• بازدید : 36 views
  • بدون نظر
این فایل قابل ویرایش می باشد وبه صورت زیر تهیه شده:

كشور پادشاهي هلند با وسعتي حدود ۴۱۵۰۰ كيلومترمربع و جمعيتي نزديك به ۱۶ ميليون نفر در اروپا واقع شده است. بيش از نيمي از سكنه اين كشور پيرو مسيحيت هستند. حدود ۳۷ درصد آنها از مذهب خاصي پيروي نمي‏كنند و فقط چهار درصد پيرو مذاهب ديگر هستند. مردمان اين كشور اروپايي، به زبان هلندي و فرزي تكلم مي‏نمايند. اين كشور داراي ۱۲ ايالت از جمله «اوترشت» است و پايتخت آن با جمعيتي بالغ بر ۷۲۵ هزار نفر، آمستردام است. مركز حكومتي هلند «لاهه» است. 
از حضور يهوديان در جنوب و شرق هلند در منابع مربوط به قرون وسطي مكررا سخن به ميان آمده است. حدود سال ۱۵۹۰ ميلادي تعداد كثيري از بازرگانان اهل پرتغال در قسمت شمالي هلند سكني گزيدند. اين افراد به ظاهر مسيحي شده بودند ولي در حكومت جمهوري به يهوديت رجوع نمودند. در هلند هيچگاه قانون معتبر عمومي ويژه يهوديان وضع نشد بلكه هر ايالتي، خود راسا در مورد پذيرش يهوديان تصميم مي‏گرفت. به دنبال پذيرش يهوديان در هر ايالت، آنها مجاز به انجام فرائض مذهبي خود نيز بودند. هيچگاه در هلند محل خاصي براي يهوديان به نام «گتو» وجود نداشته و داشتن علائم خاص ظاهري براي مشخص بودن مذهب آنها صورت نگرفته است. انجمن‏هاي يهوديان در ايالات مختلف از استقلال زيادي برخوردار بودند. يهوديان فقط از عضويت و همكاري در اصناف منع شدند. 
يهوديان اكثرا در غرب هلند يا به عبارتي آمستردام، لاهه، ميدلبورگ و روتردام و عده‏اي نيز بطور پراكنده در مناطق ديگر سكونت داشتند. تعداد يهوديان اشكنازي كه پس از سال ۱۶۲۰ ميلادي از لهستان و آلمان به هلند مهاجرت كردند، بيش از سفارادي‏ها بوده است. در سال ۱۶۳۵ انجمن مستقل يهوديان آلماني كه از فرهنگ بالايي برخوردار بودند تاسيس شد. تفاوت ميان اين دو گروه از يهوديان بسيار بارز بود: يهوديان اشكنازي به زبان ييديش تكلم مي كردند و يهوديان اسپانيايي – پرتغالـي در مكاتبات خود از زبان اسپانيايي اسـتفاده مي‏كردند. 
انجمن پرتغالي‏ها هسته‏اي قدرتمند و ثروتمند داشت. بازرگانان يهودي اهل پرتغال به سيستم بازرگاني بين المللي راه يافتند و سهم به سزايي در شكوفايي اقتصادي دوران طلايي هلند داشتند. بازرگانان سفارادي در كارخانجات قند و شكر و در صنعت برش الماس ، توليد ابريشم و تنباكو نقش مهمي داشتند. اما همكيشان اشكنازي آنها عموما متمكن نبوده و در كارهايي چون خريد و فروش چارپايان و ذبح اشتغال داشتند. بعد از سال ۱۷۷۰ ميلادي در كشور هلند بر تعداد انجمن‏هاي كليميان افزوده شد. در سپتامبر ۱۷۹۶ به دستور حكومت فرانسه حقوق شهروندي يهوديان به رسميت شناخته شد. اما اين به رسميت شناختن به قيمت از دست رفتن زبان رايج ميان آنها تمام شد. 

كنيساي روتردام كه در سال ۱۹۴۰ در بمباران آلمانها ويران شد
طي قرن نوزدهم همگن شدن يهوديان با جامعه اكثريت پيشرفت چشمگيري نمود. يهوديان در فعاليت‏هاي اجتماعي شركت داشتند و فعاليت‏هاي خود را در رشته‏هاي هنري، چاپ و نشر و ادبيات آغاز نمودند. در اين جّو سوسياليستي، جامعه كارگري يهود احساس اميدواري بيشتري نمود. در هلند صهيونيسم تا قبل از آغاز جنگ جهاني دوم هيچ‏گونه طرفداري نداشت. اما با آغاز حمله ارتش آلمان در اواسط سال ۱۹۴۰ ميلادي، زندگي مشترك و صلح آميز سيصد ساله يهوديان در هلند خاتمه يافت. از حدود ۱۴۰۰۰۰ يهودي كه در آن زمان در هلند ساكن بودند بيش از ۱۰۶۰۰۰ تن روانه بازداشتگاه‏هاي هيتلر شدند. نمونه بارز و معروف اين قتل عام «آنا فرانك» است كه منزل او كماكان در آمستردام بعنوان مكاني ديدني و تاريخي حفظ مي‏شود. 
«آنا فرانك» كه به عنوان نويسنده مشهورترين دفترچه خاطرات شهرت دارد در سال ۱۹۲۹ در شهر فرانكفورت آلمان ديده به جهان گشود. وي در چهار سالگي به همراه خانواده‏اش و به اميد رهايي از سرنوشت شومي كه در انتظار يهوديان آلمان بود، اين كشور را به سوي آمستردام ترك گفت. اما در آنجا نيز براي رهايي از مرگ به همراه جمعي از يهوديان، دو سال تمام در حياط خلوت منزلي با شرايط بسيار سختي زندگي كرد. آنا فرانك در اين فاصله زماني خاطرات تلخ روزمره‏اش را به سبكي شيوا و در عين حال سوزناك در انديشه آينده‏اي ايده‏آل پس از پايان آن دوران سخت به رشته تحرير درآورد. اما در اوت ۱۹۴۴ محل اختفاي آنها توسط سربازان آلماني كشف شد و همگي روانه بازداشتگاه شدند. يكسال بعد در مارس ۱۹۴۵ آنا فرانك كه در آن زمان تنها ۱۶ سال داشت در پي ابتلا به تيفوس در بازداشتگاه بدرود حيات گفت. اما دست‏نوشته‏هايش به جاي ماند و بعدها توسط پدرش، به عنوان تنها بازمانده خانواده او، با تيراژي بالغ بر ۱۵ ميليون جلد براي اولين بار منتشر شد. 
يهوديان آمرسفورت در ايالت اوترشت 
آمرسفورت شهر كوچك و آرامي از دوران قرون وسطي است كه در ۳۵ كيلومتري جنوب شرقي آمستردام در ميان جنگل‏هاي سرسبز واقع شده است. اين شهر داراي ۱۲۴۰۰۰ سكنه است. در آمرسفورت و حومه آن در سال ۱۹۴۰ هنگام حمله نازي‏ها بالغ بر ۸۲۰ يهودي سكونت داشتند. تاريخ يهوديت در آمرسفورت از قدمتي بيش از چندين قرن برخوردار است. 
تا قبل از شروع جنگ جهاني دوم سربازان هلندي در ساختماني در نزديكي ورودي شهر مستقر بودند. اما در اوت ۱۹۴۱ نازي‏ها اين ساختمان را به تصرف خود درآوردند و از آن به عنوان زنداني براي نگهداري كمونيست‏ها ، روحانيون پروتستان‏ها و كاتوليك‏ها، زندانيان سياسي و يهوديان آمرسفورت استفاده كردند. در آن زمان انجمن كليميان تلاش زيادي در جهت دفاع از حقوق يهوديان نمود. اما اين تلاش‏ها موثر واقع نشد و در آوريل ۱۹۴۳ اكثر زندانيان يهودي به بازداشتگاهي در نزديكي مرز آلمان و پس از مدت كوتاهي نيز به لهستان منتقل شدند. همزمان صدها يهودي در بيمارستان يهوديان به همراه جمع كثيري از سالمندان و معلولين در آمرسفورت به گلوله بسته شدند. گفته مي‏شود نازي‏ها در مجموع ۱۰۶۰۰۰ يهودي هلندي يا به عبارتي هفتاد و شش درصد از جمعيت يهوديان هلندي را قتل عام نمودند. 
در حال حاضر در هلند بالغ بر سي هزار يهودي ساكن هستند. اكثر آنها زياد پايبند به اصول مذهبي نيستند، به همين جهت در حال حاضر در راستاي تجديد حيات ارزش‏هاي يهوديت قبل از جنگ جهاني در هلند تلاش زيادي مي‏شود. حاخام (رهبرمذهبي) آمرسفورت و همسرش هردو اهل هلند هستند. او مي‏گويد : «در آمرسفورت قديمي ترين يشــيوا (مدرسه علوم مذهبي يهود) اروپاي غربي فعاليت دارد و اخيرا دويست و هفتاد و پنجمين سالروز تاسيس آن جشن گرفته شده است.» او در ادامه در مورد چگونگي ساخت كنيسا مي‏گويد : «در اكثر كنيساهاي هلند، هخال (قبله) به سمت مشرق است. اما هخال در يشيواي مذكور كه تاريخ تاسيس آن به اوائل قرن هجدهم برمي‏گردد به طرف جنوب شرقي يا به عبارتي بطرف اورشليم بنا شده است. زيرا در آن زمان دستور العمل خاصي براي ساخت بناها وجود نداشت». 
پس از جنگ جهاني دوم از كنيساي آمرسفورت فقط يك نماي خارجي به جاي مانده بود. نازي‏ها از ساختمان كنيسا استفاده كرده ولي تمام اجناس داخل آن را سوزانده بودند. اين كنيسا به مرور مجددا بازسازي شد. تنها درب محل نگهداري تومارهاي تورات در امان مانده بود كه در سه تكه مجزا در مناطق مختلف شهر پيدا شده و پس از تعمير به محل اوليه خود در كنيسا بازگردانده شده است. در اواخر جنگ، سربازان كانادايي كه در ميان آنها سربازان يهودي نيز بوده در آمرسفورت مستقر بوده‏اند. گفته مي‏شود آنها نيمكت‏هاي جديدي براي كنيسا تهيه كرده‏اند كه تا سال‏هاي اخير نيز از آنها استفاده مي‏شده است. اما نه سال پيش هنگام تعمير و تراش ديوارهاي يشيواي شهر آمرسفورت رنگ اصلي ساختمان مربوط به ۲۷۵ سال پيش نمايان شد و كماكان نيز به جاي مانده است. 
حاخام آمرسفورت در تشريح وضعيت جامعه يهود هلند مي گويد : «جامعه يهود هلند در خارج از آمستردام به مدينه فاضله معروف است و آمرسفورت با داشتن يكصدوسي عضو به عنوان بزرگترين انجمن موجود در اين مدينه فاضله به شمار مي‏آيد.» در اعياد و روزهاي شبات با حضور جمعيتي از يهوديان اشكنازي بالغ بر ۳۰ تا ۴۰ نفر مراسم مذهبي در كنيسا به جاي آورده مي‏شود. تنها در آمستردام جمعي از يهوديان سفارادي حضور دارند كه در شمال شرقي اين شهر يك كنيساي اسپانيايي- پرتغالي نيز برپا نموده‏اند. 
تعدادي از تومارهاي تورات موجود در كنيساي آمرسفورت مربوط به دوران قبل از جنگ جهاني دوم است كه در شيرواني يك بانك محلي به طور پنهاني نگهداري شده بودند. 
حاخام اين كنيسا در مورد وجود جّو يهودستيزي در آمرسفورت ديدگاهي بي‏طرف دارد و علت تمامي حركات ضديهودي را ناشي از ستيز ميان اسرائيل و فلسطين مي‏داند. 
يهوديان شهر جوان «آلمر» 
هلند سرزميني جلگه‏اي است و كم ارتفاع‏ترين كشور اروپايي محسوب مي‏شود. به طوري كه در قسمت‏هايي از آن كه پايين‏تر از سطح دريا قرار گرفته، از طريق ايجاد سدهايي، جلوي نفوذ آب دريا به آن نواحي گرفته شده است. اين نواحي مربوط به سواحل جنوبي آن مي‏گردد و حدود ۷ متر از سطح درياي آزاد پايين‏تر است كه حوالي شهر روتردام قرار دارد. 
«آلمر» پايتخت ايالت فلولند نيز در كنار دريا واقع شده است و در سال ۱۹۶۷ به دنبال احداث سد عظيمي از آب خارج شد. لذا انجمن كليميان اين شهر به عنوان جوان‏ترين انجمن كليميان هلند يا به عبارتي جهان شمرده مي‏شود. اين شهر در ۳۰ كيلومتري آمرسفورت واقع شده و در سال ۱۹۷۵ تاسيس يافته است. با توجه به سير صعودي جمعيت در اين شهر به نظر مي‏آيد اين شهر در سال ۲۰۰۵ پذيراي ۱۸۵ هزار سكنه يا به عبارتي جمعيتي بيشتر از جمعيت فعلي آمرسفورت باشد. 
انجمن كليميان اين شهر انجمني منحصر به فرد در نوع خود مي‏باشد. زيرا اكثر افرادي كه در اين شهر سكونت دارند در اين شهر متولد نشده‏اند. در صورتيكه در اكثر انجمن‏هاي ديگر مثل آمرسفورت يا آمستردام افراد از چندين نسل قبل در اين مناطق سكونت داشته‏اند. انجمن شهر آلمر به نوعي به نام انجمن‏هاي پيشگام معروف است كه داراي بيش از يكصد عضو مي‏باشد كه رابطه زيادي هم با كنيسا ندارند. اين انجمن در حال حاضر حدود ۱۵۰ عضو دارد كه سي نفر آنها با حضور مرتب خود امكان برگزاري مراسم روز شبات را فراهم مي‏كنند. اما مراسم شب شبات، ماهي يك‏بار به همراه صرف شام در منزل حاخام اين شهر برگزار مي‏شود. با توجه به سير صعودي جمعيت در اين شهر شايد تا سال آينده، هر جمعه بعدازظهر مراسم شب شبات هم در كنيسا برگزار شود. حاخام اين شهر در كنار همسر هلندي خود از ۴ سال پيش تاكنون در آلمر فعاليت خود را آغاز نموده است و جزء تعداد افراد انگشت‏شماري محسوب مي‏شود كه به طور كامل اصول مذهبي و كشروت را رعايت مي‏نمايند. 
كنيساي آلمر در مركز شهر در يك ساختمان استيجاري قرار دارد. جامعه يهود اين شهر تنها داراي دو جلد تومار تورات هستند كه يك جلد آن نيز بايد ترميم شود و در حال حاضر شرايط لازم براي قرائت را دارا نيست. تومار تورات دوم نيز اهدايي از طرف انجمن كليميان آمرسفورت است. نفس اهداء تومار تورات توسط قديمي‏ترين انجمن كليميان هلند به جوان‏ترين انجمن در هلند داراي معنايي خاص و سمبليك مي‏باشد. درب جايگاه نگهداري تومارهاي تورات نيز از قدمتي يكصد ساله برخوردار است و توسط انجمن كليميان آلمر تهيه شده است. هر دو هفته يكبار حاخام اين شهر در منزل خود براي اعضاء اين انجمن جوان سخنراني مذهبي مي‏كند. در قسمتي از سخنراني به تفسير و بررسي متن تورات هفته (پاراشاي هفته) پرداخته مي‏شود و علاوه بر آن عبري نيز آموزش داده مي‏شود. 
حاخام شهر آلمر در مورد عكس‏العمل يهوديان به جاي مانده از جنگ جهاني دوم مي‏گويد : «عده زيادي از آنها در ابتدا هيچگونه تمايلي به يهوديت و يا ارتباط با انجمن كليميان نداشتند. اما انجمن سعي در جذب آنها دارد و تاكنون تا حد زيادي نيز موفق بوده است.» 

عتیقه زیرخاکی گنج