• بازدید : 53 views
  • بدون نظر

هدف از این پژوهش بررسی کلی سبک زبان و عناصر داستانی در آثار نویسنده ی صاحب سبک معاصر احمد محمود می باشد . ایشان یکی از نویسندگان سرشناس  در نثر داستانی معاصر  و صاحب سبک در این عرصه  بشمار می روند . این پژوهش کنکاشی دوباره با رویکردی جدید در اثار احمد محمود نویسنده ی صاحب سبک معاصر است این پژوهش در سه فصل تهیه و تنظیم شده است . در فصل اول  به ویژگی های سبک احمد محمود  می پردازیم در فصل دوم  به طور اختصاصی از عناصر داستانی مدار صفر درجه و نقاط ضعف و قوت آن را بررسی خواهیم کرد و در فصل سوم  در باره رمان زمین های سوخته همین روال را پی می گیریم

فرمت ورد۱۱۲ صفحه

 

چکیده

احمد محمود که از نویسندگان سرشناس و صاحب سبک در نثر داستانی معاصر فارسی به شمار می‌رود، با زبان خاص و دیدگاه‌های اجتماعی در شرایط زیستی، فرهنگی، اقلیمی، اقتصادی، سیاسی مردم درنگ کرده و عمیق شده است. عناصر داستانی در دو اثر او یعنی «مدار صفر درجه» و «زمین سوخته» با توجه به دیدگاه ها و سبک نویسنده در راستای تأکید بر اهمیت و جایگاه هر یک در نگاه نویسنده نقادی گشته است.

کلید واژه‌ها: احمد محمود، عناصر داستانی، «مدار صفر درجه»، «زمین سوخته».

 

مقدمه

در ابتدا فرض بر آن بود که نویسنده به طور کامل به تمامی عناصر پرداخته است و با هدف بررسی جزء ‌به ‌جزء این عناصر و تحلیل‌شان طبق برداشت خود پی می‌بریم که بعضی عناصر نمو بیش‌تری دارند.

داستان‌های احمد محمود آن قدر صمیمی هستند که خواننده در نگاه اول گمان می‌کند که هیچ نقصی در روند کار پیش نمی‌آید. اما چند لایه بودن رمان‌ها، پر حجم بودن‌شان و اغلب یکنواختی آ‌ن‌ها مشکلاتی است که در حین کار مشاهده می‌شود. البته سختی منابع کتابخانه‌ای نیز در اواخر کار باعث کاهش روند مطلوب می‌شود.

ابتدا با مطالعه رمان بدون استفاده از هیچ نقدی به استخراج عناصر داستانی با توجه به قواعد عناصر داستان‌های موجود از جمله، میرصادقی، براهنی و یونسی پرداخته شد و سپس نقدهای دیگر مانند دستغیب، زنوزی جلالی مطالعه شد و نظر برخی از این نقادان بسیار جالب به نظر می‌رسد و نقادان دیگر با دیدی سطحی و نه عمیق به آن پرداخته‌اند که به وضوح در متن رساله آورده شده است.

این پژوهش در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول : سرآغازی در ویژگی‌های سبک احمد محمود که در زیر این عنوان نگاهی کلی به سبک، زبان و عناصر داستانی احمد محمود می‌شود و در حد امکان صحبت‌هایی که دیگران کمتر داشتند به آن پرداخته شده است، مانند: برخی دیدگاه‌های اجتماعی و سیاسی و … و دو فصل دیگر به صورت جزء به جزء عناصر داستانی «مدار صفر درجه» و «زمین سوخته» که دو اثر شاخص احمد محمود می‌باشند به این صورت که در این پژوهش پرداخته شد، کمتر مورد توجه بوده است. امیدوارم که مورد توجه استادان ارجمند قرار گیرد.

پیش گفتار

پژوهش حاضر، کنکاشی دوباره با رویکردی تازه در آثار احمد محمود نویسنده‌ی صاحب سبک معاصر است. احمد محمود با برگزیدن زبانی خاص، توجه به لهجه و اقلیم جنوب به حق یکی از برجستگان اقلیم پرداز است؛ «موضوع مناسب، محتوای متعالی، کشف و پی ریزی ساختمان استوار، ایجاد ساختار مطلوب، داشتن هدف معتبر و تسلط بر دو عامل زمان و مکان هیچ کدام کمترین جلوه و اهمیتی نخواهد داشت اگر نویسنده بر زبانی که به آن زبان می‌نویسد به نحوی خاص، نو، زنده و قدرتمندانه چیره نباشد» (یونسی، ۱۳۶۹: ۱۸۷). احمد محمود با برگزیدن این زبان کامل و توجه همه جانبه به فرهنگ و آداب و رسوم مردم جنوب در دوره‌های مختلف معاصر به استقلال سبک رسیده است.

این زبان زنده علاوه بر اثرگذاری بر کل اثر به طور خاص خود را در توصیف، نثر شخصیت پردازی و نوع گفتگوهای نویسنده به طور کامل نشان می‌دهد و در پیوند با جهان بینی خاص و دیدگاه‌های سیاسی اجتماعی وی آثاری ممتاز را ارائه می‌دهد اگرچه همین آثار در نوع خود از کمبودها و ایرادهایی برخوردار هستند.

احمد محمود از نظر سیاسی اجتماعی و بنا بر شرایطی که در آغاز جوانی پشت سر گذاشته است دیدگاه‌هایی انتقادی و متعالی دارد. او این افکار را تا دیر زمانی حفظ می‌کند و در سراسر آثارش به نمایش می‌گذارد به طوری که بیشتر نوشته‌های او به نوعی بیان دیدگاه‌های مبارزه طلبانه است هرچند به نظر ناامید می‌رسد و حتی در اوج، در پیروزی یا هنگام امنیت و آرامش موج ناامیدی در فضا و عمل قهرمان یا زیر لایه‌های داستان‌هایش دیده می‌شود.

وی در تصویری که از جامعه ارائه می‌دهد و دیدگاه‌های جامعه شناختی خود از آنچه به اصطلاح مد روز بوده و همه درباره‌ی آن می‌نوشته‌اند بی تأثیر نبوده است اما رفته رفته و در مجموع صاحب دیدگاه‌ها و نگرش‌های مستقلی شده است.

گذشته از آنچه مربوط به جنبه‌ی معنایی اثر می‌شود، در حوزه‌ی عناصر داستانی نیز متفاوت از دیگران عمل می‌کند. برخی عناصر داستانی در آثار احمد محمود برجستگی خاصی یافته‌اند از جمله شخصیت، فضا سازی و صحنه پردازی و گفتگو، برخی دیگر نیز از سادگی خاصی برخوردارند مثلاً طرح و پیرنگ. اما این هر دو نیز قابل قبولند هرچند قدرت آن چند عنصر اول را ندارند. در کنار این زاویه دید نیز در نظر وی کارکرد جالب توجهی دارد. وی معمولاً از زاویه‌ی دید سوم شخص در بی‌طرفی تمام به روایت داستان‌هایش می‌پردازد.

در پژوهش پیش رو که در سه بخش تنظیم شده است به بررسی نکات گفته شده می‌پردازیم. موارد یاد شده را به طور کلی در بخش اول با توضیحات بیشتری پی خواهیم گرفت. سپس در بخش دوم به طور اختصاصی از عناصر داستانی «مدار صفر درجه» و نقاط ضعف و قوت آن‌ها سخن خواهیم گفت. در بخش سوم نیز همین روال را درباره‌ی رمان «زمین سوخته» پی می‌گیریم.

با توجه به این که در زمینه‌ی دو کتاب یاد شده هنوز جای سخن بوده و به طور کافی به این دو اثر از سایر جهات پرداخته نشده است ضرورت تحقیق حاضر و نظیر آن پیش می‌آید که امید است مورد توجه استادان و ادب دوستان عزیز قرار گیرد.

در پایان وظیفه‌ی خود می‌دانم از تک‌تک استادان ارجمند گروه زبان و ادبیات فارسی به ویژه استاد راهنمای محترم، جناب آقای دکتر ابراهیمی تشکر لازم را داشته باشم.

عنوان     

 

صفحه

چکیده…………………………………………………………………………………………………أ

مقدمه …………………………………………………………………………………………………ب

پیش‌گفتار …………………………………………………………………………………………..ج

فصل اول

درآمدی در ویژگی‌های سبک احمد محمود »…………………………………………..۲

فصل دوم

بررسی و تحلیل عناصر داستانی «مدار صفر درجه»……………………………………۱۴

۲ـ۱ـ خلاصه‌ی داستان…………………………………………………………………………..۱۵

۲ـ۲ـ موضوع……………………………………………………………………………………….۱۷

۲ـ۳ـ درون‌مایه…………………………………………………………………………………….۱۸

۲ـ۴ـ پیرنگ…………………………………………………………………………………………۱۹

۲ـ۵ـ شخصیت…………………………………………………………………………………….۲۳

۲ـ۵ـ۱ـ شخصیت‌های اصلی…………………………………………………………………..۲۸

۲ـ۵ـ۱ـ۱ـ باران…………………………………………………………………………………….۲۸

۲ـ۵ـ۱ـ۲ـ نوذر…………………………………………………………………………………….۳۸

۲ـ۵ـ۱ـ۳ـ یارولی………………………………………………………………………………….۴۶

۲ـ۵ـ۲ـ شخصیت‌های کم اهمیت (زنان) ………………………………………………..۵۵

۲ـ۵ـ۲ـ۱ـ مائده……………………………………………………………………………………۵۶

۲ـ۵ـ۲ـ۲ـ بی‌بی سلطنت………………………………………………………………………..۵۹

۲ـ۵ـ۲ـ۳ـ بلقیس………………………………………………………………………………….۶۳

۲ـ۵ـ۳ـ شخصیت‌های کم اهمیت‌تر…………………………………………………………۶۴

۲ـ۵ـ۳ـ۱ـ شخصیت‌های محل زندگی باران……………………………………………..۶۴

۲ـ۵ـ۳ـ۲ـ شخصیت‌های محل کار باران…………………………………………………..۷۱

۲ـ۵ـ۴ـ سایر شخصیت‌ها………………………………………………………………………۷۱

۲ـ۶ـ زاویه دید…………………………………………………………………………………….۷۶

عنوان                                                                            صفحه

۲ـ۷ـ زمینه‌ی داستان……………………………………………………………………………..۷۴

۲ـ۸ـ گفتگو…………………………………………………………………………………………۸۳

۲ـ۹ـ لحن……………………………………………………………………………………………۹۰

فصل سوم

بررسی و تحلیل عناصر داستانی «زمین سوخته» ………………………………………..۹۲

۳ـ۱ـ خلاصه‌ی داستان…………………………………………………………………………..۹۳

۳ـ۲ـ موضوع……………………………………………………………………………………….۹۷

۳ـ۳ـ درون‌مایه…………………………………………………………………………………….۹۷

۳ـ۴ـ پیرنگ…………………………………………………………………………………………۱۰۰

۳ـ۵ـ شخصیت…………………………………………………………………………………….۱۰۲

۳ـ۶ـ زاویه دید…………………………………………………………………………………….۱۰۶

۳ـ۷ـ زمینه‌ی داستان……………………………………………………………………………..۱۰۷

۳ـ۸ـ گفتگو…………………………………………………………………………………………۱۰۹

۳ـ۹ـ لحن……………………………………………………………………………………………۱۱۰

۳ـ۱۰ـ فضا و رنگ……………………………………………………………………………….۱۱۱

منابع…………………………………………………………………………………………………….۱۱۲


عتیقه زیرخاکی گنج