• بازدید : 54 views
  • بدون نظر
این فایل در قالب pdfتهیه شده وشامل موارد زیر است:

افرا
چوبي است سخت، سنگين، راست تار، خوشکار، سبک و شکننده و قابل تورق و مناسب براي صنايع کف پوش و روکش سازي، ساخت تخته چند لايه، قالب کفش، ساخت لوازم مهندسي، پوشش سطوح بزرگ، ديوار ها و رويه ميزها و تخته خرده چوب، قابليت کنده کاري و ظريف کاري، مجسمه سازي، مبلمان و خراطي.اين خانواده داراي گونه هاي مختلفي در ايران است از جمله ميتوان افرا پلت، افرا شيردار و کيکم را نام برد. بزرگترين و فراوان ترين افراي ايران اپلت با نام علمي insigne Bosso و نام انگليسي Maple است. اين گونه چوب درون نامشخص، چوب سفيد مايل به کرم با درخشندگي کم و بيش صدفي دارد.
دواير ساليانه به دليل فشردگي چوب تابستانه در مقطع عرضي کاملا مشخص و در مقطع مماسي نقوش مواج و در مقطع عرضي نقوش رگه اي مانند ايجاد کرده است که پره هاي چوبي ظريف و قهوه اي رنگ و براق در دو مقطع مختلف طولي به صورت لکه ها و دوک ها نمايان است. چوبي نيمه سنگين با پرداخت آسان و هم کشيدگي کم باعث شده تا در صنعت مبلمان و روکش گيري جايگاه ويژه اي داشته باشد.
* چوب نراد (روسي)
واژه چوب روسي در بازار چوب ايران به هر نوع چوب سفيد رنگ وارداتي از روسيه تلقي ميشود و کاربرد آن هم چندان تفاوتي نمي کند در حاليکه اين چوب سفيد خود شامل گونه هاي کاملا متفاوت چون نراد، نوئل و انواع کاجها مي شوند. همچنانکه گفته شد يکي از گونه هاي چوبي که به چوب روسي معروف است Abies يا نراد است که نام رايج آن در دنيا Fir و Sapen است.
اين چوب فاقد درون چوب مشخص و به رنگ سفيد مايل به قرمز، فاقد مجاري صمغي، راست تار، سبک، واکشيدگي و همکشيدگي کم، قابليت ترک خوردن کم هنگام خشک شدن، بسيار خوش کار، سنباده خوري خوب، ميخ خوري و پيچ خوري عالي هستند ولي با وجود تمام مزايا به راحتي در مقابل قارچها دچار مرض لکه آبي يا لکه قرمز ميشوند از استحکام آن مي کاهد.
حشرات نيز علاقه زيادي به لانه گزيني و تخم گذاري در آن دارند و بايد توجه داشت که چوبها داراي رگه قرمز به هنگام خشک شدن کاملا تاب بر مي دارند. اين چوب به علت سبکي و ضريب الاستيته بالا از بهترين چوبها براي اسکلت ساختمان هاست. الياف بلند و خمير سفيد آن در کاغذسازي مصرف فراوان دارد. در ايران اين چوب غالبا در صنايع مبلمان استفاده مي شود.
*چوب بلوط (سخت و محکم)
مناسب براي روکش گيري (با عرض کمتر از ۱mm)، بشکه سازي، پارکت سازي، کف پوش ساختن تخته هايي که بر روي سقف خانه ها در مناطق پر باران نصب مي شوند، (مقاوم در برابر رطوبت و بکارگيري در اسکله سازي و بنادر، استفاده در انواع مبلمان، کتابخانه، ميز و صندلي و … ساخت تراورز (چوب هاي نصب شده در زير ريل راه آهن)، ساخت دسته افزار و وسايل، استفاده در ساخت واگن و کشتي سازي و همچنين به عنوان تيرهاي شبکه مخابراتي (بعد از اشباء شدن چوب) کاربرد دارند.
 *چنار chenar
چوبي سخت و راست تار، کم دوام، با قابليت ميخ خور خوب، در ساخت مبلمان و غربال، روکش سازي و همچنين ستون معابد و مساجد کاربرد دارد. پرداخت پذير و با برش بدون پودر. (کارهاي ظريف)
*چوب ساج
چوبي سنگين، روغني، خوش تراش و زيبا که از آن در ساخت مجسمه هاي چوبي استفاده مي گردد.
*چوب کاجkaaj
چوبي نرم، راست تار، سبک که کم دوام است و زود مي پوسد، و از آن براي ساخت جعبه، مبلمان و همچنين کاغذ سازي استفاده مي شود.
*چوب گلابي (امرود)
چوبي سخت و مقاوم با دوام ، راست تار، صاف،سنگين که در ساخت ابزارهاي چوبي دقيق (مانند خط کش)، قاب سازي و ادوات چوبي وهمچنين در ساخت مهر (مهر قالب پارچۀ قلمکار) بکار مي رود.
*چوب آبنوس
چوبي بسيار سخت و سنگين بوده که داراي استحکام فراوان مي باشد لذا کم ياب و گران مي باشد و از آن در ساخت خاتم (به عنوان مثلث هاي سياه رنگ) استفاده مي شود. 
*چوب توت سفيد
چوبي سخت، سنگين، راست تار و بادوام است که در ساخت روکش، ابزار چوبي منزل، خاتم کاري و ساخت سازهاي موسيقي کاربرد دارد.
*چوب سرو
چوبي بسيار نرم و سبک که به آساني قابل کار کردن و رنگ آميزي مي باشد و از آن بيشتر براي پوشش داخلي ديواره ها در کابين و ساختمان استفاده مي شود. (قرمز مايل به قهوه اي) 

*نارون
چوبي محکم، سنگين، مناسب براي هواي مرطوب با نقوش زيبا که از آن اغلب روکش تهيه مي کنند و به علت خاصيت خم پذيري براي کارهايي که پيچاندن چوب لازم باشد بکار مي رود. 
*چوب ارسي
چوبي سخت، معطر، محکم و قوي که به آساني خم مي شود و زود مي پوسد براي مبلمان سازي کاربرد داشته و براي خراطي بسيار مناسب است. 
*چوب انجيلي
بسيار سخت با وزن مخصوص بالاست شکننده بوده و براي ستون معادن و تونل ها و اشياء مقاوم به سايش (قرقره، دوک نخ ريسي، پاشنۀ کفش) بکار مي رود. 
*چوب شمشاد
از چوب هاي بسيار سخت، متراکم و سنگين و بادوام که در ساخت صنايع دستي و ادوات مهندسي لوازم خانگي کاربرد دارد. 
*ماهون
چوبي نيمه سخت و نيمه مستحکم با سنگيني متوسط که از آن براي ساخت مبلمان گران قيمت استفاده مي شود. از جمله زيباترين چوب هاي جهان است.
*سرخدار
چوبي سخت و سنگين و مقاوم در برابر حشرات که در منبت کاري، قايق سازي و مصنوعات تزئيني کاربرد دارند.
*چوب ملچ
از جمله چوب هاي زيبا، خوش نقش و دکوراتيو ايران مي باشد. در درجه اول مناسب براي صنايع روکش سازي مي باشد، همچنين ساخت تخته چند لايه، درهاي ماسيو (چوب خالص)، ادوات ورزشي و خراطي پايه ها و نرده ها کاربرد دارد. ملچ چوبي نيمه سنگين و نيمه سخت، راست تار و خوشکار با قابليت تورق عالي است.
*چوب آزاد
به دليل وجود خاصيت ارتجاعي و ارتعاشي (الاستيسيته) در مواردي از جمله ساخت وسايل ورزشي قابل ارتجاع (تخته پارالل و بارفيکس)، پاروي قايقراني، تخته زير فنر اتومبيل، همچنين ساخت وسايل موسيقي (سنتور) کاربرد دارد. آزاد چوبي سنگين و با دوام است.
*چوب صنوبر و تبريزي
چوبي راست تار، نيمه سبک و خوشکار و قابل تورق است که به عنوان تيرهاي مخابراتي، تير ساختماني، کبريت سازي، ساخت وسايل کشاورزي، جعبه سازي و ساخت قفسه بندي کاربرد دارد و کاغذ سازي و تبريزي براي سنبه کاري مناسب است.
*چوب گردو
چوبي نيمه سبک و نيمه نرم، قابل تورق، راست تار، خوشکار و بسيار بادوام است. چوبي است با مقبوليت جهاني بارگه ها و نقش و نگار بسيار زيبا، صيقل پذير و همگن مي باشد و رنگ پذيري و قابليت کنده کاري خوب داشته و در صنايع مبلمان گران قيمت، ساخت پارکت، قنداق تفنگ، روکش سازي، مجسمه سازي، ابزار آلات موسيقي و … پوست گردو در صنايع رنگ رزي و برگ آن خاصيت ضد عفوني کنندگي دارد.
*زبان گنجشک (ون)
چوبي محکم، قوي، بادوام، نسبتا ارزان با خاصيت الاستيکي زياد که کم پيچ بر مي دارد و در ساخت چهار چوب و درب، ساز ويلن، روکش و ساخت وسايل ورزشي (چوب اسکي) بکار برده مي شود. (کرم مايل به قهوه اي)
  • بازدید : 58 views
  • بدون نظر
این فایل در ۴صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

بیش از صد هزار نوع از چوب های مختلف، در رابطه بشر با طبیعت شناخته شده است که بیشتر آنها به گونه تجاری و در صنعت بکار می روند. نسبت وزن آب یک چوب تازه بریده شده به وزن خود چوب پس از خشک شدن، بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصد می باشد. برای بعمل آوردن یا خشکانیدن چوب، دو راه وجود دارد. یکی صنعتی، با استفاده از وسایل مصنوعی و دیگر به صورت طبیعی و در هوای آزاد. چوبهایی که برای ساختن آلات موسیقی بکار می رود، باید حتماً به طور طبیعی خشک گردند و در اصطلاح، «سایه خواب» و یا «سایه خشک» (خشک کردن چوب در سایه) شوند.
خشکانیدن چوب در هوای آزاد و خشک، با روش صحیح معمولاً یک تا سه ماه وقت می گیرد. پس از این مدت، چوب باید در حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد رطوبت داشته باشد، اما هرگز نباید این میزان به ۱۹ درصد برسد. همانطور که گفته شد، چوب مورد استفاده در ساختن ساز، باید به روش طبیعی (و نه به روش کارخانه ای و مصنوعی) سالها بماند تا رطوبت آن به میزان نیم تا یک درصد برسد و نه بیشتر، در غیر اینصورت امکان پیچیدن چوب بعد از خشک شدن کامل آن، زیاد است. 
چوبهایی که برای ساختن سازهای ایرانی به کار می روند عبارتند از چوبهای گردو، شمشاد، توت، شاه توت، توت سیاه، آزاد، فوفل، که از میان آنها، چوبهای گردو، فوفل و آزاد مورد استفاده بیشتری در سنتورسازی دارند و باز در این سه نوع چوب، گردو به مناسبتهای مختلف که بعد خواهیم گفت، بیشتر در سنتورسازی کارآیی دارد، هر چند که این کارآیی به معنی انتخاب اصلح نمی باشد. زیرا همانطور که خواهد آمد، مناسب ترین چوب برای ساخت سنتور، چوب آزاد است. همیشه استاد ناظمی می گفتند که مرحوم سماعی به وی سفارش می نمود: “ناظمی آزاد یادت نرود و از چوب آزاد برای ساختن سنتور غافل مشو، بخصوص آزاد پوست ماری” و ایشان اعتقاد داشتند که سنتوری که از چوب آزاد ساخته شود، دارای لطافت بی نظیری خواهد بود. 
سن چوب را بطور کلی می توان از حلقه های آن که در بدنه چوب قرار دارند، تشخیص داد. چوب گردو نیز از جمله همین چوبهاست. گردوی قهوه ای یا سیاه جهت بکارگیری مناسب تر است. چوب سفت دارای مشخصاتی است مانند وزن آن، مثلاً یک چوب گردوی قدیمی در ابعاد مشخص با همان چوب از دسته چوبهای کاج (با همان ابعاد) تقریباً دو برابر وزن دارد. برای باز نمودن خلل و فرج چوب و صمغ های آن، اعمالی بر روی چوب انجام می گیرد. البته برای چوبهای صنعتی غیر از سازسازی، چوب را در کوره (فرهای) بزرگ قرار می دهند و نخست آن را به مرحله اشباع می رسانند (مرحله ای که چوب نهایت تری و رطوبت را دارا است) و به تدریج با دمیدن هوای گرم توسط پنکه های بزرگ و تهویه توسط پنکه های بزرگ دیگری و اضافه نمودن مواد شیمیایی، صمغ چوب و سایر آلکالوئیدهای غیرضروری در صنعت را از چوب می گیرند اما برای ساختن ساز، ناگزیر از قرار دادن چوب در طبیعت هستیم تا چوب به صورت طبیعی، به گونه دلخواه درآید.

مراحل ساخت سنتور
در مورد ابعاد سنتور و همینطور برخی از بخش های این مطلب، گاهی کلمه “حدود” یا “در حدود” مشاهد می شود. از آزمایشهایی که بر روی بسیاری از سنتورهای ساخت قدما و سازندگان امروز (با آنکه الگوی قدما را معیار قرار داده اند) انجام گرفت، تغییراتی اندک در برخی از سازها دیده شده و صلاح بر آن قرار گرفت که کلمه “حدود” دربرخی موارد ضروری بکار گرفته شود، گرچه تغییرات ناچیز و بسیار اندک می بود لیکن از لحاظ یک تحقیق بر اساس صداقت قلم، بازگویی همان جزئیات لازم به نظر رسید. همانطور که گذشت، چوب و بکارگیری صحیح آن از مهمترین عوامل در ساخت هر ساز و از جمله سنتور می باشد.
سنتور را معمولاً از چوب گردو می سازند یا بهتر است گفته شود، چوب گردو به مناسبت استحکام و امتیازاتی که دارد، بیشتر مورد استفاده سازندگان سنتور قرار می گیرد. برای بعمل آوردن چوب جهت ساختن سازهای مختلف، بعضی اعمال شیمیایی بر روی آن انجام می گیرد که در مهیا نمودن چوب به گونه دلخواه سازنده، نقش اساسی را دارا است. قدمت چوب همیشه مورد نظر بوده است. یحیی تارساز در انجام اینگونه اعمال به روی چوب، مهارت و شهرت داشته و تارهایی که ساخته، نمونه ای از کار اوست. در سنتور نیز مسئله شناخت چوب و انجام بعضی از اعمال بر روی آن، از مهارت کار است زیرا چوب باید به گونه ای از کار در آید که در نهایت بتواند فشار سیمها را تحمل کند و جوابگو باشد. در سنتور که فشار سیمها بر صفحه زیاد است، با کوچکترین اشتباهی در انتخاب چوب، صفحه ها تغییر شکل داده و اساس کار در هم می ریزد.
مثلاً هر گاه چوبی که برای صفحه باید بکار گرفته شود، بجای کلاف بنشیند، قطعاً نتیجه مطلوب نخواهد بود. استاد مهدی ناظمی که مشهورترین سازنده سنتور بودند، دقت بسیاری برای پروراندن چوب به عمل می آوردند، که از آن جمله قرار دادن چوب به مدتهای طولانی زیر فضولات حیوانی است. البته از نوعی داروهای شیمیایی مخصوص چوب نیز استفاده می شود. از نخستین مراحل ساخت، برش چوب در کارگاه است. چوب به گونه طبیعی به کارگاه حمل می شود و در آنجا از وسط
کُنده، برش می خورد و سپس تنه آن را چهار شکاف نموده و آن را برای پختگی و آمادگی در مرحله آزمایش های فوق الذکر قرار می دهند و این مرحله گاه تا دو سال و شاید اگر تعجیل در کار نباشد، سالهای بیشتری به طول می انجامد و چوبی که پس از این مدت مورد استفاده قرار می گیرد، چوبی «جا افتاده» است. 
استفاده از تکه های مختلف چوب در قسمتهای مختلف ساز، به شناسایی سازنده از چوب، بستگی تام دارد و این مسئله گاه به قدری حائز اهمیت است که از یک قطعه چوب به کلی صرفنظر می شود، زیرا در اصطلاح «بد راه» است و انتخاب نادرست و اشتباه در مسأله فوق باعث دگرگونیهای ظاهری سنتور و بد صدائی ساز می شود

عتیقه زیرخاکی گنج