• بازدید : 39 views
  • بدون نظر
این فایل در ۸صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

فلزات قليايي كه عبارت اند از: ليتيم، سديم، پتاسيم، روبيديم، سزيم، فرانسيم هرگز در طبيعت به حالت آزاد يافت نمي شوند و بيش تر در تركيبات با ديگر عناصر مخلوط و تركيب شده اند. اين عناصر مي توانند با تقريبا همه ي نافلزات تركيب شوند.
سديم و پتاسيم در طبيعت فراوان اند اما ديگر عناصر اين گروه نسبتا كمياب اند. فرانسيم كه به مقدار بسيار كم در طبيعت يافت مي شود، عنصري راديواكتيو است.
سطح تازه فلزات قليايي(برش تازه ي آن) داراي جلاي فلزي نقره فام است. هادي الكتريسيته و حرارت مي باشند. اين فلزات نرم هستند و نقطه ي ذوب بسيار كمي دارند. به علاوه تمام اين فلزات در شبكه مكعب مركزدار متبلور مي شوند.
در فلزات قليايي با افزايش شماره ي اتمي نقطه ي ذوب و جوش منظما كاهش مي باند. به موازات اين كاهش، سختي نيز كم و كم تر مي شود مثلا ليتيم به دشواري با چاقو بريده مي شود ولي ساير عناصر قليايي نرم ترند.
بنابر اين از ابتداي گروه تا انتهايش يك سير نزولي را در رابطه با نقطه ي ذوب، نقطه ي جوش و همچنين سختي عناصر شاهد هستيم.
قابليت تراكم فلزات قليايي بسيار زياد است. به علت نرم بودن، استحكام كافي نداشتن، قابليت تراكم و همچنين ميل تركيبي شديد آن ها با نافلزات هرگز به عنوان مصالح ساختماني مورد استفاده قرار نمي گيرند.
شعاع اتمي اين عناصر با افزايش عدد اتمي افزايش مي يابد. چون شعاع اتمي اين فلزات بزرگتر از ساير عناصر ديگر مي باشد به همين جهت با ديگر فلزات آلياژ نمي دهند و فقط با يكديگر آلياژ مي دهند.
براي مثال سديم با پتاسيم آلياژ مايعي را ايجاد مي كند كه به عنوان سرد كننده و منتقل كننده ي حرارت در راكتورهاي هسته اي مورد استفاده قرار مي گيرد.
پتانسيل الكتروشيميايي اين فلزات زياد است، بنابر اين فعاليت شيميايي بسيار زيادي از خود نشان مي دهند.
فلزات قليايي با اكثر نافلزات به ويژه هالوژن ها يا نمك سازها به شدت تركيب شده و اغلب همرا با شعله و انتشار الكترون است. علت انتشار الكترون اين است كه حرارت واكنش زياد بوده و موجب كندن الكترون از اتم هاي اين فلزات مي گردد
هالوژن ها:
 
شناخت عناصر و مهم تر از آن تسلط بر روي نوع دسته بندي و علم به مکان آنها در جدول تناوبي کمک مي کند تا بتوان مشخصات و ويژگي هاي آنها را حدس زد و  به خوبي از آنها استفاده کرد .
 دسته بندي هاي کلي اي را براي جدول سحر آميز مندليف آورده اند که از جالب ترين دسته هايي که  نيز خواصي جالب دارند مي توان به گروه ۱۷ يا همان هالوژن ها اشاره کرد. ابتدا در اين قسمت به  دسته بندي عناصر بر اساس آرايش الکتروني مي پردازيم سپس به خواص عمومي هالوژنها اشاره مي کنيم بعد از آن به سراغ آشنايي کامل از عناصر تشکيل دهنده ي اين گروه مي رويم.
 
 عناصر را مي توان بر اساس آرايش الکتروني آنها طبقه بندي کرد: 
  
۱٫گازهاي نجيب: در جدول تناوبي ، گازهاي نجيب در انتهاي هر تناوب در گروه ۰ (صفر) جاي دارند. اين عناصر گازهاي بي رنگ، تک اتمي ، ديا مغناطيسي و از نظر شيميايي غير فعالند. بجز هليم (که آرايش الکتروني ۱s2 دارند) تمام گازهاي نجيب آرايش الکتروني ns2np6 که نظمي بسيار پايدار است، دارند.
 
۲٫ عناصر نماينده: اين عناصر گروههاي A جدول تناوبي را تشکيل مي دهند و شامل فلزات و نافلزات هستند . خواص شيميايي اين عناصر بسيار متنوع است . بعضي از آنها ديامغناطيس و بعضي ديگر پارامغناطيس هستند. ولي ترکيبات اين عناصر ديا مغناطيس و بي رنگ اند. پوسته هاي الکتروني دروني تمام اين عناصر ، کامل يا پايدارند(ns2np6). اما بيروني ترين پوسته در اين عناصر ، از عنصري به عنصر بعدي در حال افزايش الکترون و پر شدن است. اين پوسته بيروني پوسته والانس و الکترونهاي آن، الکترونهاي والانس ناميده مي شوند. تعداد الکترونهاي والانس هر اتم ، برابر شماره گروه است که عنصر در آن قرار گرفته است. خواص شيميايي اين عناصر به الکترونهاي والانس آنها بستگي دارد.

 
۳٫عناصر واسطه: اين عناصر در گروههاي B جدول تناوبي ديده مي شوند. از ويژگيهاي اين عناصر درون سازي آنهاست. يعني الکترون متمايز کننده در آنها ، به روش نامگذاري، يک الکترون d دروني است. در عناصر واسطه ، الکترونهاي دو پوسته ي آخري در واکنشهاي شيميايي مورد استفاده قرار مي گيرند. تمام اين عناصر فلز بوده ، بيشتر آنها پارا مغناطيس اند و ترکيبات شديداً رنگين و پارا مغناطيس به وجود مي آورند.
  
۴٫عناصر واسطه دروني : اين عناصر در پائين جدول تناوبي ديده مي شوند، اما در واقع بايد در تناوب هاي ششم و هفتم به دنبال عناصر گروه III B قرار گيرند. ۱۴ عنصري که در تناوب ششم بعد از لانتان قرار دارند، سري لانتانيد ها ناميد مي شوند. در تناوب هفتم ، دسته اي که به دنبال آکتينيم قرار مي گيرند، سري آکتينيدها خوانده شده اند. در اين دسته از عناصر، الکترون متمايز کننده از نوع f است و در پوسته فرعي f واقع در پوسته زير ماقبل آخر قرار مي گيرد. بنابر اين، در شيمي اين عناصر ممکن است سه پوسته بيروني، دخالت داشته باشد. تمام عناصر واسطه دروني فلز هستند. اين عناصر پارامغناطيس اند و ترکيبات آنها نيز رنگين و پارا مغناطيس است.
  
فلزات و نافلزات: 
 
 گروه هاي ۱ IA)) ) و IIA) 2 ) جدول تناوبي ، فعالترين فلزات را در بر مي گيرند. چون عناصر يک گروه داراي ويژگيهاي يکسان مي باشند، يک گروه را گاهي يک خانواده مي نامند. بسياري از گروه ها داراي نامهاي خانوادگي اند. گروه۱ به استثناي هيدروژن ، خانواده ي فلزات قليايي ناميده مي شود. گروه ۲ را خانواده ي فلزات قليايي خاکي مي نامند.
 نا فلزات در سوي ديگر جدول ، در گروه هايVIA) 16 ، (VIIA) 17 و (VIIIA) 18 قرار گرفته اند . گروه (VIA) 16 را خانواده ي کالوژن مي نامند. گروه (VIIA) 17 را به نام خانواده ي هالوژنها مي شناسند. عناصر گروه (VIIIA) 18 ، گازهاي نجيب نام دارند.
 به طور کلي ، فلزات ، سخت، درخشنده و رساناي خوب گرما و الکتريسيته اند. نافلزات و بالاخص هالوژنها در دماي  معمولي گاز يا جامدهاي شکننده اند. اگر جامد باشند، سطح آنها تيره است و نارسانا به شمار مي آيند.
 
 نافلزها: 
 
 همانطور که گفته شد در گروه هاي چهارم، پنجم، ششم و هفتم (هالوژن ها) جدول تناوبي عناصري قرار دارند که اغلب خواص غير فلزي دارند اين عناصر يا گازي شکلند يا جامد که حالت شکننده دارند و هادي جريان برق و حرارت نيستند . غير فلزها در ترکيب با فلزها اغلب پيوند يوني تشکيل مي دهند و با يکديگر الکترون به اشتراک مي گذارند که به هر صورت به آرايش الکتروني گاز بي اثر دوره خود مي رسند از گروه چهارم تا هفتم خواص غيرفلزي شديد دارند و با فلزات ترکيب شده تشکيل نمک مي دهند به همين دليل آنها را هالوژن (نمک زا) مي گويند.
 
  عناصر گروه هفتم (اصلي) هالوژنها:
 
 عناصر اين گروه به ترتيب عبارتند از : فلوئور F ، کلر Cl، برم Br ، يد I  ، استانين At. شعاع اتمي اين عناصر با افزايش عدد اتمي (از بالا به پائين) زياد مي شود انرژي يونيزاسيون کم شده الکترونگاتيوي نيز کم مي شود نقاط ذوب و جوش بيشتر شده. پتانسيل اکسيداسيون آنها به ترتيب کاهش مي يابد و هر کدام در لايه آخر ۷ الکترون (s2p5) دارند، با فلزات ميل ترکيبي شديد دارند و مولکول حاصل از آنها اغلب خصلت يوني دارد مانند NaF و KCl و BaI2 . با هيدروژن هالديدئيدروژن مي دهند که پس از حل شدن در آب محلول اسيد به وجود مي آورند مانند HCl و HI. از بالا به پائين خواص غير فلزي ضعيف تر مي شود غير فلز بالاتر مي تواند غير فلز پائين تر را از نمکش بيرون کرده و هالوژن آزاد نمايد . مثلاً:                      
 
                                      KCl +  Br ——–> عملي نيست
 
 ولي از تأثير کلر بر نمک Br، برم حاصل مي شود:  
 
                                       2KBr + Cl2 ———–>2 KCl + Br2 
 
 بنابراين از لحاظ فعاليت شيميايي ترتيب زير برقراراست:
 
 F۲>Cl۲>Br۲>I۲>As
 
فلوئور و کلرگازي شکلند، برم مايع و يد جامد است که خيلي زود به حالت بخار در مي آيند به همين دليل آنها را به صورت  F2, Cl2,Br2,I2  نشان مي دهند. 
 فلوئور در تمام ترکيبات يک ظرفيتي است ولي ساير هالوژنها مي توانند ظرفيت هاي مختلف در ترکيبات داشته باشن زيرا در فلوئور فقط يک الکترون منفرد در اوربيتال ۲p وجود دارد و به هيچ وجه نمي تواند حالت برانگيخته پيدا کند ولي در ساير هالوژنها ، الکترونها حالت برانگيخته پيدا مي کنند و الکترونهاي منفرد زياد تر ايجاد مي گردد. مثلاً: اتم کلر ۱۷Cl در ترکيب با فلوئور ۹F  ممکن است CLF و ClF3 و ClF5 و ClF7 بدهد در هر ترکيب حالت برانگيخته الکترونها را در اوربيتال ۳d مي توان توجيه کرد.
 هالوژنها چون ميل ترکيبي زيادي با عناصر ديگري دارند در طبيعت به حالت آزاد وجود ندارد ولي به صورت ترکيب فراوان هستند اين عناصر اغلب سمي و خطرناکند در حاليکه ترکيبات آنها بسيار مفيد و با ارزش هستند و کاربرد آنها در صنايع مختلف زياد است مانند گاز فريون CF2Cl2 که در يخسازي به کار مي رود پي وي سي  و د.د.ت (دي کلر ـ دي فنيل تري کلرواتان)، کلروفرم ، …. ساير ترکيبات فلوئور برم و يد که در انواع داروها و ترکيبات مختلف مورد استفاده قرار مي گيرند.
 براي تهيه ي هالوژنها از نمک هاي آنها استفاده مي کنند فقط فلوئور را از الکتروليز KHF2 يا (KF.HF)  بدست مي آورند. بقيه هاليدها با اسيد سولفوريک و دي اکسيد منگنز هالوژن مي دهند مثلاً: طرز تهيه يد از يديد سديم:
 
 2NaI + H2SO4 + MnO2 ——-> MnSO4 + 2NaHSO4 + I2 + 2H2O
 
از تاثير گاز کلر بر يديدها نيز مي توان يد بدست آورد يا از تاثير گاز کلر بر برميدها برم حاصل مي شود. فلوئور اکسيد کننده ايست شديد و کلر نيز اکسيد کننده است برم و يد هم خاصيت اکسيد کنندگي و هم خاصيت احيا کنندگي دارند مثال:
 
 2KI + Cl2 ——> 2KCl + I2
 
۳I2 + 2Al ——> 2AlI3
 
که در اولي يد اکسيد شده و در دومي يد احياء شده است.
 
 يدومتري:
 
 به واکنش هايي که در آن يد اکسيد مي گردد يعني از محلول يديدها يد آزاد مي گردد يدومتري گويند.
 
 2KI + H2O2 + H2SO4 ——-> I2 + K2SO4 + H2O 
 
تذکر: ارزش حجمي آب اکسيژنه (پر اکسيد هيدروژن) از رابطه a=N.Ev  بدست مي آيد که a ارزش حجمي N نرماليته  Ev اي کي والان حجمي معادل ۶/۵ است.
 
 
ئيدراسيدها (هاليدها هيدروژن):
 
 هاليدهاي ئيدروژن به ترتيب عبارتند از HF و HCl و HBr و HI که براي تهيه ي آنها از تاثير اسيد سولفوريک بر هاليدهاي فلزي استفاده مي کنند. 
اين مواد در آب حل شده توليد اسيد مي نمايند. فلوئوريدئيدرژن به علت داشتن پيوند ئيدروژني استثنائاً نقطه ي جوش بالاتر دارد و در حالت عادي مايع است بقيه هاليدهاي ئيدروژن با افزايش جرم مولکولي نقطه ي جوش بالاتر دارند به همين دليل فلوئوريد ئيدرژن به صورت H2F2  و همين ها به صورت زيروند ۳ تا آخر وجود دارد. 
ئيدرواسيد ها بر اغلب فلزات، ا کسيدها، بازها، کربناتها اثر کرده و نمک مي دهند.
اسيد فلوئوريدريک بر شيشه اثر مي کند يعني سيليس SiO2 را در خود حل مي نمايد.
  • بازدید : 51 views
  • بدون نظر
این فایل در ۱۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

در بخش قبل ملاحظه کرديد که اتمهاي گازهاي نجيب داراي آرايش پايدار هستند زيرا تمام اوربيتالهاي لايه ظرفيت آنها پرشده است ( ns2  –  np6) اتمهاي ديگر هم تمايل دارند که خود را به آرايش الکتروني گاز نجيب قبل يا بعد از خودشان برسانند. وقتي اتمي به آرايش هشتايي پايدار مي رسد، از واکنش پذيري آن کاسته مي شود و ديگر تمايلي به تشکيل پيوندهاي ديگر از خود نشان نمي دهد.
يونهاي تک اتمي
به هر يوني که از يک اتم آن هم بر اثر گرفتن يا از دست دادن يک يا چند الکترون تشکيل مي شود يون تک اتمي مي گويند.
فلزهاي گروه اول با از دست دادن يک الکترون تبديل به کاتيون با بار +۱ ميشوند مثل Na+ 
فلزهاي گروه دوم ، با از دست دادن دو الکترون تبديل به کاتيون ۲+ مي شوند مثل  ۲+ Mg 
نافلزهاي گروه ۶۱ با گرفتن دو الکترون به آنيوني با بار ۲- تبديل مي شوند مثل ۲- O                
نافلزهاي گروه ۷۱ با گرفتن دو الکترون به آنيوني با بار ۱- تبديل ميشوند مثل Cl-
بعضي فلزهاي واسطه بدون داشتن آرايش الکتروني گاز نجيب به پايداري مي رسند. برخي از اين عنصرها مي توانند يونهايي با بار متفاوت داشته باشند مثل 
+۲   Fe و   ۲+    Fe يا ۳+ Mn   و۳+ Mn 
اين يونها را به ترتيب يون  را به ترتيب آهن (II  ) و يون آهن (III) يا يون منگنز (II) و يون منگنز (III) مي نامند.
  ترکيبهاي يوني 
يک مثال متداول براي اين ترکيبها نمک خوراکي (سديم کلريد) است. نمکها از ذره هاي بارداري تشکيل شده اند که در نتيجه ي دادو ستد الکترون بوجود آمده اند. به نيروي جاذبه اي که بين اين ذره هاي باردار، بار ناهمنام وجود دارد پيوند يوني مي گويند. در تمام نمکها اين نوع پيوند وجود دارد. اين نيروي جاذبه محدود به يک کاتيون و يک آنيون نيست بلکه در تمام جهتها و ميان همه ي يونهاي ناهمنام مجاور و در فواصل مختلف وجود دارد . تعداد بسيار زيادي از يونهاي ناهمنام به سمت يکديگر کشيده مي شوند و آرايش منظمي را بوجود مي آورند.
 آرايش يونها در نمکها به صورت يک الگوي تکراري است و اين الگو در سراسر بلور تکرار مي شود. به ساختاري که بر اثر چيده شدن ذره هاي سازنده ي يک جسم در سه بعد بوجود مي آيد، شبکه بلور آن جسم مي گويند.
هر ترکيب شيميايي که يونهاي با بار مخالف ذره هاي سازنده آن باشند يک ترکيب يوني يا نمک است.
 ترکيبهاي يوني در حالتي که يون ها بتوانند آزادانه حرکت کنند رساناي خوبي براي جريان برق هستند (نمک محلول در آب)
مقدار انرژي آزاد شده به هنگام تشکيل يک مول جامد يوني از يونهاي گازي سازنده آن را انرژي شبکه مي گويند. اين انرژي مي تواند معيار خوبي براي اندازه گيري قدرت پيوند در ترکيبهاي يوني باشد. به عنوان مثال انرژي شبکه سديم کلريد
Kj.mol -۱  ۷۸۷/۵ است .
ترکيبهاي يوني نقطه ذوب و نقطه جوش بالايي دارند چون نيروي جاذبه بين يونهاي آن خيلي قوي است.
بلور نمکها به نسبت سخت و شکننده است. يونها در شبکه ي بلور به صورت منظم قرار گرفته اند. ترکيب يوني سخت است ، زيرا براي شکستن همه ي پيوندهاي ميان يونها انرژي بسيار زيادي لازم است. 
 
در هر حال چنانچه بر اثر ضربه ي چکش يکي از لايه ها اندکي جابجا شود، آنگاه بارهاي ناهمنام کنار هم قرار مي گيرند و به دليل اثر دافعه ميان يونهاي هم نام شبکه بلور به هم مي ريزد و مي شکند. 
 

 
 ترکيبهاي يوني دو تايي
به ترکيبهاي يوني متشکل از دو عنصر ترکيبهاي دو تايي مي گويند مثل نمک خوراکي که از دو عنصر سديم و کلر تشکيل شده است. برا ي نمايش ترکيبهاي يوني دو تايي ابتدا نماد شيميايي کاتيون و سپس نماد شيميايي آنيون را مي نويسيم. براي نام گذاري هم نخست نام کاتيون و سپس نام آنيون را مي نويسيم. به عنوان مثال :
پتاسيم کلريد   ( K+, cl _)® kcl ®
کلسيم اکسيد   ®  Cao      ® +O2 (O2-و Ca2+)
 
فرمول نويسي يک ترکيب يوني دو تايي را مي توان در سه مرحله ملاحظه کرد . براي نمونه به نوشتن فرمول شيميايي آلومينيوم اکسيد توجه کنيد:
۱) در اين اکسيد نماد کاتيون +۳Al   و نماد آنيون  ۲+  o  است .
۲) نخست نماد کاتيون و سپس نماد آنيون را مي نويسيم  ۲-Al+۳  o     
۳) کوچکترين مضرب مشترک بارهاي اين دو يون برابر  ۶(= ۳×۲)است . براي داشتن ۶ بار مثبت بايد ۲ يون +۳Al و براي ۶ بار منفي بايد ۳ يون ۲-  o   داشته باشيم. از اين رو نسبت o -۲      Al+۳ برابر ۲ به ۳ و فرمول شيميايي اين ترکيب به صورت Al۲ o۳ است.
  
يونهاي چند اتمي 
ترکيبهاي يوني مثل سديم سولفات پتاسيم و آمونيوم نيترات وجود دارند که يونهاي سازنده ي آنها از دو يا چند اتم يکسان يا متفاوت تشکيل شده است. به اين يونها چند اتمي مي گويند. براي مثال در آمونيوم نتيرات ، کاتيون  +۴  NH    و آنيون ۳- NO است. بار کاتيون  ۱+ و بار آنيون ۱- است . بنابر اين فرمول شيميايي اين نمک به صورت۳  NO ۴ NH است و نسبت کاتيون به آنيون ۱ به ۱ است. 
 
فرمول يوني يک ترکيب يوني چندتايي را مي توان در دو مرحله خلاصه کرد . به نوشتن فرمول شيميايي آمونيوم کربنات توجه کنيد.
۱- نماد شيميايي يون آمونيوم +۴ NH و کربنات (Co۲- ۳  ) است. ابتدا کاتيون و سپس آنيون را مي نويسيم :   ۳    NH۴Co  است.
برخي نمکهاي آب تبلور دارند 
يونهاي موجود در برخي از نمکها مي توانند با ملکول هاي آب پيوند تشکيل دهند. اين ترکيبها را نمکهاي آبپوشيده مي گويند مانند مس (||) سولفات ۵ آبه، ۵H2O ،  CUSO4  مشاهده مي کنيد که تعداد مولکوهاي آب تبلور را پس از نوشتن فرمول شيميايي مشخص مي کنند.
  
سوالات
۱- يونهاي مثبت و يونهاي منفي ترکيبهاي زير را مشخص کنيد.
Mns Fe۲o۳ NiBr۲
(Mn2+,S2-) (Fe3+,O2-) (Ni2+,Br -)
 
 2- به نظر شما کدام دو عنصر مي توانند قوي ترين پيوند يوني را تشکيل دهند. چرا؟
فلوئور و سزيم چون بالاترين و پائين ترين الکترونگاتيوي را دارند و به دليل اين اختلاف الکترونگاتيوي زياد، پيوند يوني بسيار قوي تشکيل خواهند داد.
 
 ۳ – کدام ترکيبها داراي انرژي شبکه بيشتري هستند؟ چرا؟
K2SO4 (K2SO4 يا Na2So4) 
KBr (K يا KBR)  
Bao ( Bao يا  BaCl۲ ) 
 چون هر يوني که اختلاف الکترونگاتيوي بيشتري داشته باشند پيوند يوني قوي تر شکل مي دهند و هر چه پيوند يوني تشکيل شده قويتر باشد، انرژي شبکه بيشتر خواهد بود.
  
۴ – نام شيميايي ترکيبهاي زير را بنويسيد.
Mgo منيزيم اکسيد CrI3 کرم (III) يديد
CUBr2  مس ( II ) برميد ALCL3 آلومينيوم کلرايد
NiCl2 نيکل ( II  ) کلرايد CSF سزيم فلوئوريد
 
۵ – فرمول شيميايي ترکيبهاي زير را بنويسيد.
PbO سرب (II ) اکسيد  KH پتاسيم هيدريد
SnO قلع ( II) اکسيد BeI2 بريليم يديد
SrH2  استرانسيم هيدريد CUS مس (II) سولفيد
 
 
۶ – منظور از قاعده اوکتت يا هشتايي  چيست؟
گازهاي نجيب در لايه ظرفيت يک آرايش هشتايي دارند ( ns2 و np6) که به آنها يک حالت پايدار داده است.  تمام عنصرها ميل دارند که با گرفتن يا از دست دادن الکترون ، آرايش لايه ظرفيتشان را به آرايش گاز نجيب قبل يا بعد از خودشان برسانند ( قاعده هشتايي)
 
 7- جدول زير را کامل کنيد.
so2-4 No-3 Br – Þ آنيون /  ß کاتيون  
Mgso4 Mg(No3)2 MgBr2 Mg2+
(NH4)2So4 NH4No3 NH4Br NH4+
Fe2(so4)3 Fe(No3)3 Fe(No3)3 Fe3+
 
 8- عبارات زير را تعريف کنيد.
انرژي شبکه – پيوند يوني – نمک – يونهاي چند اتمي – کاتيون – آنيون  
سوالات چهار گزينه اي 
۱- باتوجه به فرمول ترکيب يوني MX2  کدام مورد زير درست است؟
الف ) عنصرهاي M  و X  در يک دوره جدول تناوبي قرار گرفته اند.
ب ) عدد اتمي عنصر  X از عنصر M  بزرگتر است.
ج) تعداد الکترونهاي عنصر X ۲ برابر عنصر M  است .
د) انرژي يونش عنصر X  از M  بيشتر است.
  2- يونهاي مثبت و منفي در شبکه ي بلور يک نمک چه نوع حرکتي دارند؟
الف ) حرکت موجي شديد
ب) حرکت انتقالي ضعيف 
ج) حرکت ارتعاشي در محلهاي ثابت
د) حرکتي ندارند

عتیقه زیرخاکی گنج