• بازدید : 69 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۳صفحه قابل ویرایش تهیه شده شوامل موارد زیر است:


استاد از لسان وسايط فيض الهي ، در ملكوت عظيم آسمانها ، عظيم خوانده مي شود و او را به عظيم ندا مي كنند . 
استاد از نظر قرآن كريم شأن و منزلت والايي دارد و بايد شأن و منزلت خود را بشناسد كه خود را ارزان نفروشد و اگر خود را شناخت احساس مسئوليت مي كند . براي اينكه هر چه منزلت بالاتر برود مسئوليت سنگين تر مي شود . 
از نظر قرآن يا پروردگار عالم كار استاد ، كار خداست ، نقش او در جامعه ، نقش انبياء است . قرآن كريم در اين باره چنين اظهار نظر مي نمايد
اقرأ باسم ربك الذي خلق .  خلق الانسان من علق .  اِقرأ و ربك الاكرم .  الذي علم بالقلم .  علم الانسان مالم يعلم .  . . .  ›› ۱  
مراد ما در اين آيات بيشتر آيات سه ‍‍‍، چهار ، پنج است . خداوند مي فرمايد :‌
‹‹  بخوان قرآن را و ( بدان كه ) پروردگار تو كه بهترين ، كريمان عالمست (۳) آن 
خدايي كه بشر را علم نوشتن به قلم آموخت (۴) و به آدم آنچه را كه نمي دانست بالهام خود تعليم داد (۵) ›› ۲  
اين آياتي است كه طبق قول مشهور در همان وهلة اول بر پيامبر اكرم نازل شد و در اين آيات پروردگار عالم خود را يك معلم قلمداد مي كند . 
در جايي ديگر قرآن كريم هدف از بعثت رسول اكرم (ص) را و فرستادن همة كتاب هاي آسماني را ، آموزش و پرورش مي داند . قرآن در اين باره چنين اظهار نظر مي نمايد : 
‹‹  هو الذي بعث في الامين رسولا منهم يتلو عليهم آياته و يزكيهم و يعلمهم الكتاب و الحكمه ›› ۳  . 
آسماني را آموزش و پرورش مي داند . قرآن در اين باره چنين اظهار نظر مي نمايد : 
با توجه به اين آيه و آيات ديگر ۲ ، كار يك معلم آموزش و پرورش است كه هر رديف با كار پيامبران بر شمرده شده است . 
مطلبي ديگر كه از اين آيات مي توان فهميد اين است كه شايد هدف بعثت يكي تهذيب نفوس ( تربيت ) و ديگري بالا بردن سطح معلومات انسان ( آموزش ) است و اينها همه حاكي از نقش والاي معلم و استاد است و كسي نبايد آن را سبك بشمارد . 
در جايي ديگر قرآن كريم درجه و مقامي به استاد و معلم مي دهد كه اگر شبانه روز هم به آن افتخار كند باز هم كم است ‍، قرآن كريم در اين باره مي فرمايد : 
‹‹   . . .  وَمن احياها فكانما احيا الناس جميعا ›› ۳ 
‹‹  . . . كسي كه ديگري را احياء كند ، گويي همه مردم را احياء كرده است ›› . 
تفسيري كه از اين آيه شده است در مجمع البيان به نقل از مجاهد و زجاج و مختار بن انباري و مروي از امام باقر (ع) بيان شده است :  ‹‹  اما كسي كه انساني را از غرق يا سوختن يا آوار يا هر عامل كشنده اي نجات دهد يا او را از سرگشتگي حفظ كند ، مثل اين است كه همة انسانها را زنده كرده است و خداوند اجر احياء كنندة همة انسانها را به او مي دهد ، زيرا وي به خاطر اينكه برادر مؤمنشان را حفظ كرده ، گويا همة آنها را حفظ كرده است . امام در دنباله بيان خودش فرمود :‌
از آن بهتر اين است كه انساني را از گمراهي حفظ و او را به راه راست هدايت كند ۴ ›› قرآن كريم در آيه ديگر دربارة مقام استادان چنين مي فرمايد : 
‹‹  يرفعُ‌ اللهُ الذين آمنوا منكمٌ و الذين اوٌتٌو العلمَ‌ درجاتِ ››‌ ۵ 
خدا به آنان كه در جمع شما جامعة بشري ، به حق ايمان آوردند . نيز به آنانكه از علم و دانش بهره مند هستند ، رفعت مقام اعطا مي كند {  تا در ظل چنين مقام رفيعي از ساير مردم ، ممتاز باشند } . ابن عباس گويد :‌   خداوند بلند نموده كساني را كه با ايشان علم داده از مؤمنين بر كساني كه علم نداده درجه ها و مرتبه هايي . ۱ 
به نقل از شهيد ثاني ( ره ) ، در قرآن كريم علما و دانشمندان با پنج امتياز برجسته از ساير گروه ها ممتازند . ۲  
۱ . ايمان ، قرآن در اين باره مي فرمايد : 
‹‹  و الراسخونَ فِي العلم يقولٌونَ آمَنا ›› ۳  
آنانكه گام هاي راسخ و نافذي را در پهنة علم برداشتند و به درون فضا و محيط علمي راه يافتند مي گويند ما سرا پاي قرآن را باور مي داريم . 
۲ . اعتقاد به توحيد و يگانگي خداوند ، قرآن دربارة اين مطلب مي فرمايد : 
‹‹  شَهِدَ اللهُ اَنَهُ لا اِلهَ اِلا هُوَ و المَلئِِكَهُ و َ اُولٌوا العلم ››‌۴
خدا بر وحدا نيت  و يگانگي خود گواهي مي دهد . و نيز فرشتگان و دانشمندان گواهند كه جز خداوند معبودي دگر نيست . 
۳ . اندوه و تأثر و گريستن از بيم پروردگار : 
‹‹  اِن الذين اوتو العلم مِن قَبلهِ اِذا يُتلي عَلَيهم . . . و يَخروُن للاذ قان و يبكون و يزيدهم خشوعا ››‌  5  
‹‹  حتما مردمي كه پيش از آن ، از علم بهره مند گشتند ، آنگاه كه آيات خداوند بر آنان خوانده شود . سر طاعت بر حكم آن فرود آورند و گريستن را آ‌غاز كنند و خواندن قرآن بر خشوع و زاري و انعطاف آنها بيفزايد ›› . 
۴ . خشوع و انعطاف دروني ، قرآن در اين باره نيز مي فرمايد : 
‹‹  و يزيدٌهم خشوعا ››‌  1  
‹‹  تلاوت قرآن و تابش خورشيد حقيقت كتاب آسماني بر مراتب خشوع و انعطاف آنان مي افزايد ›› ۲  . 
۵ . ترس و بيم از خدا :‌  قرآن كريم در اين باره چنين مي فرمايد : 
‹‹  اِنَما يخشيَ اللهَ مِن عِبادِهِ العلَماء ›› ۳
‹‹‌  در جمع بندگان الهي ،‌ فقط علما هستند كه ترس و بيم از خداوند و حس تقوي و پرهيز كاري در دل آنها راه دارد ›› . 
البته اين پنج امتياز برجسته صرفا از آن دانشمندان و استادان و معلميني است كه داراي بصيرت معنوي و بينش الهي هستند . 
قرآن كريم در اين باره اين چنين اظهار نظر مي نمايد : 
‹‹  بَل هوَ آياتٌ بينَاتُ في صدور الذين اوتوا العلم ››‌۴ 
‹‹  بلكه قرآن ، نشانه هاي روشن و آشكاري است در سينه هاي مردمي كه علم و دانش به آنها ارزاني شده است ›› . 
البته اين مطالب و تعابير قرآني كه ارزش و فضيلت علما و استادان و معلمان و علم را به ما مي نماياند . بخشي از فضايل و امتيازهايي است يا مقاماتي است كه در قرآن كريم به چشم مي خورد ، وگرنه آيات الهي در ارج و بزرگداشت مقام و اعتبار و ارزش علما و دانشمندان و استادان و معلمان فزون تر از آن است و ما به خاطر اختصار برخي از آنها را ذكر نموده ايم . 
۲ .مقام معلم در روايات اسلامي
در اين قسمت به چند روايت دربارة مقام استاد و معلم اشاره مي كنيم كه نظر پيشوايان ديني و ائمه اطهار (ع) را نيز در اين باره بيان نموده باشيم : 
پيامبر اكرم (ص) در اين باره چنين مي فرمايند : 
‹‹ فضيلت و برتري مقام عالم بر عابد ، همسان با فضليت و رجحان من ( پيغمبر ) بر پايين 
ترين افراد مردم است . زيرا خداوند و فرشتگان و ساكنان آسمان و زمين حتي مورچگان در لانة خود و ماهيان دريا بر عالم و دانشمندي كه مردم را به خير و سعادت رهنمون است درود مي فرستند . ۱ 
ايشان در حديثي ديگر مي فرمايند :  
‹‹  قليلُ العِلمِ خيرٌ مِن كثير العِبادَهِ ››‌  2
‹‹  عالم و دانشمند هر چند ماية علمي او اندك باشد  بهتر و ثمر بخش تر از عابدي است كه هر چند عبادت و مراتب بندگي او زياد باشد ›› . 
علي (ع) در اين باره اين چنين مي فرمايند : 
‹‹  العالمُ اَفضَل مِنَ  الصَائمِ القائم المجتهد ›› ۳
‹‹  عالم  و دانشمند ، والاتر و برتر از كسي است كه روزها را به روزه مي گذراند و شبها را به عبادت پروردگار ، آن هم توأم با كوشش و رنج ، سپري مي سازد و همت خويش را صرفا به روزه داري و سحر خيزي به منظور عبادت و نيايش پروردگار صرف مي كند ›› . 
امام حسين (ع) در اين باره مي فرمايند : 
‹‹  ذلك بانَ مجاري الامور و الاحكام علي ايدي العلماء بالله ››‌ ۴  
يعني . ‹‹  مجاري امور و احكام بدست دانشمندان و علماء ( اساتيد ) است كه به خدا اعتقاد داشته و مطيع او هستند ›› . 
همچنين امام صادق (ع) در اين باره چنين مي فرمايند : 
‹‹  من تعلم العلم و عمل به و علم لِله دعي في ملكوت السَماوات عظيما فقيل تَعلم لِله ›› ۵ 
‹‹  يعني كسي براي خدا دانش آموز  و به آن عمل كند و به ديگران ياد دهد . در ملكوت آسمان ها عظيم خوانده مي شود و گويند كه اين كس براي خدا دانش آموخت و براي خدا به آن عمل كرد و براي خدا به ديگران ياد داد ›› . 
اگر دقت كنيم گرچه در حديث شريف به طور مستقيم به لفظ معلم اشاره ننموده است ولي در حقيقت مضمون حديث اشاره به شغل شريف معلمي دارد . 
بنابراين از آيات و روايات فوق استفاده مي نماييم كه مقام و شأن و منزلت يك استاد و معلم ، بسيار بالاست و اولين ويژگي ايده آل يك استاد و معلم همين است كه خودش پي به چنين مقام و اعتباري ببرد ، در اين صورت احساس مسئوليت مي كند و در ساختن جامعه و افراد جامعه تلاش و كوشش مي كند . يعني اگر استاد و معلمي قدر خود را دانست آنگاه قدر افراد جامعه و جامعه را هم مي داند . 
۳ . ايمان استاد و معلم نمونه
دومين ويژگي يك استاد و معلم نمونه كه او را از ساير گروه ها ممتاز مي نمايد ايمان و باور و اعتقاد او به خداوند و مبدأ و معاد مي باشد . قرآن كريم در چند مورد ، اين امتياز ويژه را براي دانشمندان و اساتيد بر مي شمارد و در اين باره چنين اظهار نظر مي نمايد : 
‹‹  و بشر الذين آمنوا و عملوا الصالحات اَن لهم جنات تجري من تحتها الانهار . . . ›› ۱  
‹‹  و مژده ده اي پيغمبر كساني را كه ايمان آوردند و نيكوكاري پيشه كردند كه جايگاه آنها باغهايي است كه نهرها در آن جاريست . . . ›› 
در وصف علما چنين مي فرمايد :  ‹‹  و الراسخونَ في العلمِ يقولُونَ آمَنا ›› 
‹‹  آنان كه گام هاي راسخ و نافذي را در پهنة علم برداشتند و به درون محيط و فضاي دانش راه يافتند مي گويند ما سراپاي قرآن كريم را باور مي داريم ›› . 
‹‹  منظور از رسوخ به معناي ثبوت و استحكام است و اين تحسين و علم را در مقابل آنهايي قرار داده كه در دل انحراف و كژي دارند ›› ۲  
قرآن كريم ، در جايي ديگر وقتي سخن از معرفت و علم و دانش و ايمان است ، خردمندان و علما :  ‹‹  اساتيد و معلمين ››  و متدينين را با فرشتگان نام مي برد و اين چنين مي فرمايد : 
‹‹  شَهدَ اللهُ اَنهُ لا اله الا هو و الملائكهُ و اولوا العلم ›› ۳  
‹‹‌  خدا بر وحدانيت و يگانگي خود گواهي مي دهد و نيز فرشتگان و دانشمندان گواهند 
كه جزء خداوند معبودي ديگر نيست ›› . 
قرآن كريم ‹‹  ايمان ››  را به مثابة ‹‹  زيور ›› براي انسان تبيين نموده است و در اين باره چنين مي فرمايد : 
‹‹  و لكنَ الله حَبَبَ اليكم الايمان و زينهُ في قلوبكم ›› ۱  
‹‹  وليكن خدا مقام ايمان شما را محبوب شما گردانيد و در دلهاتان نيكو بياراست ›› . 
يعني ، خداوند اعتقاد و به مبدأ و وحي و نبوت را محبوب انسان قرار داد و اين عقيده و ايمان را زيور جان آدمي قرار داد . پس زيور انسان نه آن انگشتر فلزي كه بر دست دارد و نه آن درجة فلزي است كه بر دوش اوست و نه آن پست و مقامي است كه او صاحب آن است ››‌ ۲  . 
علامه شهيد بزرگوار مرتضي مطهري (ره) در مورد ايمان استاد بياني زيبا و مفيد دارد كه نقل آن در اين مقام بسي شايسته است و تمامي آن بدين شرح است : 
‹‹  قرآن كريم در چند جا انسان را مدح مي كند و چنين مي فرمايد : 
۱ . او خليفة خدا در زمين است : 
‹‹  . . . اني جاعلٌ فِي الارض خليفه . . . ››‌  3 
‹‹  . . . من در  زمين خليفه خواهم گماشت . . . ›› 
۲ . ظرفيت علمي انسان بزرگتر از همة مخلوقات است . 
قرآن در اين باره چنين مي فرمايد : 
‹‹  و علَم ادم الاسماءُ كُلها . . . ››‌ ۴ 
‹‹  و خداي عالم همه اسماء را به آدم تعليم داد . . . ›› 
۳ .  او امانت دار است . قرآن كريم در اين باره چنين مي فرمايد :‌

عتیقه زیرخاکی گنج