• بازدید : 51 views
  • بدون نظر
این فایل در ۲۰صفحه قابل ویرایش تهیه شده وشامل موارد زیر است:

موجودات زنده، از نهنگ و درخت سيب تا گورخر و گل آهار، همه از ياخته تشكيل شده‌اند. موجودات زنده كه شامل هر كدام از ماها نيز مي‌باشد معمولاً حيات را از يك ياخته شروع كرده‌اند كه بكرات تقسيم شده و تبديل به موجودي با بيليونها ياخته شده است. در چند ساعت اول رشد هر موجودي، ياخته‌ها همه شبيه يكديگرند؛ ليكن تغيير نه تنها در ظاهر ياخته‌ها بلكه در عمل آنها نيز به سرعت اتفاق مي‌افتد. تغييرات در بعضي ياخته‌ها اجازه مي‌دهد كه آنها به صورت ياخته‌هاي هدايت كننده عمل نمايند در حالي كه ياخته‌هاي ديگر مي‌توانند در ترشحات و يا استقامت شركت نمايند
بعضي ياخته‌ها براي سالهاي سال زنده  و فعال مي‌مانند، در حالي كه برخي ديگر تنها چند روز زنده و‌ فعال مانده سپس از بين مي‌روند. حتي زماني كه شما داريد اين قسمت را مي‌خوانيد ميليونها ياخته در بدن شما ايجاد مي‌شود. بعضي از ياخته‌ها وزن بدن شما را افزايش‌ مي‌دهند (اگر شما هنوز دز حال رشد باشيد) ليكن بيشترآنها‌ميليونها ياخته‌اي را كه‌هرثانيه دربدن شما‌تخريب مي‌شوند جايگزيني مي‌نمايند. گوناگوني وشكل ياخته‌ها تقريباً نامحدود است؛ ليكن غالب آنها دربعضي ازصفات مشتركند. توضيحاتي درمورد اين خصوصيات، پيكره اين فصل را تشكيل مي‌دهند.

اندازه و ساختمان ياخته

اندازه ياخته:
بيشتر ياخته‌هاي گياهي واكثرياخته‌هاي جانوري به قدري كوچك هستند كه با چشم غير مسلح قابل رويت‌ نيستند. ياخته گياهان‌عالي معمولاًداراي‌ طولي بين ۱۰ و ۱۰ ميكرون مي‌باشند. چون دريك اينچ حدود ۲۵۰۰ ميكرومتر قرارمي‌گيرد، بنابراين در يك اينچ مي‌توان حدود ۵۰۰ ياخته اندازه متوسط را قرار داد و تقريباً مي‌توان ۳۰ عدد آنها را  در نوك يك سوزن قرار داد. فقط بعضي از ياخته‌هاي باكتريها كمتر از ۵/۰ ميكرون مي‌باشند در حالي كه ياخته‌هاي نوعي جلبك سبز دريايي به نام جام حوري دريا بين  2 و ۵ سانتيمتر طول دارند. (Acetabularia) چون اندازه ياخته‌ها خيلي كوچك است، تعداد آنها در موجودات بالغ نجومي است. به عنوان مثال، محاسبه شده كه در يك برگ بالغ گلابي ۵۰ ميليون ياخته وجود داشته باشد، و مجموع كل ياخته‌هاي ريشه، ساقه، برگ و ميوه گلابي بيشتر از ۱۵ تريليون است. آيا مي‌توانيد تصوركنيد كه دريكي ازدرختان ۳ هزارساله جنگل قرمز كاليفرنيا كه داراي ارتفاعي معادل ۹۰ متر و قطر ۵/۴ متر است چند ياخته وجود دارد؟
بعضي ازياخته‌ها قوطي مانند بوده و ۶ وجهي مي‌باشند؛ ولي بسياري ازآنها به‌شكلهاي ختلفي ظاهر مي‌شوند كه به مكان و عمل آنها بستگي دارد. بيشترين و فراوانترين ياختته‌ها كه در بخشهاي جوانتر گياه و ميوه وجود دارند در ابتداي تشكيل، كم و بيش كروي شكل مي‌باشند؛ ليكن به مرور زمان و فرا رسيدن بلوغ به صورت دستجات به حدي متراكم مي‌شوند كه گاه ممكن است ۱۴ ضلع داشته باشند. آنها در فصل بعد توضيح داده خواهند شد.
همان طور كه در ابتداي فصل ۲ نشان داده شد بخش زنده ياخته كه در درون ديواره قرار دارد پروتوپلاسم ناميده مي‌شود. پروتوپلاسم داراي دو جزء قابل تشخيص است: هسته كه كنترل فعاليت‌هاي ياخته را عهده دار است و سيتوپلاسم كه داراي مايع سوپ مانندي است كه از آب و تركيبات محلول در آن و اندامكهاي كوچكي است (ساختمانهاي ثابتي با شكلها و اندازه‌هاي مختلف و با اعمال اختصاصي درون ياخته، اكثر آنها ليكن نه همه به وسيله غشايي احاطه شده‌اند) تشكيل شده است. اندامكها، جايگاه واكنشهاي گوناگوني هستند كه درون ياخته انجام مي‌شود. توضيحات مختصري را در مورد اجزاي تشكيل دهنده ياخته در زير خواهيم داشت. (شكلهاي ۴-۳ و ۵-۳ اين اجزا را نشان مي‌دهد.) 

ديواره سلولي:
در چهار يا پنج دهه قبل يك شعر بود با چند بيت كه در آن نام غذاها ذكر شده مي‌شد.
شاعر در انتهاي هر بيت چنين گفته ((ولي من موز را دوست دارم چون استخوان ندارد)) ! براستي موزها و تمامي بخشهاي گياهان با جانوران تفاوت دارند چون استخوان يا چيزي كه شبيه ساختمان اسكلت داخلي باشد ندارند. ليكن درختان بزرگ داراي شاخه‌ها و برگهاي سنگيني هستند كه چندين تن وزن دارند. آنها قادرند اين وزن را تحمل نمايند چون ياخته‌هاي بيشتر گياهان داراي ديواره سخت يا نيمه سختي است كه مانند اسكلت جانوران عمل نموده و باعث استحكام و مقاومت گياهان مي‌شوند (وهمچنين محتوي ظريف ياخته را محافظت مي‌كنند) . هنگامي كه ميليونها از اين ياخته با هم شوند به صورت يك بافت عمل نموده و در اين حالت استحكام آنها فوق العاده مي‌شود. بزرگترين درختاني كه امروزه زنده هستند يعني جنگلهاي قرمز وزن و حجم آنها بمراتب از فيل كه بزرگترين جانور خشكي مي‌باشد بيشتر است و چوب يك درخت به تنهايي قادر است وزن زيادي را تحمل كند.
هنگامي كه ديواره ياخته تازه شكل مي‌گيرد ابتدا يك تيغه مياني كه جنس آن از پكتين (يك ماده آلي پيچيده است كه باعث سختي ژله ميوه‌اي مي‌شود) است ظاهر مي‌گردد. اين تيغه مياني بين دو ياخته مجاور مشترك است و به قدري نازك مي‌باشد كه بوسيله ميكروسكپهاي نوري معمولي باستثناي مواقعي كه رنگ آميزي مخصوص مي‌شود قابل تشخيص نيست. يك شبكه سلولزي (ملكولهاي درازي كه شامل ۱۰۰۰۰ ملكول ساده گلوكز مي‌باشند) در طرفين تيغه مياني رسوب مي‌شود (شكل ۶-۳ ). ملكولهاي سلولز با هم جمع شده ميكروفيبريلها را ايجاد مي‌كنند. ميكروفيبريلها به نوبت خود به هم پيچيده ايجاد ماكروفيبريلها را مي‌كنند. ماكروفيبريلها به وسيله پكتين و تركيبات مشابه در كنار هم قرار مي‌گيرند و بخش عمده‌اي از ديواره‌هاي سلولي را تشكيل مي‌دهند.
گاهي سلولز در دو مرحله رسوب مي‌كند: ابتدا ديواره اوليه؛ سپس ديواره ثانويه درون ديواره اوليه. اگر چنين بشود ديواره ثانويه بسيار وسيعتر از دو ديواره مي‌باشد. البته بستگي به نوع ياخته دارد موائد ديگري از قبيل قند‌ها و ليگنين (ماده آلي پيچبده كه براي استحكام مكانيكي بيشتر ديواره است) در مواد ديواره ريخته مي‌شوند. ضخامت ديواره سلول نيز متفاوت است، در بعضي نمونه‌ها تا ۹۵ درصد حجم سلول را اشغال مي‌كند در حالي كه در بعضي ديگر بيش از ۵ درصد نيست. ياخته‌هايي كه عمل ذخيره و توليد مواد غذايي را انجام مي‌دهند معمولاً ديواره نازكي دارند. شيره‌ها و مواد محلول مي‌توانند نسبتاً سريع از ميان ديواره سلول و از طريق پلاسمودسمات عبور نمايند. پلاسمودسمات، رشته‌هاي باريكي از پروتوپلاسم هستند كه بين سلولهاي مجاور از ميان منافذ كوچك ديواره كشيده شده‌اند.

عتیقه زیرخاکی گنج