• بازدید : 47 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

  نوسانات فراوان در ميزان و زمان بارشهاي اوليه كشت ديم را همواره با ريسك زيادي مواجه مي سازد. و از آنجائيکه خطي كارهاي موجود بذر را در عمق نسبتاً يكنواخت قرار مي دهند، لذا در کشت ماشيني در ديمزارها بذور بطور يكسان در معرض خطر ناشي از  تنشهاي رطوبتي  قــرار مي گيرند( ۶ ). استفاده از بذرکارهاي مناسب با توجه به شرايط آگروکليمائي منطقه ميتواند تاحدي ريسک ناشي از پراکنش نا مناسب بارشهاي اوليه را کم نمايد اين بررسي بمنظور يافتن مناسبترين شيوه بذرکاري در اراضي ديم منطقه بيونيج صورت گرفت و بدين منظور بدليل اختلاف در نحوه کشت از بذرکارهاي کشت گستر و همدان برزگر استفاده شد و سه روش کشت مکانيزه باروش سنتي مرسوم در منطقه مورد مقايسه عملکرد قرار گرفتند.
     اين تحقيق بمنظور دستيابي به بهترين نحوه بذركاري با چهار روش كشت بر روي عملكرد گندم سرداري در شرايط ديم اجراء گرديد، طرح در چهار قطعه زمين يک هکتاري اجراء شد. سطوح فاكتور نحوه بذركاري عبارت بودند از چهار روش كشت: ۱- خطی کار همدان برزگر (كود زير بذر) ۲- خطي كار کشت گستر ۱۱ رديفه        3- خطي كار کشت گستر۹ رديفه ۴- كشت به روش سنتي. نتايج عملکرد دانه نشان دادكه بين سطوح مختلف نحوه بذركاري بر روي عملکرد گندم و همچنين وزن هزاردانه اختلاف بسياری وجود داشت. بطوري که  خطي کار ۹ رديفه با ۲۶۸۰ کيلوگرم در هکتار از بيشترين و خطي کار همدان برزگر با ۱۷۲۳ کيلوگرم در هکتار از کمترين عملکرد برخوردار بودند.همچنين از نظر وزن هزار دانه بين تيمارهاي آزمايش اختلاف وجود داشت بطوري که خطي کار ۹ رديفه نسبت به ساير روشها برتري داشت.


واژه هاي کليدی:
                         گندم، ديم، روش کشت
مقدمه:
ديم‌كاري به معني كشت بدون آبياري است و به زراعتي گفته مي‌شود كه با آب باران رشد و نمو نمايد. كلمه ديم از زمانهاي قديم بين مردم اين  مرز و بوم مصطلح بوده و از آن به مفهوم هر چيزي كه رها شده وخارج از كنترل باشد ياد شده و از فرهنگهاي فارسي نيز زراعتي كه از آب باران استفاده مي‌كند معني شده است. در كشور ما اصولاً مراتع و ديمزارها هميشه به صورتي قابل تبديل به يكديگر بوده و با توجه به شرايط جوي و اجتماعي و اقتصادي در بعضي از سالها از سطح يكي كاسته شده و به سطح ديگري افزوده مي‌گردد و تفكيك مرتع و ديم مشكل به نظر مي‌رسد. چون زمين‌هايي كه در ديمزارها براي يك يا چند سال آيش گذاشته مي شود در اين مدت به عنوان يك تكنيك و فن شناخته نشده و يا حداقل براي بسياري از كشاورزان جا نيفتاده است. در بسياري از ديمزارهاي كشور ما لازمه ديم كار بودن آشنايي با اصول كشاورزي و بخصوص ديم كاري مورد نظر نبوده و ديم كاري بعنوان فعاليتي جدي به حساب مي‌آمده كه صاحبان حرفه‌هاي مختلف و خوش نشين‌هاي دهات قسمتي از وقت خود را به ديم كاري اختصاص مي‌داده‌اند. در حاليكه اين رشته عظيم از زراعت بخصوص در كشور ما بايستي از اهميت و منزلت خاصي برخوردار باشد. زراعت ديم گندم، جو و نخود بخش عظيمي از اراضي مزروعي كشور را به خود اختصاص داده و توليد گوشت و حل مشكل بزرگ تغذيه دام در ايران بدون ايجاد منابع بزرگ توليد علوفه در شرايط ديم امكان پذير نمي‌باشد.
           نوسانات فراوان در ميزان و زمان بارشهاي اوليه كشت ديم را همواره با ريسك زيادي همراه نموده است  ( 4،۵،۶). بذوري كه درعمق كم كشت مي‌شوند با بارشهاي اوليه جوانه زده و سبز مي‌گردند و اين بذور ممكن است بعلت طولاني شدن زمان بين دو بارندگي و بروز تنش رطوبتي از بين بروند. همچنين  بذور عميق براي جوانه زدن نياز به ميزان بارندگي بيشتري دارند در اين حالت ممکن است باران کافي و موثر دير هنگام نازل شود بنابراين بذور عميق ودير کاشت با خطر کرپه شدن مواجه هستند. از طرف ديگر جهت بهره گيري هرچه بيشتر نور و مواد غذائي خاک بذر کاري بايد با آرايش مناسب از نظر تراکم و فاصله خطوط کشت انجام شود.
در بذرکاري سنتي بذور در در اعماق مختلف قرار ميگيرند که اين امر باعث افزايش قابليت انعطاف زراعت در مقابل تنشهاي رطوبتي اوائل فصل ميشود اما بدليل عدم يکنواختي در پخش بذور، تلفات خاک و رطوبت و همچنين بذور سطحي و خيلي عميق مطرح است. اما در کشت با بذر کارها زراعت باعمق نسبتاً يکسان و آرايش يکنواخت انجام مي شود که اين امر ضمن داشتن مزيت داراي معايبي از جمله عدم قابليت انعطاف در مقابل تنشهاي رطوبتي در اوائل و اواخر فصل ميباشد.
در اين حالت بذور بطور يکسان در معرض خطر قرار ميگيرند و همچنين در سالهاي مرطوب و مناسب رشد رويشي افزايش يافته و موجبات ورس زراعت را فراهم ميکند و در سالهاي خشک و نامناسب رشد رويشي کم موجب افزايش تبخير از فاصله هاي خالي بين خطوط کشت و غلبه علفهاي هرز مي شود (۵) با توجه به موارد فوق از آنجائيکه بذرکارهاي کشت گستر و همدان برزگر از نظر نحوه کشت با يکديگر و همچنين با روش سنتي اختلاف دارند به منظور دست يابي  به مناسبترين روش کشت در منطقه بيونيج و توصيه آن به کشاورزان مورد ارزيابي قرار گرفتند.
 
هدف:
هدف از اجراي اين آزمايش بررسي تعيين مناسبترين روش كشت ديم و تاثير آنها بر روي عملكرد گندم سرداري در منطقه بيونيج بوده است.

 
مواد روش ها: 
                بمنظور بررسي اثر فاكتور نحوه بذركاري بر روي عملكرد گندم در شرايط ديم،آزمايش در زميني كه سال قبل تحت عمليات ذخيره سازي رطوبت و مبارزه با علف هاي هرز قرار گرفته بود كشت شد(۳). زمين آزمايش  قبل از كشت ديسك زده شد و تمام كود مصرفي  براساس فرمول كودي N40P40 همزمان با كشت، توسط بذركارها كه منضم به كود كار بودند مصرف گرديد و در روش سنتي كود آماده شده با دست و همزمان با بذرپاشي و در سطح مزرعه پخش شد و سپس بوسيله گاوآهن برگردان دار كود و بذر به زيرخاك برده شدند.قبل از کاشت بذر با سم مانکوزب ضد عفونی شد و ميزان
 بذر بر اساس ۴۰۰-۳۵۰ بوته در متر مربع با توجه به وزن هزاردانه محاسبه و مصرف شد عمق کشت براي بذرکارها ۸ سانتيمتر از سطح اوليه خاک در نظر گرفته شد.
کشت بصورت چهار روش زير انجام شد
۱- خطي کار همدان برزگر اين خطي کاركود را زير بذر قرار مي دهد 
۲- خطي کار کشت گستر ۱۱ رديفه اين خطي کار كود و بذر  را توأم کشت مي کند
۳- خطي کار کشت گستر۹ رديفه اين خطي کار كود و بذر  را توأم کشت مي کند
۴- كشت بروش سنتي ( كود و بذر بصورت تصادفي در اعماق مختلف قرار مي گيرند)
 در اين مورد مي توان به بعضي از خصوصيات بذركارها و نحوه كشت آنها اشاره كرد.
الف – خصوصيات خطي كار برزگر همدان:    
– بذركار برزگر همدان كود و بذر را در دو عمق جداي از با فاصله ۵ سانتيمتر از هم قرار مي دهد، انتخاب  موقعيت قرار گيري بذر يا كود  بستگي به انتخاب كاربر دارد.
– به دليل مشکل عبور بقايا از لابلاي شيار بازکنها خاک در جلو خطي کار جمع مي شود.
– فاصله خطوط كشت در اين كارنده۱۷  سانتيمتر مي باشد.
– شيار بازكنهاي اين خطي كار از انواع چكمه اي مي باشد.

ب – خصوصيات بذركار کشت گستر ۱۱ رديفه:
– بذركار کشت گستر كود و بذر را بصورت توأم  در يك عمق قرار مي دهد.
– كل واحدهاي كارنده اين بذركار بذور را داخل جوي  كشت مي كنند.
– داراي ۱۱ شيار بازكن با فاصله خطوط كشت ۲۰ سانتيمتر است.
– شياربازكنها از انواع بيلچه اي مي باشد.
ج- خصوصيات بذركار کشت گستر ۹ رديفه:
–  اين بذركار كود و بذر را بصورت مخلوط و در يك عمق قرار مي دهد.
– كل واحدهاي كارنده اين بذركار بذور را داخل جوي  كشت مي كنند.
– داراي ۹ شيار بازكن مي باشد با فاصله خطوط كشت ۲۵ سانتيمتر است.
– شياربازكنها از انواع بيلچه اي مي باشد.
د- كشت بروش سنتي: 
– در اين روش بذر و کود توسط دست و يا کود پاش سانتريفوژ در سطح مزرعه پخش مي گردند، لذا بذور بصورت يكنواخت و همگن در واحد سطح پخش نخواهند شد و با توجه به مدفون شدن بذر  توسط گاوآهن برگردان دار ( ۱۵-۱۰  سانتيمتر)، بذوربطور تصادفی در عمقهاي متفاوتي  قرار مي گيرند  بطوري كه بعضي از بذور عمـيق، بعضي سطحي و بعضي ما بين اين دو عمق کشت مي شوند. تلفات بذر در اين روش بدليل قرار گرفتن بذر در سطح و عمق بيش از حد، از ساير روشها بيشتر است 
عمليات داشت شامل  كنترل علفهاي هرز با استفاده از علفکش توفوردي به ميزان ۲۵/۱ كيلوگرم در هكتار  با توجه به زمان گستر آنها انجام شد. 
همچنين در طول فصل رويش از مراحل فنولوژيکي مانند: تاريخ جوانه زدن، پنجه زدن، ساقه رفتن، گلدهي، خوشه  دهي و رسيدن ياداشت برداري بعمل آمد.
در پايان بمنظور تعيين ميزان عملکرد تيمارها از هر قطعه آزمايشي ده نمونه يک متر مربعي برداشت و وزن دانه وهمچنين هزار دانه تيمارها اندازه گيري شد.
.  و در نهايت بعد از برداشت محصول اثر تيمارهاي مختلف روي عملکرد محصول و وزن هزار دانه محاسبه شد.
.نتايج: 
با توجه به جدول شماره ( ۱ ) بين سطوح مختلف فاكتور نحوه کشت و تأثير آنها بر عملکرد محصول اختلاف بسيار زيادی وجود داشت، بطوري که خطي کار کشت گستر ۹ رديفه با عملکرد ۲۶۸۲ کيلوگرم در هکتار در رأس جدول قرار گرفت و نسبت به ساير روشها از عملکرد بالاتري برخوردار بود و بعد از آن روش سنتي، کشت گستر ۱۱ رديفه و همدان برزگر هر کدام بترتيب با عملکردهاي ۲۱۵۵، ۱۸۷۸، ۱۷۲۳ کيلوگرم در هکتار قرار داشتند.                                                                                           
            جدول شماره ۱ – مقايسه ميانگين هاي سطوح فاكتور نحوه بذركاري 
سطوح فاكتور نحوه بذركاري ميانگين عملكرد ( كيلو گرم در هكتار)
کشت گستر ۹ رديفه ۲۶۸۲
سنتي ۲۱۵۵
کشت گستر ۱۱ رديفه ۱۸۷۸
همدان  برزگر ۱۷۲۳
        
                                                                    
        بررسي وزن هزار دانه نشان داد جدول شماره (۲) که سطوح مختلف فاكتور نحوه کشت روی اختلاف در وزن هزاردانه محصول نيز تأثير داشته است. بطوري که خطي کار کشت گستر ۹ رديفه با وزن هزاردانه ۷/۴۱ گرم از روش سنتي، کشت گستر ۱۱ رديفه و همدان برزگر برتر بوده است.نتايج وزن هزار دانه محصول برداشت شده روشهاي مختلف کشت درجدول ( ۲) آمده است

عتیقه زیرخاکی گنج