• بازدید : 42 views
  • بدون نظر
دانلود رایگان پایان نامه معماری مساجد-خرید اینترنتی پایان نامه معماری مساجد۰دانلود رایگان سمینار معماری مساجد-دانلود تحقیق معماری مساجد-پایان نامه معماری مساجد
این فایل در ۱۰۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وبه موارد زیر می پردازد:
    در ميان اندامهاي درون شهري هر شهر و روستا، نيايشگاه هميشه جاي ويژه خود را داشته و دارد و از اندامهاي ديگر نمايان تر و چشمگيرتر است و از اينروست كه همه جا در دل آبادي جاي گرفته است

    نياشگاه چون بزرگترين ساختمان آبادي بوده در آغاز نيازي بدان نداشته كه نشاني ويژه داشته باشد و خود بخود نگاه هر گذرنده‌اي را بسوي خود ميكشيده اما پس از گسترش آبادي نخست با افراشتن درگاهها و نهادن ماهرخ و توق بر بلندترين جاي آن و سپس با ساختن ميل و برج و مناره در كنار و نزديك آن باشندگان آبادي و گذريان بيگانه را به نيايشگاه راهنمائي ميكردند. مسجد بر ديگر نيايشگاهها همان برتري را داشته كه اسلام بر ديگر كيشها و چنان خوب بوده و هست كه آذينها را مي‌آرايد و نيازي بستايش ندارد و ما در اينجا تنها ميگوئيم كه چگونه بوده و چگونه شده است(اگر بتوانيم). هنر اسلامي( بويژه معماري آن) بر پنچ پايه مردم واري، خودبسندگي، پرهيز از بيهودگي، بهره‌گيري از پيمون(مدول) و نيارش (اساتيك) و درون گرائي نهاده و بي آنكه خواسته باشيم خود سنائي كنيم هنرمندان مسلمان ايران بيش از ديگران بدانها پاي بند بوده‌اند.

    نخستين مسجدي كه بدست پيامبر بزرگوار ما با همكاري ياران گراميش در مدينه ساخته شد هميشه برگيره و الگوي مسجدهاي بيشمار و گوناگوني بوده است كه بدست هنرمندان تردست ما در سراسر ايران زمين(و هر جا كه فرهنگ اسلامي ايران فرمان ميرانده) بنياد شده است.

    بهمين آفريده و واپسين فرستاده پروردگار (كه بر وي و خاندان پاكش درود باد) چون مدينه را با فروغ ايزدي خود روشن ساخت ياران خويش را فرمود تا براي بنياد مسجدي در خور كه پذيراي گروندگان باشد دل نزديكترين كوهپايه را بشكافند و سنگهاي آنرا بشكنند و پستاي ساختمان را فراهم آورند آنگاه با دست گرامي خود پاره‌هاي لاشه سنگ را (خشكه و بي آژند) بر هم مي‌انبود تا ديوار شبستان با افراز اندكي بلندتر از بالاي مرد بلند بالا برافراشته شد(چنانكه نياي نامدارش ابراهيم (ع) در ساختمان خانه خدا كرده بود كه بگفته ميبدي اسمعيل ساخت (مصالح) بر دست پدر مي‌نهاد و وي (ابراهيم) ساخت‌ها برهم مي‌انبود. . . و چون پهناو درازاي شبستان بيش از آن بود كه فرسبهاي چوبين بتوانند آسمانه آنرا يكسره و ديوار بديوار بپوشانند(۲) ستون يا ديركي از تنه خرما بني خشكيده در ميان آن بر پاي ساختند و فرسبها و تيرها و تيرچه‌ها را (كه گمان ميرود آنها نيز از خرما بن ياشايد از پده يا غربه (سپيدار و كبودار)، كه نزديكهاي مدينه كم و بيش ميروينده بوده است) بر آن نهادند و روي آنها را بجاي فدره (دوخ و بورياي ويژه پوشش) با شوره ني و پيز و آنگاه با پوست چهار پايان پوشاندند و بدينگونه خانه خدا بسيار آشنا و همانند خانه بندگان خدا ساخته شد و همين آموزشي آسماني و بسيار ارجمند براي هنرمندان مسلمان بود كه تا بتوانند از ساختمايه‌هاي بوم آورد و ايذري( چيزي كه در جاي ساختمان بدست مي‌آيد) بهره‌گيري و بهرچه كه در دسترس دارند بسنده كنند و پيرامون نو آوري‌هاي بيهوده نگردند (و ديدم كه چنين هم كردند)

پروردگار جهان فرموده است والله جعل لكم من بيوتكم سكنا و جعل لكم من جلودالانعام بيوتا تستحفوتها يوم اقامتكم ومن اصوافها و اويارها و اشعارها اثائا و متا عا الي حين

                                                (انخل۸۰)

    در كنار شبستان زيستگاه ساده و بي‌پيرايه‌اي براي ياران پاكباز و سالوكان تهيدست كه يكدم بر دوري پيامبر خدا شكيبا نبودند ساخته شد و پيشگاه سر گشاده شبستان نيز هموار و با باروئي كوتاه از كوچه و گذري كه پيرامون مسجد ميگشت جدا گرديد.

    همين ساختمان مردم وار و بي پيرايه چند سالي پس از پايان كار (شايد كمتر از نيم سده) در سرزميني بسيار دور از مدينه  بر گيره معماري نو مسلمان شد كه در پهره يا فهرج (يكي از چهار شهر آنروز يزيد) با بهره‌گيري از آنچه در دسترس داشت خدا خانه‌اي براي همشهريان خود بنياد كرد كه خوشبختانه تا كنون از آسيب و ويراني و دستكاري بر كنار مانده است.

    اين مسجد ساده اما با شكوه داراي شبستاني است با پنج كوچه (دهانه) و يك رده پيليا(ستون و جزر ستبر) و چهار ايوانچه يا چفته و دو راهرو و كناري كه ايوانچه‌ها را بشبستان مي‌پيوندد و سر پوشيده‌هاي آن گرد سرائي كوچك سر گشاده را گرفته و دو گرمخانه(شبستان زمستاني) كشيده كه هر دو براهروها پيوسته و دربندي كه در آيگاه مسجد است و در كنار آن (وجدا از ساختمان مسجد) سراي كوچكي استكه شايد براي پيشنماز يا نگهبان ساخته شده باشد(اين سرا دستكاري شده و چهره نخستين خود را ندارد) پيرامون مسجد كوچه و گذر و ساباط و ميدانچه است و ساختمان ديگري بآن چسبيده است.

    ديوار مسجد مدينه از سنگ لاشه، آسمانه آن تيرپوش و تخت بوده اما در فهرج كه نه سنگي و نه چوبي در دسترس بوده ناگزير ديوارهاي مسجدش از چينه و خشت و خام و پوشش آن سغ(طاق پوش) ميباشد و جز در لبه‌ي رخبام خشت پخته در آن بكار نرفته است. پوشش كوچه‌هاي شبستان طاق اهنگ(۳) بيزتند(۴) بيزكند(۵) و ايوانچه‌ها(چفته‌ها) كنه پوش (نيم گنبد) است و كف شبستان بجاي خشت پخته لوئينه است.

    در معماري ايراني هر گاه چند كوچه طاق پوش در كنار هم جاي ميگيرد دهانه كوچه مياني يا ميان وار بيش از كوچه‌هاي ديگر است و از دهانه بر وارها يا كوچه‌هاي ديگر كم كم كاسته ميشود و كوچه كناري كه طاق آن روي ديوار پرت (ديواري كه پشت آن آزاد است) مي‌نشيند كمترين دهانه را دارد تا از رانش طاق كم كم كاسته شود و ديوار پرت را نيا‌ندازد نا گزير نماي ميانوار كه بر روي سراي سر گشاده باز ميشود پردهانه‌تر و بلندتر ميشود و ازمردم واري آن ميكاهد. معمار هنرمند مسجد فهرج براي پيشگيري از اين كاستي در كنار دو جرز ميانوار پليك‌هاي(۶) نغزي افزوده تا در دهانه‌ها يكسان نمايد(اين نغز كاري يكصد سال پس از آن در تاريخانه دامغان رها شده). كار بهره گيري از ساختمايه‌هاي بوم آورد در اين مسجد بدانجا كشيده است كه بجاي كاه در كاهگل(كه شايد در فهرج كمياب بوده) ژاژ(خاشتر- آدور) آسيا شده بكار برده‌اند و همين كار اندودها را از آسيب موريانه بركنار داشته است.

    اينكه نخست از مسجد جامع فهرج ياد كرديم ازاينروست كه از آغاز براي مسجد ساخته شده و دستكاري و كست افزود چشمگيري در آن نشده كه چهره نخستين را دگرگون كند و گرنه در شهرها‌ي ديگر ايران كه مردمش پيش از فهرجيان بدين خدا گرويده‌اند ناگزير از ساختمانهاي پابرجا (يا نيمه ويراني كه باز سازي شده) براي نماز و نيايش پروردگار يكتا بهره گرفته‌اند.

    مسجد يزد خواست، جامع بروجرد، مسجد سركوچه محمديه نائين(كه نخستين، آتشكده‌ي پا بر جا و دومي آتشگاهي نيمه ويران و سومي گيري يا ايوان و چهارمي مهرابه بوده نمونه‌هاي خوبي براي اين بهره‌گيري شايسته از ساختمانهاي رها شده، هستند(۷)، هر چند مسجد شدن آنها ديرگاهي پس از ساختمان مسجد جامع فهرج انجام گرديده است)، با اينكه از آغاز سده سوم هجري و با گسترش شهرها و روستاها مسجدهاي با شكوه و بزرگي در بيشتر شهرها(با تهرنگ شبستاني بو مسلمي) بنياد گرديد اما هرگز گنبدخانه و ايوان(ياپيشان) و سر پوشيده‌هاي كشيده(طنبي) كه با دگرگوني و كست افزود آتشكده‌ها و گيري‌ها و مهرايه‌ها پديد آمده بود كنار گذاشته نشد و يا پيوستن شبستانهاي چهلستون كم كم هريك از آنها جاي خود رادر مسجدهاي ايراني پيدا كرد و چون يكي از اندامهاي مسجد پا بر جا ماند گنبدخانه و چهار طاقي با زمينه چهارم برهم اندازه و گوشه‌هاي راست تهرنگ شايسته و در خوري براي برگزاري نماز داشت كه تنها ميبايست دهانه روبروي قبله آنرا به‌بندند.

  • بازدید : 134 views
  • بدون نظر
این فایل قابل ویرایش می باشد وبه صورت زیر تیه شده وشامل موارد زیر است:

ميراث معماري كهن ايران، ب- تعاليم اسلام كه به نوعي در همه ابعاد زندگي متجلي مي شود. يكي از خلاقيت هاي معمار ايراني اين است كه اين دو را بخوبي با هم تركيب مي كند. فنون و سنن ايراني را به ياد دارد، ولي همواره آنچه اسلام بيان مي دارد، به صورت حقيقتي زيبا در دل او رخنه كرده و افق هاي تازه اي در ديد او ايجاد كرده است، همچون حركت از كثرت به وحدت، تصوير بهشت و … . به صورت ديگر مي توان گفت اسلام معماري ايران را چندبنياني مي كند. يك اثر چند بنياني داراي دو دسته ارزش است؛ يك دسته ارزش هاي ذاتي اثر است كه هنگام تولد با خود آورده و ديگري دسته ارزش هايي است كه طي سده ها با ارزش هاي اوليه ممزوج شده است. اين مطلب را در مسجد شيخ لطف الله اصفهان در نظر بگيريد: رعايت تناسبات در داخل گنبد، مقياس مطبوع در خارج از گنبد، حل استادانه چرخش از ميدان به طرف داخل مسجد و … ارزش هاي ذاتي اثر هستند. ارزش هاي ويژه ديگري كه اين اثر را چندبنياني مي كند، سمبوليسم و نمادگرايي موجود در مسجد است، چه به صورت فرم ها و چه به صورت نقش ها
از زاويه نظام معنا كه بنگريم تاثيري كه اسلام بر ايران مي گذارد در واقع تزريق يك روح و حس دروني جديد به بناي ايراني است كه معمار ايراني كه درونش با اسلام ممزوج شده است، با به كارگيري يكسري مفاهيم اسلامي همچون بازگشت به اصل كثرت به وحدت و … و به كارگيري يكسري آرايه هاي نمادين، چنين فضايي را خلق كرده است و به جرات مي توان گفت كه معمار ايراني – اسلامي در هنگام خلق بناهاي اينچنين همواره يك حقيقت با عنوان مبدا آفرينش را با خود به همراه داشته است و اين رمزپردازي در بناهاي اسلامي همان چيزي است كه معماري اسلامي ايران ناميده مي شود؛ تركيب روح اسلام با يك معماري ديرينه



                                          مساجد
مساجد مهمترين بناهای مذهبی هر شهر و روستا هستند که همواره نقش مهمی در زندگی مسلمانان داشته اند. اقامه نماز جمعه, مراسم مذهبی, ايراد خطبه ها و تدريس در مساجد انجام می گرفت؛ زيرا مسجد بهترين مکان برای ابلاغ فرامين حکومت به مردم بود.
کتيبه های باقيمانده بر ديوار بعضی از مساجد(مسجد جامع قزوين و مسجدجامع کاشان) حاوی وقف مکانهايی برای برای توسعه و تعميرات مساجد از طرف واقف يا حکمران است.
اغلب مساجد در مرکز شهرها, نزديک بازارها و محدوده دارالحکومه ساخته می شدند و اگر شهری به بيش از يک مسجد نياز داشت, مساجد  ديگری از طرف حکومت يا افراد خير احداث می شد. اهميت مساجد در شهرها به حدی بود که اگر شهری مسجد جامع يا آدينه نداشت, اهميت شهری هم نداشت. در صدر اسلام مساجد نقشه های ساده ای داشتند, ولی در طول زمان با طرحهای گوناگون و تزيينات مختلف, نقشه ها پيچيده شدند.
درنقشه مساجد, از قرن چهارم هجری دگرگونيهايی به وجود آمد و بر اساس آن, مساجد متفاوت در شهرها احداث شد. مهمترين نقشه هايی که در مساجد به کار گرفته شده, شامل يک ايوانی, دو ايوانی, چهار ايوانی, و ترکيب چهار طاقو ايوان بوده که معماران دوره اسلامی آنها را از شيوه های معماری عهد اشکانی و ساسانی اقتباس کرده اند. مثلاً نقشه چهار ايوانی ـ در ساخت بسياری از بناها ـ الهام گرفته از نقشه کاخ آشور, متعلق به زمان اشکانيان است.
معماران دوره اسلامی مسجد را به شيوه های گوناگون می آراستند. در هر دوره يکی از عناصر تزيطنی در آراستن مساجد متداول بوده است؛ برای مثال در عهد سلجوقيان آجرکاری, در عهد ايلخانيان گچبری و در عهد تيموريان و صفويان کاشيکاري رواج بيشتری داشته است و در مواردی نيز تزيينات آجرکاری, گچبری و کاشيکاری با هم به کار گرفته می شد
                                           انواع مساجد
۱- مساجد شبستانی 
این مساجد که برگرفته از تهرنگ مسجد پیامبر در مدینه می باشند.دارای نققشه ای مستطایل شکل با حیاط مرکزی و شبستانی در جهت قبله می باشند . مساجد ابتدای اسلام اغلب دارای طرح شبستانی بوده اند.
مسجد جامع فهرج، مسجد تاریخانه دامغان ، مسجد جامع نیشاپور ، مسجد اولیه جامع اصفهان ، مسجد اولیه جامع یزد، مسجد اولیه جامع ساوه، مسجد جامع نائین، مسجد اولیه جامع اردستان دارای طرح شبستانی می باشند.
۲-مساجد یک ایوانی 
بسیاری از کارشناسان عقیده دارند که شرق ایران به ویژه منطثه خراسان بزرگ جایگاه ایوان ها بوده است و ما آنها را از دوره حکومت پارتی ها ( اشکانیان ) که قلمرو آن ها در شرق ایران بوده در اختیار داریم . در مساجد یک ایوانی همیشه ایوان در جنوب و در جلوی گنبد خانه شکل می گیرد که در تداوم معماری ساسانی این امر صورت می گیرد.
مسجد جامع نیریز ، مسجد جامع بروجرد ، مسجد جامع یزد ، مسجد رجبعلی تهران، مسجد جامع فردوس خراسان و مسجد جامع سمنان از جملیه مساجد یک ایوانی ایران بوده است.
۳-مساجد دو ایوانی
در این مساجد جهت قرینه سازی با ایوان جنوبی و بعضا استفاده از آفتاب زمستان ایوان شمالی نیز احداث می شود مسجد دو ایوانی را از سده هفتم هجری در دست داریم و بیشتر این مساجد در خراسان قرار دارند .
مسجد جامع فریومد، مسجد جامع گناباد، مسجد جامع زوزن ، مسجد وکیل شیرازو مسجد جامع ساوه از نوع مساجد دو ایوانی می باشند ( در مسجد جامع ساوه بر خلاف دیگر مساجد دو ایوانی ، ایوان ها رو به روی هم نیستند).
۴- مساجد چهار ایوانی
این نوع مساجد که در دوره سلجوقی در ایران به شیوه رازی متداول شد کامل ترین نوع مساجد ایرانی می باشند که در جهان اسلام نیز به مساجد ایرانی مشهور هستند . از قرن پنجم و ششم هجری اغلب مساجد ایران یا به چهار ایوانی تبدیل شدند ( مانند مسجد جامع اصفهان ) و یا از اول به صورت چهار ایوانی ساخته شدند ( مانند مسجد جامع زواره).
مسجد جامع ورامین، مسجد امام اصفهان ، مسجد گوهر شادمشهد و مسجد اما تهران از جمله مساجد مهم ایران با طرح چهار ایوانی می باشند.
۵- مساجد چهار طاقی
طرح این نوع مساجر همانگونه که از نام آنها مشخص است یک طرح آتشکده ای و تکامل یافته عبادتگاههای ساسانی است. این طرح ساده که در اصل تغییر کاربری آتشکده به مسجد می باشد در ابتدا از چهار طرف باز باوده که مرور زمان سه جبهه آن بسته شدهو تنها فضای رو به محراب آن گشوده باقی ماند که آن هم در ادامه تبدیل به یک ایوان در جلوی گنبد خانه شد .
مسجد جامع یزد خواست،و مسجد جامع اردبیل جزء معروفترین مساجد ایران به صورت چهارطاقی 
                                   معانی نمادین مكان
۱،درگاه ورودی مساجد ورودی مساجد، یكی از مهمترین مكانهایی است كه معانی نمادین زیادی را می توان از آن استن باط نمود به عنوان مثال، عقب رفتگی درگاه های مساجد، گوئی زائران را به درون فرا می خوانند و از آنها استقبال می نمایند. همچنین حسی از خشوع و تواضع را در برابر این مكان مقدس كه نمودی از ذات اقدس الهی است، القا می نماید.
۲،محراب “محراب” محلی برای درخشش پرتو الهی و دروازه ای به سوی بهشت است كه این حس و مفهوم از ق وسی شكل بودن محراب و آیات سوره نور در دور تا دور آن به عیان آشكار است.
۳،گنبد گنبد در یك بنای مقدس، نمایشگر روح كلی است و ساقه هشت ضلعی آن رمز هشت فرشته حاملان عرش می باشد. پیامبر اكرم(ص) از معراج خویش بنا به روایتی گنبد عظیمی را توصیف می كند كه از صدفی سپید بنا شده بود و در چهارگوشه آن چهار كلام اولین سوره “فاتحه الكتاب” ی عنی “بسم ا… الرحمن الرحیم” نوشته شده بود همچنین چهار نهر از آب و شیر و عسل و شراب بهشتی كه رودهای سعادت ازلی و بهشتی می باشند از آنها جاری است.
از این روایت برمی آید كه صدف می تواند رمز روح ا… باشد كه از طریق گنبد صدف، مرو ارید (مخلوقات) را در برمی گیرد.

به عبارت دیگر، صدف همان عرش الهی است كه تمام مخلوقاتش را در بر گرفته است
شاید این روایت الگوی روحانی هر بنای مقدس قبه داری باشد كه معماران مسلمان از آن بهر ه گرفته اند، به طوری كه بخش مكعب شكل ساختمان در نظر آنان، نمودار كیهان و چهار كنج بنا به عنوان نمادی از عناصر روحانی و جسمانی عالم و كل بنا بیانگر تعادلی باشد كه احدیت خداوند را در نظام كیهان انعكاس می دهد.
گنبد، همچنین رمز اتحاد بین آسمان و زمین است كه در آن قاعده مستطیل شكل بنا با زمین و قبه كروی بنا با آسمان، مطابقت دارد. به عبارت دیگر، معماران مسلمان تعلق به خاك را با بنایی مربع شكل كه نشانه استقامت و ایستایی است و تعلق به آسمان را با گنبدی گرد و دوار كه نشانه محو شدن در فكر الهی است، مجسم ساخته اند.
۴،كاشیكاری یكی از دلایل استفاده از كاشی، مقاوم بودن آن در برابر حوادث طبیعی چون باد، باران، آفتاب، عناصر شیمیایی و كنشها و كششهای فیزیكی در ساختمان است رنگ آمیزی كاشیها همچن ین باعث القای فضایی بهشتی و ایجاد آرامش روح و روان می شود. فضای مثبت و منفی كه در كاشیكاری بناهای اسلامی رعایت شده، نشان دهنده مفهوم روح و جسم است كه هر یك لازم و م لزوم یكدیگرند و علت استفاده از خط ثلث در كاشیكاری ها و كتیبه های بناهای اسلامی كه اغلب به رنگ سفید نوشته شده است، نشانه ای از غلبه نور بر ظلمت است كه از طریق افز ایش فضای سفید بر زمینه تیره دیده می شود.
علت استفاده از نقوش هندسی و گیاهان در كاشی كاریها نیز این است كه پایه و اساس این نقوش دایره است و دایره در هنر اسلامی نمادی از “كمال” را تداعی می كند. دایره همچنین سبب جلب توجه بیننده به سوی “مركز” می شود كه همه جا هست و هیچ جا نیست. رنگ در كاشیكاری رنگ در كاشیكاری اسلامی نیز از جالبترین نمونه های نمادین در هنر اسلامی است. به عنوان م ثال، رنگ فیروزه ای و لاجوردی در هنر اسلامی، نمادی از آسمان لایتناهی همراه با آرامش باط نی است. منظور از رنگهای آبی كاشیكاری و خاكی آجركاری رنگهای زمین و آسمان است كه در ع ین تضاد دارای هماهنگی و دلنشینی می باشد.
استفاده از كاشیهای لعابی در دیواره های بعضی مساجد كه با نقوش اسلیمی ظریف گچ بری ش ده تلفیق یافته است، یادآور رمزگری “حجاب” است؛ چون بنا به حدیثی نبوی، خداوند در پ شت هفتاد هزار حجاب از نور و ظلمت پنهان است كه اگر آن حجابها برافتد، نگاه پروردگار به هر كه و هر چه افتد، فروغ و درخشندگی چهره اش آن همه را می سوزاند.
علاوه بر اسلیمی، نقوش دیگری كه در كاشیكاری مساجد استفاده می شود، هر یك دارای مفهو م خاص خود می باشند. بنا به گفته دكتر محمد خزائی، در هنر اسلامی “شمسه” الهام گرفته از نقش خورشید است كه بیشتر با نقوش اسلیمی، ختایی، كتیبه، هندسی و در بعضی موارد با اس تفاده از نقوش حیوانی مثل ماهی و یا پرنده طرح شده است.
شمسه، نمادی از الوهیت، نور و وحدانیت می باشد كه نمونه های آن را می توان در سقف داخل ی گنبد مسجد شیخ لطف ا… در اصفهان و مقبره شاه نعمت ا… ولی در ماهان كرمان مشاهده كرد.
 
نقش طاووس، از جمله نقوشی است كه در تزئینات مساجد و اماكن مذهبی دیده می شود
نقش دو طاووس به صورت قرینه در تزئینات سردر ورودی بسیاری از مكانهای مذهبی دوره صفوی ه از جمله مسجد امام اصفهان، امامزاده هارون ولایت اصفهان، حرم عباسی امام رضا(ع)، مق بره خواجه ربیع مشهد و مجموعه شیخ صفی الدین در اردبیل وجود دارد. حضور این نقش به دلیل آن است كه مسلمانان طاووس را یك پرنده بهشتی می دانند و از آن د ر نقوش شان برای نشان دادن دربان و راهنمای مردم به بهشت استفاده می كردند و به عقید ه عموم، نقش این پرنده بر سر در ورودی مساجد، باعث دفع شیطان و استقبال از مسلمانان است.
۵،كتیبه كتیبه ها معمولاً طوری استفاده می شوند كه سبب تزئین بنا گردند. در كتیبه ها معمولاً از اسامی حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) به عنوان “باب علم”،طبق حدیث “انا مدینه العلم و علی بابها”،بسیار آورده شده است. آیاتی از قرآن نیز اغلب با نوع بنایی كه در آن قر ار گرفته و آن را آراسته اند مرتبط است. در كتیبه ها همچنین اشكال پرندگانی چون طاووس كه به پرندگان بهشتی معروفند دیده می شود. بیشتر این نقوش، در پشت و بغلهای طاق ورودی مساجد جای می گیرند تا همزمان شیطان را دفع و از مؤمنان استقبال كنند.
  • بازدید : 56 views
  • بدون نظر
دانلود رایگان تحقیق منابع صنايع اسلامي-خرید اینتر نتی تحقیق منابع صنايع اسلامي-دانلود رایگان مقاله منابع صنايع اسلامي-دانلود فایل تحقیق منابع صنايع اسلامي-تحقیق منابع صنايع اسلامي-مقاله منابع صنايع اسلامي

این فایل در ۶۲صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر می شود:
در زمان حضرت محمد (ص) اعراب صنايع و آثار هنري قابل ذكر نداشتند ولي پس از فتح سوريه و عراق و مصر و ايران صنايع راقية اين ممالك را اقتباس كردند. مراجع تاريخي و منابع ادبي نشان مي دهد درادامه برای آشنایی بیتر شما با این فایل توضیحات مفصلی را می دهیم. 

آثار مسيحي مصر و سوريه و عراق نمونه هاي زيادي براي طرحهاي تزييني ابنية اولية اسلامي فراهم كرد. صنعت مسيحيان مصري يا قبطي از مجسمه سازي قبطي دارد كه شامل سر ستون و طاق و الواح سنگي باندازه هاي مختلف است كه در تزيين كليساها و ديرها بكار ميرفته است. سرستونهائيكه از تل بسطه و واحه هاي خارجه و اسوآن و سقاره و بويط بدست آمده تكامل اين عنصر مهم معماري را از زمان يونان تا اسلوب قبطي قرن ششم ميلادي بخوبي نشان مي دهد. اين آثار نشان ميدهد چگونه اصول تزييني شرقي جايگزين تمايلات طبيعي كه خاص صنايع يونان بود گرديده است. اين منظور نتيجة تحولاتي بود كه در زندگي هنري مصر بوجود آمد و عناصر يوناني جاي خود را بعناصر بومي قبطي داد.

يكي از مهمترين تعبيرات و شكل نمايان هنر مسيحي در مصر و سوريه گياه اگنتس و برگ مو بود. صنعتگران قبطي گچ بري طومار شكل گياه اكنتس را از سوريه گرفتند و در آنجا اين شكل حتي در قرن اول ميلادي بمنظور تزيين بكار ميرفت.

اغلب برگ اين گياه را با اجزاي مختلف آن با اشكال هندسي مشبك و بهم پيچيده تركيب ميكردند و طرحهاي جديدي بوجود مي آوردند كه فقط ارتباط دوري با هن يوناني داشت. وقتي مسلمانان شكل برگ كنگر را از سوريه و مصر اقتباس كردند, اين انحراف و تغيير شكل ادامه يافت.

يكي از بهترين نمونه هاي سنگتراشي قبطي سرستوني است در موزة متروپوپلين نيويورك كه دير سنت جرمياس از سقاره آمده و تاريخ آن بين قرن ششم و هفتم ميلادي است.

گچ بري طوماري مشبكي كه از چند گلدان خارج ميشود يك سلسله منطقه ها يا قسمتهائي تشكيل ميدهد كه سطح سرستون را ميپوشاند. يكي ديگر از نموهه هاي عالي سنگتراشي قبطي طاق سنگي است در موزة متروپوپلين كه ظاهراً از شهر بويط آمده است. اين اطاق سنگي با دو شكل طوماري تزيين شده كه يكي برگ نخل است و ديگري تركيبي است از چند تعبير و اشكال مختلف مانند برگ مو و انار و انجير كه از دو گلدان خارج ميشوند. اينگونه تركيبات تزييني صرف از گياهها و موزه هاي مختلف, در هنر يوناني وجود نداشته و از خصائص صنعت شرقي بشمار مي آيد كه بعدها در تزيينات اسلامي مورد توجه واقع شد. اشكال تزييني اين طاق صفات ديگري را آشكار ميسازد كه از خصائص صنعت سنگتراشي وحجاري قبطي و سوريه است. اين اشكال تزييني كه در يك سطح مستوي قرار دارد تقريباً تمام سطح طاق را ميپوشاند و بطور عمودي از زمينة پس رفته امتداد يافته است. در بسياري از نقوش برجسته انند شكل ۱ اين طرز حجاري كه جايگزين شيوة طبيعي صنعت يوناني شده است, اثر تزييني تاريك و روشن بوجود مي اورد. صنعتگران اسلامي اين طريقه را اقتباس كردند و با هنر خود انرا تكميل نمودند و پيشرفت دادند.

كنده كاري و قلمزني بر عاج و جواهر هم كه در صنايع مسيحي مشرق رواج داشت, در صنايع اسلامي تأثير كرد. از نمونه هاي مشهور اسلوب سوريه ورقه هاي عاج كرسي اسقف ماكسيميان در راونا است. در بعضي از قسمتهاي اين كرسي كه با شكل طوماري است تقريباً حالت مشبك كاري به آن ميدهد. اين قسم مشبك كاري در جواهرات و طلا كاري سوريه در قرن پنجم ميلادي مرسوم بود و بهترين نمونة آن در جواهرات گنجينة قبرس كه در مجموعة مورگان در موزة متروپوليتن نيويورك است ديده ميشود. دستبندي كه در شكل ۲مشاهده ميشود با شكل طوماري مشبك كاري شده و يكي از نمونه هاي عالي صنعت جواهرسازي است كه اگرچه در قبرس پيدا شده ولي ساخت سوريه است.

بطور كلي تزيين منسوجات قبطي از لحاظ اسلوب شبيه كارهاي سنگي و حجاري است و اين مطلب در مجموعة منسوجات قبطي موزة متروپوليتن بخوبي ديده ميشود. اين مجموعه شامل پرده و پارچة لباس و قطعات خرقه و ردا و البسة مختلف است. تزيين اين منسوجات اغلب نقوسي است كه از پشم يا كتان بافته شده و گاهي بافندگيهاي مختلف در آن ها بكار رفته است. اين نقوش كه گاهي يكرنگ, برنگ ارغواني, و گاهي رنگارنگ است باسلوب يوناني و قبطي شرقي و مراحل مختلف ميان اين دو ساخته شده است.

قديم ترين منسوجات قبطي متعلق به قرن سوم و چهارم ميلادي است و تزيين آنها اشكال هندسي يا انساني يا نقوش گل و گياه است. اشكال انساني و مناظري كه بكار رفته از اساطير يوناني و رومي اقتباس شده و بشيوة طبيعي يوناني ساخته شده است. سايه زدن و بكار بردن نقوش مختلف در منسوجات چند رنگي از نقاشي و كاشي كاري يوناني اقتباس شده است. بافندگان قبطي قرن سوم و چهارم ميلادي در بكار بردن طرحهاي هندسي و نقوش گل و گياه مهارت مخصوصي داشتند و انواع طرحهاي متقاطع (شكل ۳) بوجود آوردند كه بعضي از آنها مبدأ تزيينات هندسي صنايع اسلامي قرار گرفت.

در منسوجات قرن پنجم موضوعهاي يوناني بتدريج جاي خود را بوقايع مسيحي و صور قديس ها داد كه بسلوب تقليدي و بدون طرح ريزي ساخته ميشد و نمونة آن در پرده اي كه در موزة متورپوليتن موجود است ديده مي شود. منسوجات قرن ششم و هفتم آخرين مراحل تطور سبك قبطي را نشان ميدهد. در اين منسوجات اشكال انساني و حيواني بطور مجمل و غير دقيق بسبك شرقي ترسيم شده و برنگهاي روشن در زمينة قرمز بكار رفته است از صفات برجستة منسوجات قبطي اين دوره تعدد و تنوع رنگهاي آن است.

حتي پس از تسخير مصر بوسيلة اعراب, صنعت قبطي از ميان نرفت, بلكه بتكامل خود ادامه داد و منسوجات زيادي با اشكال و صور و مناطر مسيحي و موضوعهاي متشابه از اوائل عصر اسلامي ديده مي شود (شكل ۴). در بسياري از اين منسوجات قبطي دورة اسلامي تزيينات قبطي و صور مسيحي با خط و كتابت عربي توأم شده است و چند نمونة آن در موزة متروپوليتن يافت مي شود. بافندگان قبطي به سبب مهارتي كه در كار خود داشتند, در كارگاههاي دولتي كه طراز ناميده ميشد و از طرف خلفا در بعضي از شهرهاي مصر تأسيس شده بود, استخدام شده بودند و كار مي كردند. كارگاههاي خصوصي نيز وجود داشت كه براي قبطيان پارچه تهيه مي كيرد. از آثار صنعتي كه اخيراً در مصر كشف شده است ميتوان چندين مجموعه از منسوجات قبطي را باز شناخت كه يكي متعلق بع قرن هفتم و هشتم است (شكل ۴) و دستة ديگر بقرن هشتم و نهم تعلق دارد و دستة سوم بقرن نهم و دهم كه در آن اشكال انساني با اسلوب هندسي ترسيم شده است. تأثير قبطي در صنايع اسلامي قرنها ادامه يافت و اين تأثير در صنايع قرن يازدهم و دوازدهم ميلادي (پنجم و ششم هجري) نه تنها در منسوجات بلكه در ساير فنون و صنايع مشهود است.

  • بازدید : 52 views
  • بدون نظر
دانلود رایگان پایان نامه مساجد در ایران-خرید اینترنتی پایان نامه مساجد در ایران-دانلود رایگان مقاله مساجد در ایران-دانلود رایگان سمینار مساجد در ایران-پایان نامه مساجد در ایران

این فایل در ۲۰۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وبه موارد زیر می پردازد:
این مجموعه در باره تاریخچه مساجد در ایران می باشد وبه انواع ساخت این مساجد پرداخته است که چه کسانی این مساجد را درست کرده اند واز چه مصالحی در ساخت این مساجد استفاده شده ساد قدیمکی هم در این مجموعه مورد بحث قرار گرفته است.

وضع كنوني مسجد

مسجد كنوني از شبستان هشت ضلعي گنبد داري كه مشرف بر صحن است و چهار ايوان اصلي و نمازخانه ها و دهليزهايي كه اضلاع صحن را به يكديگر مي پيوندد تشكيل گرديده و مصالح بكار رفته در آن آجر و آهك و پوشش گچ مي باشد.

مسجد داراي سه ورودي است يكي جنوبي و دو شمالي كه وروديهاي شمالي هم سطح حياط بوده ولي ورودي جنوبي دالان نسبتاً وسيعي است به طول ۸۲/۱۶ متر كه با دوازده پله وسيع به سطح كوچه جنوبي مي رسد و اين اختلاف سطح موجب گرديده كه بخش جنوبي مسجد در گودي قرار گيرد.

در كتيبه سردر جنوبي مسجد با حروف مينايي فيروزه رنگ بر متني زرد روشن و مات (به طريقه متداول در عهد مغول) جملات زير خوانده مي شود:

بسم الله الرحمن الرحيم، امر بعمارت المسجد في المسجد المولي المعظم و الكرم خواجه زين الدنيا و الدين خليفه بن حسين الماستري بمساعي الصدر المعظم شمس الدين محمد بن علي النطنزي في سنته اربع و سبعائه.

در اين كتاب علاوه بر باني و ساعي و تاريخ ساخت جمله «امر بعمارات المسجد في المسجد» خود روشنگر مراتب زير است:

بناي مسجد در اين مكان ابتدا به ساكن نبوده و باني اين زمين را به علت وجود جاي كافي بدين امر اختصاص نداده است زيرا مجموعه مسجد كنوني به پيرامون مسجدي ديگر بنا گرديده است. گرچه وجود تنگناها و گنبد آجري عهد ديلمي خود مبين اين امر است ولي ترتيب كار چنان داده شده كه تمامي اين بناها در ظاهر مجموعه واحدي را نشان مي دهند.

ورودي جنوبي مسجد داراي طاق يا سردر نسبتاً مرتفعي است كه علاوه بر ورودي، طرفين آن را دو طاقنماي تزئيني نيز فرار گرفته و كتيبه مورد اشاره به طور كمربندي بالاي در ورودي و دو طاقنماي مذكور قرار گرفته است.

ستونهاي دو طرف سردر كه آجري است و بخشي از آن مورد مرمت قرار گرفته شامل دو طاقنماي تزئيني در متن نغول در دو طبقه است كه در فاصله بين طاقنماهاي زير و رو سنگ نبشته اي نصب شده است. سنگ نبشته سمت چپ فرمان شاه عباس اول و سمت راست دستوري است از شاهزاده حسام السلطنه قاجار كه متن هر يك عيناً درج مي گردد.

۱-فرمان شاه عباس

اين سنگ كه از مرمر سفيد و نوشته آن به خط ثلث برجسته است به ابعاد ۴۵×۷۵ سانتيمتر و شامل ۷ سطر است.

۲-سنگ نبشته سمت راست سردر به ابعاد ۲۸×۳۱ سانتيمتر و به رنگ خاكستري و متن آن حاوي هفت بيت شعر است كه خط نستعليق برجسته كنده كاري شده به شرح زير:

بعهد ناصر دين شهريار كز عدلش

ز جور پيل قوي ايمن است مور ضعيف

حسام سلطنت آن داوري كه از كرمش

دعا به دولت مي كنند و ضيع و شريف

چو ميرزااسدالله را اجازت داد

بسرپرستي خلق ضعيف و زار و نحيف

بازدياد دعاگويي و سلامت شاه

بخاص و عام رعيت روف كيست لطيف

وجوه ما حصل پاره دوز و صابوني

معاف كرد مسلم بصيغه تخفيف

به لعنت ابدي باد مبتلا هركس

كه منحرف شدوش رايي يا كند تحريف

بسال دو صد هشتاد و يك پس از يك الف

ز طبع سيما اين قطعه يافت نظم و رديف

 

سردر، داراي در چوبي منبت كاري است كه به سوي پله كانها و راهروي وسيع پشت آن باز مي شود و در اثر تماس با آفتاب و ساير عوامل جوي بيشتر نقوش منبت و خطوط آن محو يا ريختگي پيدا كرده است. آن چنانكه فقط بر دماغه در جمله هاي زير به دشواري خوانده مي شود:

«……بن يحيي النطنزي تقبل الله عمل استاد….. الاصفهاني في رمضان سنه خمس و عشرين و ثمانمائه»

۸۲۵ هجري قمري

راهرو و ورودي جنوبي از سطح كوچه پايين تر و با ۱۰ پله به كف آن مي رسند.

دالان ورودي جنوبي از طريق پله كاني از يك سو به بام و از سوي ديگر به اطاق پشت آرامگاه شيخ نورالدين عبدالصمد و توسط راهروهاي فرعي به شبستان بزرگ، شبستان نوساز احداثي بر خرابه هاي خانقاه، آرامگاه شيخ عبدالصمد، حياط و حياط خلوتي كه در آن آبريزگاه ايجاد شده اتصال دارد.

صحن مسجد فضاي مربع شكلي است به طول ۰۶/۱۴ متر كه در چهارسوي آن چهار ايوان بزرگ شبستانهاي بزرگ و كوچك و راهروهايي چندگانه بنا گرديده است.

در ميان حياط فضاي گودي است كه با هشت پله وسيع به كنار قنات آبي پايان مي گيرد كه نه تنها آب مورد نياز ساكنين پيرامون مسجد را در سابق تأمين مي نمود بلكه با وجود پيدايش و گسترش شبكه آب لوله كشي هنوز نيز آب اين قنات جهت آشاميدن مورد استفاده قرار مي گيرد.

 

ايوان جنوبي

اين ايوان كه عرض دهنه آن ۵۰/۶ و طول آن ۱۴/۴ متر است داراي سقفي مرتفع با طاق رومي پيش و پس به بلندي تقريبي ۷۵/۱۰ متر مي باشد به ديوار جنوبي ايوان محرابي نمايان است كه در طرفين اين محراب دو ورودي شبستان بزرگ قرار دارد كه فقط ورودي سمت راست مستقيماً به شبستان مي پيوندد. لچكي وروديها را حاشيه گل و بوته، گچ بري و كلمات محمد به خط كوفي به رنگ قهوه اي كه به صورت نقشي درآمده فرا گرفته است.

در بالاي محراب نقوش گل و بوته و در زير آنكه لچكي هاي محراب است تكرار كلمه علي به خط كوفي و به ديوار محراب جمله انا مدينه العلم و علي بابها به رنگ قهوه اي در زمينه سفيد گچ بري شده است.

در تعميرات اساسي مسجد به ويژه ايوان جنوبي كه در سالهاي ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۷ انجام گرفت با لايه برداري نمونه اي از پوشش گچي ايوان وجود پنج لايه پوشش گچ مشخص گرديد. موضوع قابل توجه آنكه در لايه هاي زيرين اين پوشش نوشته هايي به نظم و نثر با تاريخهاي مختلف پيدا شد كه در اثر مهارت استادكاران مسئول، اصالت آنها حفظ و اينك در معرض تماشاي همگان قرار گرفته است. بيشتر اين نوشته ها در كناره محراب و ديواره هاي آن به چشم مي خورد.

بالاي لچكي ورودي شبستان بزرگ كتيبه يا كمربندي به خط ثلث سفيد در زمينه اي قهوه اي شامل آيه ۲۵ سوره نور و چند آيه اول سوره دهر نوشته شده كه نوشته هاي آن در اثر عوامل جوي تقريباً ناخوانا گرديده است. گيلويي گچي بالاي اين كتيبه كمربندي نمايانگر تقسيم مضاعف ايوان است و بخش بالايي گيلويي شامل مشبك هاي آجري و طاقنمايي با مقرنس گچي و دالانهايي كه به وسيلة غلام گردشها به يكديگر اتصال دارند و درگاههاي جنبي با نرده هيا مشبك آجري، مي باشد.

طرفين ايوان جنوبي راه دهليزها در دو طبقه با نرده هاي مشبك آجري در جلوي آنها، فرا گرفته كه دهليز پاييني سمت جنوب شرقي شبستانهاي فرعي اين قسمت شده است.

ستونهاي دو طرف ايوان را نغولهاييي هر يك در سه طبقه پوشانيده كه بر ستون سمت چپ دو سنگ نبشته و ستون سمت راست يك سنگ نبشته در فاصله نغولها نصب گرديده كه در آنها شرح رقابتي از موقوفات مسجد كنده كاري شده است.

 

گنبد آجري

همانگونه كه اشاره شد در انتهاي ايوان جنوبي دو ورودي تعبيه شده كه ايوان را به شبستان پشت آن متصل مي كند. از ظواهر امر چنين استنباط مي گردد كه اين شبستان هشت ضلعي كه گنبدي آجري بر آن استوار گرديده جزئي از مجموعه احداثي دوره ايلخانان مغول است. حال آنكه حقيقت امر چنين نبوده، و با توجه به چگونگي موقعيت مكاني شبستان اين موضوع كاملاً آشكار مي گردد. زيرا شبستان بر محور ايوانهاي جنوبي و شمالي صحن واقع گرديده و فقط ورودي سمت راست شبستان (از ايوان جنوبي) در امتداد محور شبستان قرار گرفته است. با رجوع به نقشه موضوع كاملاً روشن مي گردد. گرچه در مجموعه ناصري نسخه خطي و سفرنامه نظام الملك از محراب كاشي و كتيبه هاي گچ بري اين شبستان ياد شده ولي اكنون جز منبري شش پله كه با سنگ و ساير مصالح ساختماني بنا شده و روي آن را پوششي از گچ فرا گرفته، اثري از تزئينات ياد شده در داخل شبستان به چشم نمي خورد زيرا محراب كاشي آن در اواخر دوره قاجاريه به سرقت رفته است.

  • بازدید : 106 views
  • بدون نظر

قیمت : ۶۵۹۹۰ ريال    تعداد صفحات : ۲۰۰    کد محصول : ۱۱۵۴۳    حجم فایل : ۸۹ کیلوبایت   
دانلود تحقیق و پایان نامه کامل و جامع درباره مساجد در ایران

پایان نامه ای درمورد مساجد در ایران شامل ۲۰۰ صفحه است که توسط یکی از دانشجویان برتر یکی از دانشگاه های تهران تدوین شده و اکنون با نازلترین قیمت در اختیار شماست.برخی بخش های آن عبارتند ازمسجد جمعه و آرامگاه شيخ عبدالصمد ، وضع کنونی مساجد ، آرامگاه شیخ نور الدین عبد الصمد و… می باشد.در این پایان نامه به توضیحاتی در مورد مکان،مناظر و توصیف مساجد مذکور و مساجد دیگر پرداخته شده که همراه با ذکر جزییات دقیق و خیره کننده است ویقینا با توجه به مطالب جالب و مفید این تحقیق از خرید آن پشیمان نخواهید شد.


عتیقه زیرخاکی گنج