• بازدید : 45 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۱صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

بخش اول، تكامل انسان از ديدگاه قرآن و احاديث: تكامل انسان (تكامل در قرآن، انسان از نظر قرآن، ازدواج فرزندان آدم، انسان مخلوق تكامل يافته ،تكامل انسان از ديدگاه علماي اسلامي )؛ بخش دوم، سير تكامل انسان در عالم ذر: عالم ذريا پيمان الست (بررسي آيه‌ي اخذ ميثاق در عالم ذر، بررسي آيه‌ي امانت در عالم ذر)، نقش ارواح در عالم ذر. بررسي روايات مربوط به ذر ؛ ببخش سوم، سير تكاملي انسان در دنيا: كيفيت خلقت انسان از نظر قرآن، مراحل كامل شدن انسان در اسلام، راه تكامل انسان، موفق‌ترين راه ترقي انسان (نقش دعا در رسيدن به تكامل انسان، موفق‌ترين راه ترقي انسان(نقش دعا در رسيدن به تكامل، تقوا معيار كمال و سير مؤمن ) 
از جمله هدف‏هاي روانشناسي را مي‏توان تأمين نيازمنديها در موجود زنده از قبيل ايجاد نشاط و حالتي براي فعاليت و در نتيجه انجام اعمال و رفتارها و برآوردن نيازهاي اساسي و ضروري زندگي و ادامه آن به‏طور كلّي هماهنگ كردن انسان‏ها با محيط زندگي دانست۱٫
طبيعي است كه انگيزه‏هاي فراواني انسانها دارند كه در انجام اين اهداف تأثير دارند و مي‏توان اين انگيزه‏ها را به دو بخش اصلي تقسيم نمود: ۱ – انگيزه‏هاي فيزيولوژيك؛ ۲ – انگيزه‏هاي رواني
انگيزه‏هاي فيزيولوژيك به نيازهاي مربوط به جسم و عوارضي كه در بافت‏هاي بدن، مانند كمبود مواد لازم براي بدن يا به‏هم خوردن تعادل آن به وجود مي‏آيند، مربوط مي‏شود.
اين انگيزه‏ها، رفتار فرد را به جهت اهدافي كه نيازهاي فيزيولوژيك بدن را برآورده مي‏سازند راهنمائي و يا نقص و كمبودي را كه گاهي در بافت‏هاي بدن به وجود مي‏آورد، جبران و روح و بدن را به حالت توازن در مي‏آورد. 
انگيزه‏هاي رواني نيز در جريان رشد نيازهاي معنوي فردي و اجتماعي انسان تأثير به سزائي دارند.
در قرآن مجيد كه از هرگونه تحريف و تغيير مبرّا هست، روي انجام اين انگيزه‏ها به نحو كامل و صحيح براي تأمين اهداف عالي تعيين شده در شرايع آسماني غير تحريف شده تأكيدهاي فراواني انجام شده است. حكمت فراگير خداوند كه نعمت‏هاي خود را به مخلوقاتش عطا فرموده، چنين اقتضا مي‏كند كه در آنها ويژگيها و صفات مخصوصي به وديعه بگذارد و آنها را شايسته انجام وظائفي بكند كه براي انجام آنها آفريده شده‏اند خداوند از زبان حضرت ابراهيم عليه‏السلام در قرآن در مقام اثبات وجودش چنين نقل مي‏كند:
«…رَبُّناَ الَّذِي اَعْطي كُلَّ شَئٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدي» «خداي ما آن كسي است كه همه موجودات عالم را نعمت وجود بخشيده، سپس به راه كمالش هدايت كرده است»۲٫
و در سوره «اعلي» آيه ۱ – ۳ در مقام توصيف صانع عالم و آفريدگار جهان و همه مخلوقات از جمله انسانها چنين مي‏فرمايد:
«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلي الَّذِي خَلَقَ فَسَوّي وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدي» «اي پيامبر به نام خداي خود كه برتر و بالاتر از همه موجودات است، به تسبيح و ستايش مشغول باش، آن خدائي كه عالم را آفريد و همه آنها را به حد كمال خود رسانيد و آن خدائي كه هر چيز را قدر و اندازه داد و به راه كمالش هدايت نمود».
چنانچه خوانندگان توجه دارند، اين انگيزه‏ها و عوامل حيات فيزيولوژي، توازن لازم و كافي براي ادامه زندگي را در انسانها فراهم مي‏سازند و طبق تحقيقات جديد دانشمندان فيزيولوژي در بدن انسان و حيوان نوعي تمايل طبيعي نسبت به حفظ توازن ثابت در باطن و فطرت و سرشت انسان‏ها وجود دارد. اين، همان نظريه‏اي است كه چهارده قرن قبل در قرآن مجيد اصول آن را در آيات متعددي چنين بيان فرموده است. از جمله اين آيات، آيه ۱۹ از سوره «حجر» است:
«وَالأَرْضَ مَدَدْناها وَ اَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ اَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَئٍ مَوْزُونٍ» «زمين را گسترانيديم و در آن، كوههاي عظيم بر نهاديم و از آن هر چيز را مناسب و موافق با حكمت و عنايت برويانيديم».
و در آيه ديگري(در سوره فرقان، آيه ۲) مي‏فرمايد:
«وَ خَلَقَ كُلَّ شَئٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرا» «خداوند همه چيز را آفريد، آنگاه آن را در اندازه معيني قرار داد».
و در آيه ديگر۳ مي‏فرمايد:
«وَ كُلَّ شَئٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ» «… هر چيزي نزد او به اندازه است».
پس انحاء تقدير و توازن در خلقت الهي يك اصل مهم اساسي است كه براساس آن موجودات را مطابق با مصالح و نيازهاي آنها آفريده، و براي هر شي‏اي آنچه را كه لازمه ادامه زندگي و حيات اوست، اعطاء كرده است:
«اِنّا كُلَّ شَئٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ» «ما همه چيز را در اندازه‏هاي مشخص و معيني آفريديم».
پس ايجاد توازن روحي و جسمي يك هدفي است كه در علوم مربوط به انسان و حيوان از جمله روانشناسي از ديدگاه قرآن، مسأله‏اي است مهم و قابل طرح. و انگيزه‏ها و عوامل فراواني در تأمين اين هدف و انجام آن به نحو نيكو وجود دارد از قبيل عوامل حفظ ذات، در سوره‏هاي طه، ۱۷ – ۱۲۰ – سوره نمل آيات ۱۷، ۱۸، ۸۰ و ۸۱ – سوره توبه آيه ۱۲۰ – سوره بقره، آيه ۱۵۵ – سوره نحل آيه ۱۱۲ – سوره قريش آيه ۳ و ۴ و غير اينها از آيات فراوان در قرآن كه به توضيح انگيزه‏ها و انجام بهينه هدف ايجاد توازن در جسم و روح مي‏پردازند از جمله آنها بيان انگيزه بقاء نوع و انگيزه جنسي و غير اينها(سوره حجرات، ۱۳ – نساء، ۱ – نحل، ۷۲ و…).

عوامل و انگيزه‏هاي رواني در قرآن
نظير انگيزه‏ها و عوامل فيزيولوژيكي عوامل و انگيزه‏هاي رواني و فطري هستند كه نيازهاي فطري و معنوي و اساسي در سرشت روان انسانها را برآورده مي‏سازند از قبيل عدالت‏خواهي، نيكي، زيبائي و احساس نظم و ايجاد هم‏بستگي و ساير تمايلات روحي و فطري انسان.
در قرآن مجيد و احاديث اهل بيت عصمت و طهارت عليهم‏السلام دستورات كافي و وافي در اين مورد وارد شده و توضيح داده شده است و دانشمندان غربي نيز كم و بيش به اين حقايق اعتراف دارند از جمله «ابراهام مارنو» يكي از دانشمندان غرب عقيده دارد كه نيازهاي معنوي انسان نوعي نيازهاي فطري هستند كه تكامل رشد و بالندگي شخصيت فرد به برآوردن آنها بستگي دارد۴٫
حالتهاي انفعالي در قرآن
از جمله اهداف روانشناسي اسلامي بيان و توضيح يك سلسله از حالتهاي انفعالي در انسان و نيز در حيوانات مي‏باشد و اين حالت‏ها و عواطف در حفظ بقاي نسل انسان و حيوان به آنها كمك شاياني مي‏نمايند مثلاً حالت ترس كه يك حالت انفعالي است، انسانها را از خطرهائي كه تهديد مي‏كند، دور مي‏سازد و همچنين ساير حالات انفعالي از قبيل خشم و … انسانها را به دفاع از خود و مبارزه براي بقاء نوع و حالت انفعالي مثلاً محبت؛ اساس پيوند دو جنس نر و ماده در انسان و حيوان بوده و براي جذب هركدام به ديگري به منظور بقاي نوع لازم و ضروري است و بحث از رابطه نزديك اين حالتها و انفعالها در انسان و حيوان از جمله مسائلي است قابل بحث و بررسي در روانشناسي و يكي از مسائل اساسي آن علم به شمار مي‏رود. 
در قرآن كريم نيز توصيف و توضيح دقيقي درباره بسياري از عواطف انفعالي مانند ترس، خشم، محبت، شادي، نفرت، غيرت، حسد، ندامت، شرم و خواري و ساير حالتهاي مهم و اساسي نفس انسان ذكر گرديده است.
از جمله اين انفعالها «حالت ترس» است كه در قرآن در آيات متعددي ترس براي حفظ انسان از عذاب الهي و اجتناب از گناهان و تمسك به پرهيزگاري و عبادت و كار و غير اينها مطرح گرديده است و سوره‏هاي مختلف قرآن۵ مسائل گوناگون مربوط به ترس و انواع آن را مورد بحث و تحقيق و بررسي قرار داده است مراجعه كنيد.
نظير ترس ساير صفات انفعالي انسانها از قبيل «خشم»۶ و «محبت۷ و حبّ ذات»۸ و «نوع‏دوستي»۹ و محبت پدري و مادري۱۰و محبت خداوند۱۱ و پيامبر۱۲ و شادي۱۳ و حسد۱۴ و اندوه۱۵ و ندامت و پشيماني۱۶ و غير اينها از انواع و موارد انفعالها را ذكر و توضيح داده است و حتي در قرآن نمونه‏هاي عملي قابل تنبّه در آيات متعدد ذكر گرديده است مراجعه كنيد۱۷٫
بديهي است كه همراه اين انفعالها تغييرات فيزيولوژي زيادي در بدن انسانها و در شكل ظاهري بدن و خطوط چهره از قبيل ضربان قلب، انقباض موي‏رگهاي خوني در امعاء و احشاء و گسترده شدن اين موي‏رگها در سطح بدن پديد مي‏آيند.
و در قرآن مجيد نيز از اضطراب و تپش شديد قلب در حالت انفعالي ترس نام مي‏برد به سوره احزاب آيه ۱۰ و ۱۱ مراجعه كنيد، اين دو آيه حالت ترسي را كه در جريان جنگ خندق (احزاب) بر مسلمانان چيره شده بود وصف مي‏كند و نظير اين آيه در ساير سوره‏هاي قرآن مجيد از قبيل سوره غافر، ۱۸ و سوره حج، ۷۲ – سوره زخرف، ۱۷ – سوره زمر، ۶۰ – قيامت، ۲۴ و ۲۵ – عبس، ۴۰ و ۴۲ و ۳۸ و ۳۹ – مطففين، ۲۲ و ۲۴ – غاشيه، ۸ و ۱۰ – انبياء، ۹۷ – سجده، ۱۲ – شوري، ۴۵ – زمر، ۲۳ – قلم، ۴۳ درباره آثار و نتايج ترس مطالبي بيان شده است.
روشن و واضح است اين انفعالها گرچه وظائف مهمي در زندگي انسان به عهده دارند و انسانها را در حفظ بقاي ذات ياري مي‏كنند، با اين حال زياده‏روي در آنها براي سلامت جسم و روان زيان‏آورند مثلاً ترس براي انسان در عين حال كه مفيد است و انسانها را از خطرات بزرگ زندگي كه انسانها را تهديد مي‏كند، ياري مي‏دهند، و ليكن ترس زياد زندگي انسانها را مختل مي‏سازد و از انجام وظائف لازم جلوگيري مي‏كند و شخصيت انسانها را دچار تزلزل مي‏نمايد و لذا در تحقيقات جديد در طبّ «روان‏تني»(سيكوماتي) اين حقيقت روشن شده است كه اضطراب در جنبه‏هاي انفعالي انسان يكي از عوامل رشد بسياري از عوارض بيماريهاي جسمي است و آمارهاي زيادي موجود نشان مي‏دهند كه درصد زيادي از بيماراني كه اغلب به مطب پزشكان مراجعه مي‏كنند، اساسا از اضطراب‏هاي ناشي از مشكلات رواني شكايت دارند، اين بيماران در حقيقت نيازمند مداواي پزشكي نيستند، بلكه در واقع به معالجه رواني نياز دارند۱۸٫
دستورهاي قرآن درباره حالات انفعالي انسانها
قرآن با توجه و اهتمام به راهنمائي مردم در امر مهار كردن حالات رواني و غلبه بر آنها از علوم جديد پزشكي پيشي گرفته است زيرا در اين كار فوايد بهداشتي فراواني وجود دارد كه تاكنون به طور دقيق و علمي شناخته نشده است ولي در عصر حاضر به فوايد آن كم و بيش پي برده‏اند.
قرآن در آيات متعدد مردم را به نترسيدن از اموري راهنمائي مي‏كند كه معمولاً آنها حالت ترس را در انسانها بر مي‏انگيزانند مانند مرگ و فقر.
قرآن درباره ترس از مرگ، روش بنيادي و بنياني را در پيش گرفته است و آن، بيان اين مسأله و توضيح آن به انسانهاي عاقل است كه حيات دنيا، يك زندگي گذرا و فاني و نعمتهاي آن نابود شدني است و تنها زندگي اخروي است كه نعمت‏هايش ابدي و باقي و جاودانه است و مرگ نيز يك حالت طبيعي بوده، مرحله‏اي از زندگي فاني اين دنيا و رجوع به زندگي باقي و هميشگي رستاخيز است كه انسانها براساس تكامل در حيات و زندگي به سوي آن در حركتند.
از اينرو مؤمن واقعي و حقيقي از مرگ نمي‏هراسد زيرا يقين دارد كه مرگ او را به نعمتهاي باقي و جاودان پس از مرگ منتقل خواهد كرد كه خداوند به بندگان پرهيزكار خود اعطاء مي‏فرمايد.
قرآن زندگي دنيا را جز لهو و لعب ندانسته و زندگي اخروي را واقعي و حقيقي مي‏داند:
«وَ ما هذِهِ الحَياةُ الدُّنْيا اِلاّ لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ اِنَّ الدّارَ الآخِرَةَ لَهِيَ الحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ»۱۹«زندگي اين دنيا جز لهو و بازيچه‏اي بيش نيست و زندگي واقعي در آخرت است اگر مردم آن را بدانند».
«وَ ماَ الحَياةُ الدُّنْيا اِلاّ لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ للدّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ اَفَلا تَعْقِلُونَ»۲۰«دنيا جز بازيچه كودكانه و هوسراني بي‏خردان چيزي نيست و همانا سراي آخرت براي نيكوكاران بهتر است آيا در اين مورد تعقّل مي‏نمائيد؟».
روي اين اصل زندگي دنيا در قرآن به عنوان متاع، يعني بهره كم و مختصر و در مقابل، زندگي اخروي همانا زندگي باقي و جاوداني معرفي گرديده است.
پيامبران الهي به امتهاي خويش به نقل قرآن چنين مي‏گفتند:
«يا قَوْمِ اِنَّما هذِهِ الحَياةُ الدُّنْيا مَتاعٌ وَ إِنَّ الآخِرَةَ هِيَ دارُ القَرارِ»۲۱ «اي قوم، اين زندگي(فاني) دنيا متاع ناچيزي بيش نيست و سراي آخرت منزلگاه ابدي (وحيات جاوداني) است».
اين‏گونه دستورات حقيقي و واقعي براي مسلمانان از عوامل مهمي بودند كه باعث مي‏شدند مسلمانان صدر اسلام در ميدان جنگ و جهاد و قتال و مبارزه با كفر و شرك و بت‏پرستي شجاعانه و بدون ترس از مرگ اقدام كنند و با شهامت و جرأت فراواني در آرزوي شهادت در راه خدا و رسيدن به نعمتهاي بهشتي باشند و بر صفوف دشمنان شجاعانه بتازند و دين خدائي را در عرصه زندگي بشري گسترده سازند.
از باب نمونه و دليل و مدرك بر ادعاي بالا چند آيه زير را توجه فرماييد:
«وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ اَمْواتا بَلْ اَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ، فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ اَلاّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ»۲۲«گمان مبريد كساني كه در راه خدا كشته شده‏اند؛ مرده‏اند، بلكه اينان زنده هستند و در نزد خدا متنعّم خواهند بود، آنان به آنچه به داده شده، شادمانند و به مؤمناني كه هنوز به آنان نپيوسته‏اند و بعدا در پي آنان به راه آخرت مي‏گردند، مژده مي‏دهد كه از مردن نترسيد و از فناء متاع دنيا هيچ غم و اندوهي به خود راه ندهيد».
«وَ لَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ اَوَ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللّهِ وَ رَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمّا يَجْمَعُونَ»۲۳ «اگر در راه خدا كشته شده يا بميريد در آن جهان به آمرزش و رحمت خدا نايل مي‏شويد و آن بهتر است از هر چيزي كه در حيات دنيا براي خود فراهم مي‏آوريد، اگر در راه خدا بميريد يا كشته شويد اندوهي به خود راه ندهيد كه به رحمت ايزدي پيوسته و به سوي خدا محشور خواهيد شد».
از اينرو خداوند در آيات متعددي در قرآن، مؤمنان را براي مبارزه با كفر و الحاد و شرك دعوت كرده، در برابر اين فداكاري و مبارزه در راه خدا اجر و ثوابي قرار داده است.
«فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الحَياةَ الدُّنْيا بِالآخِرَةِ وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِلِ‏اللّهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ اَجْرا عَظِيما»۲۴«اي مؤمنان بايد در راه خدا با آنان كه زندگي مادي دنيا را بر آخرت گزيدند، جهاد و مبارزه نمايند و هر كسي كه در راه خدا با آنان كه زندگي مادي دنيا را بر آخرت گزيدند جهاد و مبارزه نمايند و هركسي كه در راه خدا كشته شد، فاتح گرديده، زود باشد كه او را(در بهشت جاوداني) اجري عظيم عطا خواهيم كرد».
آري اين است راه رسيدن به سعادت و نيل به مقامات بهشتي، اين، سيره دائمي خداوند است در برابر انسانهاي فداكار و شهيدان شجاع و مبارزان حق و حقيقت پيامبران به جان و مال و مكتب. خداوند با چنين افراد فداكار معامله پرسودي نموده، جان انسانهاي عزيز و فداكار را در مقابل اعطاء بهشت و نعمتهاي اخروي بي‏پايان خريداري نموده است. اين، وعده‏اي است الهي براي اطمينان در مقابل فداكاريها و شهادت‏طلبي‏هاي انسان‏هاي با ايمان.
«اِنَّ اللّهَ اشْتَري مِنَ المُؤْمِنِينَ اَنْفُسَهُمْ وَ اَمْوالَهُمْ بِانَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَيَقْتَلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْدا عَلَيهِ حَقَّا فِي التَّوْراةِ وَ الإِنْجِيلِ وَ القُرْآنِ وَ مَنْ اَوْفي بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الفَوْزُ العَظِيمُ»۲۵ «خدا جان و مال مؤمنان را به بهاي بهشت خريداري كرده، آنان كه در راه خدا مبارزه مي‏كنند، دشمنان دين را به قتل مي‏رسانند يا خود كشته مي‏شوند، اين وعده قطعي الهي است و عهدي است كه در تورات و انجيل و قرآن به حق وعده داده شده است و از خداوند با وفاتر به انجام عهد و وعده كيست؟ اي مؤمنان شما به خود در اين معامله بشارت دهيد كه اين معاهده با خدا به حقيقت، سعادت و پيروزي بزرگي است».
آري پيروزي بزرگي است كه خداوند در مقابل گذرا از زندگي دنيا كه قابل بقاء و دوام نيست، نعمتهاي بزرگ جاودان و قابل بقاء هديه مي‏نمايد، انسانها، خواهي نخواهي از اين دنيا خواهند رفت، پس چه بهتر كه انسانها طوري از اين دار فاني بروند كه نتيجه آن سود ابدي و حتمي و جاودانه باشد، از مرگ و مردن چاره‏اي نيست، همه موجودات ممكن چنين سرنوشتي دارند، زود يا دير از اين دنيا سفر مي‏كنند، و بقائي در اين دنيا براي هيچ موجودي جز ذات پروردگار ممكن نيست.
«قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الفرارُ اِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ المَوْتِ اَوِ القَتْلِ وَ اِذا لا تُمَتَّعُونَ اِلاّ قَلِيلاً»۲۶ «اي پيامبر به منافقان بگو اگر از مرگ يا قتل فرار مي‏كنند، آن فرار هرگز به نفع شما نيست زيرا كه اندك زماني بيش، از زندگي كامياب نخواهيد شد».
حالت ترس از فقر و معالجه آن
يكي ديگر از حالتهاي انفعالي نفس كه چه‏بسا باعث كشاندن انسانها به سوي بدبختي و گرفتاريهاي فراوان مي‏گردد، مسأله فقر و نداري و ترس از آن مي‏باشد.
قرآن در مقام معالجه اين مرض رواني برخي از انسانها، مسائل اساسي و زيربنائي روحي و دروني را مطرح مي‏سازد. 
اصولاً انسانها براي چه از فقر مي‏ترسند؟
براي اين كه قدرت انسانها در اداره زندگي خويش به نحو دلخواه كمبودهائي دارند، انسانها به صورت طبيعي توانائي برطرف ساختن اين كمبودها را ندارند، خداوند در برابر اين نحو فكر و رويه مي‏فرمايد:
«روزي تنها، دست خداوند است و تنها او است كه روزي دهنده و صاحب قدرت و اقتدار است».
به اين ترتيب انسانها با توسل به خداوند و رابطه نزديك بندگي واقعي نزد او مي‏توانند اين مشكل رواني را كاملاً حل نمايند.
خداوند در قرآن مجيد در آيات متعدد، خود را تنها روزي دهنده مخلوق‏ها معرفي مي‏كند:
«اِنَّ اللّهَ هُوَ الرَّزّاقُ ذُوالقُوةِ المَتِينُ»۲۷«همانا روزي دهنده خلق تنها خداست كه صاحب قوت و اقتدار ابدي است».
خداوند روزي انسانها را به طرق و وسائل مختلف و گوناگون به آنان مي‏رساند از قبيل نزول بركات آسماني «وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ»۲۸ «روزي شما با همه وعده‏ها كه به شما داده شده، در آسمان (به امر خدا مقدّر) است».
  • بازدید : 40 views
  • بدون نظر
این فایل در ۴۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

ریشه ارتیاط و علاقه انسان به گیاه از سالهای بسیار دور و شاید از دوران انسانهای اولیه نشأت می گیرد. در طول تاریخ استفاده از گیاه مسیر تكاملی و اشتقاق علمی گسترده أی داشته است. در این راستا از زمان مهاجرت قوم ماد به فلات ایران ،مردم این سرزمین همواره در توسعه فضای سبز و كاشت گیاهان كوشا بوده اند به طوری كه روزگاری ایران به نام كشور گل وبلبل شهرت داشت. متأسفانه در دوران اخیر در كشور ماگیاهان مورد بی مهری بسیار قرار گرفته اند، بدین جهت بالا بردن سطح آگاهیهای مردم در مورد فضای سبز و آشنایی با خواص گیاهان ضرورتی است كه مانع بروز فاجعه نابودی شهرها بر اثر آلودگی هوا و محیط زیست می گردد. به همین منظور اهمیت دادن به نقش فضای سبز در زندگی انسانها و ایجاد علاقه بیشتر به درخت وگل وچمن در وجود هركس امری است بسیار مهم كه در اینجا به طور اختصار به مواردی از آن اشاره می شود كه امید است علاقه و تفكر بیشتری را برانگیزد و هركس بتواند مشوقی دلسوز برای ایجاد فضای سبز درمحیط زندگی خود باشد:
دو دسته از پرتوهای خورشیدی تأثیرات چشمگیری بر بدن انسان و سایرجانداران باقی می گذارند. یكی از آنها پرتومادون قرمز و دیگری پرتو ماوراء بنفش است. 
احساس آرامشی را كه انسان در سایه، به ویژه در سایه یك درخت احساس می كندتا حدی مربوط می شود به جذب پرتوهای مادون قرمز خورشید توسط درخت(نا گفته نماند كه كه پرتوهای مادون قرمز با طول موج بلند خود خاصیت گرمازایی دارند) و مقداری نیز به دلیل جذب پرتوهای ماوراء بنفش صورت می گیرد . امروزه تأثیرات پرتو ماوراء بنفش بربافت سلولی گیاهان و جانوران و همچنین خاصیت گندزدایی آن بخوبی روشن شده است بنابراین نقش درختان در حمایت از انسان و سایر جانداران در برابر آفتاب سوزان به خوبی روشن می شود. 
۲) جذب گرد و غبار 
درختان به سبب پراكندگی شاخ و برگ خودبر تمام زوایا و سطوح، همچون یك گردگیر عمل می كنند. اگر درخت را به دقت نظاره كنیم می توانیم تنه آن را به جای دسته و شاخ و برگ آن را به جای پرهای روی یك گردگیرمعمولی كه در خانه بكار گرفته می شود ، تصور كنیم. 
با این ویژگی ، درختانی كه در خاك ثابت مانده اند به منزله یك گردگیر كاشته شده در زمین نقش خود را ایفا میكنند.طی بررسیهای بعمل آمده یك هكتار از فضای سبز كه حدوداً ۲۰۰ درخت در آن كاشته شده باشد تا ۶۸ تن از گرد و غبار را در هر بارندگی در خود جذب می كند.كاملاً واضحاست كه با وجود چنین درختانی زدودن ۶۸ تن گرد وغبار ، رایگان خواهد شد در صورتیكه بدون این درختان باید هزینه بسیاری را برای این كار اختصاص داد. 
۳) تولیداكسیژن 
هوای مورد نیاز انسان در روز حدود۱۵ كیلوگرم است. درحالی كه جذب غذای مورد احتیاج وی به آب ۵/۱ كیلوگرم و غذا ۵/۲ كیلوگرم می باشد.از این مقدار هوای سالم كه به بدن انسان وارد می شود ۷۸ درصد آن را نیتروژن و ۲۱ درصد آن را اكسیژن تشكیل می دهد. گازهای دیگر مانند گاز كربنیك، نئون و هلیوم به همراه اكسیدهای ازت وگوگرد مقدار بسیار ناچیزی از وزن هوا را تشكیل می دهند.مثلاً گاز كربنیك ۰۳ %گازكربنیك سریعاً به مرگ انسان منتهی می شود. تأكید می شود كه مقدار زیادی از اكسیژنآزاد شده در طبیعت از طریق فضای سبز تولید می گردد. حال اگر درخت و فضای سبزی وجودنداشته باشد مشكل انسان در رابطه با وجود گازكربنیك در هوا و كمبود اكسیژن به خوبی نمایان می شود.علفها و چمنزارها اگر چیده و كوتاه نشوند سطح سبز زیادی را به وجودمی آورند مثلاً یك متر مربع چمن چیده(بریده) شده به ارتفاع ۳-۵ سانتیمتر دارای۶تا۱۰ مترمربع سطح سبز می باشد.در صورتی كه همین چمن در حالت كوتاه نشده در هر مترمربع دارای ۲۰۰متر مربع سطح سبز است.براساس این محاسبه تنها ۵/۱ مترمربع چمن كوتاه نشده میتواند به اندازه یك انسان در یك سال اكسیژن تولید كند. 
۴) تولیدفیتونسید: 
بررسیهای دانشمندان علم محیط زیست نشان می دهد كه درختانی مانندگردو،كاج ، نراد،بلوط ، فندق، سروكوهی،اكالیپتوس،بید،افرا،زبان گنجشك و داغداغان ازخود ماده ای به نام فیتونسید در فضا رها می سازند كه برای بسیاری از باكتریها وقارچهای تك سلولی و برخی از حشرات ریز اثر كشندگی دارد.در عین حال تولید چنین موادی توسط درختان برروی انسان اثر فرح بخشی دارد. دلیل این امر را دانشمندان چنین بیان می كنند:مغز انسان از دو نیمكره چپ و راست تشكیل شده است.نیمكره راست در تنظیم احساس غریزی و طبیعی انسان مانند احساس محبت،خواب و نیازهای دیگر طبیعی نقش دارد.درحالی كه نیمكره چپ كار به نظم كشیدن كارهای مكانیكی انسان مانند تنظیم وقت و سروقت حاضر بودن را بعهده دارد. انسان شهرنشین به دلیل درگیری در كارهای روزمره و شرایط محیط زیست شهری به مراتب كار بیشتری از نیمكره چپ خود می كشد كه ایت امر موجباختلال بین دو نیمكره مغز و در نتیجه عملكرد طبیعی مغز انسان می گردد.دانشمندان پی برده اند كه درختان به سبب رهاسازی مواد شبیه فیتونسید می توانند تعادل بین دونیمكره مغز را به خوبی برقرار ساخته و حالت طبیعی و آرام بخشی را به انسان ارزانی دارند.بنابراین نقش آرامبخشی درختان و فضای سبز به خوبی نمایان می گردد. 
۵) تعدیل آب و هوا: 
درختان با تعریق و تعرق خود نقش حساسی در كاهش دمای میكروكلیماو افزایش رطوبت نسبی هوا ایفا می كنند.دمای یك هكتار فضای سبز در مرداد ماه تا ۵/۴درجه كمتر از فضای مجاور خالی از درخت است.و به همین نحو رطوبت نسبی درون یك فضای سبز تا۱۱% بیش از محیط خارج اندازه گیری شده است.با تعدیل دو پارامتر یاد شده ،فضای سبز، میكروكلیمایی به وجود می آورد كه آسایش فیزیكی مناسبی برای زیست انسان در پیدارد. 
۶) موثر در كاهش آلودگی صدا: 
در حالی كه آلودگی هوای تهران یا آلودگی جویهای سیاه رنگ و گندیده قابل رؤیت می باشد،بسیاری از شهروندان تهرانی جنجال هیاهوی اطراف خود را آگاهانه یا ناخودآگاهانه نادیده گرفته و آن را جزئی تفكیك ناپذیر از زندگی شهری می دانند. صدای گوش خراش فروشندگان دوره گرد با بلندگو،موتورسواران با سروصدا در هر ساعت از روز،اتومبیلها با اگزوز ناقص و بوق زدنهای بیمورد،مته های مختلف جهت كندن و لوله گذاری و با آسفالت خیابانها ، صدای بلندگوهایگوناگون ، فضای شهررا با آلودگی صوتی ،آلوده می سازند. 
باید توجه كرد كه عادت به نوعی آلودگی دلیل برمصونیت در مقابل آن نیست بلكه عادت به معنای كاهلی ، و هرچهبیشتر مستهلك شدن و غرق شدن در آلودگی است.اخطاریه اتحادیه پزشكان مبنی برآلودگی صوتی را باید جدی تلقی كرد. هرصدای نا خواسته ای كه به گوش انسان برسد آلودگی صوتی محسوب می شود و حتی صدای موسیقی ملایمی كه به طور نا خواسته از خانه همسایه به گوش برسد آلودگی صوتی به حساب می آید زیرا خود مخل آسایش فرد است.عكس العمل انسان دربرابر صدا بستگی به عوامل ذهنی مثل شدت صدا ، فركانس صدا و به عوامل عینی مانندمقبولیت یا عدم مقبولیت فرستنده صدا دارد.صداهای ملایم عكس العملهای خاصی را درانسان پدید می آورد هنگامی كه شدت صدا به ۷۰ یا ۸۰ دسی بل می رسد تأ ثیرات سر وصدامی تواند ایجاد كری موقتی یا دائمی كند،و آن در حالی است كه سلولهای گیرنده گوش به طور شدیدی در معرض صدا قرار گیرند.این تأثیرات بر انسان به طور مستقیم صورت میگیرد.تآثیرات غیر مستقیم صدای ناخواسته بر انسان غیر قابل لمس است.بی خوابی ،پاره شدن افكار ،كم حوصلگی ،عصبی بودن ، بروز بیماریهای روانی ، از عوارض صداهای ناخواسته است. 
سبك شدن خواب ـ كاهش زمان خواب عمیق كه جزء آلودگیهای ناخودآگاه هستند.كاهش مدت رویا ـ پریدن از خواب بر اثر صداهای ناهنجار كه آلودگی آگاه شمرده می شوند.واكنشهای فوق به وسیله آلودگی صوتی معادل ۴۰-۵۰ دسی بل ایجاد می شود و حاصلاین واكنشها بدون تردید ، كاهش بازده قدرت فكری و جسمی را در پی دارد. 
● به علاوه واكنشهای اعصاب گیاهی انسان نیز به نسبت آلودگی متفاوت است: 
۱) كاهش ضربان قلب و ناراحتی در آهنگ قلب و چرخه خون(افزایش احتمال سكته قلبی 
۲) واكنشهای ناشی از فشار عصبی،در نتیجه تولید بیش از حد هورمون فرار آدرنالین وهورمون حمله آدرنالین می گیرد. 
۳) دگرگونی آهنگ تنفس و نبض 
۴) كاهش گرمایپوست 
۵) كاهش واكنش مقاوم به صوت 
۶) تنگی عروق 
۷) اختلال در نظم متابولیسم بدن 
۸) آلودگی صوتی غیرقابل تحمل كه خود موجب انحراف سیستم اعصاب گیاهی و حركتی شده كه در نتیجه این اختلال بر كل بدن مؤثر است.این جریان موجب بروزیك سلسله واكنشهای احساسی می گردد.مانند اختلال در حركت معده پیدایش تومور در معده و روده ، درد اعضاء درونی به صورت كنش و پیچش. 
● رابطه بین سروصدا و سرطان: 
براساس تازه ترین مطالعات انجام شده توسط پژوهشگران فرانسوی ، بین سر و صدا وبیماری سرطان در انسان رابطه ای نزدیك وجود دارد.این مطالعات جدید و نتایج حاصل ازآن در آخرین شماره مجله فرانسوی(پاری ماچ) درج شده است.در آنجا آمده است:سروصدای شدید و تكرار آن باعث تضعیف عمومی مصونیت بدن انسان و در نتیجه تضعیف مقاومت وی درمقابل بیماریهای خطرناك می شود. بر اساس این مطالعات ، سروصدای زیاد بر ساختارهورمونهای بدن انسان تأثیر منفی می گذارد و باعث اخلال در كار آنها و سپس سرطان هورمون می شود. 
●نقش گیاهان در كاهش آلودگی صدا: 
امروزه دانشمندان ثابت كرده اند كه درختان و درختچه های می توانند در كاهش آلودگی صدا مؤثر باشند اگرچه خود صدا ممكن است رشد گیاه را به مخاطره می اندازد. كاهش رشدی در حدود۴۱% دریكمزرعه توتون كه در معرض صدای شدید قرار گرفته ، دیده شده است. به هر حال كیفیت كاهش صدا در درختان و درختچه های مختلف برحسب اندازه برگ ، تراكم شاخ و برگ ، نوع وبلندی درخت تفاوت دارد. 
با آزمایشهایی كه به عمل آمده دیده شده كه درختان وفضای سبزی كه درحاشیه خیابانها ایجاد شده است اثركاهندگی بیشتری نسبت به دیوارهای صداگیرپیش ساخته و مصالح ساختمانی دارند.با این حساب نقش فضای سبز در كاهش آلودگی صوتی و كاهش هزینه های ساختمانی (دوجداره شدن پنجره ها و دیوارهای بلند) و زیبایی شهر كاملاً مشخص می شود.



موضوع ایجاد فضاهای سبز عمودی در دنیادیرزمانی است که مورد توجه کارشناسان و مهندسان طراحی منظر قرار گرفته است. نخستین اقدامات در این زمینه در ایران، در اصفهان شکل گرفت                   

بلندمرتبه‌ها و ساختمان‌های متراکم با قامتی برافراشته در خیابان‌هایی تنگ،علاوه بر درختان خسته و خمیده، بر گلدان‌های رنگ و رو رفته در پشت پنجره‌های دودگرفته شهرمان نیز سایه انداخته‌اند. 

خاطرات رنگ‌ و طراوت شمعدانی‌های بالکن‌ها، پنجره‌ها و حیاط خانه‌های‌مان در هزار توی خاکستری دیوارهای بلند و بتنی آپارتمان‌ها و بلندمرتبه‌ها گم شده‌اند. خانه‌ها دیگر آن بالکن‌ها، حیاط های پردرخت و ردیف گلدان‌های چیده بر لب حوض را فراموش کرده‌اند. 

در این میان اما، بارها از پویایی، از شادابی،از دردهای پنهان و پیدای شهرمان گفته‌ایم و بقای آن را در گرو وجود اصول معین و مشخص شهرنشینی معرفی کرده‌ایم. 

شایدمهم‌ترین این اصول ایجاد و گسترش فضای سبز مناسب باشد و اهمیت آن به اندازه‌ای است که می‌توان مشخصه اصلی یک شهر سالم و پرنشاط را گستردگی و توسعه فضای سبز در آن شهردانست. 

شهرنشینی و تشدید روند مهاجرت به شهرها، انبوهی از جمعیت‌های انسانیرا در محیط‌های محدودی، متراکم و ساکن کرده است. این وضعیت شرایط را به گونه‌ای درآورده است که جز با حفظ و توسعه فضای سبز متناسب با میزان توسعه جمعیت شهر، زیستن برای مردم ساکن شهرها، امکان‌پذیر نیست. 

از میان رفتن باغات و فضای سبزطبیعی در شهرها به منظور احداث فضاهای مسکونی علاوه بر کاهش فضای سبز شهر، موجب افزایش سطح زیر پوشش محله‌های مسکونی و کمبود زمین برای ایجاد فضاهای افقی شده است. 

توسعه فیزیکی شهر در سطح افقی و ایجاد محدودیت از نظر فضاهای باز در سطح زمین، بلندمرتبه‌ها را بیش از پیش در اولویت برنامه‌های ساخت‌وساز شهری قرارمی‌دهد. 

این بلندمرتبه‌ها هر چند، خود بر فضای سبز موجود در سطح زمین سایه افکنده‌اند اما می‌توانند در تقویت و اعتلای محیط زیست شهری نقش مهمی را ایفا‌کنند. 

موضوع ایجاد فضاهای سبز عمودی در دنیا دیرزمانی است که مورد توجه کارشناسان و مهندسان طراحی منظر قرار گرفته است. این کار در ایران برای نخستین باردر اصفهان شکل گرفت، حال آنکه فعالیت‌های انجام شده به شکل محدود و در اندازه طرح‌ها و پروژه‌های ناتمام باقی ماند. 

طی دهه ۱۳۷۰، موضوع فضاهای سبز عمودی در سیاست‌های شهرسازی غلامحسین کرباسچی (شهردار وقت تهران) مطرح شد و در مدت زمان کوتاهی نه تنها دیوارهای تهران و اطراف بزرگراه‌ها سبز شدند بلکه گلدان‌های سبز،ساختمان‌های اداری متعلق به شهرداری تهران را آراستند. 

در پی این موضوع فعالیت‌هایی در برخی سازمان‌ها و ادارات وابسته به شهرداری انجام شد به نحوی که هنوز هم آثاری از آن را می‌توان در سازمان پارک‌ها و فضای سبز تهران مشاهده کرد. 

اما از آنجا که برنامه‌های اجرایی در شهرها هیچ گاه از زیرساخت‌های بنیادی و برنامه‌ریزی‌های اساسی برخوردار نبوده‌اند، این طرح نیز مانند بسیاری از طرح‌های دیگر با تغییر مدیریت مسکوت و عقیم ماند و پس از آن هیچ فعالیت چشمگیری در راستای ادامه پروژه ایجاد فضای سبز عمودی در تهران مجال بروز پیدا نکرد. 

دکتر «امیر منصوری»، استاد دانشگاه و صاحب‌نظر در حوزه شهری از کارشناسانی است که ضمن اشاره به مفهوم فضای سبز عمودی می‌گوید: 

«کمبود زمین از یک سو و رشدبدنه‌ها و ارتفاع شهر از دیگر سو، زمینه‌ساز احساس نیاز به طبیعت در شهر و شهروندان شد. ساکنان شهرهای بزرگ در پاسخ به این نیاز علاوه بر فضاهای سبز افقی، فضاهای عمودی را نیز به عنوان راه حل مناسب انتخاب کردند.» 

برخی کارشناسان اعتقاددارند که فضاهای سبز عمودی غیر از نقش بهبود سیما و منظر شهری و همچنین رنگ بخشی برسیمای خاکستری شهر دارای تاثیرات دیگری از جمله کاهش آلودگی هوا و آلودگی صوتی هستند. منصوری اما نظر دیگری دارد و معتقد است، نقش بیولوژیکی این عناصر چندان مهم و در خور توجه نیست و آنچه که اهمیت دارد بعد انسانی و تاثیرات روانی آن است. 

به گفته منصوری، «در شهرهایی که مردمانش طبیعت را به دلیل زندگی پرمشغله وگرانی زمین و مسکن و سکونت در آپارتمان‌های تنگ و کوچک فراموش کرده‌اند، پرداختن به چنین موضوعی و گسترش آن در تلطیف روحیه و ایجاد آرامش روانی آنها تاثیر به‌سزایی دارد.» 

از دیدگاه این استاد دانشگاه تهران، تنها راه‌حل در جهت به خاطرآوردن طبیعت فقط ایجاد ساختمان‌هایی با حیاط‌های بزرگ و پردرخت نظیر آنچه درخانه‌های قدیمی ایران وجود داشته نیست، بلکه گسترش فضای سبز در هر جهت (چه عمودی وچه افقی) امکان بازگشت خاطرات گم‌شده مردم از طبیعت را فراهم می‌سازد. 

مهندس «محسن زارع»، کارشناس واحد طراحی سازمان پارک‌ها و فضای سبز مشهد،نیز از کارشناسانی است که اعتقاد دارد، ایرانی همیشه دارای طبعی هنرمندانه است وایران از دیرباز خاستگاه بسیاری از هنرها از جمله هنر باغ‌سازی به ویژه منظرسازی بوده است. 

هنوز هم در دنیا هنر ساختن و ایجاد باغ ایرانی به عنوان نمونه‌ای منحصربه‌فرد و پیش‌گام در جهت توسعه فضای سبز مطرح می‌شود. 

زارع همچنین می‌گوید: «اگر بسیاری از طرح‌های موجود برای ایجاد فضاهای سز عمودی عقیم مانده‌اندبه دلیل این است که مفهوم معماری سبزهنوز در فرهنگ مردم ما وارد نشده و تعریف خاصی ندارد. همچنین مشکلات موجود برای ایجاد فضاهای سبز افقی فرصت پرداختن به موضوع فضای سبز عمودی را از مسئولان و طراحان شهری گرفته است.» 
  • بازدید : 44 views
  • بدون نظر

این فایل در ۱۷۷صفحه ی قابل ویرایش تهیه شده است و در ۵ فصل به شرح زیر است:               

فصل اول کلیات تحقیق شامل مقدمه،بیان مسئله،سوالات تحقیق،فرضیات تحقیق وپیشینه و روش تحقیق می باشد. در فصل دوم در مباني نظري تحقيق  به تعاريف و مفاهيم پرداخته شدهاست، در فصل سوم به بررسي و شناخت محيطي، فيزيكي، جغرافيايي، طبيعي وانساني ( شرايط جغرافيائي در طرح تفكيك از مبدأ ) منطقه۲۲ شهر تهران اختصاص داده شده و در فصل چهارم دربررسي روند طرح تفكيك پسماند‌هاي جامد شهري از مبدأ ونقش و جايگاه آن در مديريت مواد زائد شهري به نقش فرهنگ و آموزش در توسعه سيستم‌هاي تفكيك پسماندهاي جامد شهري، مديريت مواد زائد جامدو ويژگي هاي نظام فني و اجرائي جمع آوري پسماندهاي جامد شهري (خشك) از مبدأ درشهرداري تهران(منطقه۲۲) و در فصل پنجم جمع بندي و نتايج (آزمون فرضيه ها و ارائه پيشنهادات) صورت گرفته است.

 

 

 

 

 

 

چكيده

خلاصه : اين پايان نامه شامل ۵ فصل مي‌باشد كه درطي اين‌ فصول به بررسي طرح تفكيك پسماندهاي جامد شهري از مبدأ و آثار آن بر مديريت شهري با مطالعه موردي بر روي منطقه ۲۲ شهرداري تهران پرداخته ودرعين‌حال تأثيرات مختلف آن بر زيست شهري ونقش مردم و مديريت شهري نيز مورد توجه قرار گرفته و در نهايت به ارائه راهكارهايي كه در تقويت و بهبود وضعيت اين فرايند كمك مي‌نمايد پرداخته است.

اهداف تحقيق: ۱ ) شناخت فرايندهاي حاكم برطرح تفكيك از مبدأ .

۲) ضرورت شناخت هرچه بيشتر نحوه مشاركت شهروندان با مديريت شهري .

۳) شناخت وبررسي عملكردمديريت شهري وهمچنين مجريان امرتفكيك وبازيافت.

۴)شناسايي مشكلات و ارائه پيشنهادات وراهكارهاي مديريتي جهت افزايش كارآيي طرح تفكيك درمبدأ.

روش هاي اجرا : توصيفي- تحليلي،نوع تحقيق كاربردي- توسعه‌اي است ومحدوده مورد مطالعه منطقه ۲۲ شهرداري تهران مي‌باشد. نتايج حاصله يكي اين كه ميزان پسماندهاي جمع‌آوري شده كه به‌صورت تفكيك و جداسازي شده نيتجه: به‌علت آموزش‌هاي شهروندي مناسب، تعامل و هماهنگي بين شهروندان، مجريان و مديريت شهري به نسبت جمعيت، خانوار و ساكنين در اين منطقه افزايش چشمگير و قابل توجهي داشته است.همچنين از نتايج ديگري را حاصل شده است است بر اجراي كه اين روند رو به رشد تفكيك وجمع‌آوري پسماندهاي جامد مي‌بايست با تداوم آموزش‌ وفرهنگ‌سازي واطلاع‌رساني به صورت گرفته است ، متاسفانه ميزان توليدپسماندهاي جامد شهري به‌صورت تفكيك شده از مبدأ كاهش نيافته است ، اما كه راه‌كارهاي آن نيز ارايه خواهد شد.

مقدمـه

  با رشد جمعيت و ازدياد تراكم انسان‌ها در مناطق مسكوني به حجم مواد زائد افزوده شد و طبيعت هم به آساني گذشته نمي‌توانست اين مواد را در خود استحاله كند لذا لازم بود كه اين مواد از محيط زندگي دور شود. بعد از انقلاب صنعتي و رشد سريع مصنوعات بشر و توليد مواد شيمبايي، كيفيت مواد زائد تغيير كرد، مواد زائد پايدارتر و همچنين غير قابل تجزيه بيولوژيكي به زائدات شهري افزوده شد از اين‌رو بر خورد با زائدات به توجه بيشتري نسبت به قبل نياز داشت و بايد در مديريت مواد زائد جامد شهري تحولي ايجاد مي‌شد.

تاريخ تحول مديريت مواد زائد جامد شهري در كشورهاي صنعتي به دهه ۱۹۳۰ برمي‌گردد، در آن زمان علاوه بر جمع‌آوري و حمل و نقل زباله به خارج از شهرها، دفن زباله در زمين و پوشاندن آن با خاك مطرح شد. تا قبل از دهه ۱۹۷۰ به زباله به‌عنوان دور ريز نگاه مي‌شد كه بايد از محيط شهري دفع مي‌گرديد، بعد از بحران ‌نفتي اعراب درسال ۱۹۷۰ و كنفرانس سران درسال ۱۹۷۲ در استكهلم سوئد كه به موضوع محيط‌زيست اختصاص داشت صرفه‌جويي در مصرف مواد و انرژي و همچنين بازيافت مواد از زباله‌هاي شهري مورد توجه كشورهاي صنعتي و مجامع بين‌المللي  قرار گرفت بنابراين بازيافت مواد جايگاه ثابتي در سيستم‌هاي مديريت مواد زائد جامد پيدا كرد.

با گذشت زمان و پيشرفت در اقدامات بازيافت مواد كم كم پردازش هم به اين سيستم افزوده شد، امروزه به پردازش و بازيافت علاوه بر دارا بودن جايگاه ثابت در سيستم‌هاي مديريت مواد زائد به‌صورت مستمر از ابتدا تا انتهاي اين سيستم‌ها در جريان بوده و روح حاكم بر اين سيستم‌ها پردازش و بازيافت است. همچنين با گذشت زمان آگاهي‌هاي زيست‌محيطي به‌دليل رشد علوم و فناوري  افزايش پيدا كرد و رابطه بين محيط‌زيست و سلامت مردم مشخص‌تر شد، از طرف ديگر محدوديت مواد و منابع زمين به‌دليل رشد جمعيت و بهره‌برداري‌هاي بي‌رويه مشخص‌تر شد و دريافتند زباله‌سوزي و دفن در زمين كه روش‌هاي رايج مديريت مواد زائد خانگي بود (البته به دفن زباله‌هاي صنعتي توجه زيادي نمي‌شد) آثار زيست‌محيطي زيان‌بار زيادي را به‌همراه مي‌آورد و در عين حال زباله‌سوزي و دفن در زمين نمي‌تواند مشكلات و حجم عظيم زباله توليدي را مرتفع سازد، در نتيجه مفهوم و مديريت مواد زائد جامد به‌تدريج شكل گرفت و مشخص شد كه مي‌توان از روش‌هاي ديگر نظير كمپوست، و بازيافت هم براي مديريت مواد زائد جامد استفاده كرد.

تجربه ۴۰ ساله اخير كشورهاي صنعتي در زمينه بازيافت مواد از زباله‌هاي شهري نشان داده است كه يكي از موفق‌ترين راه‌هكارها اجراي روش تفكيك از مبدأ يا محل توليد است، در حقيقت اقتصادي‌ترين و بهداشتي‌ترين روش بازيافت زباله‌هاي شهري، جداسازي زباله در محل توليد زباله‌هاست، يعني اجزاي زباله به‌صورت جداگانه در ظروف مختلف ذخيره شده و جداگانه جمع‌آوري و حمل گردند.

روش‌ها و برنامه‌هاي تفكيك از مبدأ از يك شهر به شهر ديگر و حتي از يك منطقه در داخل مكان شهري نظير تهران با منطقه ديگر متفاوت است. در عين حال بايد توجه داشت كه جهت اجراي برنامه‌هاي بازيافت و تفكيك از مبدأ بايد راهي را طراحي و مشخص كرد كه در اين طراحي فرهنگ‌سازي و جلب مشاركت مردم بسيار حائز اهميت است. در اين رابطه مديريت شهري به‌طوري برنامه‌ريزي نمايد كه با جلب اعتماد در همكاري مردم در اجراي موفقيت‌آمير طرح تفكيك از مبدأ تلاش نمايد. اين برنامه نمي‌تواند الگوي مشخص و از قبل تعيين شده‌اي براي تمام مناطق كشور و يا حتي در شهر تهران داشته باشد حتي ممكن است در يك منطقه از محله‌اي به محله‌اي ديگر برنامه‌ها متفاوت باشد. بنابراين شناخت محيط اجتماعي و فرهنگي، شرايط اقتصادي، سطح تحصيلات و جو حاكم بر جامعه، هنجارها و باورها و تعيين ميزان اثر بخشي اجزاء و عناصر برنامه‌هاي تفكيك زباله از مبدأ از جمله عوامل بسيار مهم مي‌باشد.

از سال ۱۳۷۴ تاكنون طرح‌هاي متعددي توسط سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري تهران با همكاري شهرداري‌هاي مناطق شهر تهران به منظور ساماندهي امر تفكيك زباله‌هاي شهر تهران به‌اجرا درآمد كه برخي از اين طرح‌ها به‌دلايل متعدد با عدم موفقيت همراه بوده است، از سال ۱۳۸۳ با استفاده از تجربيات موجود و رفع نقاط ضعف طرح و تصويب قانون مديريت پسماندها، طرح تفكيك از مبدأ زباله‌ها با برنامه‌ريزي جديد به اجرا درآمد، وهمچنين از فروردين ماه سال۱۳۸۵، طرح‌هاي جديد با رويكرد مشاركت پذيري در مناطق شهري تهران خصوصاً در منطقه ۲۲ آغاز شده است.

 

  • بازدید : 47 views
  • بدون نظر
خرید ودانلود تحقیق تأثير كيفيت محيط زندگي و  محيط مسكوني مجتمعهاي مسكوني  در روحيه افراد و سپس روحيه جمعي ساكنين -دانلود رایگان مقاله تأثير كيفيت محيط زندگي و  محيط مسكوني مجتمعهاي مسكوني  در روحيه افراد و سپس روحيه جمعي ساكنين -خرید اینترنتی تحقیق تأثير كيفيت محيط زندگي و  محيط مسكوني مجتمعهاي مسكوني  در روحيه افراد و سپس روحيه جمعي ساكنين 
این فایل قابل ویرایش است ودر موارد زیر تهیه شده :

هدف اصلي اين رساله، يافتن تأثير كيفيت محيط زندگي (بطور عام) و كيفيت محيط مسكوني مجتمعهاي مسكوني – (بطور خاص) در روحيه افراد و سپس روحيه جمعي ساكنين است. 
از ابتداي تاريخ: مسكن بعنوان سرپناه نقش مهمي در زندگي جوامع انساني بازي كرده است كه با پيشرفت جوامع و در روند تكميلي كاركرد مسكن، عملكردهاي ديگري نظير زنگي اجتماعي، روابط خانوادگي، محلي جهت آسايش روح و روان و تمديد قوا و . . . . به آن افزوده گرديد. 
مطالعات جغرافيايي:
سايت مورد نظر واقع در جنوب شهر مشهد در شمال شرقي كشور است. كه در عرض جغرافيايي ۱۶ و ۳۶ درجه و در طول جغرافيايي ۳۸ و ۵۹ درجه قرار گرفته است. ارتفاع متوسط آن از سطح دريا برابر ۹۸۵ متر مي باشد.
اين اراضي در طرح جامع مشهد بعنوان جزئي از اراضي توسعه پيوسته آينده شهر مشهد در نظر گرفته شده است از مشخصات عمده جغرافيايي شهر مشهد واقع شدن در درة مابين دو رشته كوه هزارمسجد (شمال شرقي شهر) و بينالود (جنوب غربي شهر ) مي باشد. رودخانه كشف رود نيز در بين اين دو رشته كوه و به موازات آن از شمال غرب به جنوب شرق امتداد يافته است.
– مطالعات اقليمي:
۱- درجه حرارت: گرماي متوسط سالانه در شهر مشهد در سالهاي ۱۹۵۱ – ۱۹۷۵ م كمتر از  15 سانتيگراد بوده است. با توجه به اطلاعات موجود و متوسط درجه حرارت بطور متوسط بين سردترين و گرمترين روزهاي سال بين  33 سانتيگراد تا   34 سانتيگراد و حداكثر اختلاف بين سردترين و گرمترين روزهاي سال حدود  47 سانتيگراد بوده است.
وضعيت هوا در روز در ۵ ماه از سال سرد در سه ماه مطلوب و در ۴ ماه گرم است. بنابراين خنك كردن هوا در ۴ ماه از سال و آنهم در روزها ضروري است.
۲- ميزان بارندگي: رطوبت نسبي و تبخير و تعرق بارندگي در ماههاي زمستان و فروردين ماه بيش از ساير ماههاست. ميزان بارندگي متوسط سالانه در ۲۵ سال اخير حدود ۲۳۰ ميليمتر بوده است. رطوبت نسبي هوا در اين مدت بين ۴۶% تا ۶۸% نوسان داشته و تبخير و تعرق متوسط ساليانه حدود ۱۳۳۰ ليتر بوده است مي توان نتيجه گيري كرد شهر در منطقه آب و هواي سرد و خشك قرار گرفته است.
۳- جريانهاي هوا در منطقه شمالي استان خراسان 
جريانهاي شمال غربي از اسكانديناوي، درياي مديترانه و درياي سياه، و جريانهاي شمال شرقي از سيبري كه بطور كلي جريانهاي سرد شمالي را تشكيل مي دهند و جريانهاي زمستاني هستند.
– جريانهاي شمال غربي اسكانديناوي و جريانهاي گرم و خشك جنوبي كويرها كه بطور كلي جريانهاي گرم جنوبي را تشكيل مي دهند و تابستاني هستند.
۳- وزش باد: جهت و سرعت بادهاي غالب مشهد در ماههاي مختلف سال در جدول آمار جوي نشان داده شده اند با بررسي اين دياگرام نتيجه مي گردد كه درصد و سرعت وزش بادهايي كه در ماههاي ژوئن، ژوئيه و اوت يعني در فصل تابستان وزش دارند بيشتر از ساير بادهاست – گرچه بادهاي پاييزي و زمستاني به ترتيب درصد و سرعت كمتري دارند اما بدليل سردسير بودن منطقه و با توجه به اهميت گرم كردن فضاها در زمستان نسبت به سرد كردن آن ها مي بايست جهت وزش اين بادها را كاملاً مورد توجه قرار داد. بادهايي كه در ماههاي سرد مي وزند علاوه بر آنكه اتلاف حرارت ساختمان را بالا برده و مصرف سوخت سيستمهاي گرمايش را مي افزايند بطور قابل ملاحظه اي در كاهش دماي محسوس در رابطه با احساس سرما مؤثرند.
بطور مثال حداقل دماي هوا در ژانويه ۷/۴ درجه سليسوس است سرعت باد غالب در اين ماه ۶ فات ‌يعني حدود ۱۱ كيلومتر در ساعت است اين باد با چنين سرعتي برودت هوا را از ۷/۴- به حدود   13- پايين برده و نفوذ آنرا در بدن افزايش مي دهد. بنابراين در رابطه با صرفه جويي در مصرف سوخت و بخصوص در رابطه با راحتي افرادي كه در محيط باز فعاليت خواهند داشت توجه به وزش بادهاي سرد زمستان امري است اجتناب ناپذير.
– مطالعات زمين شناسي
بررسيهاي زمين شناسي شامل دو بخش، بررسي در مقياس ناحيه اي و بررسي هاي محلي مي باشد. منطقه بين دامنه هاي جنوب غربي كمربندي ‌چين خورده، كپه داغ و ادامه شرقي ارتفاعات البرز مي باشند.
كوههاي كپه داغ كه در امتداد شمال غرب گسترش يافته است از سري طاقديسها و ناوديسهاي موازي است كه مرتفع ترين نقطه اين رشته بيش از ۳۰۰۰ متر از سطح دريا ارتفاع دارد.
شنهاي رسوبي موجود در مشهد شامل كواتريت هاي سيليس، شيل‌، مرمر، و ماسه سنگ مي باشد.
در حوالي مشهد دو توده گرانيتي موجود است. اولي گرانيتي با رنگ روشن و وسعت تقريبي Km2 150 كه در غرب جاده مشهد – نيشابور و شرق باز حوض واقع است. دومي توده هاي كوچك و بزرگ گراند ديوريتي نسبتاً تيره رنگ با بيوتيپ فراوان كه شامل وكيل آباد – كوهسنگي و سنگ بست مي باشد.
منطقه طرح از نهشته آبرفتي دوران چهارم و بصورت مخروط افكنه در پاي دامنه كوههاي موجود رسوب نموده است.
عناصر اين لايه هاي رسوبي آبرفتي از فرسايش كوههاي بينالود و هزار مسجد در نوار مركزي دشت بوجود آمده است. آبرفتهاي بينالود از عناصر دانه درشت و دانه ريز آهكي تشكيل شده كه در پاره اي نقاط عناصر گرانيتي هستند رودخانه كشف رود در امتداد شمال غربي به جنوب شرقي جاري بوده و در حقيقت اساس فرسايش ناحيه است.
اما عامل فرسايش منطقه را مي توان سيلابهاي سرازير شده از رشته كوه بينالود است. نهشتهاي آبرفتي كه ضخامت آنها بيش از ۵۰ متر است بسوي كشف رود رفته رفته ضخيمتر مي شوند.
– مطالعات خاكشناسي:
با توجه به بررسيهاي به عمل آمده ميزان هوازدگي در مجاورت آبراهه ها بخاطر نفوذ آبهاي سطحي به داخل درز و شكاف سنگها بيشتر، و پيشرفت آن نيز تا اعماق بيشتري ادامه يافته است ولي در بخش مياني كه از آبراهه ها فاصله دارند، سنگها هوازدگي متوسط و در بعضي از بلوكها هوازدگي كم نيز بچشم مي خورد.
مقاومت فشاري اين نوع سنگها، با توجه به آزمايش بين ۱۵ تا ۲۰ مگا پاسكال حاصل گرديده است. در ساير بخشها كه سنگها داراي هوازدگي كم تا متوسط هستند مقاومت فشاري آنها بالا است.
با توجه به اينكه ناحيه مورد مطالعه از نظر اقليمي جزء مناطق نيمه خشك (نيمه بياباني) با آب و هوايي سرد مي باشد بنابراين فرآيندهاي هوازدگي مكانيكي در منطقه نسبت به فرسايش شيميايي از غلبه بيشتري برخوردار است. از طرفي بخاطر قرارگيري سنگهاي منطقه در يك زون مفصلي،‌داراي درز و شكاف فراوان بوده و فراواني و تعداد روزهاي يخبندان ‌در سال و وجود دوره هاي خشك و مرطوب سبب خرد شدن و قطعه قطعه شدن سنگها در ناحيه شده است. 
هوازدگي در طول زمان بر كليه مصالح طبيعي و مصنوعي ديگر كه در سطح يا نواحي نزديك به سطح زمين و بالاتر از سطح آب زيرزمين قرار مي گيرند. اثر نموده و باعث تجزيه و تخريب آنها مي شود. بعنوان مثال مي توان از هوازدگي بتن آسفالت و آجر و ديگر مصالح ساختماني نام برد بنابراين در طرح و اجراي فونداسيون اين مسائل ‌بايد مورد توجه قرار گيرد.
– مطالعات زلزله:
قسمت زيادي از مساحت ايران از پوسته تازه اي تشكيل شده و بر اثر چين خوردگي و دگرگونيهاي مختلف داراي شكستگيهاي مهمي در سطح زمين مي باشد. و اين شكستگيها كه گسل ناميده مي شود باعث بريدگي و جابجايي در نتيجه زمين لرزه مي گردند.
لذا شناخت مطالعه و كشف گسل ها از نظر فرآيند زلزله از اهميت زيادي برخوردار است.
منشأ زلزله ها ممكن است بصورت خطي (گسل) يا شناور در ناحيه دور يا نزديك محل مورد نظر قرار داشته باشد كه در زير بطور مقدماتي مورد بررسي است.
در محدوده صد كيلومتري و پيرامون محل مورد مطالعه گسلهاي پرتواني وجود دارد كه مي تواند عامل ايجاد زلزله بسيار شديد و ويرانگري باشند. اين گسلها كه ويژگيهاي كامل آنها بايستي همواره با ساير پارامترهاي لرزه شناسي بطور دقيق مورد بررسي قرار گيرد بترتيب اهميت و نزديك بودن به محل عبارتند از:
۱- گسل باغان – گرماب
۲- گسل حاشيه كوير بزرگ (درونه)
۳- گسل تربت جام و ۳ گسل بزرگ
۴- گسل اصلي ترند كپه داغ (شاخه هاي جنوب شرقي)
ناحيه شمال – شمال شرق ايران در مسير كمربندي زلزله خيز آلپاين واقع گرديده كه از طريق هند، چين و مجمع الجزاير فيليپين به كمربند پاسيفيك متصل مي گردد.
كثرت زمين لزره ها نسبت به واحد زمان از ويژگيهاي اين منطقه بوده و در طول قرون گذشته و عصر حاضر بادها زلزله هاي بسيار شديد و ويرانگر موجب تلفات و خسارات فراواني در منطقه گرديده است. آمار و ارقام ثبت شده از قرن هشتم تا اواخر قرن نوزدهم ميلادي با توجه به اطلاعات و اسناد موجود حاكي از وقوع حدود ۲۰ زمين لرزه است كه طي قرون گذشته متناوباً در شهرهاي مركزي استان خراسان (بيشتر در شهرهاي نيشابور، قوچان و مشهد) حادث گرديده و اكثر آنها احتمالاً داراي بزرگي بيشتر از ۶ درجه ريشتر بوده اند.
البته فاصله گسلهاي فعال دوروند، نيشابور و باغان – گرماب از محل طرح باندازه اي است كه محدوده طرح بكلي بدور از حريم گسلش اين گسلها بوده و از اينرو مي توان گفت كه ايجاد شهرك مشتمل بر ‌ساختمانهاي مسكوني و تأسيساتي  عمومي و حتي سازه هاي مهم با رعايت مولفه افقي شتاب حركت زمين داراي محدوديت نمي باشد.

عتیقه زیرخاکی گنج