‌ ديزي، هاون‌ و غيره است‌‌
‎۳- اشيائي‌ که‌ ازسنگ سبز کرمان و مرمر ساخته ميشود. اين‌ مصنوعات بيشتر تزئيني بوده‌ و ‌به قيمت گراني‌ به‌ فروش‌ مي‌رسد و انواع متداول‌ آن شامل‌ زير سيگاري‌، قلم دان، جاي‌نوار، چسب، گلدان، پايه‌ پرچم‌ و… در اندازه‌هاي مختلف است‌.

در مشهد براي توليد فرآورده‌هاي سنگي پس‌ از استخراج سنگ از معدن با استفاده‌ از‌اره‌هاي دو سر اقدام به‌ برش آن به‌ قط‌عات کوچک‌ نموده‌ و پس‌ از حمل آن به‌ کارگاههاي‌سنگتراشي‌ بر اساس نقشه تقريبي مي‌تراشند سپس توسط‌ دستگاه تراش آنرا به‌ شکل‌اصلي و موردنظ‌ر در مي‌آورند. آخرين‌ مرحله توليد سوهان کاري‌ است‌ که‌ پس‌ از اين‌ عمل‌محصول بصورت‌ مط‌لوب در مي‌آيد. بمنظور ايجاد نقوش مختلف در فرآورده‌هاي سنگي پس‌‌از سوهان کاري‌ آنرا در اختيار قلمزن قرار مي‌دهند و قلمزن تصوير مورد سفارش‌ را با‌استفاده‌ از قلمهاي آهني روي‌ سنگهاي سياه حکاکي‌ مي‌کند و به‌ اين‌ ترتيب مراحل‌ مختلف‌ساخت‌ مصنوعات سنگي شامل‌: استخراج سنگ از معدن، تقسيم سنگ به‌ قط‌عات کوچک‌،‌تراش سنگ بااندازه‌ اصلي با دستگاه، سوهان کاري‌ قلمزني‌ و حکاکي‌ محصول آماده‌ ميباشد.‌محصولات مشهد به‌ ويژه محصولات زينتي آن، معمولا به‌ شکلي حکاکي‌ شده عرضه‌ ميشود.‌در اين‌ زمينه لازم‌ به‌ توضيح است‌ که‌ هر گاه صنعتگران بخواهند بشقاب يا کاسه‌ اي را با‌کنده کاري‌هاي اسگرافيت زينت دهند، روي‌ آن را با رنگ‌ مشکي مي‌پوشانند و سپس به‌‌کمک قلمهايي‌ ظريف‌ و با دقت‌ و مهارت‌ کافي‌ روي‌ آن را به‌ اشکال مورد نظ‌ر مي‌تراشند و در‌نتيجه، سط‌ح‌ رنگ‌آميزي شده دست‌ نخورده‌ باقي‌ مانده و نقش، حالت‌ مشکي برجسته اي به‌‌خود ميگيرد .‌

سنگتراشان قم‌ نيز باين‌ نحو عمل ميکنند که‌ پس‌ از تحويل‌ سنگ در محل کارگاه و بريدن آن‌با اندازه‌ تقريبي محصولي‌ که‌ قصد توليدش را دارند، ابتدا با کمک تيشه شکل ابتدائي‌ به‌‌آن مي‌دهند و سپس بوسيله قلمهاي فلزي درشت‌ داخل‌ آن را خالي‌ مي‌کنند و توسط‌‌ قلمهاي کوچکتر آنرا پرداخت‌ نموده‌ و در مرحله نهايي‌ نيز براي صيقل دادن‌ سط‌ح‌ بيروني‌‌محصول از سوهان يا سنگ سمباده‌ استفاده‌ مي‌نمايند.‌
قابل‌ ذکر است‌ که‌ در حال حاضر در برخي‌ از کارگاههاي سنگتراشي‌ سنگتراشان تکنولوژي‌ را‌براي سرعت‌ بخشيدن به‌ کارشان به‌ خدمت‌ گرفته آن و اکثرا از دستگاهي‌ که‌ شبيه اره‌هاي‌چوب بري است‌ استفاده‌ مي‌کنند ولي‌ در هر حال بايد گفت که‌ سنگتراشي‌ به‌ کار مداوم‌ و‌تلاش زياد نياز دارد، از اينرو در قيمت تمام شده يک‌ محصول سنگي عامل‌ کار نقش مهمي‌دارد و حدود ۸۰ درصد قيمت را تشکيل مي‌دهد.‌در خاتمه بايد گفت که‌ سنگتراشي‌ اين‌ صنعت هفت هزار ساله‌ به‌ توجه‌ بيشتري نياز دارد و‌لازمست به‌ مسائل‌ و مشکلاتش‌ بيش از پيش پرداخته شود تا انشاا.. شاهد رونق‌ و‌شکوفائي‌ آن باشيم.‌

عتیقه زیرخاکی گنج