• بازدید : 61 views
  • بدون نظر
این فایل قابل ویرایش می باشد وبه صورت زیر تهیه شده وشامل موارد زیر است:

كاني ماده‌ي طبيعي، غيرآلي، بلوري و جامد است كه در تركيب سنگ‌هاي پوسته‌ي زمين يافت مي‌شود. برخي كاني‌ها از يك عنصر خالص و بسياري از آن‌ها از دو يا چند عنصر درست شده‌اند. در هر صورت، كاني‌ها تركيب شيميايي معيني دارند. واژه‌ي كاني از واژه‌ي فارسي كان گرفته شده است كه در زبان عربي به آن معدن گفته مي‌شود. بنابراين، كاني به ماده‌اي گفته مي‌شود كه به طور طبيعي از معدن(كان) به دست مي‌آيد و معدن بخشي از پوسته‌اي زمين است كه در آن‌جا به اندازه‌ي چشم‌گيري، كاني يافت مي‌شود. موادي مانند شيشه، چيني، آلياژ‌هاي گوناگون، كه انسان‌ آن‌ها را ساخته است، و موادي مانند مرواريد صدف، استخوان، عاج و بسياري ديگر، كه جان‌داران مي‌سازند، كاني نيستند. 

ويژگي‌هاي كاني‌ها 
كاني‌ها چيزهاي همگني هستند؛ يعني، ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي همه‌ي ذره‌هاي سازنده‌ي آن‌ها، يكسان است. براي مثال، اگر يك قطعه هاليت(نمك خوراكي) را به ذره‌هاي بسيار كوچكي بشكنيم، همه‌ي ذره‌هاي به دست آمده، مزه‌ي شوري دارند، به سادگي در آب حل مي شوند و ديگر ويژگي‌هاي نمك را نشان مي‌دهند. 
كاني‌ها مواد بلوري و جامدي هستند؛ يعني، ذره‌هاي سازنده‌ي آن‌ها بر اساس نظم و قانون معيني كنار هم قرار گرفته‌اند؛ به نحوي كه، همه‌ي سطح‌هاي بيروني يك كاني، صاف است. شكل بلوري و منظم كاني‌ها از آرايش اتم‌ها و مولكول‌هاي دروني آن‌ها ناشي مي‌شود. 
هر كاني تركيب شيميايي ثابتي دارد. براي مثال، پيريت هميشه FeS2 و كلسيت CaCO3 همواره است. البته، در برخي كاني‌ها ممكن است نسبت برخي عنصرها تغيير كند. براي مثال، در كاني الوين( FeMgSiO4 ) ممكن است درصد آهن و منيزيم از بلوري به بلوري ديگر، از صفر تا صد درصد تغيير كند. 
برخي كاني‌ها، مانند طلا، از يك عنصر درست شده‌اند. البته، طلا كم‌تر به صورت خالص يافت مي‌شود. بلورهاي مكعبي و زرد رنگ طلا، اگر با نقره همراه باشند، روشن‌تر و اگر با مس همراه باشند، قرمزتر به نظر مي‌رسند. بسيار از كاني‌ها از دو يا چند عنصر متفاوت هستند كه با هم مخلوط شده و ماده‌ي مركبي به وجود آورده‌اند. براي مثال، فراوان‌ترين كاني، يعني كوارتز، تركيبي از سيليسيم و اكسيژن است. 
شكل‌گيري كاني‌ها 
كاني‌ها از پيوندهاي گوناگون بين اتم‌هاي عنصرها به وجود مي‌آيند. تا كنون ۹۲ عنصر در طبيعت شناسايي شده است. از بين اين ۹۲ عنصر طبيعي، ۸ عنصر اكسيژن، سيليسيوم، آلومينيوم، آهن، كلسيم، سديم، پتاسيم، و منيزيم، حدود ۵/۹۸ درصد كاني‌ها را مي‌سازند. از تركيب‌شدن اين عنصرها با هم، كاني‌ها گوناگوني به وجود مي‌آيد. براي مثال، از تركيب شدن اكسيژن با سيليسيوم، اكسيد سيليسيوم SiO2 (كوارتز) و از تركيب‌شدن اكسيژن، سيليسيوم، منيزيم و آهن، الوين( FeMgSiO4 ) به دست مي‌آيد. 
كاني‌ها علاوه بر اين كه از نظر تركيب شيميايي با هم تفاوت دارند، از نظر شكل ظاهري، رنگ، اندازه و ديگر ويژگي‌ها نيز تفاوت‌هاي زيادي با هم دارند. اين تفاوت‌ها از چگونگي شكل‌گيري آن‌ها برمي‌خيزد. برخي كاني‌ها از سرد شدن ماده‌ي مذاب به دست مي‌آيند. همه‌ي كاني‌هاي سنگ‌هاي آذرين، مانند كوارتز، فلدسپات، ميكا و الوين، اين گونه به وجود مي‌آيند. 
برخي ديگر از كاني‌ها از سرد شدن بخار در سطح سنگ‌ها يا شكاف‌هاي موجود در آن‌ها به وجود مي‌آيند. سرد شدن گاز گوگرد در قله‌هاي آتش‌فشاني دماوند و تفتان، نمونه‌اي از اين فرايند است. كاني‌ها ديگري از بخار شدن محلول‌هايي به وجود مي‌ايند كه به اندازه‌ي اشباع رسيده‌اند. براي مثال، از بخار شدن آرام‌ درياچه‌هاي مركزي ايران، نمك و گچ به دست مي‌آيد. 
برخي كاني‌ها از واكنش‌هاي شيميايي يون‌ها در آب به وجود مي‌آيند. براي مثال، در درياهاي گرم، يون كلسيم(+۲ Ca) با يون كربنات(+CO32)تركيب مي‌شود و كاني كلسيت(CaCO3) ته‌نشين مي‌شود. برخي كاني‌ها نيز پيامد تخريب شيميايي كاني‌ها ديگر هستند. براي مثال، از تجزيه‌ي شيميايي فلدسپات‌ها، كاني‌هاي رستي(كاني‌هاي تشكيل‌دهنده‌ي خاك) به وجود مي‌آيند
  • بازدید : 52 views
  • بدون نظر
این فایل در ۳۳صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

مواد طبيعي غير الي هستند كه داراي ساختمان و تركيب شيميايي مشخصي هستند .

خصوصيات فيزيكي كانيها :
۱-رنگ                olivine سبز  رنگ                  Azurite ابي رنگ 
۲-فرم كريستالي  :كريستالها بلورهائي هستند كه كوچكترين قسمتهاي آنها يعني اتمها به شكل منظمي كنار هم قرار گرفته اند .
قانون يكساني تارپ ها :
هرنوع كاني كريستالي داراي نوع خاصي زاويه بين وجه هايشان است كه به آنهاSpaue angle مي گويند و براي تمام كريستالهاي يك كاني يكسان باقي 
مي مانند .
كليواژ  (cleavage) هنگامي كه يك كاني ضربه ببيند در راستاي صفحات ضعيفي كه ناشي از پيوند ضعيف بين اتمها در ان صفحه است شكسته ميشود كه اين صفحه شكست را كليواژ گويند .
مانندMica  (طلق) يك كليواژ است .
۴- شكستگي(Fracture)  : بعضي از كاني ها داراي كلواژ نيستند ولي در عوض داراي سطح شكنندگي خاصي مي باشند كه ممكن است منظم باشد مانندOliyine يا نامنظم و زبر مانندQuartz  
۵- سختي (Hardness) : مقاومت در برا بر خراش را سختي سنگ گويند .
انواع سختيها :
۱-talkيا پودر بچه                               6- آزتور
۲-Gepsum ژيپس  يا سنگ گچ                   7- كوارتز
۳- كلسيت يا سنگ اهگ                           8- توپاز
۴- فلوئورين                                     9-گرندون   
۵- آپاتيت                                         10-الماس 
۶- خاكه:(streak)
۷- وزن مخصوص :نسبت وزن كاني به آب هم حجم خود است 
۸- سنگيني(Heft) : .وزن نسبي كاني را سنگيني گويند  .
۹- جلا(luster)  :درخشش ظاهري يك كاني است .

جلاي كلي كانيها:
۱- جلاي فلزي Metalic  luster
۲- جلاي غير فلزيNon  Metalic luster 

انواع جلاها : 
۱- جلاهاي فلزي :نور را به خوبي منعكس ميكند مثل پيريت و گالن 
۲- جلاهاي شيشه اي :روشن هستند  مثل شيشه و هاليت (سنگ نمك)
۳- جلاهاي صمغي : روي سطح كاني حالتي مانند صمغ دارند مثل سولفيد روي .
۴- جلاهاي ابريشمي : ظاهري رشته رشته دارند مانند پنبه نسوز 
۵- جلاهاي چرب : مثل اين است كه  سطح آن را چرب كرده اند مثل گل سر شور talk
۱۰- شكست نور نوري كه مي تابد به دو قسمت تقسيم مي گردد 
۱۱- شفافيت : نوشته و تصوير از پشت آن قابل روئيت است مثل Salt.  quartz
۱۲- چكش خواري : 
الف ) شكنندگي (brittle) : مثل quartz و سنگ نمك 
ب ) تورق(Mallable)  : مثلMica  و سنگ مس
ج) خاصيت انحراف پذيري : پس از تغيرفرم به حالت اوليه بر نمي گردد مثل كلسيت 
د) خاصيت الا ستيك : كه اگر آن را خم كنيد به حالت اوليه بر مي گردد مثل  Mica
كانيهاي متعاول تشكيل دهنده سنگها : 
پوسته زمين از كانيهاي زير تشكيل شده است (مهمترين آنها) : 
۱- فلدسپاتها          2- كوارتز                  3- پيروكسن 
۴- آمفي بول          5- ميكا                    6- آلوين 

۱-فلدسپاتها :
رنگ روشن دارد عمدتا ۲ كليواژ خوب دارند 
الف – اورتوكلاسها : فرمول شيمياييds1o2 ,Al2C3  ,k1O سختي حدود۶ رنگ سفيد يا صورتي دارند و زاويه بين كليواژ هايشان ۹۰ درجه است .
ب – PLagioclaseها داراي كليواژ هاي با زاويه ۸۶ درجه هستند وداراي رنگ خاكستري ويا سبز بوده و سختي آنها حدوداً۵/۶است  و داراي فرمول شيميايي Nao + ,Al2o3 ,6sio2 مي باشند 
ج-Micraocline ها : تركيبي شبيه اورتوكلاسها دارند و تفاوت در فرم كريستالي آنها است و داراي رنگ از كرمي تا قرمز به صورت متغير هستند . 
موارد استفاده فلد سپاتها در صنايع چيني و سراميك سازي است .

۲-كوارتز ها : 
كوارتز خالص : بي رنگ و خالص هستند و بي دون كليواژ بوده  و شكننده اند داراي سطحي ناصاف اند و ضريب سختي آنها ۷ است . 

۳-پيروكسنها : 
داراي فرمول شيمياييMgfe sid3  ,camg(sid3)2 هستند و دو كيلواژ خوب دارند زاويه بين كليواژشان ۸۷ درجه و ۹۳ درجه است . و داراي رنگ سبز و تيره هستند . 

آمفي بولها:
 داراي فرمول شيميايي                                Tremo lite: 2co2mgsi8o22(OH)2  
                                                         Actinotite:Ca2(Mgfe)5Si8O22(OH)2
و سبز رنگ تا مشكي رنگ هستند كريستالهاي ۶ وجهي دارند و زاويه بين كليواژها  است .

۵-ميكا :
الف ) Muscoviteيا ميكاي كه  سفيد و بي رنگ هستند داراي فرمول شيمياييKAL3Si3O10(OH)2 مي باشند .
ب ) bictteيا ميكاي سياه كه داراي فرمول شيميايي K(Mgfe)3 Alsi3O10(CH)2 هستند .
ميكاها داراي ۱ كليواژن خوب هستند و در عايق سازي استفاده مي شوند . 

۶- آلوين : 
آلوينها جلاي شيشه اي دارند و معمولا به رنگ سبز هستند داراي فرمول شيميايي(Mgfe)2 SIC4 هستند .
كانيهاي رسي (Ciay minerals):
۱- كائولينت (Kaolinite)
۲- ايليت (Illite)
۳- مونت موريلونيت (Mant Marilonite)
واحدهاي اصلي كه رسها از آنها تشكيل يافته اند :
۱- واحدهاي سيليكا تترا ميدرال Sio2
۲- واحدهاي ۱۰ كتاهيدرال Al2C3
۱- كائولينت : دانه هاي ريز كائولينت ورقه اي شكل هستند و در مناطق مرطوب يافت مي شود مثل هالوژنها :
در آزمايشگاه براي بررسي آن دقت زيادي لازم است .
۲- ايليت : اين نوع كانيها از تخريب سنگ ميكا بدست مي آيد و در آنها اگر مشكل يون پتاسيم نداشته باشد مشكل جذب آب نخواهيم داشت .
۳- مونت موريلونيت : اين سهاتورم خيلي زيادي دارند و در مناطق گرم وخشك يافت مي شوند چادر خاكستري آتشفشاني .

سنگها DOCKS)):
مواد  طبيعي متراكم ، نيز سخت تا سخت كه از يك يا چند نوع كاني تشكيل يافته است .

عتیقه زیرخاکی گنج