• بازدید : 153 views
  • بدون نظر
دانلود پروژه پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیای سیاسی هیدروپولیتیک رود ارس و تأثیر آن بر روابط ایران و همسایگان,دانلود پروژه و پایان نامه رشته علوم انسانی درباره هیدروپولیتیک رود ارس و تأثیر آن بر روابط ایران و همسایگان,دانلود رایگان پروژه و پایان نامه های کارشناسی ارشد رشته علوم انسانی گرایش جغرافیای سیاسی,دانلود پاورپوینت و پروپوزال رشته جغرافیای سیاسی هیدروپولیتیک رود ارس و تأثیر آن بر روابط ایران و همسایگان,دانلود تحقیق و مقاله ورد word مقطع کارشناسی ارشد رشته ادبیات و علوم انسانی و جغرافیای سیاسی,هیدروپولیتیک رود ارس و تأثیر آن بر روابط ایران و همسایگان
با سلام گرم خدمت تمام دانشجویان عزیز و گرامی . در این پست دانلود پروژه پایان نامه کارشناسی ارشد علوم انسانی گرایش جغرافیای سیاسی با عنوان هیدروپولیتیک رود ارس و تأثیر آن بر روابط ایران و همسایگان رو برای عزیزان دانشجوی رشته علوم انسانی گرایش جغرافیای سیاسی قرار دادیم . این پروژه پایان نامه در قالب ۲۴۰  صفحه به زبان فارسی میباشد . فرمت پایان نامه به صورت ورد word قابل ویرایش هست و قیمت پایان نامه نیز با تخفیف ۵۰ درصدی فقط ۱۸ هزار تومان میباشد …

از این پروژه و پایان نامه آماده میتوانید در نگارش متن پایان نامه خودتون استفاده کرده و یک پایان نامه خوب رو تحویل استاد دهید .

این پروژه پایان نامه برای اولین بار فقط در این سایت به صورت نسخه کامل و جامع قرار داده میشود و حجم فایل نیز ۲۰ مگابایت میباشد

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد تهران مرکزی
دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، گروه جغرافیای سیاسی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
رشته علوم انسانی گرایش جغرافیای سیاسی

عنوان پایان نامه :  هیدروپولیتیک رود ارس و تأثیر آن بر روابط ایران و همسایگان

راهنمای خرید فایل از سایت : برای خرید فایل روی دکمه سبز رنگ (خرید و دانلود) کلیک کنید سپس در فیلدهای خالی آدرس ایمیل و سایر اطلاعات خودتون رو بنویسید سپس دکمه ادامه خرید رو کلیک کنید . در این مرحله به صورت آنلاین به بانک متصل خواهید شد و پس از وارد کردن اطلاعات بانک از قبیل شماره کارت و پسورد خرید فایل را انجام خواهد شد . تمام این مراحل به صورت کاملا امن انجام میشود در صورت بروز مشکل با شماره موبایل ۰۹۳۳۹۶۴۱۷۰۲ تماس بگیرید و یا به ایمیل info.sitetafrihi@gmail.com پیام بفرستید

فهرست مطالب
عنوان                                              صفحه
فصل اول : کلیات تحقیق                                    ۱
مقدمه                                             ۲
۱-۱ بیان مسئله                                         ۳       ۱ -۲ سؤالات تحقیق                                     ۵
۱-۳فرضیه ها                                         ۵
۱-۴ اهمیت وضرورت تحقیق                                 ۵
۱-۵ اهداف تحقیق                                              ۶
۱-۶ پیشینه ی تحقیق                                     ۶
۱-۷ فرایند وروش تحقیق                                 ۶
۱-۸ نوع وروش گرد آوری اطلاعات                              ۶
۱-۹ محدودیت های تحقیق                                 ۶
۱-۱۰مفاهیم واصطلاحات کلیدی                                                                       ۷
۱-۱۱ سازمانهایی که از این تحقیق می توانند استفاده نمایند                                        ۸
فصل دوم : مبانی نظری تحقیق                                  ۹
مقدمه                                             ۱۰
۲-۱ ژئوپولیتیک                                                                    ۱۱
۲-۱-۱ مفهوم ژئوپولیتیک                                 ۱۱
۲-۱-۲ تفکرات ژئوپولیتیکی                                ۱۳
۲-۱-۲-۱ رقابت برای هژمونی امپریالیستی                        ۱۳
۲-۱-۲-۲ ژئوپولیتیک جنگ سرد                                      ۱۴
۲-۱-۲-۳ ژئوپولیتیک قرن بیست ویکم                                          ۱۵             ۲-۲ ژئوپولیتیک انتقادی                                          ۱۷  ۲-۳ ژئوپولیتیک زیست محیطی                                      ۱۹   ۲-۴ هیدروپولیتیک                                                                        ۲۰    ۲-۵ وضعیت منابع آب جهان                                       ۲۱
۲-۶ رابطه ی آب و مسائل سیاسی                              ۲۳                                                                ۲-۶-۱    رابطه ی آب ومسائل سیاسی در سطح محلی                    ۲۳
۲-۶-۲ رابطه ی آب ومسائل سیاسی در سطح ملی                    ۲۵ رابطه ی  آب و مسائل سیاسی در سطح منطقه ای                      ۲۵
۲-۶-۴ رابطه ی آب ومسائل سیاسی در سطح کروی                                                 ۲۵
۲-۷ مشکل جهانی آب : ابعاد نظری و حقوقی مسئله                                 ۲۶       ۲-۷-۱ ابعاد تئوریک مشکل آب واقدامات انجام گرفته در این راستا                              ۲۷
۲-۷-۲ زمینه های فکری نظریه ی جنگ محلی ، منطقه ای وجهانی بر سر آب و
اختلافات مربوط به آن                                    ۲۸
۲-۸ ژئوپولیتیک ، هیدروپولیتیک ، آپارتاید جهانی                                  ۳۲
۲-۹ مرز ومسائل مربوط به آن                                ۳۴
۲-۹-۱ انواع مرزها                                    ۳۶
۲-۹-۱-۱ انواع مرزها از نظر پیدایش وتطبیق آنها با گروههای قومی – زبانی         ۳۵
۲-۹-۱-۲ مرزها از نظر تطابق با عوارض طبیعی                               ۳۷  ۲-۹-۱-۳ مرزهای هندسی یا مرزهای غیر طبیعی                    ۳۷  ۲-۱۰ ا نواع مرزهای آبی                                                      ۳۸
۲-۱۰-۲ مرز دریایی                                    ۳۸
۲-۱۰-۲-۱ تاریخچه ی قوانین دریایی                            ۳۹
۲-۱۰-۳  استفاده از رودخانه برای تعیین خط مرزی                    ۴۰
۲-۱۰-۴ نظام حقوقی رودهای بین ا لمللی                            ۴۱
۲-۱۰-۴-۱ روش مربوط به قرون وسطی تا انقلاب کبیر فرانسه                 ۴۲
۲-۱۰-۴-۲ کنگره ی وین ( ۱۸۱۵ )                            ۴۲
۲-۱۰-۴-۳ روش قرارداد بارسلون مورخ ۲۱ آوریل ۱۹۲۱                 ۴۲
۲-۱۰-۴-۴ روش کنفرانس هلسینکی ( ۱۹۶۶ )                         ۴۵
۲-۱۰-۵ عیوب ومزایای استفاده از رود به عنوان خط مرزی                 ۴۵
۲-۱۱ کارکردهای مرزها                                                                                ۴۶
۲-۱۲ ا ختلا فات مرزی                                                                                 ۴۷
۲-۱۳ همگرایی منطقه ای                                                                               ۴۹
۲-۱۳-۱ تعریف منطقه                                     ۴۹
۲-۱۳-۲ مطالعات منطقه گرایی از دیدگاه نظریه ی همگرایی                 ۴۹
۲-۱۳-۳ مفهوم همگرایی منطقه ای                             ۵۰
فصل سوم : یافته های تحقیق                                 ۵۱
۳-۱ کلیا ت طبیعی –  انسانی استان آذربایجان غربی                    ۵۲
۳-۱-۱ موقعیت جغرافیایی                                 ۵۲
۳-۱-۲ کلیات طبیعی                                     ۵۳
۳-۱-۲-۱ زمین شناسی                                    ۵۳
۳-۱-۲ -۲توپوگرافی                                     ۵۳
۳-۱-۲-۳ ویژگیهای آب وهوایی                             ۵۴
۳-۱-۲-۴  پوشش گیاهی استان                                ۵۵
۳-۱-۲-۴-۱ جنگل ها                                    ۵۵
۳-۱-۲-۴-۲ مراتع                                      ۵۶
۳-۱-۲-۵ وضعیت منابع آب                                ۵۷
۳-۱-۲-۵-۱ آبهای سطحی                                ۵۸
۳-۱-۲-۵-۲ آبهای زیر زمینی                                ۵۸
۳-۱-۳ کلیات انسانی                                     ۵۹
۳-۱-۳-۱ خصوصیات جمعیتی استان آذربایجان غربی                     ۵۹
۳-۱-۳-۲ دین وزبان                                    ۶۰
۳-۱-۳-۳ اقتصاد                                     ۶۲
۳-۱-۳-۳-۱ کشاورزی                                    ۶۲
۳-۱-۳-۳-۲ دامپروری                                     ۶۲
۳-۱-۳-۳-۳ صنعت                                     ۶۳
۳-۱-۳-۳-۴ معادن                                     ۶۳
۳-۲ کلیات طبیعی – انسانی آذربایجان شرقی                         ۶۳
۳-۲-۱ موقعیت جغرافیایی                                 ۶۳
۳-۲-۲ کلیات طبیعی                                     ۶۴
۳-۲-۲-۱ زمین شناسی                                    ۶۴
۳-۲-۲-۲ ناهمواریها                                     ۶۴
۳-۲-۲-۳ ویژگیهای آب وهوایی                                        ۶۵
۳-۲-۲-۴ پوشش گیاهی                                 ۶۶
۳-۲-۲-۴-۱ جنگل ها                                     ۶۷
۳-۲-۲-۴-۲ مراتع                                     ۶۷
۳-۲-۲-۵ منابع آب                                     ۶۷
۳-۲-۲-۶ کلیات انسانی                                           ۶۹
۳-۲-۲-۶-۱ خصوصیات جمعیتی استان آذربایجان شرقی                            ۶۹
۳-۲-۲-۶-۲زبان ومذهب                                ۷۰
۳-۲-۲-۶-۲ اقتصاد                                     ۷۲
۳-۲-۲-۶-۲-۱ کشاورزی                                 ۷۲
۳-۲-۲-۶-۲-۲ صنعت                                     ۷۲
۳-۲-۲-۶-۲-۳ منابع معدنی                                 ۷۳
۳-۳ کلیات طبیعی – انسانی استان اردبیل                                                            ۷۴
۳-۳-۱ موقیت جغرافیایی                                 ۷۴
۳-۳-۲ کلیات طبیعی                                     ۷۵
۳-۳-۲-۱ تحولات زمین شناسی                                        ۷۵
۳-۳-۲-۲ ناهمواریها                                     ۷۵
۳-۳-۲-۳ آب وهوا                                     ۷۷
۳-۳-۲-۴ پوشش گیاهی                                 ۷۷
۳-۳-۲-۵ وضعیت منابع آبی                                 ۷۹
۳-۳-۲-۵-۱ آبهای سطحی استان                             ۸۰
۳-۳-۳ کلیات انسانی                                     ۸۱
۳-۳-۳-۱ خصوصیات جمعیتی                                 ۸۱
۳-۳-۳-۲ زبان ومذهب                                            ۸۲
۳-۳-۲ اقتصاد                                          ۸۴
۳-۴ کلیات طبیعی – انسانی جمهوری آذربایجان                                                    ۸۵
۳-۴-۱ موقعیت جغرافیایی                                 ۸۵
۳-۴-۲ کلیات طبیعی                                     ۸۶
۳-۴-۲-۱ ساختار زمین شناسی                                ۸۹
۳-۴-۲-۲ پستی ها وبلندی ها                                 ۹۲
۳-۴-۲-۳ آب وهوای جمهوری آذربایجان                         ۹۶
۳-۴-۲-۳-۱ تیپهای اقلیمی آذربایجان                             ۹۶
۳-۴-۲-۴ منابع آبی                                    ۹۹
۳-۴-۲-۴-۱  آبهای داخلی                                 ۱۰۰
۳-۴-۲-۵ خاکها                                               ۱۰۳
۳-۴-۲-۶ پوشش گیاهی                                 ۱۰۳
۳-۴-۳-کلیات انسانی                                     ۱۰۴
۳-۴-۳-۱ جمعیت                                     ۱۰۴
۳-۴-۳-۲ زبان ومذهب                                           ۱۰۵
۳-۴-۳-۳ اقتصاد                                     ۱۰۵
۳-۴-۳-۲-۱ کشاورزی ودامداری                             ۱۰۵
۳-۴-۳-۲-۲ صنعت ومعدن                                    ۱۰۶
۳-۴-۳-۲-۳ منابع وانرژی                                 ۱۰۶
۳-۵ کلیات طبیعی – انسانی ارمنستان                            ۱۰۷
۳-۵-۱ موقعیت جغرافیایی                                 ۱۰۷
۳-۵-۲ کلیات طبیعی                                     ۱۰۷
۳-۵-۲-۱ زمین شناسی                                     ۱۰۷
۳-۵-۲-۲ توپوگرافی                                     ۱۰۸
۳-۵-۲-۳ آب وهوا                                     ۱۰۹
۳-۵-۲-۴ پوشش گیاهی                                           ۱۱۱
۳-۵-۲-۵ منابع آبی                                     ۱۱۲
۳-۵-۳ کلیات انسانی                                     ۱۱۳
۳-۵-۳-۱خصوصیات جمعیتی                                ۱۱۳
۳-۵-۳-۱-۱ زبان و مذهب                                  ۱۱۳
۳-۵-۳-۲ اقتصاد                                     ۱۱۴
۳-۵-۳-۲-۱کشاورزی ودامداری                              ۱۱۵
۳-۵-۳-۴ معادن وانرژی                                                                                ۱۱۵
۳-۶ کلیات طبیعی – انسانی ترکیه                             ۱۱۶
۳-۶-۱موقعیت جغرافیایی                                ۱۱۶
۳-۶-۲کلیات طبیعی                                    ۱۱۷
۳-۶-۲-۱آب وهوا                                     ۱۱۷
۳-۶-۲-۲ توپو گرافی                                     ۱۱۸
۳-۶-۲-۳ زمین شناسی                                     ۱۲۲
۳-۶-۲-۴ منابع آب                                     ۱۲۵
۳-۶-۲-۵ خاک شناسی                                    ۱۲۷
۳-۶-۲-۶ پوشش گیاهی                                 ۱۲۸
۳-۶-۳ کلیات انسانی                                    ۱۲۸
۳-۶-۳-۱ خصوصیات جمعیتی                                 ۱۲۸
۳-۶-۳-۲ زبان ومذهب                                     ۱۲۹
۳-۶-۳-۳ اقتصاد                                     ۱۲۹  ۳-۶-۳-۳-۱ کشاورزی                                    ۱۳۰
۳-۶-۳-۳-۲ صنایع                                     ۱۳۰
۳-۶-۳-۳-۳ معادن ومنابع                                 ۱۳۱
۳-۷ هیدروپولیتیک ارس                                                                      ۱۳۲
۳-۷-۱ موقعیت جغرافیایی                                 ۱۳۲
۳-۷-۲ جغرافیای تاریخی ارس                                ۱۳۳
۳-۷-۳ توپوگرافی و مورفولوژی                                                                      ۱۳۵
۳-۷-۴ مشخصات حوضه و شاخه های آن                         ۱۳۸
۳-۷-۵ بهره برداری از آب ارس در گذشته                         ۱۴۱
۳-۷-۶ بهره برداری از رود ارس در دوران معاصر                                        ۱۴۲
۳-۷-۷ اهمیت ارس برای ترکیه                                                                ۱۴۶
۳-۷-۸ پلهای تاریخی رود ارس                                                                       ۱۴۷
۳ – ۷ –۹ نظام حقوقی ارس                                 ۱۴۸
۳-۷-۹-۱ نحوه ی تعیین مرز و مرز بندی در رودخانه ی ارس                 ۱۴۹
جمع بندی                                        ۱۶۷
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل                                 ۱۷۰
۴-۱ تحلیل مؤلفه ی آب                                                  ۱۷۱      ۴-۱-۱ هیدروپولیتیک منطقه ی خاورمیانه                                   ۱۷۱
۴-۱-۱-۱ منطقه ی خاورمیانه                                       ۱۷۱
۴-۱-۱-۲ بیلان آبی منطقه ی خاورمیانه                                   ۱۷۲
۴-۱-۱-۳وضعیت منابع آبهای سطحی کشورهای خاورمیانه                                     ۱۷۵
۴-۱-۱-۴وضعیت آبهای زیر زمینی کشورهای خاورمیانه                                  ۱۷۶
۴-۱-۲مناقشات موجود بر سر آب در خاور میانه


 ۴-۱-۲-۱حوضه ی رود نیل                                   ۱۷۷
۴-۱-۲-۲حوضه ی رودخانه های دجله وفرات                        ۱۷۸
۲-۹-۵-۳ حوضه ی رودخانه های اردن ولیطانی                                              ۱۸۰
۴-۱-۳ چشم انداز آب در خاور میانه                             ۱۸۱
۴-۱-۴ تحلیل بحران آب در ایران                             ۱۸۴
۴-۱-۴-۱ وضعیت آب در ایران                                ۱۸۴
۴-۱-۴-۲ حوضه های آبریز اصلی ایران                                                  ۱۸۷
۴-۱-۴-۳حجم جریانهای سطحی در ایران                                              ۱۸۸
۴-۱-۴-۴وضعیت آبهای زیر زمینی ایران                                                   ۱۸۹
۴-۲ چشم انداز همگرایی در شمال غرب ایران                         ۱۹۰
۴-۲-۱ نقش رودخانه های مرزی در همگرایی                        ۱۹۰
۴-۲-۲ نقش ارس در همگرایی                                                                          ۱۹۴
۴-۲-۳ تجانس جمعیتی و اشتراکات فرهنگی و تاریخی                     ۱۹۵
۳-۲-۴ تجانس مذهبی                                     ۱۹۶
۴-۲-۵ نیاز آذربایجان به ایران برای ارتباط با نخجوان                    ۱۹۷
۴-۳ نتیجه گیری                                     ۱۹۷
فصل پنجم : نتیجه گیری                                 ۱۹۹
۵-۱ جمع بندی                                         ۲۰۰
۵-۲ آزمون فرضیات                                     ۲۰۱
۵-۲-۱ فرضیه ی اول                                    ۲۰۲
۵-۲-۲ فرضیه ی دوم                                     ۲۰۲
۵ – ۳ نتیجه گیری                                    ۲۰۳
۵-۴ پیشنهادات                                      ۲۰۴
منابع ومآخذ                                         ۲۰۶

فهرست جدولها
عنوان                                            صفحه
۲-۱ جدول پراکندگی منابع آب تجدید شونده وسهم سرانه ی آن در مناطق مختلف جهان    ۲۴
۳-۱ جدول کیفیت ، مساحت ودرصد مراتع استان                             ۵۷
۳-۲ جدول ویژگیهای جمعیتی آذربایجان غربی                         ۶۰
۳-۳ جدول جمعیت آذربایجان غربی بر حسب سن و جنس                 ۶۱
۳-۴ جدول ویژگیهای جمعیتی آذربایجان شرقی                         ۶۹
۳-۵ جدول جمعیت آذربایجان شرقی بر حسب سن وجنس                 ۷۱
۳-۶ جدول ویژگیهای جمعیتی استان اردبیل                         ۸۱
۳-۷ جدول توزیع جمعیت بر حسب سن وجنس استان اردبیل                ۸۳
۳- ۸ جدول ویژگیهای جمعتی جمهوری آذربایجان                    ۱۰۴
۳-۹ جدول ویژگیهای جمعیتی ارمنستان                             ۱۱۴
۳-۱۰ جدول ویژگیهای جمعیتی ترکیه                            ۱۲۹
۳-۱۱ جدول کشورهای حوضه آبریز ارس ومساحت حوضه در هر کشور به درصد     ۱۳۹
۴-۱جدول بیلان آبی کشورهای خاورمیانه در دو مقطع زمانی ۱۹۹۰ و ۲۰۲۵ میلادی     ۱۷۳
۴-۲ جدول  مقدار آب موجود در رودخانه های کشورهای خاورمیانه( بر حسب ۱۰۹۳)      ۱۷۵
۴-۳ وضعیت آبهای زیرزمینی وتجدید شونده درسالهای مختلفدر برخی کشورهای خاورمیانه   ۱۷۶
۴-۴ جدول میانگین ۲۴ ساله ی ارتفاع وحجم ریزشهای جوی در سطح هریک از
حوضه های آبریز اصلی وکل کشور                             ۱۸۵
۴-۵ جدول متوسط ۲۷ ساله ی حجم جریانهای سطحی در حوضه های آبریز وکل کشور      ۱۸۹
( به میلیارد متر مکعب )
فهرست نمودارها
عنوان                                            صفحه
۳-۱نمودار کیفیت مراتع استان بر حسب درصد                        ۵۷
۳-۲  هرم سنی جمعیت استان آذربایجان غربی در سال ۱۳۸۵                ۶۲
۳-۳  نمودار درصد انواع مراتع استان آذربایجان شرقی                    ۶۷
۳-۴ هرم سنی جمعیت استان آذربایجان شرقی در سال ۱۳۸۵                ۷۲
۳-۵ نمودارپراکندگی اراضی استان اردبیل بر حسب درصد                                 ۷۸
۳-۶ هرم سنی جمعیت استان اردبیل در سال ۱۳۸۵                                          ۸۲
۳-۷ نمودار مصارف گوناگون آب در جمهوری اذربایجان                                    ۱۰۲

فهرست شکلها
عنوان                                             صفحه
۳-۱ سد انحرافی میل ومغان                                ۸۱
۳-۲عکس ماهواره ای جمهوری آذربایجان                                                            ۹۰
۳-۳ عکس ماهواره ای ارمنستان                                                             ۱۱۱
۳-۴  عکس ماهواره ای ترکیه                                 ۱۲۲
۳-۵ سد ارس                                        ۱۴۴
۳-۶ سد خدا آفرین                                     ۱۴۵
۳-۷ یکی از پلهای تاریخی روی ارس پایین تر از سد خدا آفرین                 ۱۴۸

فهرست نقشه ها
عنوان                                            صفحه
۲-۱ نقشه ی مسیر رود دانوب در اروپا                                  ۲۹
۳-۱ نقشه ی تقسیمات سیاسی آذربایجان غربی                         ۵۲
۳-۲ نقشه ی ناهمواریهای استان آذربایجان غربی                                        ۵۴
۳-۳ نقشه ی هیدرولوژی آذربایجان غربی                                                         ۵۸
۳ -۴ نقشه پراکندگی حوضه های آبریز استان آذر بایجان غربی                 ۵۹
۳-۵ نقشه ی ناهمواریهای استان آذربایجان شرقی                                                   ۶۶
۳-۶ نقشه  ی هیدرولوژی آذربایجان شرقی                         ۶۸
۳-۷ نقشه ی تقسیمات سیاسی استان اردبیل                         ۷۴
۳-۸نقشه ی رودهای استان اردبیل                             ۸۰
۳-۹ نقشه جمهوری آذربایجان                                                   ۸۶
۳-۱۰ نقشه ی توپوگرافی جمهوری آذربایجان                         ۹۳
۳-۱۱نقشه ی طبیعی جمهوری آذربایجان                                                          ۹۴
۳-۱۲نقشه ی طبیعی ارمنستان                                              ۱۰۹
۳-۱۳ نقشه ی ترکیه                                     ۱۱۶
۳-۱۴نقشه ی طبیعی ترکیه                                 ۱۲۴
۳ -۱۵ نقشه ی رودها ودریاچه های کشور ترکیه                                    ۱۲۷
۳ – ۱۶ نقشه ی مسیر رود ارس                                           ۱۳۳
۳ – ۱۷ نقشه ی توپوگرافی حوضه ی ارس در ایران                    ۱۳۶  ۴-۱ حوضه های آبریز اصلی ایران                                    ۱۸۹

فصل اول

کلیات تحقیق

مقدمه
وَجَعلنا مِنَ الماء کُلّ شَیء حَیّ.( همه چیز را از آب زنده کردیم). (قرآن کریم، سوره ی انبیا،         آیه ی۳۱ ).
آب مایه ی حیات است. آب همراه با هوا وخاک سه عامل اصلی ادامه ی حیات انسان وهمه ی موجودات زنده ی دیگر در زمین است.ونقش مهم وزیر بنایی در پیشرفت هر جامعه بازی می کند.باوجودی که۷۱ در صد از مساحت ۵۱۰ میلیون کیلومتر مربعی کره ی زمین را آب فرا گرفته ولی تنها ۳ در صد آن آب شیرین می باشد، که ازاین مقدار هم ۲/۶ درصد به شکل بخار آب در جو ودر یخچالهای قطبی متراکم است. فقط ۴/۰ درصد از آبهای شیرین دنیا قابل استفاده می باشد. واین منابع اندک نیز در طول هزاران سال گذشته ثابت بوده، درحالی که با افزایش جمعیت وبالا رفتن استاندارد زندگی ،رشد اقتصادی وپیشرفت های صنعتی وتوسعه ی کشاورزی ،مصرف آب افزایش یافته واین امر به کاهش سرانه آب منجر شده است. وتقاضا برای آب هر سال ۳/۲ درصد افزایش می یابد.  طبق سومین گزارش سازمان ملل متحد درباره ی منابع آبی سیاره ی زمین که دوازدهم مارس ۲۰۰۹ انتشار یافت؛ هر سال ۸۰ میلیون نفر بر جمعیت جهان افزوده می شود ونیاز به آب ۶۴ میلیارد متر مکعب افزایش
می یابد.(www.radiofarda.com  (
در واقع آب که در گذشته ای نه چندان دور نعمتی رایگان وپایان ناپذیر به شمار می آمد، ولی امروزه به کالایی کمیاب وروبه زوال تبدیل شده ومخاطرات ناشی از آن در آینده بیشتر هم خواهد بود.
بر پایه ی آمار بین المللی ، در سال ۲۰۳۰ میلادی ( حدود ۲۰ سال دیگر )، ۴۷ در صد جمعیت جهان در مناطقی زندگی میکنند که با کم آبی دست به گریبانند.
در رابطه باهمین چشم انداز، اصطلاحات تازه ای در روابط بین الملل، از جمله؛ « جنگ آب»،«هیدروپولیتیک» راه یافته است.
وقوع بحرانها وحتی جنگهای گوناگون بر سر منابع آبی ، بر آینده روابط بین الملل سنگینی می کند. کشور ما ایران نیز با جمعیتی ۷۰ میلیونی در آنچه «مثلث تشنگی» لقب گرفته جای دارد که سه    گوشه ی آن ؛ جبل الطارق، شاخ آفریقا وپاکستان می باشد. ایران یکی از قربانیان دائمی خشکسالی بوده ومیزان بارندگی آن یک سوم میزان متوسط بارندگی سطح زمین است. در این میان استانهای شمالغرب کشورمان باوجود اینکه از نظر بارندگی وضعیت مناسبی داشته اند ولی خشکسالی های پی در پی سالهای اخیر منابع آبی این استانها را تحت تاثیر قرار داده و موجب کاهش سطح آب رودخانه ها ونیز فشار بر سفره های زیر زمینی در این منطقه شده است. این در حالی است که یکی از رودهای پر آب مرزی ایران، ارس در این منطقه جریان دارد و مرز مشترک ما با دو کشور همسایه را تشکیل میدهد. با توجه به افزایش نیاز های آبی برای توسعه ی اقتصادی این مناطق، کشور ما به آب این رود نیاز بیشتری خواهد داشت.از این رو اتخاذ یک استراتژی مناسب وتدوین برنامه های راهبردی در این راستا از طرف کشورمان ضروری به نظر میرسد.

۱ – ۱ بیان مسأله
آب یکی از عناصر اصلی ومهم حیات بوده وعلی رغم رشد روز افزون مصرف آب ، مقدار آبهای شیرین موجود در سطح زمین ثابت بوده وبیشتر جمعیت جهان با مشکل کم آبی مواجه
می باشند. «از کل آب موجود در سطح زمین ، تنها ۲ در صد قابل شرب آن در دسترس قرار دارد که سه چهارم آن نیز به صورت یخ در قطبها محبوس و۹۸ در صد آز آب آشامیدنی باقیمانده در اعماق زمین مدفون است».( نهازی ، ۱۳۷۸،۲)
در شرایط کنونی باز هم آب به وفور یافت می شود ، در صورت توزیع عادلانه ی آب شیرین ودریاها سطح زمین را تا ارتفاع ۲۷۰۰ متر آب در بر میگرفت. همین طور در شرایط مشابه آب شیرین سطحی به ارتفاع ۷۰ متر از زمین را می پوشاند. برابر ارزیابیهای جاری تنها نیمی از مجموع ذخایر موجود جهان مورد بهره برداری قرار می گیرد، ولی میزان قابل دسترس کم می باشدوآن مقدار موجود نیز به طور یکسان توزیع نشده است. تنها ده کشور جهان بیش از نیمی از آب شیرین قابل دسترس زمین را در اختیار دارند. « برابر پیش بینی ها طی بیست وپنج سال آینده یک سوم جمعیت جهان به سختی کمبود آب را تحمل خواهند نمود ، در چنین نابرابری جهانی ، رقابتهای محلی به وجود آمده وبه صورت بالقوه وخطرناکی ،درگیریهای بین المللی بر مبنای آب به وقوع خواهد پیوست.اهمیت این موضوع زمانی به حقیقت نزدیک می شود که در سطح زمین مرز ارتباطی ۲۱۵ کشور جهان را رودخانه ها تشکیل
می دهد».(kitissou,2004,5   (
حوضه های رودخانه ها ۵۰ در صداز سطح زمین رادر بر می گیرد و۳۲ درصد از مرزهای کشورها را آب تشکیل میدهد، حدود ۴۰ در صد از مردم جهان  در حوضه ی رودخانه ها یی که بین کشورها مشترک است زندگی می کنند.(ِDavic,2003,5)
و اما رود ارس که به طول ۱۰۷۲ کیلومتر مرز مشترک ۴ کشور منطقه را تشکیل
می دهد.در یکی از مناطق مهم جهان جریان دارد؛ در شمال آن منطقه ی قفقاز جنوبی واقع شده که در استراتژیهای جدید جهانی اهمیت زیادی دارد، ودر جنوب آن ایران قرار دارد که مهمترین کشور خاورمیانه می باشد. این رود بیشتر مرز بین جمهوری اسلامی ایران وجمهوری آذربایجان را تشکیل می دهد. وبیشترین بهره برداری از این رود نیز توسط دو کشور فوق صورت میگیرد. با توجه به کمبود آب در استانهای شمال غربی ایران که با تغییرات اقلیمی روز به روز بر شدت آن افزوده می شود ، وبا توجه به نیازهای آبی برای توسعه اقتصادی نوار مرزی، دشت های متعدد  جنوب قره داغ وحتی بخش های داخلی فلات آذربایجان ، نیاز آبی ایران بیشتر خواهد شد. با توجه به اینکه کشور آذربایجان نیز به آب رود ارس برای تأمین نیازهای کشاورزی برخی مناطق خودنیازمند می باشد از این طریق می توان نسبت به افزایش همکاری دو کشور در بهره برداری ارس بهره برد. ولی با توجه به اینکه رود ارس از ترکیه سرچشمه می گیرد وحدود ۴۴۰ کیلومتر آن در امتداد مرزهای ترکیه وداخل آن جریان دارد وتقریبا حدود ۲۳ درصد آب ارس از خاک ترکیه تأمین می شودوترکیه برای تأمین آب بخشهایی ازاستان ایغدیر ونیز ارزروم به آب ارس و شاخه های آن نیازمند می باشد وطرح هایی نیز برروی ارس وشاخه های آن در نظردارد این شرایط میتواند به بروز مشکلاتی در روابط بین دو کشور آذربایجان و ایران از یک سو وترکیه از سوی دیگر منجر شود. باتوجه به اینکه این کشور در استفاده از حربه آب علیه همسایگان خود سابقه طولانی دارد، این ، ترکیه را در موقعیتی قرار می دهد که می تواند از آن بهره برداری سیاسی نماید.

۱ – ۲ سؤالات تحقیق
۱-    رود ارس چه تأثیری بر روابط ایران با همسایگان دارد؟
۲-    کارکردهای رود ارس کدامند؟
۱-    ۳ فرضیه ها
۱-با توجه به نیاز روز افزون به آب رود ارس، این رود می تواند موجب پیوندهای منطقه ای بین کشورهای اطراف آن شود.
۲-کارکردهای ارس را می توان کشاورزی واقتصادی ذکر کرد.
۱ – ۴ اهمیت وضرورت تحقیق
با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران در آینده به آب رود ارس نیاز بیشتری خواهد داشت،نقش هیدروپولیتیکی آن در تدوین سیاست خارجی کشورمان تاثیر گذار خواهد بود.

۱ – ۵ اهداف تحقیق
ارائه راهکارهایی جهت برقراری ارتباط منطقی با همسایگان وروشن نمودن نقش هیدروپولیتیکی ارس در روابط جمهوری اسلامی ایران با همسایگان خود وشناخت پتانسیلهای منطقه در جهت ایجاد همگرایی وهمکاری منطقه ای.

۱ – ۶ پیشینه ی تحقیق
متأسفانه باوجود موقعیت مناسب  کشور ما، که هم از جنوب وهم از شمال دارای سواحل طولانی می باشد ودارای چندین رودخانه ی مرزی هست، مطالعات و فعالیت های دانشگاهی جامعی  در خصوص خود  هیدروپولیتیک واهمیت وجایگاه این رشته ، کمتر صورت گرفته است. ودر خصوص هیدروپولیتیک ارس نیز مطالعه ی قابل توجهی صورت نگرفته است.

۱- ۷ فرایند وروش تحقیق
روش این تحقیق توصیفی – تحلیلی می باشد.
۱ – ۸ روش تحقیق وگرد آوری اطلاعات
روش گرد آوری اطلاعات کتابخانه ای – میدانی می باشد.که روش کتابخانه ای به صورت فیش برداری از کتابها ، مقالات واسناد بوده وروش میدانی؛ بازدید از ساحل ارس در جمهوری اسلامی ایران از شهر اصلاندوز در استان اردبیل تا شهر پلدشت در استان آذربایجان غربی وعکس برداری از سدها و پلهای روی ارس بوده است.
۱ – ۹ محدودیت های تحقیق
تحقیق در روند اجرای خود با محدودیت های زیر روبرو بوده است:
۱ – محرمانه بودن بسیاری از اطلاعات که اخذ اطلاعات را بامشکل مواجه می کرد.
۲ – فقدان ویا نبود منابع در خصوص موضوع پژوهش
۳ – محدودیت اطلاعات در مورد سرزمین های ارمنستان و آذربایجان و میزان برداشت این کشورها از آب ارس
۱ – ۱۰ مفاهیم واصطلاحات کلیدی
۱-ژئوپولیتیک : از ژئوپولیتیک تعاریف مختلفی به عمل آمده است، که ساده ترین آن « علمی است که به بررسی نقش عوامل محیط جغرافیایی در سیاست می پردازد.»(عزتی،۱۳۸۲، ۵)
۲-هیدروپولیتیک: به مطالعه ی نقش آب در مناسبات ومناقشات اجتماعات انسانی و ملتها ودولتها می پردازد. اعم از آنکه در داخل کشورها ویا بین آنها ودارای ابعاد فراکشوری،منطقهای،جهانی وبین المللی باشد.( حافظ نیا،۱۳۸۵، ۱۰۲)
۳-امنیت: عمدتآ به نوعی احساس روانی اطلاق می گردد که در آن به خاطر مبرا بودن ، از ترس ، وضعیت ارامش و اطمینان خاطر مهیا می گردد.
۴- حوضه ی آبریز : منطقه ای که تمام رواناب ناشی از بارش در آن منطقه را ابراه یک رودخانه ، دریاچه ، دریا دریافت می کند ، « حوضه ی آبریز » می گویند.
۵- خط تالوگ : عمیق ترین خطی است که مسیر عمده ی کشتی ها بستر رودخانه را به دو نیم تقسیم می کند.
۶- منطقه : سرزمینی که دارای تجانس طبیعی باشد و عوامل طبیعی سبب انسجام آن شده باشد.
۷-بحران آب : تنش های سیاسی _ اجتماعی که بر اثر کمبود کمی وکیفی منابع آب پدید می ایند.
۸- کمبود آب : کشوری که سرانه ی منابع آب شیرین تجدید شونده ی آن کمتر از ۱۷۰۰ متر مکعب

۱-۱۱    سازمانهایی که می توانند از این تحقیق استفاده نمایند
۱ – استانداریهای آذربایجانهای شرقی ، غربی ، واردبیل
۲ – فرمانداریهای شهرستانهای مرزی
۳ – وزارت امور خارجه
۴ – وزارت نیرو
۵ – وزارت جهاد کشاورزی

فصل دوم
مبانی نظری

مقدمه
آب مایه ی حیات بوده و زندگی تمام موجودات روی زمین بدون آن ممکن نیست . علاوه بر این آب اساس تمدن و صلح جهانی نیز می باشد.
در یکصد سال اخیر سرعت مصرف آب دوبرابر سرعت افزایش جمعیت بوده است. ممکن است کمبود آن در سطح جهانی نباشد ولی روز به روز برتعداد کشورهایی که دچار کم آبی می شوند افزوده می شود. در سال ۲۰۲۵ حدود ۸/۱ میلیارد نفر با کمبود شدید آب مواجه خواهند شد ودوسوم جمعیت جهان نیز از این نظر روزهای سختی را تجربه خواهند نمود. در دهه ی ۲۰۵۰ ، ۶۵ درصد از جمعیت جهان با مشکل کم آبی مواجه خواهند بود. تغییرات آب وهوایی نیز روز به روز شرایط را وخیم تر می کند. این همه در حالی است که ذخایر آبی جهان نیز به طور یکسان در سطح زمین توزیع نشده است. سهم چین با ۲۲ درصد جمعیت جهان تنها ۷ درصد از آب شیرین تجدید پذیر می باشد . درحالی که کانادا با ۵/۰ درصد از جمعیت جهان ۹ درصد از آب شیرین جهان را در اختیار دارد. تنها ۱۰ کشور جهان بیش از نیمی از آب شیرین قابل دسترس سیاره ی زمین را در اختیار دارند..( ۲۰۰۴،۴ kitissou, )
در اواسط دهه ی ۱۹۸۰ سرویس اطلاعاتی آمریکا از کمبود آب در ۱۰ کشور و احتمال تنش بر سر منابع آبی تازه را گزارش داده بود که اکثراین کشورها در خاورمیانه وشمال آفریقا قرار داشتند وبیشتر آنها به آبهایی که از خارج کشور وارد می شوند وابسته هستند.خاورمیانه به دلیل موقعیت جغرافیایی خود بر روی کمربند خشک دنیا قرار گرفته ودر بسیاری از نواحی آن ممکن است ماهها یا حتی سالها بارندگی اتفاق نیافتد .به این دلیل حدود ۸۰ درصد از زمینهای آن به علت بی آبی خشک است.
بنابر این در چنین شرایطی رقابت شدیدی برای دسترسی به آب را در سطح جهان افزایش می یابد. و ودسترسی یک کشور به مقدار آب مورد نیاز خود نه تنها با ثبات اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی اش ، بلکه با بقای آن نیز در ارتباط می باشد وبرخورداری هریک از کشورهای جهان از این منبع به عنوان یک منبع قدرت برای آن کشور محسوب می شود.
در کنار اهمیت زیستی، آب زوایای سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی وفرهنگی نیز دارد. از این رو مرزبندی و چالش های سیاسی بسیاری در وضعیت کنونی ، توجه ساختارهای ملی، منطقه ای و    بین المللی وتحلیل گران جهان را به خود معطوف کرده ومبحث آب را به عنوان یکی از عناصر ژئوپولیتیک در نظام بندی بین المللی ثبت کرده است ونقشی که نفت در قرن بیستم به عنوان یک منبع استراتژیک بازی می کرد ، در قرن بیست ویکم همان نقش را آب می تواند بازی کند.

۲-۱ ژئوپولیتیک
هر رشته ی علمی دارای موضوعی است که بسط دانش ومعرفت در قالب حقایق قوانین ، مفاهیم ونظریه های علمی درباره ی آن ، ادبیات رشته ی علمی مربوط را تشکیل می دهد. تولید علم ومعرفت در هر رشته نیز به روش شناسی وتکنیکهای علمی مناسب وابسته است.
ژئوپولیتیک به عنوان شاخه ای از جغرافیای سیاسی به آن بخش از معرفت بشر اطلاق گردید که معلومات ناشی از روابط بین جغرافیا وسیاست مربوط می شد. این شاخه ی علمی از زمان وضع آن طی یک قرن گذشته از نظر مفهومی وفلسفی دچار شناوری وگاه رکود بوده وهمانند برخی رشته های علمی دیگر هنوز بر سر موضوع وماهیت آن اتفاق نظر وجود ندارد.

۲-۱-۱ مفهوم ژئوپولیتیک
هر یک از رشته های علمی یک وجود واقعی را در عالم خلقت به عنوان موضوع ومبنای فلسفی خود مورد مطالعه وتحقیق قرار داده وشناختهای حاصله ودانش کشف نشده وفزاینده رادرقالب حقایق وقوانین ونظریه های علمی به طور پیوسته مدون نموده وسازمان می دهد وادبیات علمی خود را گسترش می دهد.
واژه ی ژئوپولیتیک که ابتدا در سال ۱۸۸۹ م توسط دانشمند سوئدی به نام رودلف کیلِن وضع شد ، به بخشی از معلومات حاصله ی ناشی از روابط بین جغرافیا وسیاست اطلاق گردید. به عبارت دیگر علمی است که« به بررسی نقش عوامل محیط جغرافیایی در سیاست می پردازد».( عزتی، ۱۳۸۲، ۵)
ژئوپولیتیک از زمان وضع آن در یک قرن گذشته از نظر مفهومی وفلسفی دچار شناوری بوده وهنوز بر سر ماهیت آن اتفاق نظر وجود ندارد ودیدگاههای متفاوتی درباره ی آن ابراز شده که برای آگاهی بیشتر مفاهیمی از این واژه در منابع مختلف ذکر می شود:
در فرهنگ فرانسوی روبر (۱۹۶۵) درباره ی واژه ی ژئوپولیتیک آمده است : « ژئوپولیتیک علمی است که به مطالعه ی روابط بین داده های طبیعی ، جغرافیا وسیاست حکومتها می پردازد».
درفرهنگ لاروس ( ۱۹۶۲) چنین تعریف شده است: « مطاله ی روابطی که هر کشور به وسیله ی آن سیاستهایش را با قوانین طبیعی به هم پیوند می زند ودر این پیوند قوانین طبیعی از عوامل دیگر، تعیین کننده ترند».
کارل هاوس هوفر در نوشته هایش در ۱۹۲۰ اعلام کرد که:« ژئوپولیتیک وجدان جغرافیایی کشور خواهد شد ویا باید بشود».وهدف آن مطالعه ی ارتباط حیاتی انسان امروزی با محیط کنونی پیرامون آن است و در نهایت هماهنگی پدیده هایی است که کشور ومحیط پیرامونش را به هم می پیوندد.
سائول .بی.کوهن، در کتاب « جغرافیا وسیاست در جهان تقسیم شده» نوشت: « عصاره ی ژئوپولیتیک مطالعه ی روابطی است که میان سیاست بین المللی ، قدرت و مشخصات جغرافیایی بر قرار می شود».
هارتشورن : « جغرافیای مورد استفاده برای اهداف خاصی که فراتر از تعقیب دانش قرار می گیرد».
عزت اله عزتی در کتاب « ژئوپولیتیک در قرن بیست ویکم »آن را چنین تعریف می کند: «علم کشف روابط محیط جغرافیایی وتأثیر آن بر سرنوشت سیاسی ملل».
محمد رضا حافظ نیا در کتاب « اصول ومفاهی ژئوپولیتیک» ژئوپولیتیک را « روابط متقابل جغرافیا ، قدرت وسیاست والگوهای رفتاری ناشی از ترکیب آنها» تعریف می کند.
آنچه از تعاریف بالا می توان نتیجه گرفت این است که قدرت ، عامل مهمی در سیاست و روابط بین الملل می باشد ومنابع تولید قدرت نیز گوناگون. واگر ما بخواهیم به قدرتی در صحنه ی سیاسی بین المللی دست یابیم که منشأ جغرافیایی داشته باشد وارد حیطه ی ژئوپولیتیک
شده ایم.


عتیقه زیرخاکی گنج