• بازدید : 96 views
  • بدون نظر
این فایل در ۴صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

قیر جسمی هیدروکربوری است به رنگ سیاه تا قهوه‌ای تیره که در سولفور کربن کاملا حل می‌شود. قیر در دمای محیط جامد است. اما با افزایش دما، به حالت خمیری درمی‌آید و پس از آن مایع می‌شود. کاربرد مهم قیر به علت وجود دو خاصیت مهم این ماده است؛ غیرقابل نفوذ بودن در برابر آب و چسپنده بودن
هر چند قیر محصول آشنایی در زندگی می‌باشد، در این مطلب سعی شده تا خوانندگان را با شناخت علمی آن نیز آشنا نماییم: 
قیر، سنگین­ترین برش نفت خام و یکی از پیچیده­ترین اجزای آن، به رنگ تیره، به اشکال جامد، نیمه جامد یا ویسکوز و با منشاء طبیعی یا تولیدی می­باشد. عمدهٔ اجزای سازندهٔ قیر از ترکیبات هیدورکربوری با وزن مولکولی بالا تشکیل شده که شامل مواد روغنی، رزین و آسفالتین­ها می­باشد. این ماده از نظر شیمیایی دارای ترکیبی بسیار پیچیده است و دارای خواص فیزیکی از جمله چسبندگی و ضد رطوبتی بوده و در دی‌سولفید کربن و CO۲ حل می­شود. در برخی از کشورها، واژهٔ آسفالت(Asphalt) معادل با واژه قیر (Bitumen) به کار برده می­شود، اما در ایران، آسفالت بیشتر به معنی مخلوطی از قیر و ماسه که در راهسازی کاربرد دارد، مورد استفاده قرار می­گیرد. 
● انواع قیر 
قیر را از نظر منشا تولید، می­توان به سه دستهٔ قیرهای طبیعی، قطرانی و نفتی تقسیم­بندی کرد:
 الف) قیرهای طبیعی (Native Asphalts or Natural Bitumens)، دسته­ای از مواد قیری هستند که تحت تاثیر عوامل جوی و گذشت زمان به طور طبیعی ایجاد شده و بدون نیاز به روش‌های تقطیر به­کار می­روند و از لحاظ ترکیب و خواص بسیار متنوع می‌باشند.
 ب) قیرهای قطرانی (Coal Tar Pitches)، موادی سیاه رنگ و سخت هستند که باقیماندهٔ تقطیر قطران زغال سنگ می‌باشند. سطح تازه شکستهٔ آنها براق بوده و به هنگام حرارت دادن، با افت سریع گرانروی، ذوب می­شوند و دمای ذوبشان به روش تولید آنها وابسته است.
 ج) قیرهای نفتی (Petroleum Asphalts)، آن دسته از قیرهایی هستند که منشاء آنها نفت خام می­باشد. این قیرها، قیرهای جامد و نیمه جامدی هستند که به طور مستقیم از تقطیر نفت خام و یا با عملیات اضافی دیگری نظیر دمیدن هوا به دست می­آیند و نسبت به انواع دیگر قیر، کاربردهای بیشتر و مصرف بالاتری را دارا هستند. 

● نحوهٔ تولید قیر نفتی 
نفت خامی که توسط لوله­های قطور و از مراکز بهره­برداری به پالایشگاه منتقل می­گردد، پس از تصفیه و انجام مراحل مختلف عملیاتی (در همین مراکز)، تبدیل به فرآورده­های گوناگونی می­شود که قیر نفتی نیز از جملهٔ این فرآورده­ها می­باشد. این قیر در فرآیند تقطیر در برج خلاء به دست می­آید که ته ماندهٔ برج تقطیر در خلاء (V.B) نام داشته و تحت تاثیر دو متغیر تقطیر و نفت خام قرار دارد. این ته‌مانده، پایهٔ ساخت قیرهای مختلف می­باشد که در برخی موارد به­طور مستقیم قیری با مشخصات قیرهای راهسازی به دست می‌آید ولی در عمدهٔ موارد، موجب تولید قیری می­گردد که بسیار نرم بوده و برای تهیهٔ قیرهای مناسب راهسازی و بام ساختمان‌ها، نیازمند بالا بردن نقطهٔ نرمی از طرق مختلف نظیر هوادهی می­باشد. در فرایند هوادهی که اکسیداسیون نیز خوانده می­شود، مجموعه‌ای از فعل و انفعالات پیچیدهٔ شیمیایی، نظیر هیدوروژن‌زدایی، پلیمریزاسیون و کنداوسیون صورت می­پذیرد که بالابردن نسبت کربن به هیدورژن، قیر رقیق را به تدریج سفت­تر ساخته و امکان ساخت قیرهای مختلف را می­دهد. 
● اقسام قیر مصرفی 
قیر را از حیث نوع مصرف به دو نوع قیرهای راهسازی یا قیر رقیق و قیرهای ساختمانی و (عایق بام) یا قیر سفت تقسیم­بندی می­نمایند. حدود ۹۰ درصد از قیرهای تولیدی در راهسازی و ۱۰ درصد آن برای مصارف عایق‌کاری به کار برده می­شود. در کشور ما، عمدهٔ مصرف قیر توسط وزارت راه و ترابری جهت ساختن جاده­ها و همچنین شهرداری‌ها به منظور روکش خیابان‌ها صورت می­گیرد. قیرهای راهسازی را معمولاً بر اساس درجهٔ نفوذ یا نفوذپذیری (Penetration) دسته­بندی می­نمایند. درجهٔ نفوذ یک مادهٔ قیری، بیانگر قوام و استحکام آن می­باشد که به صورت تعداد واحد نفوذ (یک دهم میلی­متر) یک سوزن استاندارد قائم در یک نمونهٔ قیر و در شرایط معینی از زمان و وزن روی سوزن و دما تعریف می­گردد. معمولاً درجهٔ نفوذپذیری قیرها را ۲۵ درجهٔ سانتی­گراد با وزنهٔ ۱۰۰ گرمی و در مدت ۵ ثانیه اندازه­گیری می­نمایند. قیرهای راهسازی که در ایران ساخته می­شود، “۶۰ به ۷۰” و “۸۵ به ۱۰۰” می­باشد که این اعداد بیانگر محدودهٔ درجهٔ نفوذ قیرها می­باشد.
قیر نفتی و قیر طبیعی
قیر معمولا از تقطیر نفت خام به دست می‌آید. چنین قیری قیر نفتی یا قیر تقطیری نامیده می‌شود. قیر نفتی محصول دو مرحله تقطیر نفت خام در برج تقطیر است. در مرحله نخست تقطیر، مواد سبک مانند بنزین و پروپان از نفت خام جدا می‌شوند. این فرآیند در فشاری نزدیک به فشار اتمسفر انجام می‌شود. در مرحله دوم نیز ترکیبات سنگین مانند گازوئیل و نفت سفید خارج می‌شوند. این فرآیند در فشاری نزدیک به خلاء صورت می‌پذیرد. در نهایت مخلوطی از ذرات جامد بسیار ریز به نام آسفالتن باقی می‌ماند که در ماده سیال گریس‌مانندی به نام مالتن غوطه‌ور است. 
اما برخی از انواع قیر در طبیعت و در اثر تبدیل تدریجی نفت خام و تبخیر مواد فرار آن در اثر گذشت سال‌های بسیار زیاد به دست می‌آید. چنین قیری، قیر طبیعی نامیده می‌شود  و دوام آن بیشتر از قیرهای نفتی است. چنین قیری ممکن است به‌صورت خالص در طبیعت وجود داشته باشد (قیر دریاچه‌ای)، یا از معادن استخراج شود(قیر معدنی). 
قیر دمیده
قیر دمیده از دمیدن هوای داغ به به قیر خالص در مرحله آخر عمل تصفیه به دست می‌آید. در این فرآیند، هوای داغ با دمای ۲۰۰ تا ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد توسط لوله‌های سوراخ‌دار به محفظه حاوی قیر دمیده می‌شود. در اثر انجام این فرآیند، اتم‌های هیدروژن موجود در مولکول‌های هیدروکربورهای قیر، با اکسیژن هوا ترکیب می‌شود و با تشکیل آب، عمل پلیمریزاسیون اتفاق می‌افتد. قیر دمیده نسبت به قیر خالص دارای درجه نفوذ کمتر و درجه نرمی بیشتری خواهد بود. این نوع قیر بیشتر در ساختن ورق‌های پوشش بام، باتری اتومبیل و اندودکاری مورد استفاده قرار می‌گیرد
قیر مخلوط یا محلول
قیر مخلوط به مخلوطی از قیر و یک حلال مناسب (مثلا نفت سفید یا بنزین) گفته می‌شود. این قیر در درجه‌حرارت محیط مایع است و یا با حرارت کمی به مایع تبدیل می‌شود. قیر مخلوط در انواع آسفالت‌های پوششی و ماکادامی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سرعت گیرش یا سفت شدن این نوع قیر بستگی به نوع محلول دارد. به‌طور مثال به دلیل سرعت بالای تبخیر بنزین، قیر حل شده در بنزین سریع‌تر سفت می‌شود. این قیر، اصطلاحا قیر تندگیر (RC) نامیده می‌شود. همچنین قیرهایی که در نفت حل شده‌اند، قیر کندگیر (MC) نامیده می‌شوند و به قیرهایی که در نفت گاز یا نفت کوره حل شوند، نفت دیرگیر (SC) گفته می‌شود. قیرهای محلول بر اساس درجه کندروانی‌شان درجه‌بندی می‌شوند
قیر امولسیون
قیر امولسیون با مخلوط کردن قیر و آب و یک ماده امولسیون‌ساز به‌دست می‌آید. ماده امولسیون‌ساز معمولا یک نمک قلیایی اسیدهای آلی یا نمک آمونیم است که باعث باردار شدن ذرات قیر می‌شود. به این ترتیب ذرات قیر در اثر بار القایی یکدیگر را دفع می‌کنند و به‌صورت کره‌هایی با قطر یک‌صدم تا یک‌هزارم میلی‌‌متر در آب شناور می‌شوند.  استفاده از این نوع قیر، باعث کاهش آلایندگی محیط زیست می‌شود و چون از نفت یا حلال‌های قابل اشتعال استفاده نمی‌شود، خطر اشتعال در حین حمل و نقل قیر کاهش می‌یابد
قیر معمولا در دو حوزه راه‌سازی و عایق‌کاری به کار می‌رود. حدودا ۹۰ درصد از قیر تولیدی، در حوزه راهسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مصارف عایق‌کاری، تنها ۱۰ درصد از مصرف قیر را به خود اختصاص می‌دهد
  • بازدید : 49 views
  • بدون نظر
این فایل در ۷۱صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

براي تاريخ معاني و تعاريف گوناگوني گفته اند و از جمله «تعيين كردن مدتي از ابتداي امري عظيم و قديم و مشهور تا ظهور امر ثاني كه دنبال اوست».
اين تعريف و معني بيشتر به خود تاريخ اتكاء دارد تا به موضوعات تاريخ كه نظر ما متوجه آنهاست؛ بنابراين از تعريف ديگري استفاده مي كنيم: «سرگذشت يا سلسله اعمال و وقايع و حوادث قابل ذكر كه به ترتيب از منه تنظيم شده باشد».
تاريخ معاصر ايران با مساله نفت توام و همراه است. امتيازاتي كه از زمان ناصرالدين شاه در اين خصوص به خارجيها داده شده، همواره با حوادث و تحولات بسيار همراه بوده است و امروز هم كه نفت را به طور كامل در اختيار داريم نه تنها با يك مساله بزرگ اقتصادي مواجه هستيم بلكه مهمترين مساله سياسي روز ما را تشكيل مي دهد تا آنجا كه آمريكا مدعي عدم جواز استفاده از نفت به عنوان يك حربه سياسي در خصوص ايران از آن استفاده كرد ليكن در ابتدا ژاپن و اروپاي غربي به مناسبت همين نفت تا حدي در محاصره اقتصادي ايران، با آمريكا هماهنگي نكردند و يا ترديد به خود راه دادند.
۱- اهميت نفت: تمدن امروز جهان پيوستگي غيرقابل ترديدي با نفت دارد چه مهمترين ماده اي است كه تا به حال شناخته شده و صنايع دنيا را از ابتداي قرن بيستم به طور عمده به گردش در مي آورد. نفت يعني قوه محركه صنايع، و ماده اوليه هزاران كالاي مورد استفاده بشر چون مصالح ساختماني، دارو، رنگ، الياف، كود شيميايي، وسائل آرايش و از همه مهمتر صنعت پتروشيمي، سوخت ناوگان عظيم دريايي، هواپيماهاي غول آساي امروزي، جت هاي جنگنده و غيره و غيره همه از نفت است. قطع تولد يك روز نفت در دنيا دگرگوني بسيار را به دنبال دارد چنانچه تحريم نفتي اعراب در سال ۱۹۷۳ م (۱۳۵۲ هـ.ش)، مصيبتي فراموش ناشدني براي دنياي صنعت بود تا آنجا كه اروپا را به جيره بندي وادار ساخت، استفاده از اتومبيل سواري در بعضي كشورها متوقف گرديد و چرخ بسياري از صنايع از حركت ايستاد.
۲- سوابق نفت به طور كلي: از هزاران سال پيش بشر اندك آشنايي با نفت داشته و در موارد بسيار محدود از آن استفاده مي كرده است ليكن به شكلي ابتدائي و بي‌توجه به اصول علمي. مصرف قير در گذشته هاي دور بر همين اساس بوده است. حدود صد و بيست سال قبل اولين چاه نفت در آمريكا حفر گرديد و استخراج آن شروع شد. در آغاز قرن بيستم فقط توليد جهاني در سال، ۲۱ ميليون تن بود و در نيمه اين قرن به پانصد ميليون تن، و در سال ۱۹۷۱ م (۱۳۵۰ هـ.ش)، به ۲۴۳۰ ميليون تن رسيد و اكنون توليد ساليانه بايد از مرز چهار هزار ميليون تن در سال گذشته باشد. مصرف نفت در كشورها يكسان نيست. معلوم است كه كشورهاي توسعه نيافته در مقايسه با ممالكي مثل امريكا، شوروي، ژاپن و انگليس مصرف كمتري دارند ليكن به طور كلي مصرف سرانه ساكنين كره زمين يك تن در سال تخمين زده مي شود.
۳- امتيازات اوليه: در زمان ناصرالدين شاه يكي از اتباع انگليس امتياز ايجاد راه آهن را گرفت، اما در قسمتي از قرارداد قيد گرديد كه كمپاني طرف قرارداد از معادن فلزات و نفت و قيري كه در چهل ميلي طرفين راه آهن است بهره برداري خواهد كرد؛ اين قرارداد انجام نشد و لغو گرديد.
«البرت هوتسن» هلندي امتياز نفت «دالكي» بوشهر را كه در آن تاريخ به نظر مي‌رسيد نفت قابل توجهي دارد دريافت كرد ولي از انجام كار مايوس گرديد.
در سال ۱۲۵۰ هـ.ش (۱۲۸۹ هـ.ق- و ۱۸۷۲م)، امتياز بسيار مهمي به «بارون ژوليوس رويتر» داده شد (رويتر بنيانگذار خبرگزاري است، و خبرگزاري انگليس رويتر هم به نام او نام گذاري شده است) اين امتياز علاوه بر راه آهن شامل استخراج همه معادن كشور (به جز معادن طلا، نقره و جواهرات) و استفاده از تمام جنگلها و اجازه تأسيس شعب پست و بانك و احداث خطوط تلگرافي در همه نقاط كشور مي‌شد. چنين امتيازي چنان بي‌سابقه بود كه بعضي آن را بخششي بزرگ دانسته و پاره‌اي آن را فروش يك مملكت تعبير كرده اند.
روحاني مبارزي به نام «ملاعلي كني» در مخالفت تا مرحله لغو امتياز ايستاد. روسيه هم كه در گرفتن امتياز با انگليس رقابت داشت از اين امتياز به خشم آمد. خود صاحب امتياز نيز متوجه گرديد كه انجام كار و استفاده از امتياز ساده نيست و قبل از آن كه به نتيجه برسد لغو شد ولي امتياز «بانك شاهنشاهي» و نشر اسكناس را به جاي آن به مدت شصت سال گرفت. «ميرزا حسين خان سپهسالار كه عاقد قرارداد رويتر بود با لغو امتياز از صدارت كنار رفت».
۴- قرارداد دارسي: «ويليام دارسي» در سال ۱۲۸۰ هـ.ش (۱۳۱۹ هـ.ق، ۱۹۰۱م) موفق به كسب امتياز استخراج و بهره برداري و لوله كشي نفت و قير در سراسر ايران غير از پنج ايالت (آذربايجان، گيلان، مازندران، گرگان و خراسان) به مدت شصت سال گرديد. دارسي متعهد شد ظرف دو سال شركت يا شركتهايي براي بهره برداري از امتياز تاسيس كند و از عوايد حاصله شانزده درصد به عنوان حق الامتياز به دولت ايران بپردازد. به علاوه بيست هزار ليره نقداً به صورت سهم به ايران بدهد. اين قرارداد پنج سال قبل از مشروطيت منعقد شد. در قانون اساسي دادن هر نوع امتياز موكول به تصويب شد.
  • بازدید : 69 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۸۷صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

علي رغم رشد صادرات محصولات غير نفتي، نفت هنوز عمده ترين منبع درآمد ارزي و تأمين كنندة بيش از ۹۸ درصد انرژي اوليه مورد نياز كشور است. با اين حال اين بخش از نظر امكان تداوم توليد در بلند مدت با مشكلات و محدوديتهايي روبه رو است كه لازم است با توجه به رشد جمعيت و نيازهاي توسعة اقتصادي كشور طي سالهاي آينده، در جهت رفع اين محدويتها از هم اكنون اقدامهاي جدي در خصوص افزايش توان توليد و بهينه سازي مصرف داخلي، صورت گيرد
نظريه هاي بسياري در زمينة منشأ نفت و حركت و جمع شدن آن در يك مخزن وجود دارد. برخي از نظريه ها بر اين اساس است كه نفت در همان محل مخزن تشكيل مي شود، ولي برخي نظريه هاي ديگر صحبت از حركت نفت را از مواد غير آلي مي دانند و اين به دليل وجود هيدروژن در نفت است، ولي بيشتر نظريه ها بر اساس مواد آلي استوارند.
    مادة اصلي نفت، كربن ( C ) و هيدروژن (H) است كه اين مواد اساس گياهان وحيوانات را تشكيل مي دهند. از آنجا كه بيشتر مخازن نفتي د مجاورت درياها قرار دارند، ريشة اصلي نفت را بايستي از محيط درياها دانست، خصوصاً اينكه مواد آلي‌اي كه در دريا وجود دارند در تشكيل نفت از اهميت بسياري برخوردارند. نقش گياهان دريايي در تشكيل نفت را مي توان در اين دانست كه قادرند مواد پيچيدة آلي را توسط واكنشهاي نوري از مواد غيرآلي كه در آب حل شده اند تهيه كنند.
    مواد آلي سپس تحت شرايط خاصي به نفت تبديل مي شوند. عوامل مؤثر در تبديل مواد آلي به نفت عبارتند از : ۱-گرما و فشار، ۲- بمباران راديواكتيو توسط مواد راديواكتيو در زمين مانند پرتو گاما، ۳- واكنشهاي كاتاليزوري 
    به طور خلاصه، مراحل زير لازمة تشكيل نفت و گاز هستند : ۱- منبع مادة آلي، ۲- فرآيندي كه مواد آلي را به نفت تبديل كند، ۳- مخزن براي ذخيره كردن هيدروكربنها، ۴- پوشش سنگي براي بستن سيستم. شرايطي كه در مرحلة ۲ براي تبديل مواد آلي به نفت لازم است عبارتند از : ۱- زمان لازم براي تبديل مواد آلي به نفت كه حدود يك ميليون سال است، ۲- حداكثر فشار در زمان تبديل حدود psi 2500 است، ۳- دماي لازم حدود F200 است.
۱-۲- تركيب نفت 
    نفت از انواع مختلف هيدروكربنها تشكيل شده است. فرمول كلي هيدروكربنها CxHy است. مقدار كمي نيتروژن، گوگرد و اكسيژن نيز در نفت يافت مي شوند. تركيب اين عناصر در نفت خام بر حسب درصد وزني در جدول ۱-۱ داده شده است. فلزاتي كه در نفت سافت مي شوند عمدتاً نيكل و واناديم هستند ولي آهن، سيليسيم، آلومينيوم، كلسيم، منيزيم و سديم نيز ممكن است به مقدار جزئي در نفت يافت شوند.
عنصر درصد وزني وزن اتمي
كربن
هيدروژن
گوگرد
اكسيژن
نيتروژن
فلزات ۸۳ تا ۸۷
۱۱تا ۱۵
۰ تا۶
۰ تا ۲
۰ تا ۰۵/۰
۰ تا ۰۱/۰ ۰۱/۱۲
۰۰۸/۱
۰۶/۳۲
۰۰/۱۶
۰۱/۱۴
                                                               جدول ۱-۱ تركيب عناصر مختلف در نفت خام
وزن مولكولي متوسط نفت ممكن است به ۱۰۰۰ نيز برسد و متوسط نقطة جوش آن يز ممكن است از ۲۰ تا C 50 تغيير كند.
۱-۳- خواص فيزيكي نفت و نحوة محاسبة آنها
    از مهمترين خواص فيزيكي، وزن مولكولي، نقطة جوش، چگالي نسبي، نقطة ريزش، ضريب انبساط و نيروي كشش سطحي است.

 
وزن مولكولي : 
    وزن مولكولي كه با M مشخص مي شود، براي يك ماده معمولاً از طريق اندازه گيري نقطة ذوب يا گرماي نهان تبخير آن و مقايسة آنها با مقادير نقطة ذوب و يا گرماي نهان تبخير يك ماده با وزن مولكولي معيّن اندازه گيري مي شود.
    براي يك مخلوطي با تركيب مشخص، وزن مولكولي متوسط از رابطة زير تعيين مي شود.
                                                            (1-1)  
كه Xi كسر مولي جزء I در مخلوط و Mi وزن مولكولي آن جزء است.
چگالي نسبي :
    چگالي نسبي مايعات ر معمولاً در مقايسه با چگالي آب بيان مي كنند. از آنجا كه چگالي مايعات با دما تغيير مي كند دما F60 توسط انستيتو نفت آمريكا (API) به عنوان دماي مبنا براي اندازه گيري چگالي نسبي نفت انتخاب شده است.
                    60F چگالي نفت مايع در                                                                    (1-2)
SG =                                                                                                               
                    60F چگالي آب در 
    چگالي آب در F60 برابر  999/0 است. بنابراين چگالي نسبي (SG) بدون بعد است. چگالي نسبي را ممكن است با درجة API نيز بيان مي كنند كه ارتباط آنها به صورت زير است :
                                        5/141                                                                        (1-3)
نفت API درجة =                                         – 5/131                                   
              60F چگالي نسبي نفت در
    براي نفتهاي سنگين با چگالي نسبي بالا، درجة API كمتر است. هرگاه درجة API براي نفتي از ۴۵ كمتر باشد آن را نفت سنگين مي نامند. با تعريف فوق، چگالي نسبي ۸% معادل API48/45 است.
گرانروي :
گرانروي معيار معكوس از قدرت ماده براي حركت است. هرچه گرانروي مايع بالاتر باشد قدرت حركت آن كمتر است. گرانروي معمولاً بر حسب سانتي پويز (cp) بيان مي شود. هر پويز معادل  1 است.
گرانروي نفت خام بستگي مستقيم به ميزان گاز حل شده در آن دارد كه با دما و فشار تغيير مي كند. تأثير ميزان گاز حل شده در يك نفت خام بر روي گرانروي و چگالي در شكل زير نشان داده شده است.
شكل ۱-۱ تأثير ميزان گاز حل شده در نفت خام بر روي گرانروي و چگالي
ضريب انبساط :
    ضريب انبساط اثر دما روي تغيير حجم را به ازاي واحد حجم نفت نشان مي دهد و به صورت زير تعريف مي شود.
                                                                  (1-4)
 
نيروي كشش سطحي :
    نيروهاي جاذبه بين مولكولهاي مايع توسط نيروهاي واندروالس بيان مي شوند. تمام مولكولهاي مايع به جز آنهايي كه در سطح مايع قرار گرفته اند تحت تأثير اين نيروها به اطراف كشيده مي شوند. ولي مولكولهاي واقع در سطح مايع تحت تأثير جزئي از مولكولهايي كه در قسمت مايع و در تماس با آنها هستند قرار دارند. اين امر باعث مي شود كه سطح مايع به كوچكترين مقدار كه همان شكل كروي است درآيد. كار لازم براي اينكه از سطح مايع سطحي معادل يك سانتي متر مربع بوجود آيد را انرژي سطحي مي نامند و داراي واحد   است. نيروي سطحي وقتي كه سطح مايع در تماس با هوا و يا بخار خود باشد را كشش سطحي مي نامند و با  نشان مي دهند كه داراي واحد   است. از لحاظ عددي مقدار كشش سطحي با انرژي سطحي برابر است. كشش سطحي با افزايش دما كاهش مي يابد و براي آب در دماي   برابر   5/72 است. كشش سطحي براي نفت خام در همين دما ۲۴ تا  33 است.
    افزايش ميزان گاز حل شده در نفت سبب كاهش كشش سطحي آن مي شود.
    با افزايش وزن مولكولي نفت مقدار   نيز افزايش مي يابد.
    هرگاه دو مايع با هم در تماس باشند نيروي كشش سطحي بين دو مايع را كشش بين دو سطح (IFI) مي نامند كه داراي همان واحد كشش سطحي است.
    IFI بين نفت خام و آب در دماي F70 از ۱۵ تا  35 تغيير مي كند. در دماي F100 اين مقادير به ۸ تا  19 كاهش مي يابند.

عتیقه زیرخاکی گنج